Tính chân thật, khách quan của hoạt động báo chí

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TIỂU LUẬN GIỮA KÌ MÔN LÝ LUẬN VÀ CÁC THỂ LOẠI BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG Đề tài Tính chân thật, khách quan của hoạt động báo chí Người thực hiện Nhóm 6 Khoa Báo Chí Giảng viên hướng dẫn Ts Vũ Trà My Hà Nội, 2022 Mục lục I Đặt vấn đề 3 II Khái Quát Tính Chân Thật, Khách Quan của Báo Chí 3 1 Tính chân thật 3 2 Tính khách quan 4 III Tính chân thực, khách quan của báo chí 4 1 Nguyên tắc tính chân thật và khách quan 8 2 Vai trò và hệ quả củ.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TIỂU LUẬN GIỮA KÌ MÔN: LÝ LUẬN VÀ CÁC THỂ LOẠI BÁO CHÍ

TRUYỀN THÔNG

Đề tài: Tính chân thật, khách quan của hoạt động báo chí Người thực hiện: Nhóm 6

Khoa: Báo Chí

Giảng viên hướng dẫn:Ts Vũ Trà My

Hà Nội, 2022

Mục lục

II Khái Quát Tính Chân Thật, Khách Quan của Báo Chí 3

1 Nguyên tắc tính chân thật và khách quan 8

2 Vai trò và hệ quả của tính chân thật khách quan trong báo chí 9

IV Mặt trái của tính chân thật và khách quan trong hoạt động của báo chí

11

V Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nguyên tắc tính chân thật và khách quan trong hoạt động báo chí 16

1 Tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo, quản lý hệ thống báo chí 16

2 Tăng cường trách nhiệm của các cơ quan chủ quản để báo chí thông tin khách

3 Nâng cao tính chuyên nghiệp trong hoạt động báo chí của đội ngũ nhà báo 17

4 Báo chí cần tạo niềm tin cho công chúng xã hội bằng những thông tin chân thật,

Tính Chân Thực, Khách Quan Của Báo Chí

I Đặt vấn đề

Theo dòng thời gian, xã hội ngày càng phát triển Nhờ đó kinh tế xã hội, đời sống của nhân dân cũng được cải thiện Trong đó nhu cầu về văn hóa- giải trí luôn nhận được sự quan tâm của đông đảo quần chúng nhân dân Cùng với xu hướng đó chính là sự phát triển

đi lên của báo chí Báo chí là một loại hình truyền thông đại chúng hiện đại, có vị trí, tầm quan trọng trong đời sống nhằm kết nối và biểu đạt các giá trị xã hội Báo chí là “cầu nối” thông tin giữa chủ thể lãnh đạo, quản lý và công chúng Hoạt động báo chí phải đảm bảo các nguyên tắc cơ bản như: tính khuynh hướng; tính khách quan, chân thật; tính nhân dân

và dân chủ; tính dân tộc và quốc tế; tính nhân văn Trong các nguyên tắc hoạt động của báo chí thì khách quan, chân thật và nhân văn được coi là những nguyên tắc quan trọng Báo chí tạo được niềm tin của chủ thể lãnh đạo, quản lý và công chúng xã hội cũng một phần là nhờ thực hiện tốt nguyên tắc đảm bảo tính khách quan, chân thật và nhân văn

II Khái Quát Tính Chân Thật, Khách Quan của Báo Chí

1 Tính chân thật

Khái niệm

Theo từ điển tiếng Việt: “chân thật là nghệ thuật phản ánh đúng với bản chất của hiện thực khách quan”

=> Như vậy tính chân thật trong báo chí sự thật được nêu rõ bản chất, có tên người, địa chỉ, chi tiết, rõ ràng, cụ thể, người đọc, người nghe, người xem có thể tìm đến tận nơi để chiêm nghiệm, học hỏi, đúc kết, rút kinh nghiệm…Và chính điều này đã làm

nên giá trị to lớn của báo chí mà không lĩnh vực nào có thể thay thế được.

