ỨNG DỤNG CHUYỂN ĐỔI SỐ XÂY DỰNG MẠNG LƯỚI KẾT NỐI CÁC DOANH NGHIỆP VẬN TẢI

ỨNG DỤNG CHUYỂN ĐỔI SỐ XÂY DỰNG MẠNG LƯỚI KẾT NỐI CÁC DOANH NGHIỆP VẬN TẢI. I TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI II – CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Xu hướng mua hàng trực tuyến phát triển kể từ khi xuất hiện Covid19 2. Xu hướng chính của Elogistics trong thời điểm hiện nay 3. Elogistics vẫn còn là rào cản chính đối với khách hàng khi mua sắm trực tuyến III – ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

MỤC LỤC

I - TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 3

II – CƠ SỞ LÝ LUẬN 4

1 Xu hướng mua hàng trực tuyến phát triển kể từ khi xuất hiện Covid-19 4

2 Xu hướng chính của E-logistics trong thời điểm hiện nay 5

3 E-logistics vẫn còn là rào cản chính đối với khách hàng khi mua sắm trực tuyến 7

III – ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 10

1 Lý do đề xuất giải pháp 10

2 Tổng quan về giải pháp 10

2.1 Cách thức vận hành 10

2.2 Mô hình (tính năng) 11

2.3 Lợi ích của Sàn vận chuyển đối với các bên tham gia 12

3 Giải pháp tương lai 17

3.1 Thực trạng chạy xe rỗng 17

3.2 Giải pháp 17

3.3 Lợi ích của hệ thống điều xe rỗng 18

IV – ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA SÀN 19

V – KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 20

PHỤ LỤC 21

TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

I - TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Thời đại công nghệ số 4.0 cùng với sự phát triển như vũ bão của Internet, xuhướng kinh doanh trực tuyến, bán hàng online đã đem lại hiệu quả kinh tế cho không

ít lĩnh vực kinh doanh tại nước ta Chính vì vậy, cụm từ thương mại điện tử hiện nay

đã không còn quá xa lạ và lĩnh vực này còn được đánh giá là một lĩnh vực có tiềmnăng phát triển mạnh mẽ song hành cùng với sự phát triển của Internet và nền tảngcông nghệ thông tin ngày càng được hiện đại hoá

Theo một kết quả thống kê cho thấy, có khoảng 64 triệu người dân Việt Nam

đã sử dụng Internet và trung bình mỗi người sẽ truy cập Internet 2 giờ/ngày; số người

sử dụng smart phone hiện nay ở Việt Nam chiếm khoảng 82% dân số và nhiều ngườicòn sử dụng hơn 02 chiếc điện thoại Điều này cho thấy khả năng truy cập vào cácwebsite thương mại điện tử lớn hơn bao giờ hết Đây chính là nền tảng để lĩnh vựcEcommerce phát triển mạnh ở nước ta

Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, hoạt động thương mại phát triểnđang góp phần thúc đẩy hoạt động logistics nói chung và E-logistics trở thành một xuhướng phát triển có nhiều động lực tại Việt Nam Với chi phí logistics ước tính chiếmkhoảng gần 10% doanh thu của các doanh nghiệp thì doanh số của hoạt động logisticsđiện tử ở Việt nam trong những năm tới sẽ đạt đến mức hàng tỉ đô la Mỹ trong thờigian không xa

Theo khảo sát của Redseer1, khoảng 86% số người tiêu dùng Việt Nam sẽ duytrì hoặc tăng mua sắm trực tuyến trong giai đoạn hậu Covid-19 Mặc dù tỷ lệ dịch vụlogistics nội bộ (inhouse logistics) ngày càng được các công ty chú trọng nhưng cácdịch vụ logistics bên thứ ba (3PL) được kỳ vọng sẽ chiếm hơn 2/3 tỷ trọng trong thịtrường E-Logistics khu vực

Tuy nhiên, theo khảo sát được thực hiện vào tháng 7/2021 của IDG cho biết,hơn 50% người được hỏi nói rằng họ cảm thấy phần mềm của các đơn vị logisticschưa thực sự sáng tạo Cùng với đó, 37% phản ánh các nhà cung cấp dịch vụ thiếu sựlắng nghe, tương tác qua các kênh mạng xã hội, email

II – CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Xu hướng mua hàng trực tuyến phát triển kể từ khi xuất hiện Covid-19

