ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN BÀI GIỮA KỲ Môn LÝ LUẬN VÀ CÁC THỂ LOẠI BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG Đề thảo luận Phân tích chức năng phát triển văn hoá và giải trí của báo chí Lấy ví dụ chứng minh Hà Nội, ngày 03 tháng 04 năm 2022 MỤC LỤC I KHÁI NIỆM CHUNG 3 II BIỂU HIỆN 3 1 Về Văn hoá 3 2 Về Giải trí 8 III Ý NGHĨA 10 1 Văn hoá 10 2 Giải trí 10 IV HẠN CHẾ 11 1 Biểu hiện 11 2 Một số dẫn chứng 11 V KẾT LUẬN 15 1 Nhận thức người làm báo 15 2 Công tác quản lý 15 3 Phương.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
BÀI GIỮA KỲ Môn: LÝ LUẬN VÀ CÁC THỂ LOẠI BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG
Đề thảo luận: Phân tích chức năng phát triển văn hoá và giải trí
của báo chí Lấy ví dụ chứng minh.
Hà Nội, ngày 03 tháng 04 năm 2022
1
Trang 2MỤC LỤC
CHUNG 3
HIỆN .3
hoá 3
trí 8
III Ý
NGHĨA 10
1 Văn
hoá 10
2 Giải
trí 10
CHẾ .11
1 Biểu
hiện 11
chứng 11
LUẬN .15
báo 15
Trang 32 Công tác quản
lý 15
3 Phương hướng phát triển của báo chí 16
NỘI DUNG CHÍNH
I, KHÁI NIỆM CHUNG
Văn hoá là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan tới mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người Trong đời sống thường ngày, văn hoá thường được hiểu là văn học, nghệ thuật như thơ ca, mỹ thuật, sân khấu, điện ảnh, Ngoài ra, văn hoá chính
là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần mà loài người sáng tạo ra trong quá trình hoạt động lịch sử
Khai sáng là hoạt động truyền bá những tri thức toàn diện để nâng cao dân trí, nâng cao trình độ văn hóa, hiểu biết cho công chúng
3
Trang 4Giải trí là hoạt động sử dụng hữu ích thời gian nhàn rỗi làm cho đầu óc thảnh thơi, tái tạo sức lao động một cách hiệu quả
Khai sáng, giải trí là chức năng khách quan của báo chí, có mối liên hệ mật thiết với các chức năng tư tưởng và chức năng quản lý giám sát của báo chí Trong hoạt động thông tin hàng ngày, báo chí một mặt phổ biến kiến thức mới, truyền bá những tri thức văn hóa toàn diện nhằm nâng cao trình độ hiểu biết, văn hóa của công chúng, mặt khác, giúp cho công chúng sử dụng thời gian nhàn rỗi một cách hữu ích và dễ chịu, tạo điều kiện nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động
Sự phát triển rộng khắp của các loại hình báo chí là tiền đề quan trọng
để cung cấp thông tin, nâng cao trình độ hiểu biết, văn hóa của công chúng, đồng thời thông qua báo chí xã hội hóa, đại chúng hóa những giá trị văn hóa tinh thần của nhân dân, giúp cho mọi thành viên trong xã hội
có điều kiện bổ sung vốn tri thức, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của mình Đây chính là điều kiện, là phương tiện để con người phát triển một cách toàn diện - mục đích cao cả của chế độ, mơ ước ngàn đời của nhân loại
Báo chí hàng ngày chuyển tới công chúng những thông tin chứa đựng khối lượng tri thức to lớn về các vấn đề, các lĩnh vực hoạt động của con người: giới thiệu, phản ánh, phân tích, đánh giá tất cả những gì vừa xảy
ra, đang xảy ra trong tự nhiên, trong đời sống xã hội có liên quan đến con người và được con người quan tâm Một trong những nội dung báo chí quan tâm hàng đầu là những giá trị văn hóa - nhân văn: các tác phẩm văn học nghệ thuật, các lễ hội, các sinh hoạt văn hóa: các liên hoan phim, ảnh, âm nhạc, các cuộc thi đấu thể thao, các công trình kiến trúc nổi tiếng, các chương trình du lịch, giáo dục, phổ biến kiến thức
