Bộ 3 đề thi HK2 môn Ngữ văn 9 có đáp án năm 2021-2022 trường THCS Ngô Sĩ Liên

Đoạn thơ miêu tả chân thực khó khăn trong cuộc sống của đông bào miền Trung đồng thời mang ý nghĩa, thông điệp sâu sa: con người dù sống ở bất cứ đâu, trong hoàn cảnh nào dù kho[r]

Trang 1

TRƯỜNG THCS NGÔ SĨ LIÊN

ĐỀ THI HỌC KÌ 2 NĂM HỌC 2021 - 2022 Môn: Ngữ văn 9

Thời gian: 90 phút (Không kể thời gian giao đề)

ĐỀ THI SỐ 1

I ĐỌC - HIỂU (3 điểm)

Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

“Trên bao dặm đường dài của cuộc đời, có thể cũng có lúc con chồn chân, mỏi gối và đớn đau Đó chưa hẳn là bất hạnh đâu con ạ Đời người, nếu bằng phẳng quá, cũng coi như mình chưa từng nếm đủ các dư vị của cuộc đời Nhạt nhẽo, không thể là nguyên liệu của hạnh phúc

Mẹ không cầu chúc con may mắn Mẹ không cầu chúc con sung sướng, hạnh phúc hơn người Mẹ chỉ mong muốn con của mẹ luôn là một CON NGƯỜI có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng và với non sông, đất nước này

(Trích Thư mừng sinh nhật con gái 21 tuổi – nguồn: Giáo dục, Vietnamnet)

Câu 1 (0,5 điểm): Người mẹ cầu chúc điều gì cho con mình?

Câu 2 (1,0 điểm): Nêu nội dung chính của văn bản

Câu 3 (1,5 điểm): Em hiểu thế nào về câu: “Đời người, nếu bằng phẳng quá, cũng coi như mình chưa

từng nếm đủ các dư vị của cuộc đời Nhạt nhẽo, không thể là nguyên liệu của hạnh phúc.”

II LÀM VĂN (7 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm): Nêu cảm nhận của em về câu tục ngữ Thương người như thể thương thân

Câu 2 (5,0 điểm): Cảm nhận về tình đồng chí đồng đội của các cô gái thanh niên xung phong trong

Những ngôi sao xa xôi

-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 1

I ĐỌC - HIỂU

Câu 1 (0,5 điểm):

Người mẹ cầu chúc cho con mình luôn là một CON NGƯỜI có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng và với non sông, đất nước này

Câu 2 (1,0 điểm):

Trang 2

Nội dung: người mẹ đã giúp con nhìn nhận cuộc sống, hướng con đến giá trị làm một con người chân chính, đó là con người có trách nhiệm với chính mình từ suy nghĩ, hành động, ứng xử, có trách nhiệm với cộng đồng, mình vì mọi người và trách nhiệm cống hiến với non sông đất nước

Câu 3 (1,5 điểm):

Câu nói mang ý nghĩa: cuộc đời của mỗi con người từ khi sinh ra, lớn lên và trưởng thành sẽ phải trải qua nhiều thăng trầm, sóng gió thì mới có thể đúc rút ra những bài học để hoàn thiện bản thân Có trải qua sóng gió, chúng ta mới thêm trân trọng và thấy những lúc bình yên, hạnh phúc vô cùng đáng giá

II LÀM VĂN

Câu 1 (2,0 điểm):

Dàn ý nghị luận xã hội về câu tục ngữ Thương người như thể thương

1 Mở bài

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: câu tục ngữ “thương người như thể thương thân”

2 Thân bài

a Giải thích

Thương người như thể thương thân: tình yêu thương giữa con người với con người, sẵn sàng đồng cảm, chia sẻ, thấu hiểu và giúp đỡ người khác khi người ta gặp khó khăn Rộng hơn nữa chính là tình đồng bào, tinh thần đoàn kết

b Phân tích

Cuộc sống vẫn còn nhiều mảnh đời khó khăn, bất hạnh, giúp đỡ nhau làm cuộc sống của con người ngày càng tốt lên, xã hội phát triển hơn

Một con người có tâm thiện, luôn giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn sẽ được mọi người yêu quý, kính trọng và sẵn sàng giúp đỡ lại khi mình rơi vào hoàn cảnh tương tự

