Công ty đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP HCM (CII)

Công ty Đầu tư Hạ tầng Kỹ Thuật TP HCM (CII) BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NАM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH KHOА KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN TIỂU LUẬN Môn KIỂM TOÁN CĂN BẢN Giảng viên hương dẫn TS Nguyễn Thị Mai Hương Nhóm thực hiện Nhóm 10 Lớp D03 TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 1 Phần 1 Tổng quan về Công ty Hạ tầng Kỹ thuật TP HCM (CII) 3 Phần 1 Tổng quan về Công ty Hạ tầng kỹ thuật TP HCM (CII) 4 1 1 Đặc điểm kinh doanh của công ty đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP HC.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NАM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP HỒ CHÍ MINH

KHOА KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

TIỂU LUẬN

Môn: KIỂM TOÁN CĂN BẢN

Giảng viên hương dẫn: TS Nguyễn Thị Mai Hương

Nhóm thực hiện: Nhóm 10

Lớp: D03

TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU: 1

Phần 1: Tổng quan về Công ty Hạ tầng Kỹ thuật TP.HCM (CII) 3

Phần 1: Tổng quan về Công ty Hạ tầng kỹ thuật TP.HCM (CII) 4

1.1 Đặc điểm kinh doanh của công ty đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM: 4

1.1.1 Đặc điểm tổ chức của doanh nghiệp: 4

1.1.2 Đặc điểm tổ chức của doanh nghiệp: 5

1.2 Đánh giá kết quả hoạt động từ BCTC: 7

Phần 2 : Rủi ro sai sót và rủi ro gian lận trong BCTC 9

2.1 Tổng quan về sai sót: 9

2.1.1 Khái niệm “Sai sót”: 9

2.1.2 Nguyên nhân dẫn đến “Sai sót”: 9

2.1.3 Thực tế vào Công ty CII: 10

2.2 Tổng quan về gian lận: 12

2.2.1 Khái niệm “Gian lận”: 12

2.2.2 Nguyên nhân dẫn đến “Gian lận”: 14

2.2.3 Cách thức được áp dụng để thực hiện “Gian lận”: 15

2.2.4 Thực tế vào Công ty CII: 16

2.3 Các phương pháp để KTV phát hiện: 18

2.3.1 Dựa trên lý thuyết: 18

Thủ tục đánh giá rủi ro: 21

2.3.2 Thực tế vào Công ty CII: 22

3.1 Hậu quả do sai sót và gian lận trong BCTC gây ra: 23

3.1.1 Rủi ro cho nhà đầu tư, tổ chức tín dụng: 23

3.1.2 Rủi ro cho Công ty: 24

3.2 Trách nhiệm và Vai trò của KTV: 25

3.2.1 Trách nhiệm của KTV: 25

3.2.2 Vai trò của KTV: 26

3.3 Phương hướng khắc phục những sai sót và gian lận trong BCTC: 27

KẾT LUẬN 29

DANH MỤC HÌNH ẢN

Hình 1: Tổ chức bộ máy Cty CII 5

Hình 2: Cơ cấu tổ chức mới của Cty CII 7

Hình 3: Giải trình chênh lệch lợi nhuận trong BCTC 11

Hình 4: Chênh lệch lợi nhuận của Cty mẹ trên BCTC riêng 12

Hình 5:BCTC chưa được kiểm toán 16

Hình 6: BCTC đã được kiểm toán có giải trình 17

DANH MỤC VIẾT TẮT

13 ISA International Standards on Auditing

15 IFRS International Financial Reporting Standards

LỜI MỞ ĐẦU:

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Như chúng ta đã biết, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường thì thị trườngchứng khoán luôn là nhận được sự chú ý nhiều nhất của mọi chủ thế kinh tế trên thế giới.Bởi nó chính là nơi tạo ra các công cụ có khả năng thanh khoản cao, có thể tích tụ, tậptrung phân phối vốn và chuyển thời hạn của vốn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế.Chính vì thế mà nhu cầu tiếp nhận và thu thập thông tin là điều vô cùng quan trọng vàkhông thể thiếu của các nhà đầu tư; điều này dẫn đến việc nắm giữ Báo cáo tài chínhmang tính trung thực cao là lợi thế cho các nhà đầu tư nói chung Tính minh bạch, tínhtrung thực của thông tin tài chính đóng vai trò lớn trong việc ổn định thị trường chứngkhoán và ổn định xã hội