Tuy nhiên, mỗi loại hình báo chí đều cố gắng khai thác những ưu thế loại hình riêng trong việc thực hiện chức năng giáo dục, văn hóa, giải trí Chính vì vậy, với lợi thế của mình, báo chí chính là kênh truyền bá, phổ biến một cách sinh động hấp dẫn các loại hình và tác phẩm văn hóa - văn nghệ để nâng cao trình độ hiểu biết và đáp ứng nhu cầu văn hóa - giải trí của nhân dân
Cụ thể:
II, BIỂU HIỆN
1, Về Văn hoá
Báo chí thực hiện chức năng văn hóa qua một số phương thức cơ bản:
- Thứ nhất, báo chí tham gia bảo tồn hệ thống các giá trị văn hóa thông qua giáo dục truyền thống Hệ thống các giá trị văn hóa truyền thống cần được chọn lọc, phân loại để xác định nội dung và phương thức giáo dục cho thế hệ người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ, thông qua các
Trang 5kênh như nhà trường, các tổ chức xã hội, qua các phương tiện truyền thông và báo chí
Ví dụ:
+ Chương trình “Khám phá Việt Nam” (VTV1) đã tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu những giá trị di sản văn hóa của Việt Nam, tôn vinh những con người đang bảo tồn các di sản đó từ đó giúp công chúng hiểu biết nhiều hơn về văn hóa Việt Nam và quảng bá những nét đẹp văn hóa
đó tới bạn bè quốc tế
+ Trên mặt trận truyền thông, thời gian qua đã xuất hiện rất nhiều chương trình, chuyên mục tuyên truyền đến các thế hệ trẻ về văn hóa dân tộc như:
+“Giữ hồn văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ”( Tờ Quân đội nhân dân)
+ “Trẻ xách balo, khuân đồ cùng ba mẹ làm thiện nguyện” (Tuổi trẻ online)
+ “Tuyên truyền giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh” (báo Thanh Hóa)
5
Trang 7- Thứ hai, báo chí thể hiện qua sự cổ vũ, khích lệ năng lực sáng tạo giá trị mới, đồng thời truyền bá và nhân rộng nhân tố mới, động viên hoạt động xã hội tích cực của con người Báo chí khuyến khích các hoạt động xã hội tích cực, nhân rộng những giá trị nhân văn, những tấm gương, những con người sống có văn hóa
Ví dụ:
+Chương trình “Việc tử tế” (VTV1) tôn vinh những tấm gương người tốt việc tốt trong xã hội từ đó nhân rộng những giá trị nhân văn trong
xã hội
+ Báo Tuổi trẻ có bài viết “Tôi yêu Đà Nẵng” nhân rộng những việc làm tử tế
7
Trang 8
- Thứ ba, báo chí với chức năng văn hóa đã phê phán các thói hư tật xấu, các biểu hiện bảo thủ, trì trệ, đấu tranh chống các hiện tượng phi văn hóa
Ví dụ:
+Vào ngày 17/02/2022 báo VTV đưa tin về vụ việc người cha ném con gái 5 tuổi xuống sông và đồng thời đã có rất nhiều báo đưa tin lên án hành vi dã man này, kể đến như báo Tuổi trẻ, báo VOV pháp luật,
Trang 9+ Vào ngày 26/02/2022 thì báo Vnexpress đưa tin giáo viên tại Thái Bình dâm ô bé gái lớp 4 ngay tại lớp học và đã có rất nhiều báo đưa tin về vụ việc này như báo Nhân dân, báo Zing, Vietnamnet, An ninh thủ đô,…
9
Trang 102 Về giải trí
Vai trò của báo chí trong lĩnh vực văn hóa giải trí thể hiện trên nhiều mặt
- Thứ nhất, báo chí làm giàu, làm đẹp cho vốn văn hóa dân tộc, nhất là ngôn ngữ, báo chí là nơi vừa giữ gìn và sáng tạo ra nhiều từ mới, thuật ngữ mới cả trong cách viết và cách thể hiện, trong việc chuẩn ngôn ngữ nói và viết