Nếu xã hội ai cũng có tấm lòng “thương người như thể thương thân” thì xã hội sẽ được lan tỏa nhiều điều tốt đẹp

c Chứng minh

Học sinh tự lấy dẫn chứng minh họa cho bài làm của mình

Lưu ý: dẫn chứng xác thực, nổi bật, tiêu biểu, được nhiều người biết đến

d Phản đề

Trang 3

Trong cuộc sống vẫn còn có nhiều người thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác, chỉ biết đến bản thân mình,… những người này đáng bị xã hội thẳng thắn lên án, chỉ trích

3 Kết bài

Khái quát lại ý nghĩa và tầm quan trọng của tinh thần “thương người như thể thương thân”

Câu 2 (5,0 điểm):

Dàn ý Cảm nhận về tình đồng chí đồng đội của các cô gái thanh niên xung phong trong Những ngôi sao xa xôi

1 Mở bài

Giới thiệu tác giả Lê Minh Khuê, tác phẩm Những ngôi sao xa xôi và ba nhân vật chính

2 Thân bài

a Hoàn cảnh sống và chiến đấu

Ba cô gái Thao, Phương Định, Nho làm ở tổ trinh sát mặt đường

Họ sống trên một cao điểm giữa vùng trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn, nơi tập trung bom đạn nguy hiểm

Công việc nguy hiểm phải chạy trên cao điểm cả ngày, phơi mình giữa vùng trọng điểm bắn phá của máy bay địch, sau mỗi trận bom phải đo khối lượng đất đá, đánh dấu bom chưa nổ, phá bom

→ Công việc, hoàn cảnh sống nguy hiểm đòi hỏi sự gan dạ, bình tĩnh

b Những nét chung và nét riêng của ba cô gái thanh niên xung phong

* Nét chung của ba nữ thanh niên xung phong

Họ đều là những cô gái thanh niên xung phong còn trẻ, phải xa nhà, xa mái trường đi chiến đấu

Phẩm chất cao đẹp: tinh thần trách nhiệm cao với công việc, không sợ cái chết

Dũng cảm, gan dạ: Sẵn sàng nhận nhiệm vụ, dám đối mặt với cái chết mà không nao núng dù nhiều lần họ bị bom vùi và làm bị thương

Họ có tinh thần đồng đội gắn bó, thân thiết: thể hiện ở tính tình, sự quan tâm chăm sóc chu đáo khi đồng đội bị thương

Vẻ đẹp tâm hồn: là những cô gái trẻ dễ vui, mơ mộng nhưng cũng trầm tư sâu lắng; nữ tính thích làm đẹp cho cuộc sống ở chiến trường khói lửa, bình tĩnh, chủ động, lạc quan luôn nghĩ về tương lai

Trang 4

* Nét riêng

- Nho là em út tính nết trẻ con, thích ăn kẹo, có dáng vẻ bé nhỏ, nhẹ nhàng, nhưng rất bản lĩnh, rắn rỏi

- Chị Thao là người thích làm dáng nhất, ở chị có những nét tính cách tưởng trái ngược nhau: Thích hát bài hát do Phương Định bịa ra nhưng lại không hát trôi chảy bài nào; rất dũng cảm táo bạo nhưng lại

sợ máu, sợ vắt; trong cô có sự nhút nhát mềm yếu của cô gái là cô gái bản lĩnh trong chiến đấu

- Nhân vật Phương Định: Là cô gái Hà Nội vào chiến trường 3 năm, hay hoài niệm về quê hương, mẹ, mái trường…, hồn nhiên mơ mộng với nhiều nét tính cách thể hiện rất rõ ràng: thích hát, thuộc nhiều bài hát, say sưa tận hưởng cơn mưa hồn nhiên như chưa hề nghe thấy tiếng bom đạn nổ Chăm sóc chu đáo cho đồng đội Phương Định còn là cô gái nhạy cảm, duyên dáng nhưng không biểu lộ tình cảm, tỏ ra kín đáo trước đám đông, tưởng như kiêu kì nhưng lại tạo nên một sức hút tự nhiên

→ Qua hành động và dòng suy tư của nhân vật tác giả Lê Minh Khuê cho người đọc thấy được thế giới nội tâm phong phú cùng phẩm chất anh hùng của nhân vật

3 Kết bài

Khái quát lại ba nhân vật đồng thời nêu lên giá trị nội dung, ý nghĩa của tác phẩm

Kẻ thù lớn nhất của tất cả chúng ta là sự lười biếng Nếu chúng ta không lười biếng thì mọi cái mà chúng ta trông thấy đều là cơ hội, bởi vì càng khó khăn cơ hội càng lớn Tôi nghĩ rằng không lười biếng

và phải dũng cảm, hai cái đấy tạo ra cơ hội Các bạn đừng sợ Khó khăn là thuốc kích thích để mỗi con người dũng cảm, sáng suốt và sống có lý tưởng Mọi khó khăn là điềm báo tạo cơ hội

Câu 1 (0,5 điểm): Theo tác giả, kẻ thù lớn nhất của chúng ta là gì? Các yếu tố tạo nên cơ hội là gì?