Trong khi nhiều ngành kinh tế khác đang khó khăn do chịu sự ảnh hưởng nặng

nề của dịch bệnh, bất chấp những biến động về nhu cầu, đại dịch COVID-19 đã thúcđẩy sự phát triển mạnh mẽ của Thương mại điện tử một cách nhanh chóng trên toàncầu Không chỉ khách hàng mà nhà bán lẻ đã chuyển giao từ hình thức mua bánoffline sang hình thức mua bán online để giảm bớt những lo lắng do đại dịch gây ra

Có một báo cáo mà chúng tôi tìm hiểu được đã cho thấy, thời gian khách hàng dànhcho mua sắm trực tuyến thay đổi rõ rệt theo từng giai đoạn Theo báo cáo cho thấy nếunhư trước dịch bệnh, trung bình mỗi ngày, người tiêu dùng sẽ dành khoảng 3,7 giờcho mua sắm trực tuyến thì trong giai đoạn dịch bệnh Covid, con số này tăng lên mức4,7 giờ và ở giai đoạn sau giảm xuống còn 4,2 giờ

Hình 1 Thời gian trung bình một ngày của một người dành cho mua sắm trực tuyến (giờ)

Nguồn: Báo cáo “Kinh tế Internet khu vực Đông Nam Á năm 2020” của Google,

Temasek và Bain & Company

Cũng dựa theo nguồn Báo cáo “Kinh tế Internet khu vực Đông Nam Á năm2020”, chúng tôi tìm hiểu được tỷ lệ khách hàng mới chọn mua sắm theo hình thứctrực tuyến trong tổng số khách hàng mua sắm trực tuyến chiếm tỷ lệ khá cao tại cácnước khu vực Đông Nam Á Đặc biệt là tại Việt Nam chiếm tỷ lệ cao nhất (khoảng

41%), đây là một con số ấn tượng cho thấy Thương mại điện tử tại Việt Nam đangphát triển mạnh mẽ trong giai đoạn này So sánh tỷ lệ này trung bình ở Đông Nam Ákhoảng 36%, Indonesia và Philipines cùng 37%, Malaysia là 36%, Singapore và TháiLan cùng 30% (xem Hình 2).

Hình 2 Tỷ lệ người mua sắm trực tuyến mới trong tổng số người mua sắm trực tuyến

Theo nguồn: Báo cáo “Kinh tế Internet khu vực Đông Nam Á năm 2020” của Google,

Temasek và Bain & Company

Nền kinh tế Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển giao giữa hình thức thươngmại truyền thống sang thương mại điện tử Với sự thay đổi lớn của công nghệ, sự ảnhhưởng của đại dịch Covid-19 bùng phát đã làm thay đổi cực lớn thói quen tiêu dùngcủa người dân Việt, hướng đến các giải pháp giao hàng tận nơi – chú trọng sự tiện lợi

và nhu cầu được đáp ứng nhanh chóng

2 Xu hướng chính của E-logistics trong thời điểm hiện nay

Mặc dù các kênh thương mại điện tử mang đến cho người tiêu dùng sự đadạng, tiện lợi và giá cả cạnh tranh, nhưng đối mặt với một hệ sinh thái logistics chưatoàn diện vẫn là một trở ngại trong việc thúc đẩy nhu cầu người tiêu dùng sử dụng cáckênh thương mại điện tử nhiều hơn Theo khảo sát của Deloit năm 2020, hơn 40%người trả lời khảo sát đã chỉ ra các yếu tố liên quan đến giao hàng là lý do chính khiếnkhách hàng không mua hàng trực tuyến (xem Hình 3)

Cần Thơ Đà Nẵng Hà Nội TP Hồ Chí Minh 0%

Hình 3 Các rào cản đối với việc tiếp nhận các kênh thương mại điện tử theo thành phố

Phí giao hàng Thời gian giao hàng Đảm bảo giao hàng Giá Vấn đề riêng tư Sản phẩm đa dạng Chính sách đổi trả Khác

Nguồn: Khảo sát người tiêu dùng Việt Nam của Deloit (2020)

Khi các tỉnh, thành phố không đặc biệt phát triển, đó là lý do tại sao sự hấp dẫncủa các kênh thương mại điện tử tụt lại so với các thành phố lớn như Hà Nội và thànhphố Hồ Chí Minh (xem hình 4)

TP Hồ Chí Minh

Hà Nội

Đà Nẵng Cần Thơ

2-3 lần/tháng 2-3 lần/tuần 1 lần/tuần 2-3 lần/tháng2 1 lần/tháng Không sử dụng

Nguồn: Khảo sát người tiêu dùng Việt Nam của Deloit (2020)