Thời gian gần đây, nền kinh tế thế giới nói chung hay những nhà đầu tư nói riêng đãkhông tránh khỏi bất ngờ vì đã có khá nhiều vụ gian lận tài chính lớn xảy ra Ngoài cú sốc

do những tổn thất và thiệt hại của việc gian lận gây ra cho nền kinh tế; người ta còn vôcùng bất ngờ trước những phương pháp và thủ đoạn thực hiện gian lận Không đơn giảnchỉ có các tầng lớp lãnh đạo cấp cao hay nhân viên công ty thực hiện; mà nó còn đượcdiễn ra nhờ sự tiếp tay của các KTV độc lập, điển hình như vụ gian lận của tập đoànEnron gây chấn động nền kinh tế Hoa Kỳ nói riêng và toàn thế giới nói chung vào đầu thế

kỷ XXI Khi mạng lưới gian lận phức tạp bị phanh phui, giá cổ phiếu Enroi rơi tự do từ 90USD/cổ phiếu xuống mức chưa tới 0,7 USD/cổ phiếu đã gây thiệt hại 80 tỉ USD trên thịtrường vốn hóa cho những nhà đầu tư vào công ty này Sự kiện này diễn ra khiến 5 Công

ty kiểm toán lớn nhất thời điểm đó thường được gọi là “Big 5” chỉ còn “Big 4” đến thờiđiểm hiện tại, vì Arthur Andersen phải đóng cửa vì có liên quan đến vụ việc gian lận củaEnron

Bắt kịp xu hướng, với mong muốn phát triển vững mạnh nền kinh tế của cá nhân,

tổ chức nói riêng hay Việt Nam ta nói chung; thị trường chứng khoán của Việt Nam hiệnnay tuy đã trải qua vô vàn biến động nhưng vẫn luôn khẳng định vai trò của mình trong sự

khoán nước ta đang phát triển rất mạnh mẽ, nhiều nhà đầu tư Việt Nam và nước ngoài đãtham gia vào thị trường chứng khoán Hàng loạt những gian lận, sai sót trong BCTC củamột loạt các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán như công ty gỗ Trường Thành, Công

ty Đầu tư hạ tầng kỹ thuật đã bị phát hiện đã gây ra không ít thiệt hại cho nhà đầu tưcũng như ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của thị trường vốn Hầu hết nguyên nhânbắt đầu những gian lận này đều xuất phát từ sự tham lam của một cá nhân hay tổ chức, họdùng chức quyền hay của cải của bản thân để vụ lợi Trong tình huống này, việc KTV đảmbảo BCTC phản ánh trung thực tình hình tài chính của doanh nghiệp và BCTC không cònsai phạm trọng yếu (bất kể do gian lận hay sai sót) là rất quan trọng KTV nếu thực hiệntốt trách nhiệm này sẽ góp phần giúp doanh nghiệp thu hút được vốn, cũng như ra quyếtđịnh kinh doanh, ngoài ra giúp những nhà đầu tư có cái nhìn đúng đắn về doanh nghiệp đểthực hiện việc ra quyết định đầu tư và giúp thị trường chứng khoán Việt Nam phát triểnhơn

Tuy nhiên, nghề nghiệp kiểm toán ở Việt Nam ta còn nhiều hạn chế vì chỉ mới rađời; sự chuyên nghiệp khó mà có thể so sánh ngang hàng với tầm cỡ thế giới Cộng thêmviệc các cơ sở pháp lý cho môi trường kiểm toán đang trong giai đoạn xây dựng và hoànthành nên vẫn còn gặp phải rất nhiều tình huống khó khăn Việc nâng cao chất lượng hoạtđộng kiểm toán, tăng cường sự chuyên nghiệp và trách nhiệm của KTV trong việc pháthiện gian lận và sai sót trong BCTC luôn là tâm điểm mang tính thời sự Sau đây, nhóm

xin đưa ra một ví dụ cụ thể là “Công ty Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM (CII) để tiến hành thực hiện đánh giá mô tả”

2 Mục đích nghiên cứu đề tài:

TTCK là thị trường của niềm tin, hoạt động của các chủ thể tham gia TTCK nhất lànhà đầu tư đều dựa trên cơ sở thông tin Vì thế mục tiêu của vấn đề ở trên được nhóm đặt

ra nhằm giải quyết một số vấn đề sau:

+ Khái quát về đặc điểm kinh doanh, tổ chức của công ty sau đó tìm hiểu những rủi

ro gian lận và sai sót mà Công ty gặp phải;

+ Những nguyên nhân và phương pháp KTV đã lựa chọn để thu thập bằng chứng;

+ Những ảnh hưởng của các rủi ro này trên BCTC;

+ Trách nhiệm và vai trò của KTV đối với những sai sót hay gian lận doanh nghiệpgặp phải

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu đề tài: Tình huống gian lận và sai sót trong BCTC của Công

ty Đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM (CII); Phân tích và thu thập bằng chứng cho tìnhhuống; Xác định sự ảnh hưởng của rủi ro đến thông tin được trình bày trên BCTC

Phạm vi nghiên cứu đề tài: Tập trung nghiên cứu những biến động thị trườngchứng khoán khi tình huống xảy ra; Ảnh hưởng tồn tại của nó đến sự phát triển và tồn tạicủa nền kinh tế

4 Phương pháp sử dụng để nghiên cứu:

Bài tiểu luận được nhóm sử dụng phương pháp kỹ năng phân tích, so sánh, tổnghợp dựa trên các nguồn tài liệu có sẵn được tham khảo ở trên mạng Internet, báo chí, cóliên quan đến vấn đề để dễ dàng thu thập được thông tin liên quan đến đề tài tiểu luận

5 Kết cấu nội dung của bài tiểu luận:

Tiểu luận gồm 3 chương:

Phần 1: Tổng quan về Công ty Hạ tầng Kỹ thuật TP.HCM (CII)

Phần 2: Rủi ro sai sót và rủi ro gian lận trong BCTC

Phần 3: Hậu quả, Trách nhiệm và Giải pháp cho các chủ thể

Phần 1: Tổng quan về Công ty Hạ tầng kỹ thuật TP.HCM (CII)

1.1 Đặc điểm kinh doanh của công ty đầu tư hạ tầng kỹ thuật TP.HCM:

1.1.1 Đặc điểm tổ chức của doanh nghiệp:

Công ty cổ phần đầu tư hạ tầng kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh, viết tắt: CII CII là tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực: Đầu tư xây dựng, khai thác, kinh doanh

hạ tầng kỹ thuật đô thị theo phương thức hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao(BOT); hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT); nhận quyền sử dụng đất để xây dựng nhà

ở để bán hoặc cho thuê, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng theo quy hoạch, xây dựng nhà ở đểchuyển quyền sử dụng đất; Kinh doanh nhà ở Tư vấn đầu tư Tư vấn tài chính,…

Định hướng phát triển:

+ Công ty sẽ phát triển thành một Tập đoàn đầu tư trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng Vềlĩnh vực đầu tư, trước mắt Công ty sẽ tập trung đầu tư vào các dự án cầu đường giaothông và sản xuất nước sạch, trong tương lai sẽ mở rộng đầu tư sang các lĩnh vực như: xử

lý nước thải, bãi đậu xe, xử lý rác… Công ty sẽ sử dụng linh hoạt trong nhiều công cụ tàichính khác nhau để huy động và thu hồi vốn như: Chuyển giao các dự án cho nhà nước(BT), nhận quyền thu phí (BOT), ứng vốn đầu tư cho dự án để nhận chuyển nhượngquyền thu phí, Mua/Bán lại cổ phần của các công ty dự án BOT, sử dụng đòn bẩy tàichính: bán dòng tiền thu phí tương lai cho ngân hàng hoặc các công ty bảo hiểm, pháthành cổ phiếu thông qua IPO hoặc phát hành thêm cổ phiếu,…

Chiến lược của công ty:

+ Phát triển thành một tập đoàn tài chính đầu tư hàng đầu trong lĩnh vực cơ sở hạtầng;

+ Tập trung đầu tư xây dựng, khai thác, kinh doanh hạ tầng kỹ thuật đô thị cáccông trình giao thông, hạ tầng nước, hạ tầng bất động sản đặc biệt ở khu vực miền Trung

và miền Nam;

+ Quản lý vận hành hiệu quả các công trình hạ tầng nước của CII;

+ Đảm bảo tiến độ xây dựng các dự án hiện hữu;