Câu 2 (1,0 điểm): Nêu nội dung chính của đoạn văn trên

Câu 3 (1,5 điểm): Từ nội dung của đoạn văn, hãy nêu bài học mà em rút ra được để hoàn thiện mình

Câu 1 (2,0 điểm): Nêu suy nghĩ của em về câu nói: “Người không học như ngọc không mài”

Câu 2 (5,0 điểm): Cảm nhận về vẻ đẹp của người đồng mình qua bài thơ “Nói với con”

Trang 5

Câu 1 (0,5 điểm):

Kẻ thù lớn nhất của chúng ta là sự lười biếng Các yếu tố tạo nên cơ hội là không lười biếng và phải dũng cảm

Câu 2 (1,0 điểm):

Nội dung chính của đoạn văn: nêu ra những tác hại của việc lười biếng, thuyết phục con người nên dũng cảm, không lười biếng để tạo lập cho mình một cuộc sống tốt đẹp hơn

Câu 3 (1,5 điểm):

Học sinh hình thành đoạn văn dựa vào các gợi ý sau:

- Nêu ra tác hại của sự lười biếng đối với bản thân

- Tại sao chúng ta không nên lười biếng và phải dũng cảm

- Bản thân em đã, đang và sẽ làm gì để có thể nắm bắt được mọi cơ hội

II LÀM VĂN

Câu 1 (2,0 điểm):

Dàn ý nghị luận xã hội về câu nói: “Người không học như ngọc không mài”

1 Mở bài

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: Câu nói: “Người không học như ngọc không mài”

2 Thân bài

a Giải thích

“ngọc không mài”: viên ngọc sần sùi, thô ráp của tự nhiên, không có tác động của con người, chưa được chế tác hay mài giũa để trở nên tỏa sáng, làm đẹp cho đời, cho người

Ý cả câu: con người không được học hành sẽ không trở thành người tài giỏi, giúp ích cho xã hội, tỏa sáng, không giúp cho xã hội phát triển Đề cao vai trò của việc học tập trong cuộc sống mỗi người và trong sự phát triển chung của xã hội

b Phân tích

Để có được cuộc sống tốt đẹp hơn, tiến bộ hơn, con người cần phải học tập, trau dồi kiến thức để hoàn thiện bản thân mình

Trang 6

Không có học hành, con người sẽ chỉ dừng lại ở một mức độ nhất định và xã hội không thể phát triển mạnh mẽ như hiện nay

Nếu tất cả con người đều cố gắng mài giũa bản thân, trau dồi kiến thức, vươn lên, hướng về phía trước thì xã hội sẽ phát triển và tốt đẹp hơn

c Chứng minh

Học sinh tự lựa chọn dẫn chứng minh họa cho bài làm văn của mình

(Lưu ý: dẫn chứng phải gần gũi, xác thực và tiêu biểu được nhiều người biết đến)

d Phản đề

Trong xã hội có những người tuy có điều kiện tốt để học tập và phát triển bản thân nhưng lại không biết trân trọng và cố gắng mà chỉ biết lao theo những thú vui của bản thân mình Những người này đáng bị chỉ trích và phê phán thẳng thắn

3 Kết bài

Khái quát lại vấn đề nghị luận (Câu nói: “Người không học như ngọc không mài”) và rút ra bài học và bản thân

Câu 2 (5,0 điểm):

Dàn ý cảm nhận về vẻ đẹp của người đồng mình qua bài thơ “Nói với con”

1 Mở bài

Giới thiệu tác giả Y Phương và bài thơ Nói với con

2 Thân bài

a Khổ thơ đầu

4 câu thơ đầu: tiếng lòng hạnh phúc của một người cha khi nhắc về kỷ niệm những ngày con còn thơ ấu với những bước đi chập chững đầu đời Y Phương gợi nhắc quá khứ, gợi mở cho con những nền tảng đầu tiên về tình cảm gia đình ấm áp, về quá trình sinh ra và lớn lên của một con người

7 câu thơ sau: gợi mở ra những vẻ đẹp của người dân tộc miền núi bằng câu thơ chứa chan tình cảm: Những con người lao động với đôi bàn tay thô sơ, nhưng khéo léo, giữa cuộc sống nhiều khó khăn vất vả thế nhưng tâm hồn của “người đồng mình” vẫn rất đẹp, rất yêu đời, từng câu hát, câu ca trong lối sinh hoạt văn hóa “Cha vẫn nhớ mãi về ngày cưới/Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời” là lời khẳng định hạnh phúc gia đình, khẳng định thêm về tình cảm gia đình vững chắc là cơ sở để cho con được một cuộc sống