Ví dụ:
Trên trang VNExpress có bài viết "Livestream trên thương mại điện tử
- nghề hot của giới trẻ" được đăng ngày 2/10/2021 đã cho người đọc hiểu
rõ hơn công việc được cho là tự nói một mình trước màn hình điện thoại Các bạn trẻ livestream không chỉ đem lại nguồn thu nhập ổn định mà còn
để chia sẻ những câu chuyện, lan toả tinh thần lạc quan tới mọi người bằng sự duyên dáng, hí hỏm của bản thân các cử chỉ, lời nói
Link bài viết: https://vnexpress.net/livestream-tren-thuong-mai-dien-tu-nghe-hot-cua-gioi-tre-4359693.html#:~:text=Streamer%2C%20hay
%20livestreamer%2C%20l%C3%A0%20t%E1%BB%AB,c%C3%A1c%20n
%E1%BB%81n%20t%E1%BA%A3ng%20tr%E1%BB%B1c%20tuy%E1%BA
%BFn
- Thứ hai, báo chí đăng tải các tác phẩm văn học nghệ thuật, khoa học,
âm nhạc và các lĩnh vực khác
Ví dụ:
Bài viết "Bi kịch sụp đổ của "Gia tộc Gucci" được đăng trên báo Thanh Niên vào ngày 22/02/2022 Bài viết đã khái quát lại bộ phim "House of Gucci" kể về những âm mưu, tranh đấu, lòng tham vật chất và sự thiếu
Trang 11kiến thức kinh doanh của những kẻ cầm quyền trong Gucci Bộ phim được đầu tư công phu về mọi mặt, phù hợp cho những người thích tìm hiểu về lịch sử thời trang Phim cũng lồng những yếu tố hài hước, lãng mạn nhưng không kém phần kịch tính
Link bài viết: https://thanhnien.vn/bi-kich-sup-do-cua-gia-toc-gucci-post1431765.html
- Thứ ba, qua các phương tiện thông tin đại chúng, công chúng có thể tiếp nhận nhiều tri thức văn hóa của các tri thức dân tộc trên thế giới
Ví dụ:
Vào ngày 19/2/2022 trên báo Zing News đã đăng tải bài viết " Thủ đô thứ hai ít người biết của Malaysia" do tác giả Hà Linh đề bút đã giới thiệu cho bạn đọc đến thủ đô thứ hai của nước này Putrajaya trở nên nổi tiếng với
mô hình thành phố xanh, hiện đại và thông minh Rất nhiều quốc gia trong Đông Nam Á đều xem thành phố này trở thành hình mẫu để học hỏi
https://zingnews.vn/thu-do-thu-hai-it-nguoi-biet-cua-malaysia-post1297168.html
- Thứ tư, báo chí góp phần nâng cao văn hóa, giải trí, làm cho mọi người ngày càng hiểu nhau, xích lại gần nhau hơn, chia sẻ tâm tư, tình cảm, đồng thời cùng học tập, tiếp thu được nền văn hóa đa dạng, phong phú của các dân tộc khác để làm giàu cho văn hóa dân tộc mình
Ví dụ:
Chương trình "S-Việt Nam" của Đài truyền hình VTV đã mở ra những kiến thức, hiểu biết mới lạ về những vùng đất trên dọc miền Tổ quốc, đồng thời tuyên truyền, bảo tồn những giá trị văn hoá, tinh thần tới mọi người, nâng cao tinh thần đoàn kết các dân tộc lại với nhau
https://vtv.vn/video/s-viet-nam-thu-huong-va-thanh-trung-trai-nghiem-xuoi-ben-dong-song-ninh-hien-hoa-83948.htm
III, Ý NGHĨA
1, Văn hoá
11
Trang 12Báo chí và Truyền thông đại chúng với đặc tính vốn có của nó, sẽ là công cụ hiệu quả nhất để có thể chuyển đi các giá trị văn hóa tới cộng đồng xã hội một cách nhanh nhất; tác động tới đông đảo quần chúng trên phạm vi rộng lớn; góp phần nâng cao trình độ hiểu biết của quần chúng nhân dân
Ý nghĩa của chức năng phát triển văn hóa:
- Phổ biến, đại chúng hóa các giá trị văn hóa, bổ sung vốn hiểu biết, xây dựng lối sống tích cực lành mạnh cho công chúng; giúp công chúng được đón nhận các thông tin khách quan, trung thực nhất;
