Tính khuynh hướng tính đảng của hoạt động báo chí

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN    BÀI TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Môn học Lý luận và các thể loại báo chí truyền thông Giảng viên Ths Vũ Trà My Nhóm sinh viên Nhóm 5 Ngành học Quan hệ công chúng HÀ NỘI, 2022 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN    BÀI TIỂU LUẬN GIỮA KỲ NHÓM 5 PHÂN TÍCH TÍNH KHUYNH HƯỚNG TÍNH ĐẢNG CỦA HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ MỤC LỤC I KHÁI NIỆM 1 1 Thuật ngữ nguyên tắc 1 2 Nguyên tắc của hoạt động báo chí 1 II NGUYÊN TẮC TÍN.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BÀI TIỂU LUẬN GIỮA KỲ

Môn học: Lý luận và các thể loại báo chí truyền thông Giảng viên: Ths Vũ Trà My

Nhóm sinh viên: Nhóm 5 Ngành học: Quan hệ công chúng

HÀ NỘI, 2022

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BÀI TIỂU LUẬN GIỮA KỲ

NHÓM 5

PHÂN TÍCH TÍNH KHUYNH HƯỚNG - TÍNH ĐẢNG

CỦA HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ

I KHÁI NIỆM 1

1 Thuật ngữ nguyên tắc 1

2 Nguyên tắc của hoạt động báo chí 1

II NGUYÊN TẮC TÍNH KHUYNH HƯỚNG, TÍNH ĐẢNG 3

1 Tính khuynh hướng của hoạt động báo chí 3

1.1 Khái niệm khuynh hướng 3

1.2 Tính khuynh hướng của hoạt động báo chí 3

1.3 Biểu hiện của tính khuynh hướng trong hoạt động báo chí tại Việt Nam 5

2 Tính đảng của hoạt động báo chí 8

2.1 Tính Đảng là biểu hiện đỉnh cao của tính khuynh hướng 8

2.2 Phân tích ví dụ về tính Đảng của báo chí Việt Nam dựa trên nghị định 100/2019 và việc xử lý vi phạm những trường hợp tham gia giao thông đường bộ sử dụng đồ uống có cồn 11 2.3 Sự lãnh đạo của đảng và quản lý của Nhà nước đối với Báo chí 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 17

DANH SÁCH THÀNH VIÊN VÀ PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC NHÓM 5 18

I KHÁI NIỆM

1 Thuật ngữ nguyên tắc

Theo từ điển tiếng Việt: Nguyên tắc là những điều cơ bản được định ra nhất thiết phải

tuân theo trong một loạt việc làm

Theo quan niệm khoa học: Nguyên tắc là sự phối hợp hữu cơ giữa những tri thức về

các quy luật nền tảng của hoạt động và các quy tắc cơ bản cho việc sử dụng chúng trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn

Thuật ngữ nguyên tắc được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau của hoạt động chính trị xã hội, đặc biệt là trong các lĩnh vực chính trị, đạo đức và luật pháp, là một bộ phận cấu thành của hệ thống tri thức khoa học, của những quy luật của hoạt động sáng tạo, những yêu cầu của công tác tổ chức Hay nói một cách tổng hợp, bất kỳ lĩnh vực hoạt động nào của con người cũng đều dựa trên những nguyên tắc tương ứng tạo thành những chuẩn mực của hành vi, của hoạt động

Nguyên tắc không chỉ là quan niệm về các quy tắc phối hợp giữa các cộng đồng nghề nghiệp và từng thành viên của nó đối với xã hội nói chung, mà còn là các quy tắc cơ bản về việc sử dụng chúng trong ứng xử nghề nghiệp vốn là cơ sở cho sự hoàn thành các nhiệm vụ nghề nghiệp,

2 Nguyên tắc của hoạt động báo chí

Các quy tắc và chuẩn mực chung của hoạt động báo chí giúp cho nó thực hiện được chức năng của mình gọi là nguyên tắc báo chí Nói cách khác, đó là cơ sở phương pháp của hoạt động báo chí

Hoạt động báo chí thuộc về các loại hình hoạt động chính trị - xã hội liên quan mật thiết đến tư tưởng, tình cảm của con người Ở đó, dù khách quan đến mức nào, người làm báo cũng bộc lộ cách nhìn, thái độ, phương pháp tiếp cận và sự bình giá của mình đối với những gì đang diễn ra trong cuộc sống