êm ấm, và cũng là cơ sở để gây dựng nên một cộng đồng dân tộc với những nét đẹp trong văn hóa, phong tục truyền thống

Trang 7

b Khổ thơ cuối

Vẻ đẹp của “người đồng mình” không chỉ dừng lại ở sự khéo léo sáng tạo trong lao động hay lòng yêu cuộc sống, với những nét đẹp tập quán mà còn thể hiện ở ý chí và sức mạnh trong tâm hồn

“Cao” và “xa” là hai lượng từ khiến độc giả liên tưởng đến một vùng đất núi non trùng điệp khắc nghiệt

vô cùng, nhưng những con người nơi đây chưa một lần lấy đó làm nản chí

“Sống trên đá không chê đá gập ghềnh/Sống trong thung không chê thung nghèo đói”: Là “người đồng mình” con phải học được cách thích nghi với cuộc sống, linh hoạt và mềm dẻo như dòng sông, con suối,

dù là thác hay ghềnh đều không khiến con phải nản chí, chùn bước

Cha mong con hãy lấy người đi trước làm tấm gương sáng để noi theo để phấn đấu nỗ lực lấy cái tâm hồn mạnh mẽ, kiên cường, ý chí vượt khó lớn lao để góp phần xây dựng đất nước

3 Kết bài

Khái quát lại nội dung, ý nghĩa bài thơ Nói với con và rút ra bài học, liên hệ bản thân

Miền Trung

“( ) Miền Trung Câu ví dặm nằm nghiêng Trên nắng và dưới cát Đến câu hát cũng hai lần sàng lại Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm

Miền Trung Bao giờ em về thăm Mảnh đất nghèo mùng tơi không kịp rớt Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ Không ai giao mà trắng mặt người

Miền Trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong Cho tình người đọng mật

Em gắng về Đừng để mẹ già mong.”

(Hoàng Trần Cương)

Câu 1 (0,5 điểm): Bài thơ được viết theo thể thơ gì?

Câu 2 (0,75 điểm): Nêu nội dung chính của đoạn thơ

Trang 8

Câu 3 (0,75 điểm): Hình ảnh: “Miền Trung/ Eo đất này thắt đáy lưng ong/ Cho tình người đọng mật” để

lại cho em suy nghĩ gì?

Câu 4 (1,0 điểm): Đoạn thơ mang thông điệp gì?

Câu 1 (2,0 điểm): Nghị luận về câu Nhiễu điều phủ lấy giá gương, Người trong một nước phải thương

nhau cùng

Câu 2 (5,0 điểm): Cảm nhận khổ 2 3 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

Câu 1 (0,5 điểm):

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do

Câu 2 (0,75 điểm):

Đoạn thơ miêu tả chân thực những nỗi vất vả, khó nhọc mà người dân miền Trung phải sống, phải đối mặt hằng ngày; đồng thời cũng thể hiện tình cảm yêu mến của tác giả đối với mảnh đất nghèo này

Câu 3 (0,75 điểm):

Hình ảnh: “Miền Trung/ Eo đất này thắt đáy lưng ong/ Cho tình người đọng mật” đã để lại cho em nhiều ấn tượng sâu sắc Mảnh đất miền Trung tuy phải chịu nhiều thiên tai, bão lũ khiến cuộc sống của con người nơi đây vất vả, cơ cực Tuy nhiên, họ là những con người dạt dào tình cảm, trân thành, giản dị, đó

là những điều vô cùng đáng quý

Câu 4 (1,0 điểm):

Đoạn thơ miêu tả chân thực khó khăn trong cuộc sống của đông bào miền Trung đồng thời mang ý nghĩa, thông điệp sâu sa: con người dù sống ở bất cứ đâu, trong hoàn cảnh nào dù khó khăn về vật chất nhưng hãy giàu về tình cảm yêu thương, có như vậy xã hội mới ngày càng tốt lên được

II LÀM VĂN

Câu 1 (2,0 điểm):

Dàn ý Nghị luận Nhiễu điều phủ lấy giá gương, Người trong một nước phải thương nhau cùng

1 Mở bài

Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, Người trong một nước phải thương nhau cùng”