Khái quát tính chân thật

- Sự chân thật là yếu tố quan trọng nhất đối với bất kỳ bài báo nào, lớn hay nhỏ, dài hay ngắn

- Phải chân thật trang từng chi tiết Mọi cái tên phải được phát âm được nói, mọi dãy số phải được cộng lại Và chừng đó vẫn còn chưa đủ

- Bạn có thể lấy các chi tiết đúng và vẫn gây ngộ nhận nếu bạn không đặt đúng bối cảnh Cùng một câu nói có thể có nhiều ý nghĩa khác nhau phụ thuộc vào tình huống nó được phát ngôn và lối diễn đạt trong khi nói Hoàn cảnh và mục đích cũng ảnh hưởng đến hành động Bạn sẽ không bao giờ có “phiên bản tốt nhất của sự thật" nếu không tường thuật chính xác các chi tiết và bối cảnh

2 Tính khách quan

Khái niệm

Theo từ điển tiếng Việt: Khách quan là “cái tồn tại bên ngoài không phụ thuộc vào ý thức,

ý chí của con người, trong quan hệ đối lập với chủ quan , có tính xuất phát từ thực tế, biểu hiện thực tế một cách chân thực, không chênh lệch

=> Tính khách quan trong báo chí là việc thông tin, phản ánh các sự kiện và vấn

đề thực tế với đầy đủ các chi tiết vốn có của nó, không thêm bớt, không thiên lệch, thiên vị, thông tin sự kiện như nó vốn có trong thực tiễn

Khái quát tính khách quan

- Những quy tắc mà các nhà báo chính thống tuân thủ nhằm đạt được “một phiên bản tốt nhất của sự thật” thường được đúc kết thành tính khách quan

- Tính khách quan được các nhà báo, sinh viên, giảng viên ngành báo chí xem như một nguyên tắc nghề nghiệp Nó được các nhà báo hàng đầu đề cao như là một lý tưởng cốt yếu, dù không dễ đạt được

III Tính chân thực, khách quan của báo chí

Khách quan, chân thật là bản chất của Báo chí cách mạng V.I Lênin đã tổng kết ngắn gọn về sự cần thiết của nguyên tắc này trong câu nói nổi tiếng ảnh: “Sự thật là sức mạnh của báo chí chúng ta” Trong thực tế, uy tín và hiệu quả báo chí phụ thuộc vào tính chất khách quan, chân thật của những thông tin mà nó đem đến cho công chúng Một tờ báo,

đài phát thanh, đài truyền hình hình hai hãng thông tấn nếu đưa tin sai, sau đó dù có đính chính thì cũng tự hạ thấp vị trí của mình trong lòng công chúng Nhà báo viết sai sự thật, chẳng những vi phạm đạo đức nghề nghiệp, uy tín, danh dự của anh ta mà còn gây tổn hại rất lớn cho xã hội

Ở khía cạnh khác, tính khách quan và chân thật lại là những khái niệm tương đối, không thể định lượng, tra một cách hoàn toàn tuyệt đối Trong nhiều trường hợp cụ thể, khách quan hay không khách quan phụ thuộc vào khuynh hướng chính trị của nhà báo, cơ quan báo chí Nguyên tắc đó không tách khỏi sự chi phối bởi nguyên tắc khách quan, chân thật thật của báo chí

Báo chí phát hiện và trực tiếp tham gia cuộc đấu tranh chống tiêu cực Đồng thời báo chí cũng phát hiện và tích cực tuyên truyền cổ động cho các nhân tố mới, các mô hình và các điển hình tiên tiến Báo chí không chỉ có nhiệm vụ truyền bá, phổ biến những quan điểm,

tư tưởng chủ trương, chính của Đảng và Nhà nước ta mà còn có nhiệm vụ phản ánh tầm nhìn, tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, phản ánh những cách làm hay diễn

ra hằng ngày trên mọi miền đất nước Đó hoàn toàn phù hợp với chức năng của báo chí, phù hợp với tính khách quan chân thật của báo chí Mặt khác, báo chí chân thực không chỉ phản ánh đúng từng sự việc cụ thể, từng góc độ và thời điểm của cuộc đấu tranh xã hội mà còn vạch ra toàn bộ xu thế là bản chất của cuộc đấu tranh đó