Hoạt động báo chí vừa là hoạt động sáng tạo, vừa là hoạt động làm ra sản phẩm Để sáng tạo ra một tác phẩm báo chí đòi hỏi tác giả:

- Phải lựa chọn được những thông tin cần thiết

- Phải hiểu và đánh giá đúng những sự kiện, hiện tượng đã lựa chọn

- Phải rút ra được những kết luận và ý kiến đề xuất

Mỗi cung đoạn trong hoạt động của nhà báo phải chịu sự chi phối và tác động của những quy tắc và chuẩn mực riêng (ví dụ, ở khâu lựa chọn thông tin - áp dụng các quy tắc: trực quan; phỏng vấn; nghiên cứu văn kiện - tư liệu và kiểm tra lại thông tin) và những quy tắc và chuẩn

mực chung (Phương pháp xem xét các sự kiện, hiện tượng của đời sống xã hội; mối quan hệ với các sự kiện, hiện tượng đó; cơ sở của cách đánh giá) Những quy tắc và chuẩn mực chung của hoạt động báo chí giúp cho báo chí thực hiện được những chức năng xã hội của mình chính

là những nguyên tắc của hoạt động báo chí

Đối với hoạt động báo chí, nguyên tắc được thể hiện như là những quan điểm cơ bản

để xác định mối quan hệ với thực tiễn, quan điểm cơ bản trong việc đánh giá các sự kiện, hiện

tượng của đời sống xã hội, là quy tắc, chuẩn mực của hành vi, của hoạt động Như vậy cũng có

nghĩa là nguyên tắc vừa là cơ sở lý luận, vừa là cơ sở phương pháp luận của hoạt động báo chí

Cơ sở lý luận: Hoạt động ở lĩnh vực nào thì cần phải am hiểu và biết vận dụng những

tri thức, những quy luật về lĩnh vực đó (Những quy tắc và chuẩn mực của hành vi, của hoạt động) Hoạt động báo chí đòi hỏi người tham gia hoạt động phải am hiểu và biết vận dụng những quy luật mang tính bản chất của hoạt động báo chí, phải hiểu được những quy tắc và chuẩn mực của loại hình hoạt động: báo chí là những cơ quan xã hội, hoạt động báo chí là hoạt động chính trị - xã hội; là hoạt động thông tin đại chúng, là hoạt động sáng tạo

Cơ sở phương pháp luận: Những tri thức, những hiểu biết về các quy luật của hoạt

động báo chí (bao gồm cả những quy tắc, chuẩn mực của hành vi, của hoạt động) cần được người tham gia hoạt động báo chí sử dụng, vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo trong từng bước của hoạt động thực tiễn tạo thành phương pháp hoạt động, phương pháp sáng tác

Phương pháp: là tổng thể của những cách tiếp cận, những quy tắc, những chuẩn mực

của hoạt động báo chí được người tham gia hoạt động khai thác trên cơ sở của những quy luật khách quan vốn có của báo chí

Như vậy, tính chất, đặc điểm và hiệu quả của hoạt động báo chí phụ thuộc vào trình độ nắm bắt và vận dụng một cách nhất quán và có hệ thống những nguyên tắc của hoạt động báo chí Bởi vậy, để báo chí hoạt động đạt hiệu quả mong muốn thì một trong những yêu cầu cơ bản, hàng đầu đối với người làm báo là phải nắm vững và vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo những nguyên tắc của hoạt động báo chí vào từng bước của hoạt động thực tiễn

Vai trò của báo chí trong đời sống xã hội quy định vị trí của báo chí Tính chất của mỗi nền báo chí lại bị quy định bởi vị trí của báo chí, bởi mối quan hệ của báo chí với các lĩnh vực của thực tiễn Bởi vậy, mỗi nền báo chí trong hoạt động đều phải dựa trên những quy tắc, những chuẩn mực, những nguyên tắc của mình Cơ sở của những nguyên tắc ấy là những lợi ích mà báo chí phản ánh và bảo vệ, là những mục tiêu mà báo chí hướng tới Như vậy, lợi ích vừa là khuynh hướng, vừa là mục tiêu để khám phá bản chất của những nguyên tắc

II NGUYÊN TẮC TÍNH KHUYNH HƯỚNG, TÍNH ĐẢNG

1 Tính khuynh hướng của hoạt động báo chí

1.1 Khái niệm khuynh hướng

Theo từ điển tiếng Việt, khuynh hướng là trạng thái tinh thần khiến người ta nghiêng về mặt nào đó

