MỐI QUAN hệ GIỮA TĂNG TRƯỞNG KINH tế với PHÁT TRIỂN văn hóa

Kinh tế và văn hóa là hai lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội, có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau, ảnh hưởng to lớn đến sự vận động và phát triển của xã hội. Văn hoá bao giờ cũng là động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế, mặt khác, kinh tế phát triển là mảnh đất thuận lợi cho sự phát triển văn hoá của cộng đồng. Lịch sử thế giới cũng như nước Việt Nam đã chứng minh nguyên lý đó. Nhận thức và giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế và văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng phản ánh trình độ và chất lượng của sự phát triển mỗi quốc gia, dân tộc.

MỤC LỤC

g

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ PHÁT

TRIỂN VĂN HÓA

3

1 Quan niệm về tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững 3

2 Mối quan hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa 6

II MỐI QUAN HỆ GIỮA TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VỚI PHÁT

TRIỂN VĂN HÓA TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM

VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

12

1 Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa trong sự

nghiệp đổi mới ở Việt Nam

12

2 Một số vấn đề đặt ra trong giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh

tế với phát triển văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững hiện nay

17

MỞ ĐẦU

Kinh tế và văn hóa là hai lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội, có mối quan

hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau, ảnh hưởng to lớn đến sự vận động vàphát triển của xã hội Văn hoá bao giờ cũng là động lực quan trọng cho sự pháttriển kinh tế, mặt khác, kinh tế phát triển là mảnh đất thuận lợi cho sự phát triểnvăn hoá của cộng đồng Lịch sử thế giới cũng như nước Việt Nam đã chứngminh nguyên lý đó Nhận thức và giải quyết mối quan hệ biện chứng giữa kinh

tế và văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng phản ánh trình độ và chất lượng của

sự phát triển mỗi quốc gia, dân tộc

Ở Việt Nam, mối quan hệ giữa kinh tế và văn hóa được Đảng ta đặc biệtquan tâm và giải quyết có hiệu quả, nhất là từ khi tiến hành công cuộc Đổi mới.Trong Văn kiện Đại hội XIII, mối quan hệ giữa kinh tế và văn hóa, giữa tăngtrưởng kinh tế với phát triển văn hóa được Đảng ta xác định là một trong mườimối quan hệ lớn và nhấn mạnh giải quyết có hiệu quả mối quan hệ “giữa tăngtrưởng kinh tế và phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, bảo

vệ môi trường”1 đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước

Hiện nay, xu thế quốc tế hóa đời sống kinh tế, sự bùng nổ của cuộc cách mạngkhoa học công nghệ 4.0, sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức… đã vàđang có những tác động to lớn, đa chiều đến vấn đề tăng trưởng kinh tế, phát triểnvăn hóa cũng như việc giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với pháttriển văn hóa, đòi hỏi chúng ta phải quán triệt sâu sắc thế giới quan, phương phápluận duy vật biện chứng, đánh giá khách quan, toàn diện, lịch sử cụ thể và pháttriển trong giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa,tạo động lực quan trọng phát triển bền vững đất nước Dưới phạm vi của bài tiểuluận, chúng ta sẽ tiếp cận những nội hàm cơ bản nhất về tăng trưởng kinh tế, pháttriển văn hóa, mối quan hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển vănhóa, trên cơ sở đó rút ra ý nghĩa trong quá trình thực hiện đổi mới ở Việt Nam vàxác định một số vấn đề đặt ra nhằm giải quyết có hiệu quả mối quan hệ giữa tăngtrưởng kinh tế với phát triên văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội,

2021, tập 1, tr.39

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA

1 Quan niệm về tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa

a) Tăng trưởng kinh tế và tăng trưởng kinh tế bền vững

* Khái niệm tăng trưởng kinh tế

Tăng trưởng kinh tế luôn là một trong những mục tiêu hàng đầu của mỗi quốcgia trên thế giới, là một trong những vấn đề cốt lõi về lý luận và phát triển kinh tế,

là thước đo về tình hình kinh tế của một quốc gia Vì vậy tăng trưởng kinh tế giữmột vai trò quan trọng và có ý nghĩa rất lớn đối với nền kinh tế hiện nay và đối với

sự vững mạnh, ổn định của một quốc gia

Tăng trưởng kinh tế trong tiếng anh có tên gọi là Economic Growth Đây làthuật ngữ dùng để chỉ sự biến đổi kinh tế theo chiều hướng tích cực Đó là sự

mở rộng quy mô về lượng kết quả đầu ra của nền kinh tế, là sự gia tăng về mặttổng sản phẩm quốc dân (GNP) và tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong mộtthời kỳ nhất định