+ Tích cực tìm kiếm khách hàng mới, tiếp tục mở rộng hoạt động kinh doanh sangphân khúc xây dựng dân dụng;

Một vài dự án trong tương lai:

+ Dự án mở rộng Xa lộ Hà Nội: Đây là dự án trọng điểm thành phố , công ty là chủđầu tư và tập trung chủ đạo thị công Hiện tại công trình đã hoàn thành toàn bộ trục chínhdài 11,5 km từ cầu Sài Gòn đến nút giao Đại học Quốc gia

+ Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu dân cư phía Bắc và hoàn thiệnđường trục Bắc Nam trong khu đô thị mới Thủ Thiêm: Tổng mức đầu tư 2.468,8 tỷ đồng

+ Dự án Phan Rang – Tháp Chàm giai đoạn 2, mở rộng Quốc lộ 1 đoạn qua tỉnhNinh Thuận: Công trình có chiều dài toàn tuyến là 36,75 km với tổng mức đầu tư là2.110,8 tỷ đồng

+ Dự án Đường cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận giai đoạn 1: Tổng mức đầu tư là 14.678 tỷ dự kiến khởi công Quý 1 năm 2015 và hoàn thành Quý 4 2018

+ Dự án Diamond Riverside: Tổng mức đầu tư là 2.675 tỷ đồng

1.1.2 Đặc điểm tổ chức của doanh nghiệp:

a Tổ chức của doanh nghiệp CII:

Hình 1: Tổ chức bộ máy Cty CII

Công ty đã không ngừng hoàn thiện toàn bộ máy quản lý từ Hội đồng quản trịđến Ban Điều hành và lực lượng chuyên viên thuộc các lĩnh vực tài chính, đầu tư, cầuđường… góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhằm đáp ứng quá trình phát triển

của Công ty

Hoạt động của Đại hội đồng cổ đông:

+ Thông qua các báo cáo và những quy chế về các vấn đề của công ty

Hội đồng quản trị:

+ Thực hiện giám sát chặt chẽ và kịp thời chỉ đạo chấn chỉnh các hoạt động củacông ty, đặc biệt trong công tác tổ chức, quản lý điều hành, bảo toàn vốn và triển khai dự

án

Ban kiểm soát:

+ Trao đổi, thống nhất với Hội đồng quản trị của công ty về các nội dung, kế hoạchkiểm tra, giám sát tại công ty

Ban điều hành (Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc, Giám đốc):

+ Thực hiện công tác quản lý, điều hành công ty, tập trung thực hiện chỉ đạo cáccông ty con

=> Hội đồng quản trị công ty, Ban kiểm soát, Ban điều hành và các cán bộ quản lýcủa công ty có nỗ lực xây dựng mối quan hệ phối hợp chặt chẽ trong công tác điều hành,quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh.

b Tiến trình tái cấu trúc:

Sau nhiều năm hoạt động, Công ty đã tạo ra nền tảng tương đối tốt cho việc pháttriển Tuy nhiên, với tốc độ tăng trưởng tiếp tục được dự báo ở mức cao và danh mục dự

án tiếp tục gia tăng, do đó mô hình quản trị của công ty đã không còn phù hợp Mô hình

cũ tạo ra nhiều khó khăn trong quá trình điều hành, hạch toán kế toán, định giá tài sản, vàhuy động vốn Các cổ đông và các nhà đầu tư gặp nhiều khó khăn trong việc đánh giáhiệu quả hoạt động chung của công ty và dự báo kết quả hoạt động trong tương lai để đưa

ra chiến lược đầu tư Các đối tác chiến lược và các nhà tài trợ vốn gặp khó khăn trong việctách biệt, theo dõi, và đánh giá dòng tiền đầu tư vào từng lĩnh vực hoặc dự án cụ thể

Từ đó, đầu năm 2013, công ty quyết định tiến hành tái cấu trúc mô hình hoạt độngcho phù hợp với tình hình mới Theo đó, CII phân chia lại hoạt động của mình tập trungvào 5 mảng chính bao gồm cầu và đường, nước, thi công xây dựng, bất động sản, và dịch

vụ CII trở thành CII Holdings, quản lý 5 công ty con chuyên biệt trong từng lĩnh vực baogồm CII Bridge & Road, CII Water, CII E&C, CII Land và CII Services Những công tycon này sẽ đầu tư và quản lý những dự án theo lĩnh vực chuyên môn của nó Trong đó CIIluôn duy trì tỷ lệ nắm giữ tối thiểu 40% tại các công ty thành viên và nắm giữ ít nhất 2 vịtrí chủ chốt (Chủ tịch HĐQT và Tổng Giám Đốc)