1.2 Tính khuynh hướng của hoạt động báo chí

Hoạt động báo chí là hoạt động thông tin đại chúng, hoạt động chính trị xã hội, là hoạt động sáng tạo Trong hoạt động báo chí bao giờ cũng thể hiện rõ, dù trực tiếp hay gián tiếp thái độ, tình cảm, quan điểm của chủ thể hoạt động tạo nên các khuynh hướng khác nhau Các khuynh hướng ấy bị quy định bởi những điều kiện cả khách quan, cả chủ quan của chính tác giả: mục tiêu hoạt động; thái độ chính trị; điều kiện sống; môi trường làm việc Bởi vậy hoạt động báo chí luôn mang tính khuynh hướng

Trong hoạt động thực tiễn, báo chí luôn bộc lộ rõ nét tính khuynh hướng Trong xã hội

có giai cấp, báo chí là công cụ đấu tranh giai cấp Không có một lực lượng cách mạng nào không dùng báo chí làm phương tiện tuyên truyền cho mục đích, tôn chỉ, và tập hợp lực lượng quần chúng Không có một giai cấp thống trị nào không nắm lấy bộ máy thông tin, tuyên truyền, báo chí để góp phần củng cố chế độ và điều hành xã hội

Tính khuynh hướng thể hiện ở việc báo chí của giai cấp, của nhóm người nhất định, nó thể hiện tình cảm, nguyện vọng của giai cấp đó Người đặt nền móng lý luận cho tính khuynh hướng của văn học và báo chí là C Mác và Ph Ăngghen Xuất phát từ việc nghiên cứu sự phân chia giai cấp trong xã hội, C.Mác và Ph Ănghen đã đi đến kết luận: Khi xã hội bị phân chia giai cấp, thành các nhóm xã hội có các quyền lợi rất khác nhau, thậm chí đối kháng nhau thì con người bao giờ cũng đứng về một giai cấp, một quốc gia, một dân tộc, hoặc một nhóm xã hội nhất định Văn học và báo chí là những hoạt động ý thức con người, vì thế không thể mang những khuynh hướng chính trị khác nhau

Ăngghen đã viết về những tác giả thời Phục hưng như sau: “Điểm nổi bật ở những con người ấy là họ đều quan tâm đến tất cả những vấn đề cùa thời đại họ, tham gia vào cuộc đấu tranh thực tiễn, đứng về phía này hay phía khác để chiến đấu, người thì bằng lòi nói và ngòi bút, kẻ thì bằng kiếm, và có kẻ thỉ bằng cả hai thứ”

Đả kích chua cay những kẻ tự cho rằng minh viết hoàn toàn khách quan, không theo bất

cứ một khuynh hướng nào, trong bức thư gửi M Cauxki, Ăngghen đặc biệt nhấn mạnh tính khuynh hướng trong các tác phẩm của nhiều tác giả nổi tiếng từ xưa đến nay, coi đó là một đặc điểm xuyên suốt

Báo chí của giai cấp, của nhóm xã hội nào đều phản ánh tư tưởng, tình cảm nguyện vọng của giai cấp, của nhóm xã hội đó Tuy nhiên, không phải trong bất kỳ trường hợp nào, báo chí cũng thể hiện trực tiếp tư tưởng tình cảm của tác giả, và mọi người đều có thể nhận biết

rõ khuynh hướng của người viết Nhưng thông qua toàn bộ sự nghiệp báo chỉ của tảc giả, người

ta có thể nhận rõ khuynh hướng của tác giả đó Trong suổt 40 năm làm bảo, khi thì ở Trung Quốc, Mianma, Ăngôla, khi thì ở Việt Nam, Campuchia, Lào, Uynphrết Bớcsét - nhà báo Ô-xtrây-li-a nổi tiếng đã bộc lộ khuynh hướng chính trị của mình là ủng hộ cảc phong trào giải phóng dân tộc, chống lại các cuộc chiên tranh xâm lược của các thế lực thực dân, để quốc và bành trưởng Cũng như vậy, mỗi tờ báo, mỗi cơ quan thông tin đại chủng đều cỏ một khuynh hướng chính trị nhất định