Trên thực tế, việc giao một đơn hàng trực tuyến sẽ mất khoảng một ngày đốivới giao hàng nội thành Hà Nội hoặc TP Hồ Chí Minh, hoặc 2-3 ngày đối với giaohàng liên tỉnh giữa Hà Nội và TP Hồ Chí Minh Tuy nhiên, nếu vận chuyển từ Hà Nộivào Bình Dương cần mất khoảng 4-5 ngày Cho thấy quãng đường xa hơn, thì thờigian giao hàng sẽ lâu hơn, đồng nghĩa với phí vận chuyển đắt hơn và nguy cơ tổn thấtcao hơn Thời gian vận chuyển chính là yếu tố quyết định sự hài lòng của người tiêudùng hiện đang sinh sống tại các tỉnh, thành phố không thuộc trung tâm, vì hầu hết cácnhà bán lẻ trực tuyến tham gia sàn thương mại điện tử đề hoạt động tại 2 thành phố HàNội và Hồ Chí Minh.

Theo một khảo sát của Cục Thương mại điện tử Việt Nam, trong năm 2020,25% khách hàng trả lời khảo sát cho rằng vận chuyển và giao nhận kém là một trongnhững trở ngại chính khiến họ không mua hàng theo hình thức mua trực tuyến Điềunày cho thấyE-logistics có những tác động chặt chẽ đến tâm lý mua hàng trực tuyếncủa người tiêu dùng qua các trang thương mại điện tử

3 E-logistics vẫn còn là rào cản chính đối với khách hàng khi mua sắm trực tuyến

Khi người tiêu dùng có xu hướng mua hàng trực tuyến, họ không chỉ có nhucầu mua hàng mà còn cần giao hàng nhanh chóng, đây là tín hiệu rất tốt cho các công

ty hoạt động trong lĩnh vực E-commerce, vận chuyển, giao hàng chặng cuối (last-miledelivery) Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, không còn cách nào khác là phải nângcao chất lượng dịch vụ giao hàng chặng cuối Đây là lý do tại sao các doanh nghiệpthương mại điện tử đang chạy đua để cải thiện chuỗi cung ứng và phát triển công nghệmới để cung cấp nhanh hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng, đặc biệt làcắt giảm chi phí logistics, giá thành và gia tăng lợi nhuận cho công ty Hiện nay, chiphí giao hàng chặng cuối luôn ở mức cao, chiếm tới 53% tổng chi phí của các công tythương mại điện tử

Bên cạnh đó, các công ty thương mại điện tử, đặc biệt là các công ty cung cấpdịch vụ giao hàng chặng cuối (last-mile delivery), giao hàng ngay lập tức (on-demanddelivery) tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình phát triển toàn diện, do đó vẫn chưa

đáp ứng tốt nhu cầu của các nhà bán lẻ trong việc giao hàng nhanh – ít sai sót – chiphí tối ưu khi họ cung cấp cho đơn vị vận chuyển lượng đơn hàng khổng lồ mỗi ngày

Đánh giá từ góc độ nhà cung cấp dịch vụ đối với việc giao hàng, các nhà cungcấp thường gặp phải những vấn đề sau:

- Phương tiện giao hàng chính ở Việt Nam chủ yếu là xe máy, trong khi nhữngnước khác là xe tải hoặc xe bán tải, điều này vô tình gây nên tình trạng tắc nghẽn giaothông gây nên việc kéo dài thời gian giao hàng ở một số thành thị lớn và đông dân như

Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh

- Cơ sở hạ tầng chưa phát triển ở các vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, địahình trắc trở vô tình gây nên một trở ngại lớn cho việc giao hàng và là nguyên nhânlàm tăng chi phí trong giao hàng chặng cuối Theo khảo sát cho thấy đa số khách hàngmuốn được cung cấp các nền tảng đảm bảo giao hàng và vận chuyển miễn phí, nhưngđối với những khách hàng ở các tỉnh, thành phố không thuộc trung tâm thì việc cắtgiảm chi phí, hay miễn phí là điều khó khăn cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ giaohàng