Trong quá trình thâm nhập cuộc sống, nhà báo bộc lộ thái độ của mình, báo chí bộc lộ khuynh hướng và đỉnh cao của nó là nguyên tắc tính đảng Điều đó có nghĩa là tính đảng không hề cản trở ngăn cấm sự sáng tạo của nhà báo, trái lại tính đảng còn giúp người làm báo, giúp các cơ quan truyền thông đại chúng nhìn nhận, phát hiện bản chất vấn đề khách quan hơn Trong hoạt động thực tiễn không phải nhà báo hay cơ quan báo chí nào cứ ca ngợi, tán dương mới là đề cao tính đảng, ngược lại không phải hệ phê phán đấu tranh là thiếu tính đảng Tính đảng đối hỏi nhà báo, cơ quan báo chí phản ánh trung thực, khách quan, chân thật trong khi tiếp cận sự kiện, vấn đề với một thái độ XH dựng, cầu thị cùng với toàn bộ xu thế phát triển của xã hội sự nghiệp đổi mới đang diễn ra vừa khó khăn và thuận lợi có thành tựu vừa có vấp váp sai lầm

Nhằm nỗ lực vươn tới tính khách quan, chân thật ngày một cao hơn, đấu tranh chống lại in biểu hiện vi phạm nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp, vì kỳ động cơ nào, là đòi hỏi nghiêm khắc của xã hội đối về - đòi hỏi sự phấn đấu kiên trì của nhà báo Muốn khách quan, chân thật thì người làm báo phải hết sức dũng cảm, phải chấp nhận những thử thách,

hy sinh Bất cứ lúc nào ở đó nhân dân ta cũng đòi hỏi thông tin phải chính xác và phẩm chất hàng đầu của nhà báo là lòng trung thực và thái độ không khoan nhượng Đó là một đòi hỏi khắt khe đối với người làm báo về trách nhiệm với trang viết của mình Tô hồng hoặc bôi đen đều là sai sự thật Lòng trung thực, thái độ không khoan nhượng đòi hỏi nhà báo phải nhìn vào bản chất sự vật, hiện tượng để phản ánh khách quan, trung thực

Đó chính là lương tâm nghề nghiệp của những người làm báo Với tư cách là người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hóa, nhà báo Phải thật sự chí công vô tư, trong tâm mình phải sáng để các bài viết của mình được khách quan, chân thật Nhà báo không thể nào được “yêu nên tốt, ghét nên xấu", khen ai hay chê ai, việc gì cũng đều xuất phát từ lợi ích công chúng, nhân dân Hoạt động báo chí cũng như mọi hoạt động khác của con người đều phải có mục đích Khi đã có mục đích thì không phải việc gì xảy ra đều đưa lên báo chí

Tuy nhiên, khi không đưa tin về một sự kiện nào đó, không phải là báo chí giấu sự thật Vấn đề là ở chỗ chọn sự kiện để đưa lên báo chí phải như thế nào để giúp quần chúng nhân dân hiểu được tình hình phát triển của xã hội, từ đó họ thấy được việc của họ làm Mục đích của báo chí là phục vụ nhân dân, phục vụ sự nghiệp cách mạng, vì thế mỗi tin bài đưa lên báo đều phải chính xác, mới có ý nghĩa giáo dục sâu sắc

Người làm báo khi đặt bút viết mà không có động cơ trong sáng, không xuất phát từ những mục đích cốt lõi mà người làm báo phải có đó là sự trung thực và tính chân thật, khách quan thì dù “mắt có đeo mười chiếc kính hiển vi” đi chăng nữa vẫn không thấy sự thật Không nên viết báo theo kiểu “trả ơn”, hoặc viết để “trả thù”, viết theo kiểu “đơn đặt hàng” mà ta có thể hiểu ngầm rằng nó không ngoài mục đích vụ lợi, vì vậy người cầm bút không thể nào khác hơn là viết theo ý đổ của người đặt hàng theo kiểu “cỗ đã bày sẵn” Hoặc viết theo mệnh lệnh, “gợi ý” mà không phải nhằm quán triệt một chủ trương, đường lối đúng đắn mà chỉ nhằm thực hiện một ý đồ định sẵn hay minh hoạ cho một quan điểm,

tư tưởng sai trái của một người nào đó Rõ ràng những bài viết theo kiểu nói trên, đằng sau

những bài báo “có vấn đề” đã có những động cơ vụ lợi không trong sáng, những thủ đoạn lôi kéo, móc ngoặc, mua chuộc, phe cánh và cả gây sức ép