Báo Nhân đạo (cơ quan cùa Đảng Cộng sản Pháp) và báo Le Monde (một tờ báo tư sản)

có những khuynh hướng chỉnh trị khác nhau Do đó, những tờ báo đó sẽ có thái độ khác nhau,

từ việc ký Hiệp ưởc Maxtơrích - Hiệp ước nhất thể hóa châu Âu, cho đến việc bãi công đòi tăng lương của nhân viên ngành hàng không Pháp Trong cuộc chiến tranh vùng Vịnh, trong khi phần lớn các cơ quan thông tin đại chúng cùa Mỹ hểt lời tản dương thắng lợi của liên quân Đồng minh thi báo chỉ các nước khác đưa tin dè dặt hơn, thậm chỉ có nơi báo chỉ phản đối kịch liệt tính chất hủy diệt của cuộc chiến tranh đỏ Điều đó có ý nghĩa phản ánh quyền lợi, tư tưởng

và tình cảm của các giai cấp, nhóm xã hội nhất định Bởi vì, nói như Goócky, nhà báo cũng như nhà văn, là con mắt, là tiếng nói, là lỗ tai cùa một giai cấp Nhà văn có thể không bao giờ và không thể nào thoát khỏi bộ máy cảm quan của một giai cấp Chính vì vậy mà những quan điểm cho rằng báo chí khách quan đứng ngoài chỉnh trị, đứng trên giai cấp và các nhóm xã hội nếu không phải là sự chổi bỏ ý thức tính khuynh hướng của báo chí thì cũng là một thái độ mập mờ, che giấu việc dùng báo chí phục vụ cho những mục tiêu mờ ám

Chủ tịch Hồ Chí Minh trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng đã mang hết tài năng, nghị lực, trí thông minh, sử dụng mọi vũ khí để phục vụ cho mục tiêu cách mạng đã xác định Người sử dụng báo chí như một công cụ, vũ khí, phương tiện trong sự nghiệp đấu tranh của mình Chính Người đã sáng lập ra nhiều tờ báo dùng nhiều bút danh và viết hàng nghìn bài báo

để phục vụ cách mạng Người luôn nhấn mạnh: “Tất cả những người làm báo phải có lập trường vững chắc”, “chính trị phải làm chủ”, “cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng

Mỗi nhà báo cần phải sớm ý thức về công việc, phải sớm xác định khuynh hướng, “Viết cho ai”, “Viết để làm gì” như Bác Hồ đã dạy Khuynh hướng chính trị, đạo đức, xã hội, dân tộc, thẩm mỹ tất cả phải hoà nhập liên kết trong một cách nhìn, cách thẩm định của nhà báo, trong thái độ và tâm huyết, trong phân tích, lý giải, phản ánh tất cả đều bộc lộ qua trang viết Điều đó

có nghĩa là nhà báo - người cầm bút - phải hướng về cái gì? Đấu tranh cho một cái gì? Bảo vệ cho một cái gì?

GS Hà Minh Đức nhận xét: Khuynh hướng có thể bộc lộ dưới nhiều hình thức Khuynh hướng thể hiện thái độ không trung lập, trung hoà trước một hiện tượng Khuynh hướng biểu thị sự nhiệt tình ủng hộ hoặc phản đối của tác giả với một quan điểm chính trị, một vấn đề xã hội, một sự kiện hoặc một nhân vật… Khuynh hướng đã thể hiện trong nhiều tác phẩm ở thời

kỳ cổ đại, trung đại và cũng biểu hiện tập trung trong thời kỳ hiện đại khi cuộc đấu tranh giai cấp ngày càng quyết liệt, người cầm bút đã bộc lộ rõ rệt qua trang viết ý thức trách nhiệm và tâm huyết của mình Tất cả các bài báo của Bác tập trung vào một chủ đề: chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Lý luận báo chí vô sản khẳng định: báo chí đứng hẳn về phía công nhân và tầng lớp nhân dân lao động, phản ánh ý chí, nguyện vọng và bảo vệ lợi ích của họ -> tính Đảng là đỉnh cao của tính khuynh hướng

Như vậy, tính khuynh hướng là nguyên tắc phổ biến, không thể chối bỏ của hoạt động báo chí một cách khách quan, ngoài ý muốn của người làm báo Tính khuynh hưởng cũng có thể hình thành một cách khách quan do nguồn gốc xã hội và tư tưởng của bản thân nền báo chí

1.3 Biểu hiện của tính khuynh hướng trong hoạt động báo chí tại Việt Nam

Ở nước ta, tính khuynh hướng của báo chí được phát triển thành tính Đảng Điều này được phát biểu rõ ràng ngay tại Điều 1 trong Luật Báo chí, quy định về vai trò, chức năng của

báo chí Việt Nam: Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội, là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng,

cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội , là diễn đàn của nhân dân