Tổng sản phẩm quốc dân (GNP): là chỉ số tổng sản phẩm quốc dân đolường tổng giá trị bằng tiền của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng do côngdân 1 nước làm ra (trong và cả ngoài nước) trong một thời kỳ nhất định (thường

là 1 năm) Tổng sản phẩm quốc dân (GDP): là tổng sản phẩm nội địa hay tổngsản phẩm quốc nội Đây là một chỉ tiêu dùng để đo lường tổng giá trị thị trườngcủa tất cả các hàng hoá và dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi mộtlãnh thổ quốc gia trong một thời kỳ nhất định (thường là 1 năm)

Tăng trưởng kinh tế liên quan chặt chẽ tới năng suất và tăng năng suất laođộng ; là sự gia tăng thu nhập/sản phẩm bình quân đầu người hoặc thu nhập/sảnphẩm quốc dân ; là sự gia tăng thu nhập đạt được trong một khoảng thời giannhất định (thường là một năm), hay so với cùng kỳ năm trước của một quốc gia(hoặc địa phương); Tăng trưởng kinh tế còn là sự tăng lên về số lượng, chấtlượng, tốc độ và quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định

* Các nhân tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế

Một là, quan trọng nhất là yếu tố con người: Chất lượng đầu vào của lao

động là yếu tố rất quan trọng của tăng trưởng kinh tế Chất lượng lao động được

đánh giá dựa trên kỹ năng, kiến thức và kỷ luật của đội ngũ lao động Các yếu tốnhư thiết bị máy móc, nguyên vật liệu hay công nghệ chỉ có thể phát huy được tối

đa hiệu quả khi có sự tham gia của một đội ngũ lao động có sức khỏe, trình độ và

kỷ luật lao động tốt Chính vì vậy yếu tố con người đóng một vai trò quyết định đến

sự tăng trưởng trưởng kinh tế

Hai là, vốn: là một trong những nhân tố tạo tiền đề cho việc tối ưu năng

suất lao động và thương mại phát triển Đó là những cơ sở vật chất, trang thiết bịđược sử dụng trong quá trình sản xuất Yếu tố này có vai trò đặc biệt quan trọngtrong sự phát triển dài hạn

Thứ ba, tài nguyên: Một trong các nhân tố đánh giá đầu là một quốc gia

giàu mạnh, có tiềm lực kinh tế lớn đó là tài nguyên Một quốc gia có phạm vilãnh thổ rộng và nguồn lực về tài nguyên phong phú thì quốc gia đó có thể tậndụng ngày chính nguồn tài nguyên này để dùng cho dây chuyền sản xuất, khôngphải nhập khẩu từ các quốc gia khác qua đó tiết kiệm chi phí mua nguyên vậtliệu cho hoạt động sản xuất từ giúp gia tăng doanh thu cho doanh nghiệp; đồngthời gia tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế cho quốc gia đó

Thứ tư, công nghệ kỹ thuật: Trong suốt lịch sử loài người, tăng trưởng kinh

tế rõ ràng không là việc đơn thuần chỉ tăng thêm lao động mà nó còn là quá trìnhkhông ngừng thay đổi công nghệ sản xuất Công nghệ sản xuất cho phép cùngmột lượng lao động nhưng doanh nghiệp này có thể tạo ra sản lượng cao hơn do

có máy móc, trang thiết bị hiện đại từ đó sản phẩm được sản xuất ra nhanh hơntốn ít công sức hơn, nghĩa là quá trình sản xuất hiệu quả hơn

Thứ năm, Yếu tố phi kinh tế: Bên cạnh những yếu tố về kinh tế thì tăng

trưởng kinh tế còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố phi kinh tế như: Thể chế chính trị,Văn hóa - xã hội, Dân tộc, Tôn giáo, Các quy định của pháp luật và khung phổ pháplý

* Tăng trưởng kinh tế bền vững

Tăng trưởng kinh tế bền vững là tăng trưởng kinh tế không chỉ bao hàm tăngthu nhập bình quân đầu người mà phải hướng tới phát triển bền vững của cả hiện

tại và tương lai, chú trọng cả ba nhân tố: kinh tế, xã hội và môi trường; duy trì tốc