Nhằm đảm bảo được tính khách quan và chân thật của các nội dung trên báo chí, người làm báo buộc phải hy sinh, xả thân và phải thực sự dũng cảm, nhiều khi buộc lòng phải chấp nhận chịu sự trả thù, trả giá đắt, hoặc phải chịu thiệt thòi trong cuộc sống vật chất, tinh thần hoặc bị trù dập, bị thành kiến Nhưng lòng dũng cảm, cùng với đó là đức hy sinh sẽ luôn giúp nhà báo có thể vượt qua được mọi khó khăn, thử thách, cũng như giữ vững được cái phẩm chất trung thực của người làm báo cách mạng để luôn luôn chiến đấu

vì sự công bằng, lẽ phải, bảo vệ chân lý đối với công chúng trong xã hội ngày nay Đúng như nhà báo bậc thầy U Bớcsét đã tâm sự: “Trong bao nhiêu năm và ở nhiều nước, tôi đã

có một giới bạn đọc mua báo không phải vì những tin về thị trường chứng khoán hoặc vì những tranh biếm hoạ, mà vì những sự thật của các vấn đề thiết yếu có ảnh hưởng đến đời sống và lương tâm của họ Bằng việc luôn luôn giữ cho cả đôi mắt và đôi tai được mở rộng Trong suốt 40 năm làm tin tức của tôi về những nơi nóng bỏng nhất của thế giới, tôi càng ngày có ý thức hơn về trách nhiệm của mình với bạn đọc, trên cơ sở lòng tin vĩ đại vào những con người bình thường, vào thái độ cư xử lành mạnh và tao nhã của họ khi họ

có được những sự thật của tình hình” Tính chân thật khách quan không chỉ là sinh mệnh của nền báo chí cách mạng, mà còn là nội dung cơ bản, cốt lõi của tính công khai Người cầm bút cần tôn trọng sự thật Đó cũng chính là thước đo, là thử thách khó khăn đối với các nhà báo chân chính

Và một điều hiển nhiên rằng để làm được điều đó, khi đưa tin bài, hoặc bình luận, mỗi nhà báo, mỗi cơ quan báo chí hiện nay buộc phải phản ánh đúng được sự thật, tránh hư cấu, tránh điển hình hóa nhân vật, khái quát hoá bối cảnh, tình hình cụ thể, tránh bịa đặt những chi tiết khi chưa kiểm tra, xác minh Ngay cả khi lấy tin, trích dẫn các nguồn tin của các báo, đài nước ngoài cũng cần phải thận trọng, chắt lọc kỹ, không nên đưa một cách vô thưởng vô phạt Giữ vững lòng trung thực với nhân dân, với Đảng trong mỗi bài viết, trên mỗi tấm ảnh đáng của chính mình cũng là một yêu cầu quan trọng nhằm đảm bảo tính khách quan, chân thật

1 Nguyên tắc tính chân thật và khách quan

- Là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội, báo chỉ hàng ngày, hàng giờ chuyển tải khối lượng khổng lồ những thông tin phản ánh cái thế giới xung quanh của con người đến với con người, giúp cho họ hiểu được thực tế cuộc sống hàng ngày đang diễn ra xung quanh họ, và đến lượt họ, họ nhất thiết sẽ thể hiện kết quả của những hiểu biết đó trong thái độ tác động vào thực tiễn nhằm cải tạo thực tiễn Nếu những thông tin bảo chỉ chuyển tài tới công chúng xã hội là chân thực, đúng đắn sẽ tác động tích cực tới các tiến trình xã hội, thúc đẩy xã hội phát triển Ngược lại, nếu báo chí thông tin không chính xác, cho dù vô tình hay cố ý, phục vụ cho những mục tiêu vụ lợi sẽ tác động tiêu cực tới các tiến trình xã hội, kìm hãm sự phát triển của xã hội Như vậy, bốn phận, sử mệnh, giá trị nhân văn của báo chí và hoạt động bảo chí là giúp cho công chúng xã hội hiểu được những gì đang diễn ra trong thế giới xung quanh họ, giúp họ định hướng thái độ, hành vi một cách đúng đắn Để thực hiện được bốn phận, sứ mệnh ấy, đạt được những giá trị nhân văn ấy (để thực hiện được những chức năng xã hội vốn có của báo chỉ) thì điều trước tiên