- Báo chí với chức năng giáo dục vốn có của nó, góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa, gìn giữ nâng niu những gì thuộc về truyền thống tốt đẹp của cội nguồn văn hóa dân tộc, đấu tranh bài trừ loại bỏ những tập tục hủ bại, lạc hậu, kìm hãm sự phát triển trong văn hóa;
- Báo chí đi đầu trong việc tiếp thu, trao đổi có chọn lọc những tinh hoa của nền văn hóa từ những đất nước khác để phổ biến rộng rãi cho quần chúng nhân dân Mặt khác, thông qua kênh truyền thông báo chí, văn hóa Việt Nam cũng được giới thiệu cho thế giới, bạn bè quốc tế biết, hiểu, thấy được nhiều nét hay, đẹp trong đặc thù nền văn hóa Việt Nam;
- Chức năng văn hóa của báo chí còn thể hiện qua năng lực sáng tạo những giá trị mới Báo chí thông qua nguồn thông tin lớn của xã hội vừa
để bảo vệ và vừa để tạo ra những giá trị văn hóa mới, vì lợi ích chung của cộng đồng và sự phát triển bền vững; dựa trên những cái đẹp, nhân văn hiện hữu trong xã hội, đã tích cực thúc đẩy những giá trị mới của xã hội
2, Giải trí
Báo chí nước ta trong quá trình đổi mới và hội nhập đã góp phần nâng cao chất lượng thông tin đối ngoại, góp phần quan trọng giới thiệu đất nước, văn hóa con người Việt Nam với bạn bè quốc tế, hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng, đa phương hóa các quan hệ quốc tế của Đảng, Nhà nước ta; góp phần nâng cao uy tín và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế
Trong xã hội hiện đại, báo chí cũng có vai trò thiết yếu trong giai đoạn khủng hoảng, như trong thảm họa động đất và sóng thần ngày 11/3 vừa qua ở Nhật Bản, nơi mà người dân đã có thể tìm được thân nhân và giữ liên lạc nhờ Facebook và Twitter Và rất nhiều thảm cảnh mà chúng ta chứng kiến được ghi lại bằng điện thoại di động rồi được tải lên internet Vì thế mà người dân Nhật Bản nhanh chóng nhận được sự sẻ chia của mọi người từ khắp nơi trên thế giới
Báo chí trong việc nâng cao vai trò tuyên truyền về người tốt việc tốt Khi xây dựng một hình ảnh con người tốt, một việc làm tốt là những tấm gương để các cá nhân trong xã hội học tập và noi theo Khi trong xã hội đang xảy ra những tệ nạn và suy đồi về đạo được thì việc đưa ra các gương người tốt việc tốt hợp lý Hiện nay, số lượng các báo nói về vấn đề
Trang 13ngày càng được đề cập nhiều Ví dụ chuyên mục: Người xây tổ ấm, người đương thời, báo phụ nữ
IV HẠN CHẾ
1 Biểu hiện
Báo chí phản ánh nội dung văn hóa và giải trí cũng tồn tại nhiều khuyết điểm, hạn chế, tập trung vào những vấn đề chủ yếu như: Thông tin không đúng sự thật, chưa qua kiểm chứng, thiếu trung thực về chính trị, văn hóa
- giải trí, không phù hợp với lợi ích của đất nước, của nhân dân…
- Chưa thực hiện đề cao quy định tác nghiệp, quy trình biên tập khi còn
có những sơ suất, thiếu sót, lỏng lẻo
- Thông tin trên báo chí trong một số trường hợp còn chậm hơn so với tình hình diễn biến thực tế nên chưa phát huy được vai trò định hướng dư luận xã hội
- Tình trạng thông tin thiếu trung thực, suy diễn, thổi phồng, khoét sâu vào những thiếu sót, khuyết điểm của một số tổ chức, cá nhân, tô đậm mặt trái, những hiện tượng tiêu cực, tệ nạn xã hội… diễn ra đáng lo ngại Đây là hệ quả của lối làm báo chụp giật vô trách nhiệm, thậm chí xuất phát tự động cơ xấu của một số phóng viên nhằm tạo ra những "sự cố", những vụ tai tiếng, những vụ giật gân, câu khách Thông tin sai sự thật còn là biểu hiện của sự cẩu thả, tắc trách, coi thường bạn đọc, coi thường pháp luật trong quy trình biên tập, thẩm định, xét duyệt tin, bài của những người có trách nhiệm quản lý và điều hành cơ quan báo chí Nhiều phóng viên chỉ soi mói, tìm những sơ hở, hạn chế của tổ chức, doanh nghiệp, địa phương để gây áp lực với động cơ không lành mạnh