- Trong quá trình giao hàng, các nhân viên giao hàng (hay còn gọi là Shipper)thường gặp một tình trạng chung là “khách hàng không có nhà để nhận hàng” Điềunày khiến cho nhân viên giao hàng mất nhiều thời gian hơn để giao lại đơn cho kháchvào lần sau, làm giảm mức độ giao hàng nhanh chóng Hoặc có những đơn hàng dokhách bận chưa kịp xuống nhận hàng, khiến các shipper chờ một thời gian khá lâu,gây ảnh hưởng đến thời gian giao hàng cho các đơn hàng khác, tốn nhiều chi phí hơn

và mất công sức hơn cho người giao hàng

- Do lượng đơn hàng khổng lồ mà không đáp ứng đủ nguồn nhân lực, sự thiếuchuyên nghiệp trong việc quản trị nhân sự, đã không cung cấp cho khách hàng nhữngtrải nghiệm tốt nhất khi sử dụng dịch vụ giao nhận hàng

Đánh giá dựa trên góc độ khách hàng (là những chủ hàng bán lẻ, chủ shop kinhdoanh Online) đối với việc gửi hàng, chúng tôi đã có một bảng đánh giá tổng quát tìnhhình thực tế dựa trên 6 tiêu chí sau (Bảng 1)

Khách hàng có lượng gửi hàng nhỏ, lẻ, số lượng ít (<50 đơn/ngày)

5 Sự tiện lợi Xe/nhân viên đến tận nơi lấy

hàng

Phải ra bưu cục gần nhất gửi

hàng

Bảng 1 Bảng đánh giá mức độ phục vụ khách hàng có nhu cầu gửi hàng

Các công ty giao hàng đang tập trung phục vụ chất lượng cho những kháchhàng có lượng hàng gửi lớn, tuy nhiên khi khách hàng có lượng gửi trên một ngàynhỏ, họ thường xuyên gặp phải các vấn đề khi gửi hàng, quá trình giao hàng nhưngkhông được giải quyết thỏa đáng

III – ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

1 Lý do đề xuất giải pháp

Sau khi thực hiện các khảo sát, bài nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy hoạt độngE-logistics tại Việt Nam còn thiếu tính liên kết, các doanh nghiệp đầu tư vào côngnghệ nhưng vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của khách hàng, đặc biệt là những kháchhàng bán lẻ trực tuyến qua trang thương mại điện tử, dịch vụ E-logistics họ được cungcấp ảnh hưởng một phần đến hiệu quả kinh doanh của họ Công nghệ phát triển kéotheo sự phát triển của thương mại điện tử, người tiêu dùng tăng cao, thì các giải phápgiải quyết cho tình hình thực tại của các doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng trựctuyến mong muốn được cung cấp chất lượng dịch vụ giao hàng nhanh chóng – tiện lợi– kinh tế đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ vận tải Vì thế,chúng tôi đã đưa ra một giải pháp có thể giải quyết các tình trạng còn tồn đọng tronggiao hàng chặng cuối, vừa khắc phục tình trạng của các nhà kinh doanh vận tải, vừa

giải quyết được vấn đề của khách hàng sử dụng dịch vụ vận tải Giải pháp: “Ứng dụng công nghệ số xây dựng mạng lưới kết nối các doanh nghiệp vận tải” là đề tài

mà đội chúng tôi đang trong quá trình tìm hiểu và xây dựng, với mong muốn có thểkhắc phục được tình trạng trong giao hàng giữa hai bên người cung cấp và kháchhàng

2 Tổng quan về giải pháp

2.1 Cách thức vận hành

Chúng tôi đã áp dụng công nghệ số vào trong giải pháp của mình, xây dựngmột nền tảng bao gồm Website và App với mục đích là một mạng lưới chính thức kết

nối các doanh nghiệp vận tải lại với nhau Vậy tại sao lại cần có một mạng lưới để kết

nối các doanh nghiệp vận tải?

Xem xét nhu cầu của khách hàng, khi sử dụng dịch vụ giao hàng, họ mongmuốn được cung cấp một dịch vụ nhanh chóng – dễ dàng – kinh tế (Fast – Easy –Economical), để tối đa hóa lợi nhuận đồng thời tối ưu hóa chi phí, thời gian Nhậnthấy nhu cầu của khách hàng là điều kiện cần để xây dựng chiến lược dài hạn cho nềntảng này, chúng tôi đã xây dựng giải pháp nhằm đáp ứng các nhu cầu tất yếu củakhách hàng

Theo sự hiểu biết của chúng tôi, khi khách hàng là các nhà kinh doanh trên sànthương mại điện tử (điển hình như Shopee), họ sẽ sử dụng nhiều nhà vận chuyển khácnhau để đáp ứng nhu cầu vận chuyển của họ Hành động này khiến cho khách hàngtiêu tốn rất nhiều thời gian, chi phí và đôi khi còn gặp khó khăn trong quá trình sửdụng dịch vụ Vì vậy, thay vì khách hàng mất nhiều thời gian để tạo đơn hàng, quản lýđơn hàng, theo dõi lộ trình đơn hàng trên từng Web/ App riêng, họ sẽ tham gia vàonền tảng mà chúng tôi xây dựng ra Khách hàng sẽ thực hiện các hành động trên chỉtrên một nền tảng này với nhiều nhà vận chuyển khác nhau

Vậy nền tảng trên hoạt động như thế nào để đáp ứng nhu cầu của khách hàng

sử dụng dịch vụ của nền tảng?