và là một trong số những điều cơ bản nhất là thông tin phải chân thực, khách quan Bởi vậy, chân thực và khách quan phải là một trong những nguyên tắc cơ bàn, hång đầu của hoạt động báo chí

-Nguyên tắc chân thật, khách quan đặt ra yêu cầu đổi với bảo chỉ và nhà báo: Phân biệt sự khác biệt giữa tính chân thật, khách quan của báo chí và văn học nghệ thuật Bảo chí phản ánh thực tế bảng sự thật cụ thể Người và việc được phản ánh trên báo chí là người thật, việc thật Bức tranh của cuộc sống được phản ánh trên báo chí là bức tranh thật về thực tế,

có thời gian, không gian và địa chỉ mà khi cần có thể kiểm tra được, Thông tin báo chí phải chân thực, khách quan đến từng chi tiết Đế phản ánh chính xác cuộc sống, việc lựa chọn các sự kiện, hiện tượng để phản ánh có tầm quan trọng đặc biệt Lựa chọn các sự kiện, hiện tượng để phản ánh trên báo chí không phải là "ngắt" lấy một đoạn ngẫu nhiên trong thực tiễn, không phải là đưa ra một "lát cắt" của cuộc sống, mà phải phản ánh đúng được bàn chất của sự kiện, hiện tượng trong quá trình vận động và phát triển của nó Tránh phản ánh cái ngẫu nhiên, cái hình thức bên ngoài, phiến diện, một chiều Phương pháp lựa chọn các sự kiện, hiện tượng để phản ánh: biết nhìn nhận và phân tích các sự kiện, hiện tượng của thực tiễn một cách khách quan với bản tính riêng của chúng trong hệ thống các mối liên hệ giữa chúng với nhau và giữa chúng với thế giới xung quanh trong sự vận động

và phát triển theo các quy luật nội tại

Phải vận dụng một cách thường xuyên, đúng đắn, linh hoạt, sáng tạo theo khuynh hướng, tính đảng, cần làm cho mỗi tác phẩm báo chí có nội dung sát thực, nuôi dưỡng những tư tưởng bằng cách để cho các sự kiện, hiện tượng tự nó tác động tới công chúng, tự nó dẫn dát công chúng tới mục tiêu Hay nói cách khác: dựa trên việc phản ánh chân thật, khách quan những sự kiện, hiện tượng của cuộc sống tác động tới ấn tượng của công chúng để dẫn dắt họ đến với mục tiêu

Để đảm bảo tính chân thật, khách quan đòi hỏi nhà bảo phải giải quyết hàng loạt các mâu thuẫn thường xuyên nảy sinh trong hoạt động: Mâu thuẫn giữa phương tiện và mục đích

2 Vai trò và hệ quả của tính chân thật khách quan trong báo chí

Xã hội càng lớn mạnh, phát triển thì nhu cầu tìm hiểu thông tin của người dân càng được gia tăng Họ cũng quan tâm nhiều hơn đến những thông tin, sự việc đang xảy ra xung quanh Họ đọc báo hàng ngày, hàng giờ, chính vì vậy nhận thức về những vấn đề họ đang tiếp cận xảy ra xung quanh mình chủ yếu qua các bài báo, các trang tin tức Chính vì vậy, báo chí luôn cần có sự khách quan và chân thật trong mỗi bào bảo để có thể đem những thông tin chính xác và hữu ích đến với bạn đọc Một bài báo nói về một vấn đề trong xã hội khi được đưa đến công chúng thì có hàng trăm, hàng nghìn thậm chí là hàng triệu người cùng đọc cũng sẽ tạo nên phản ứng xã hội khác nhau Nếu như đó là bài báo, một phóng sự không có tính chân thật khách quan sẽ dẫn đến những phản ứng sai lệch trong xã hội Báo chỉ luôn phải đi sát thực tiễn để thông tin luôn chân thật, sâu sắc Báo chí không chỉ một mặt phê phán những sai trái, trì trệ mà còn và trước hết phải chú trọng phát hiện những nhân tố mới, những điển hình tiên tiến để biểu dương Thông tin chân thực về thực