Đến thời điểm hiện tại, CII đã thành lập được:

Hình 2: Cơ cấu tổ chức mới của Cty CII

Trong mô hình trên:

+ Vai trò và nhiệm vụ của CII Holdings: Quản lý điều phối chung CII Group,nghiên cứu phát triển dự án, quản lý vốn, quản lý dự án đầu tư, hỗ trợ, thu xếp vốn chocác dự án của công ty con, kêu gọi đầu tư trực tiếp và gián tiếp vào các dự án

+ Nhiệm vụ của các công ty con: quản lý khai thác dự án, sử dụng nguồn vốn huyđộng có hiệu quả, tạo ra giá trị tăng thêm cho CII Group, nâng cao năng lực chuyên mônđược phân công, liên kết với các công ty con để tối ưu hóa sử dụng nguồn lực của CIIGroup

1.2 Đánh giá kết quả hoạt động từ BCTC:

Qua bảng Báo cáo tài chính năm 2020 của công ty CII ta thấy tổng doanh thu năm

2020 của CII đạt khoảng 5.374 tỷ đồng, tăng khoảng 196,4% so với 2019 Đồng thời, kếtquả lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ đạt 253 tỷ đồng Ngoài ra, tổng tài sản tại31/12/2020 không thay đổi nhiều so với cùng kỳ năm 2019 Tuy nhiên, cơ cấu nguồn vốn

đã có sự thay đổi rõ rệt, tỉ lệ nợ ngắn hạn/nợ dài hạn 2020 giảm 53% so với 2019, qua đó

ta thấy được sức khỏe tài chính và hiệu quả sử dụng nguồn vốn của CII Bên cạnh đó,trong năm 2020, doanh nghiệp còn ghi nhận dòng tiền hoạt động kinh doanh chính âm kỷlục 1.393,9 tỷ đồng Để bù đắp thâm hụt dòng tiền, doanh nghiệp huy động từ hoạt độngtài chính dương 1.916,3 tỷ đồng Trong đó, chủ yếu là vay nợ ròng từ phát hành trái phiếu.Qua đó ta thấy được sức khỏe tài chính và hiệu quả sử dụng nguồn vốn của CII

Chỉ số phản ánh khả năng sinh lời:

+ ROS: 4,72% phản ánh 1 đồng doanh thu thuần đem lại 4,72 đồng lợi nhuận sauthuế cho thấy công ty tạo ra thành phẩm có chi phí thấp hoặc là giá cao;

+ ROE: 3,26% phản ánh 1 đồng đầu tư của VCSH mang lại 3,26 đồng lợi nhuậnsau thuế thu nhập cho thấy các nhà đầu tư có thể yên tâm góp vốn vào công ty;

+ ROA: 0,86% qua đó ta thấy 1 đồng đầu tư vào tài sản đem tới 0,86 đồng lợinhuận trước thuế và lãi vay, điều đó thể hiện hiệu quả sử dụng tài nguyên của công tythấp, chất lượng tài sản thấp

Chỉ số phản ánh hệ số thanh toán:

+ Hệ số khả năng thanh toán hiện thời: 1,32 cho thấy doanh nghiệp có khả năngcao trong việc sẵn sàng thanh toán các khoản nợ đến hạn Tuy nhiên khi nhìn vào tài sảnngắn hạn ta có thể thấy mục Hàng tồn kho và Phải thu khách hàng chiếm tỷ trọng khá lớnnên khả năng thanh khoản của Công ty mức thấp

Chỉ số phản ánh cơ cấu tài chính và cơ cấu tài sản:

+ Hệ số nợ: 0,74 cho thấy 1 đồng tài sản thì công ty đã có 0,74 đồng vay nợ, thểhiện sự phụ thuộc tài chính khá cao của công ty đối với chủ nợ;

+ Hệ số VCSH: 3.79 điều này thể hiện rằng tổng tài sản gấp 3,79 lần tổng vốn chủ

sở hữu của cổ đông Nó cho thấy, một công ty được sử dụng đòn bẩy rất lớn, gấp 3,79 lầnvốn chủ sở hữu