- Một số cơ quan báo chí và nhà báo sa đà vào các thông tin dung tục, giật gân, tình dục, bạo lực, mê tín dị đoan, không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam, làm suy giảm tính định hướng, tính giáo dục và tính thẩm mỹ của báo chí, vi phạm quy định về đạo đức, nghề nghiệp của Nhà báo Đây là xu hướng đáng báo động trong hoạt động báo chí
Có một số ít tờ báo đưa thông tin bịa đặt, sai sự thật, vi phạm đạo đức người làm báo; ảnh hưởng tới uy tín cá nhân, doanh nghiệp, địa phương Thông tin ban đầu rất quan trọng, có hiệu ứng xã hội, ảnh hưởng đến uy tín của địa phương, ngành, doanh nghiệp hoặc cá nhân nào đó Đây là hiện tượng cá biệt nhưng vẫn phải lên án
Một số báo có xu hướng đi vào đời tư một số văn - nghệ sĩ, ca sĩ, đưa nhiều hình ảnh, thông tin sai với thuần phong mỹ tục của dân tộc, gây bức xúc trong xã hội Nhiều độc giả đã phản ánh tới cơ quan thông tin truyền
13
Trang 14thông của Bộ Thông tin và Truyền thông cũng như Sở Thông tin và Truyền thông
2 Một số dẫn chứng
● Bài báo “Bộ phim "Chau, beyond the lines" có sao trên đại lộ Danh vọng - Tuổi trẻ Online” ngày 12-11-2018 Nội dung của bài đăng cho rằng phim tài liệu về hoạ sĩ Lê Minh Châu được gắn sao trên đại lộ Danh vọng và Lê Minh Châu trở thành người Việt đầu tiên có tên trên đại lộ này Thông tin này bắt nguồn từ bức ảnh họa sĩ Lê Minh Châu đăng tải trên trang facebook cá nhân Trong ảnh, Lê Minh Châu đứng trước ngôi sao có dòng chữ "Chau Beyond The Lines” - tên bộ phim tài liệu ngắn của đạo diễn Courtney Marsh nói về cuộc đời anh
Tuy nhiên, nhiều người đã nghi ngờ tính xác thực của thông tin Đạo diễn bộ phim “Chau, beyond the lines” - Courtney Marsh đã phủ nhận thông tin này Báo Tuổi Trẻ Online cũng đính chính thông tin và xin lỗi bạn đọc
Hậu quả:
- Việc đưa thông tin sai sự thật đã ảnh hưởng đến nhân vật chính trong bài đăng, báo Thanh Niên đưa tin rằng: “Trước những thông tin được truyền thông đăng tải, Lê Minh Châu cũng bày tỏ sự bất ngờ”
Trang 15- Truyền tải thông tin sai sự thật đến độc giả Đồng thời, việc đăng tải thông tin không qua kiểm duyệt cũng thể hiện sự thiếu hiểu biết của tác giả, và thiếu tính chuyên môn của tòa soạn khi kiểm duyệt tin tức ● Bài báo “Trưởng ban Tuyên giáo: Cần khơi gợi khát vọng dân tộc” được đăng tải trên báo VNExpress vào ngày 1/8/2020
Nội dung bài báo nhằm chuyển tải các thông điệp quan trọng trong bài viết của Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương tại Lễ kỷ niệm 90 năm ngày truyền thống ngành Tuyên giáo
Báo có viết: "Quá trình dựng nước, giữ nước và bảo vệ Tổ quốc đều
có đóng góp của ngành Tuyên giáo" Tuy nhiên, điều này không đúng, sai lệch về nguyên văn bài phát biểu của Trưởng ban Tuyên giáo Võ Văn Thưởng vì ông đã khẳng định “Quá trình xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ Quốc đều có đóng góp của ngành Tuyên giáo”
15