Chính vì lẽ đó mà bất kỳ một tờ báo chính trị nào cũng đều có tính định hướng, tức là

xu hướng chính trị của tờ báo, là chất lượng thông tin của báo chí nói chung Tính định hướng được thể hiện ở hai góc độ:

Một là, luôn đứng trên quan điểm của Đảng để nhìn nhận, phản ánh và giải quyết các vấn đề do thực tiễn công tác tổ chức xây dựng đảng đề ra

Hai là trước một vấn đề, sự việc cụ thể đang có ý kiến khác nhau thì Cơ quan báo chí cần nêu chính kiến của mình, cung cấp thông tin có chọn lọc, chính xác, khách quan với lý lẽ

xác đáng để giúp bạn đọc hiểu rõ bản chất của sự việc, từ đó mà góp phần định hướng Do báo

chí nước ta giữ vai trò là người tuyên truyền, cổ động, người tổ chức tập thế, một trong những động lực của phong trào cách mạng

Tờ báo An ninh thủ đô từ ngày 8/12/2012 đã xác định rõ tính khuynh hướng chính trị nhất định của mình là thấm nhuần hệ tư tưởng của Đảng, đứng trên lập trường, quan điểm của Đảng khi giải quyết và lý giải các vấn đề của xã hội qua đó tuyên truyền giáo dục đường lối quan điểm chủ trương của Đảng và nhà nước cho công chúng, nhân dân

Nguồn: Internet Vào ngày 08/12/2021, báo An ninh thủ đô đã đưa tin về việc Hà Nội sẽ bỏ quy định thu phí cấp đổi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú Tờ báo đã đưa tin tuyên truyền một cách khách quan khi lấy thông tin từ những nguồn chính thống Nguồn tin được tờ báo khai thác là thông tin tại kỳ họp thứ 3 HĐND TP khóa XVI, HĐND TP Hà Nội đã xem xét, ban hành Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 06/2020/NQ-HĐND quy định thu phí, lệ phí trên địa bàn thành phố Hà Nội thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND thành phố Tại tờ trình, UBND TP đề xuất bỏ quy định thu phí với việc cấp mới, cấp lại, cấp đổi số hộ khẩu, sổ tạm trú cho hộ gia đình, cá nhân Căn cứ đề xuất, ngày 13/11/2020, Quốc hội ban hành Luật Cư trú số 68/2020/QH14, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2021 Tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú quy định: Khi công dân thực hiện các thủ tục đăng ký cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ hộ khẩu, sổ tạm trú thì cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thu hồi sổ hộ khẩu, sổ tạm trú đã cấp, thực hiện điều chỉnh, cập nhật thông tin trong cơ sở dữ liệu về cư trú theo quy định của Luật này và không cấp mới cấp lại sổ hộ khẩu, sổ tạm trú Theo đó, các hình thức về sổ hộ khẩu, sổ tạm trú bị bãi bỏ

Đồng thời, tờ báo cũng phản ánh tư tưởng tình cảm, nguyện vọng của nhân dân qua đó đấu tranh bảo vệ lợi ích của nhân dân Trang báo đã phát hiện cũng như khắc phục những sai phạm mà xã hội gặp phải cũng như biểu dương những nhân tố tốt trong xã hội

Nguồn: Internet

Tờ báo cũng đưa tin về một số đề xuất về việc sửa đổi luật hay dự thảo của một số tổ chức, cụ thể Bộ Nội vụ đề nghị đổi tên dự án “Luật Thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn” thành dự án “Luật Thực hiện Dân chủ ở cơ sở” Theo đó, phạm vi điều chỉnh của dự án Luật bao gồm các quy định về nội dung, hình thức, cách thức thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn, cơ quan hành chính Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp, tổ chức, hợp tác

xã, hộ gia đình, cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động; trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở Về thực hiện dân chủ trong nội bộ cơ quan hành chính Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, Dự thảo Luật

bổ sung hình thức công khai thông tin là thông báo qua hệ thống thông tin nội bộ hoặc đăng trên cổng/trang thông tin của cơ quan, đơn vị; bổ sung hình thức kiểm tra, giám sát thông qua hoạt động lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với chức danh lãnh đạo, quản lý trong cơ quan, đơn vị theo quy định của cơ quan có thẩm quyền