Nợ phải trả: Tổng 21.761.422.303.679 khá cao so với tổng nguồn vốn và tăng sovới cùng kỳ năm trước

Doanh thu hàng bán và cung cấp dịch vụ: Tăng mạnh tăng hơn 3.559 tỷ so với năm

2019

Lợi nhuận gộp: Tăng hơn 574 tỷ so với năm 2019

Tỷ suất lợi nhuận gộp biên: 21,3% giảm hơn so với năm 2018 (27,88%) và 2019(21,45%) theo Vietstock, chứng tỏ hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty đang suygiảm mặc dù chỉ số vẫn ở mức ổn so với mặt bằng chung

Phần 2 : Rủi ro sai sót và rủi ro gian lận trong BCTC

2.1 Tổng quan về sai sót:

2.1.1 Khái niệm “Sai sót”:

Là những lỗi hoặc sự nhầm lẫn không cố ý, do vô tình bỏ sót nhưng có ảnh hưởngđến báo cáo tài chính như:

+ Lỗi về tính toán số học hoặc ghi chép sai;

+ Bỏ sót hoặc hiểu sai, làm sai các khoản mục, các nghiệp vụ kinh tế;

+ Áp dụng sai các chuẩn mực nguyên tắc, phương pháp và chế độ kế toán, chínhsách tài chính;

+ Áp dụng phương pháp đánh giá không đúng

Về mức độ tinh vi:

+ Vì không có chủ ý nên mức độ tinh vi sẽ thấp, dễ dàng kiểm tra và phát hiện; + Tùy thuộc vào mức độ sai phạm có thể xem xét sai sót có tính trọng yếu haykhông

2.1.2 Nguyên nhân dẫn đến “Sai sót”:

Sai sót có thể là lỗi của Ban giám đốc hay người quản lý, hay có thể là lỗi của nhânviên Sai sót nảy sinh do tác động của nhiều yếu tố kết hợp với nhau

Thiếu năng lực do trình độ chuyên môn hạn chế: Tại các đơn vị không xây dựngmột tiêu chuẩn tuyển dụng lao động một cách phù hợp thì dễ dàng xảy ra hiện tượng cácnhân viên được tuyển dụng chưa đủ năng lực Đồng thời trong điều kiện xã hội liên tụcphát triển như hiện nay, nếu nắm bắt chậm các thông tin, đặc biệt là các thông tin về quyđịnh của Nhà nước, khiến cho tư duy của nhà quản lý và các nhân viên dần dần trở thànhlạc hậu, khi đó khả năng dẫn tới các hành vi sai phạm càng trở nên cao hơn

Làm việc cẩu thả, thiếu thận trọng: lề lối, tác phong làm việc của nhà quản lý cũngnhư của nhân viên ảnh hưởng tới hiệu quả làm việc của họ Trong những đơn vị có lề lốilàm việc quan liêu, thiếu trách nhiệm và vô tổ chức, các cá nhân không có ý thức cần xem

xét, giải quyết các công việc một cách cẩn thận, khẩn trương, nghiêm túc Sự cẩu thả vàthiếu trách nhiệm dẫn đến các sai sót là tất yếu

Các áp lực về mặt thời gian, công việc quá nhiều: họ không thể giải quyết được hết,

áp lực phải hoàn thành công việc khiến họ làm việc thiếu cẩn thận, phiến diện, do đó cũngdẫn tới khả năng sai sót

Mức độ của sai sót:

+ Sai sót trọng yếu;

+ Sai sót không trọng yếu;

+ Sai sót có thể bỏ qua

2.1.3 Thực tế vào Công ty CII:

Sau quá trình kiểm toán thì Lợi nhuận sau thuế năm 2020 của Công ty mẹ trên Báocáo tài chính hợp nhất đạt 253,9 tỷ đồng giảm hẳn 39,4 tỷ đồng tương ứng tỷ lệ 13% sovới trước kiểm toán

Hình 3: Giải trình chênh lệch lợi nhuận trong BCTC

Doanh nghiệp cho biết nguyên nhân khiến lợi nhuận bị “bốc hơi” sau kiểm toán là

do điều chỉnh báo cáo tài chính của các Công ty con:

+ Ghi nhận bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp do tăng doanh thu tính thuế của dự

án bị áp giá tính thuế theo giá thị trường;

+ Do điều chỉnh tăng chi phí lãi vay phân bổ vào dự án

+ Điều chỉnh tăng giá vốn của Công ty con

Trong quá trình lập BCTC Công ty đã thực hiện sai sót trong quá trình tính toán các giátrị (doanh thu, chi phí, giá vốn) sai lệch dẫn đến các khoản mục liên quan trên BCTC tổngthể cũng bị ảnh hưởng đáng kể

Ngoài ra cũng vào năm 2020, Báo cáo tài chính riêng lẻ thể hiện tình hình tài chính, kinhdoanh của riêng công ty mẹ đã có những chênh lệch về số lợi nhuận sau kiểm toán nhưsau:

Hình 4: Chênh lệch lợi nhuận của Cty mẹ trên BCTC riêng

Vì đây là những sai sót trọng yếu, chiếm tỷ lệ khá lớn đến số liệu tổng thể, nênKiểm toán viên đã đề nghị Công ty tiến hành lập lại BCTC hợp nhất năm 2020 trước khiphát hành nhằm đảm bảo tính trung thực và hợp lý trên BCTC Từ đó những điều trên,cho thấy có vẻ như rủi ro sai sót xảy ra có thể chủ yếu là do thiếu chuyên nghiệp tronghoạt động tài chính, kế toán của doanh nghiệp, cẩu thả dẫn đến những sai sót trong quátrình điều chỉnh các chi phí khiến cho Báo cáo tài chính trước và sau kiểm toán có một sốchênh lệch như vậy

2.2 Tổng quan về gian lận:

2.2.1 Khái niệm “Gian lận”:

Gian lận xuất hiện cùng với sự phát triển và hình thành của loài người Cùng vớitiến độ phát triển vượt bậc của xã hội, hành vi gian lận ngày càng tinh vi hơn, xảy ra nhiều

có chủ đích để tước đoạt tiền, tài sản hoặc các quyền hợp pháp của người khác một cáchkhông công bằng hoặc bất hợp pháp nhằm thoả mãn các nhu cầu của cá nhân, tổ chức

Căn cứ theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 240 (VSA 240), “Gian lận là hành

vi cố ý do một hay nhiều người trong Ban quản trị, Ban Giám đốc, các nhân viên hoặc bênthứ ba thực hiện bằng các hành vi gian dối để thu lợi bất chính hoặc bất hợp pháp” Làtrường hợp các thông tin, thông số trên Báo cáo tài chính bị bóp méo dẫn đến kết quả củaBCTC không phản ánh đúng thực tế nhằm lừa gạt người sử dụng thông tin Nói dễ hiểuhơn hành vi gian lận là loại hành vi cố tình để vụ lợi (tham ô, biển thủ tài sản, xuyên tạcthông tin, làm sai lệch báo cáo tài chính với mục đích đem lại ích lợi cho cá nhân hay một

bộ phận) Thực hiện gian lận thì lợi ích thu được thường trực tiếp làm thu nhập của công

ty tăng lên

Gian lận trên Báo cáo tài chính có thể biểu hiện dưới dạng tổng quát sau:

+ Xuyên tạc, làm giả chứng từ, tài liệu liên quan đến BCTC;

+ Sửa đổi tài liệu, chứng từ kế toán làm sai lệch BCTC;

+ Biển thủ tài sản;

+ Che dấu hoặc cố ý bỏ sót các thông tin, tài liệu hoặc nghiệp vụ kinh tế làm sailệch

BCTC;

+ Ghi chép các nghiệp vụ kinh tế không đúng sự thật;

+ Cố ý áp dụng sai các chuẩn mực, nguyên tắc, phương pháp và chế độ kế toán,chính sách tài chính;

+ Cố ý tính toán sai về con số học

Thông thường các Công ty Cổ phần sẽ hay xảy ra tình trạng “Gian lận BCTC” này

vì BCTC của công ty sẽ được cả đối tượng trong và ngoài doanh nghiệp sử dụng Vì thế,nhằm kêu gọi và thu hút được vốn đầu tư đồng thời có thể làm sạch BCTC của công tymình, các doanh nghiệp thường lợi dụng những kẽ hở trong quy định lập BCTC để gianlận