tế của đất nước, của nhân dân, là trách nhiệm của báo chí Tuy nhiên, sự chân thật, khách quan dựa vào cái nhìn, sự hiểu biết của nhà báo đối với từng vấn để Tỉnh chân thật và khách quan trong hoạt động bảo chí nếu như được phát huy và phát huy đúng lúc sẽ tạo nên những nguồn sức mạnh to lớn trong cộng đồng xã hội Ngược lại nếu như báo chỉ đưa sai thông tin, sai sự thật thì đó cũng là một vấn đề nghiêm trong, điều này không chỉ tạo nên những lån sóng phẫn nộ trong dư luận, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống nhân dân và hơn cả đó là phả vỡ đạo đức và nguyên tắc người làm báo Tim kiếm đối với từng vấn đề sự việc để không để đánh mất niềm tin của công chúng vào chí Hiện nay, có

xu hướng “phóng viên, nhà báo" luôn thích câu khách bằng những hình thức giật gân, họ

đưa lên những thông tin mà cả xã hội đang quan tâm Họ nhận thức vấn đề rất nhanh nhạy Nhưng thay vì đưa ra những thông tin khách quan và chân thật Họ lại vội vàng đưa tin, không tìm hiểu vấn đề, mà chỉ nhìn một mặt rồi vội vàng quy chụp vấn đề đó Hoặc có người cố tình dàn dựng, phớt lờ sự thật để có thể đưa ra những bài báo mang tính “nóng", tính giật gân, gây sốc để câu khách Họ chỉ quan tâm đến thị hiếu người đọc mà sẵn sàng vứt bỏ đi đạo đức và nguyên tắc nghề Nhưng thật may mắn, vì đây chi là số ít trong nghề báo Bởi ngoài những mặt tiêu cực một số "bộ phận phóng viên, nhà báo" thi hiện tại báo chí vẫn luôn là "kim chỉ nam" trong dư luận xã hội Nhờ có sự đưa tin chân thật và khách quan của bảo chí trong từng sự kiện, vấn đề, tin tức mà cả xã hội đều biết đến những vấn

đề đáng lưu tâm, những vấn đề đang được cảnh báo, và những tấm gương người tốt việc tốt để xã hội tôn vinh Rất nhiều sự kiện, thông tin lớn, nhờ có sự can thiệp đưa tin của báo chỉ đã tạo nên điều kiện thuận lợi cho nhân dân Có những sai phạm trong bộ máy làm việc làm của các cơ quan địa phương làm ảnh hưởng đến đời sống nhân dân, nhưng nhờ có sự can thiệp kịp thời của báo chí mã đã nhanh chóng được giải quyết được sự việc Báo chí đưa thông tin đến độc giả để độc giả , đến người dân để sự việc có sức ảnh hưởng rộng hơn Đem nguồn tin đến các cơ quan chức năng để các cơ quan năm bắt được tình hình và

từ đó để ra các biện pháp, các cách giải quyết với các sai phạm Hàng loạt các vụ án lớn nhỏ, hay những vấn đề xã hội nhờ có sự giúp đỡ phối hợp của bảo chí mà các vụ án đá nhanh chóng được đưa ra ánh sáng kịp thời được giải quyết

IV Mặt trái của tính chân thật và khách quan trong hoạt động của báo chí

- Cùng với sự phát triển kinh tế thị trường và những mặt trái của nó đã làm ảnh hưởng sâu sắc tới đời sống báo chí: Khuynh hướng thương mại hóa chạy theo lợi nhuận đơn thuần dẫn tới việc đua nhau đăng và phát những tin bài hình ảnh giật gân nhưng trái hoàn toàn với sự thật