2 Thân bài

a Giải thích

Ý kiến khuyên nhủ chúng ta - những công dân của tổ quốc hãy biết yêu thương, san sẻ những điều nhỏ nhặt nhất với nhau và đoàn kết, cùng nhau giúp cho đất nước, quê hương của mình phát triển giàu đẹp, văn minh hơn khiến cho những kẻ thù lăm le xâm lược phải bỏ cuộc

Trang 9

Trong xã hội có rất nhiều mảnh đời chịu bất hạnh, đau thương, khổ cực, việc chúng ta yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ những người đó làm xoa dịu, giảm bớt nỗi đau của họ, xã hội cũng sẽ phát triển đẹp đẽ, vững mạnh hơn

Khi giúp đỡ người khác, ta sẽ nhận lại sự kính trọng, niềm tin yêu của người khác và cả sự sẵn sàng giúp

đỡ lại mình lúc mình gặp khó khăn

Mỗi người biết chia sẻ, yêu thương, giúp đỡ người khác sẽ góp phần làm cho xã hội này giàu tình cảm hơn, phát triển văn minh hơn, khối sức mạnh đại đoàn kết dân tộc sẽ được nhân ra rộng hơn

c Chứng minh

Học sinh tự lấy dẫn chứng về nhân vật, sự việc yêu thương, chia sẻ làm minh chứng cho bài làm văn của mình

Lưu ý: dẫn chứng phải tiêu biểu, nổi bật, xác thực được nhiều người biết đến

d Phản đề

Trong xã hội vẫn có không ít người có tính ích kỉ, nhỏ nhen, chỉ biết đến bản thân mình mà không cần suy nghĩ cho người khác, lại có những người vô cảm mặc kệ nỗi đau của đồng loại,… → những người này cần bị phê phán, chỉ trích

3 Kết bài

Khái quát lại vấn đề cần nghị luận: ý kiến: “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng” và rút ra bài học, liên hệ bản thân

Câu 2 (5,0 điểm):

Dàn ý Cảm nhận khổ 2 3 bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải

1 Mở bài

Giới thiệu tác giả Thanh Hải, bài thơ Mùa xuân nho nhỏ và dẫn dắt vào khổ thơ 2 và 3

2 Thân bài

a Khổ thơ thứ hai

“Lộc” ở đây có thể hiểu là sức mạnh dân tộc, “lộc trải dài nương mạ” là sự hối hả xôn xao cho một mùa màng mới, cho đồng ruộng vẫn mãi mãi bạt ngàn một màu xanh

“Người cầm súng và “người ra đồng” là hai lực lượng chính dựng xây Tổ quốc Đây là mùa xuân trách nhiệm gắn với ý thức bảo vệ dân tộc Người ra trận phải đổ máu, người ra đồng phải đổ mồ hôi nước mắt Máu, mồ hôi, nước mắt của nhân dân ta đã góp phần giữ lấy mùa xuân mãi mãi của dân tộc

Từ “cứ” đặt đầu câu thơ như một sự khẳng định, thể hiện một chân lí đơn giản mà thiêng liêng Có thể nói bao nỗi nhọc nhằn, đắng cay của dân tộc được đáp lại bằng những mùa xuân tiếp nối vô tần

b Khổ thơ thứ ba

Nhà thơ Thanh Hải đã nhắc lại chặng đường 4000 năm của đất nước thông qua hệ thống các tính từ "vất vả", "gian lao" từ đó có thể cho thấy chặng đường dựng nước và giữ nước của dân tộc ta là một chặng đường đầy những gian nan, khó khăn và thử thách, mất mát

Trang 10

Hình ảnh so sánh "đất nước như vì sao" đã mở ra nhiều liên tưởng độc đáo và giàu ý nghĩa Hình ảnh so

sánh ấy vừa gợi đến nguồn sáng trường tồn mãi với không gian, thời gian, vừa gợi lên niềm tin của tác

giả về một tương lai tươi sáng, rộng mở của đất nước với khí thế mạnh mẽ không gì cản nổi

Cấu trúc song hành "đất nước bốn ngàn năm", "đất nước như vì sao" đã diễn tả sự vận động đi lên của

lịch sử và là lời khẳng định về sự trường tồn vĩnh cửu của đất nước Cụm từ "cứ đi lên phía trước" khép

lại khổ thơ như một lời khẳng định, một sự thể hiện ý chí và lòng quyết tâm và niềm tin sắt đá của nhà

thơ và của cả dân tộc về tương lai tươi sáng, tốt đẹp của quê hương, đất nước

3 Kết bài

Khái quát lại giá trị nội dung, nghệ thuật của 2 khổ thơ nói riêng và bài thơ nói chung

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	0,93 MB