- Bản chất của sàn vận chuyển này chỉ là một bên trung gian liên kết các đơn vịvận chuyển và những người có nhu cầu sử dụng với nhau, nên vì thế chúng tôi khôngxây dựng thêm đội xe giao hàng riêng của chúng tôi, mà nguồn khai thác chính là đội

xe giao hàng của các đơn vị vận chuyển Khách hàng sẽ sử dụng dịch vụ vận chuyểncủa các hãng như Giao hàng tiết kiệm, Giao hàng nhanh, Viettel Post, … trên chínhnền tảng này

- Nền tảng liên kết, tích hợp thông tin của các đơn vị vận chuyển lại với nhauthông qua kết nối API Mỗi hệ thống của đơn vị vận chuyển sẽ có các giao thức APIkhác nhau và sàn vận chuyển của chúng tôi sau khi được quyền hợp tác, liên kết vớicác đơn vị vận chuyển, sẽ thực hiện hành động kết nối với các API khác nhau của họtrong hệ thống Chúng tôi sẽ phối hợp với đối tác lấy dữ liệu, đơn vị vận chuyển sẽchia sẻ dữ liệu qua hệ thống CMS dưới dạng Website hoặc App và cung cấp chokhách hàng toàn bộ hành trình vận chuyển đơn hàng, tình trạng xử lý đơn hàng tới đâu(real time) Ngoài ra, khách hàng không chỉ dễ dàng tham khảo nhiều nhà vận chuyển

để chủ động trong việc quyết định thông tin, còn có thể tạo đơn hàng nhanh chóng nếu

sử dụng nhiều đơn vị vận chuyển

2.2 Mô hình sàn vận chuyển

2.2.1 Giao diện sàn vận chuyển

2.2.2 Quy trình của sàn vận chuyển

2.2.3 Hình thức thanh toán

2.3 Lợi ích của Sàn vận chuyển đối với các bên tham gia

2.3.1 Đối với người sử dụng dịch vụ

2.2.1.1 Tạo ra mô hình tiết kiệm thời gian, chi phí cho khách hàng

Nắm bắt được tình trạng đơn hàng liên tục, sàn cho phép khách hàng quản lýđược nhiều đơn hàng do nhiều nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển trên cùng 1 sàn màkhông phải sử dụng app riêng của hãng để theo dõi đơn hàng Giúp khách hàng giảmđược thời gian quản lý, theo dõi đơn hàng mà không tốn nhiều công sức

Khi sử dụng dịch vụ của sàn, khách hàng có thể tiết kiệm được chi phí, gia tănglợi nhuận của mình do được cung cấp dịch vụ với một mức giá ưu đãi nhất nhưng vẫnđảm bảo chất lượng dịch vụ

Ví dụ, có một khách hàng lẻ có địa chỉ tại Hà Nội, sử dụng dịch vụ của đơn vịGHN, thông thường gửi một đơn hàng giao trong khu vực nội thành với khối lượnghàng trung bình là 2kg sẽ có mức giá vận chuyển là 22.000đ/đơn; nhưng nay sử dụngdịch vụ trên Sàn với mức giá vận chuyển là 17.500đ/đơn Như thế, vị khách hàng này

đã tiết kiệm được 4.500đ, trong khi vẫn được hưởng dịch vụ vận chuyển và dịch vụCSKH của bên GHN Nếu người này gửi 50 đơn trong vòng 1 ngày đã có thể tiết kiệmcước gửi hàng lên tới 225.000đ

Dưới đây là Bảng giá dịch vụ của GHN và Bảng giá dịch vụ của sàn (đối vớiđơn vị vận chuyển là GHN)

1 Bảng giá dịch vụ vận chuyển của Công ty CP Giao Hàng Nhanh (Đã bao gồm 10% VAT)

(Đơn vị: VNĐ)

lượng Nội thành

Ngoại thành

Thêm 0,5kg Thời gian