độ tăng trưởng cao trong dài hạn, tăng thu nhập phải gắn với nâng cao chất lượngcuộc sống hay tăng phúc lợi và xóa đói giảm nghèo Tăng trưởng không nhất thiếtphải đạt tốc độ cao mà cần ở mức độ hợp lý, bền vững

Các nhân tố bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững gồm: Bảo vệ môitrường, dựa vào sức mạnh nội tại, bình đẳng trong thu nhập, xác lập một thịtrường lao động thống nhất, xây dựng một hệ thống an sinh xã hội lành mạnh…Như vậy, phát triển kinh tế bền vững phải gắn liền với phát triển xã hội, bảo vệmôi trường và phát triển con người

b) Phát triển văn hóa

Theo nghĩa chung nhất, phát triển văn hóa là quá trình làm gia tăng (làm giàu) các giá trị vật chất và tinh thần theo quy luật phụ thuộc và quy luật nội tại của văn hóa trong những giai đoạn lịch sử cụ thể.

Văn hóa là khái niệm đa nghĩa, do đó, tiếp cận phát triển văn hóa cũngđược tiếp cận theo hướn đa chiều mà cốt lõi là phát triển toàn diện và đồng bộ

các thành tố cấu thành đời sống văn hóa của một quốc gia dân tộc Một mặt, văn

hóa được hiểu như là năng lực sáng tạo hướng tới các giá trị nhân văn, thúc đẩy

sự tiến bộ của xã hội Văn hóa là phạm trù chỉ thuộc tính của con người (cá nhân

và cộng đồng), đánh giá trình độ và chất lượng sống của con người trong hoạtđộng thực tiễn xã hội Do đó, phát triển văn hóa là phát triển năng lực và phẩmchất của con người, của cộng đồng, kết tinh vào nhân cách, cốt cách, bản lĩnhcủa con người trong mỗi quốc gia, mỗi dân tộc Đây chính là nguồn gốc sản sinh

ra các giá trị văn hóa vật chất và các giá trị văn hóa tinh thần, phục vụ cho nhucầu tồn tại và phát triển của con người

Văn hóa còn được hiểu là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng dựa

trên sự phát triển của cơ sở hạ tầng mà cốt lõi là kinh tế Kinh tế là cơ sở, làđiều kiện để phát triển văn hóa Văn hóa phản ánh sự phát triển kinh tế - xãhội và có tác động năng động đối với tồn tại xã hội, đối với kinh tế Vì vậy,muốn xây dựng và phát triển nền văn hóa thì phải phát triển kinh tế, chống

chủ nghĩa duy tâm, giáo điều - muốn xây dựng nền văn hóa cao trong khi nềnkinh tế còn thấp kém, lạc hậu.

Bên cạnh đó, văn hóa là một trong bốn lĩnh vực chủ yếu quốc gia: kinh tế,

chính trị, xã hội và văn hóa Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: trong lĩnh vực kiếnthiết nước nhà có bốn lĩnh vực cần được coi trọng ngang nhau Đó là chính trị,kinh tế, xã hội và văn hóa xét trong mối tương quan giữa chính trị, kinh tế, xãhội thì văn hóa là một bộ phận đóng vai trò trụ cột như các lĩnh vực khác, cần có

sự quan tâm đầy đủ và đồng bộ để tạo nên sức mạnh tổng hợp của quốc giatrong quá trình phát triển Phát triển văn hóa ở đây chính là phát triển các lĩnhvực hoạt động văn hóa, từ việc xây dựng con người, trọng tâm là xây dựng tưtưởng, đạo đức lối sống tới xây dựng môi trường văn hóa tinh thần lành mạnh;bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc kết hợp với tiếp thu tinh hoa vănhóa nhân loại; phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo, khoa học, công nghệ, vănhọc nghệ thuật, truyền thông đại chúng, giao lưu hợp tác quốc tế về văn hóa

2 Mối quan hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa

a) Một số quan điểm về quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa

Mối quan hệ giữa văn hóa và kinh tế là mối quan hệ đa diện, đa chiều và đacấp độ Hiện nay đang có những cách hiểu, cách tiếp cận khác nhau về mối quan hệgiữa văn hóa và kinh tế trong quá trình phát triển Có thể khái quát thành một sốquan niệm sau:

Một là, quan niệm “kinh tế là kinh tế, văn hóa là văn hóa” Quan niệm này

cho rằng văn hóa và kinh tế là hai lĩnh vực có bản chất khác nhau, có mục tiêu khácnhau, mặc dù có quan hệ và tác động qua lại lẫn nhau trong quá trình phát triển

Hai là, quan niệm mối quan hệ giữa văn hóa và kinh tế theo thuyết “Quyết

định luận kinh tế” Theo quan niệm này, người ta cho rằng kinh tế quyết định sựphát triển văn hóa, văn hoá là một cái gì đó “phát sinh” từ kinh tế, rằng văn hoáchỉ là kết quả, là sự phản ánh trình độ phát triển kinh tế mà thôi Khi xem xétmối quan hệ giữa văn hoá và kinh tế, người ta xem văn hoá đứng ngoài kinh tế,

do kinh tế làm nền tảng và quyết định, nghĩa là chỉ thấy quan hệ một chiều,trong đó văn hoá giữ vai trò thụ động

Ba là, quan niệm văn hóa không trên nền tảng của kinh tế: Quan niệm này

cho rằng “Thực ra, chưa bao giờ kinh tế là nền tảng của văn hoá cả” Kinh tế,hay cơ sở vật chất, chỉ là phương tiện giúp người ta nhận thức các giá trị văn hoá

mà thôi Kinh tế chưa bao giờ là cơ sở của văn hoá Văn hoá không phải là tất

cả, nhưng văn hoá có mặt ở tất cả Văn hoá là một mặt của hiện tượng đời sốngbên cạnh mặt kinh tế, mặt chính trị Các mặt ấy tương tác với nhau, quan hệbiện chứng với nhau để tạo ra đời sống

Bốn là, quan niệm văn hóa và kinh tế là hai lĩnh vực trong hoạt động của xã

hội con người độc lập tương đối với nhau, nhưng gắn bó với nhau rất chặt chẽ,hữu cơ Theo quan niệm này, văn hóa và kinh tế là hai lĩnh vực độc lập tươngđối nhưng luôn tùy thuộc lẫn nhau trong quá trình phát triển Kinh tế không tựphát triển nếu không dựa trên nền tảng của văn hóa và văn hóa cũng không phải

là sản phẩm thụ động của kinh tế Văn hóa và những phẩm chất của nó khôngthể tự vận động nếu tách rời yếu tố chính trị, kinh tế Văn hoá và kinh tế là hailĩnh vực có tác động qua lại với nhau

Năm là, quan niệm coi văn hóa là mục tiêu, còn kinh tế chỉ là phương tiện.

Quan niệm này cho rằng “nói đúng ra, kinh tế chỉ là phương tiện để con ngườiđạt mục đích mà mình đặt ra”, bài học rút ra là phải thoát khỏi cái bẫy của chủnghĩa kinh tế Không được nhắm mắt làm ngơ trước các vấn đề nóng bỏng vềvăn hóa, về xã hội và con người

b) Mối quan hệ biện chứng giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa

* Cơ sở khoa học của quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa Một là, giải quyết mối quan hệ này xuất phát từ quan điểm triết học Mác -

Lênin về quan hệ giữa cơ sở hạ tầng với kiến trúc thượng tầng của xã hội.C.Mác khẳng định: “Cơ sở kinh tế thay đổi thì toàn bộ cái kiến trúc thượng tầng

đồ sộ cũng bị đảo lộn ít nhiều nhanh chóng"2 Vận dụng vào quan hệ giữa kinh

tế với văn hóa thì tăng trưởng kinh tế quyết định phát triển văn hóa và phát triểnvăn hóa tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng kinh tế

2 C.Mác và Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 13, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995, tr 15.

Hai là, xuất phát từ lý luận mácxít về quan hệ giữa tồn tại xã hội với ý thức

xã hội Theo lý luận mácxít, đời sống tinh thần xã hội được hình thành và pháttriển trên cơ sở của đời sống vật chất và do đời sống vật chất quyết định C.Máckhẳng định: "Không phải ý thức của con người quyết định sự tồn tại của họ, tráilại tồn tại xã hội quyết định ý thức của họ”3 Vận dụng vào lĩnh vực văn hóa thìnền tảng, đặc điểm kinh tế, mà trực tiếp là tăng trưởng kinh tế quyết định sự pháttriển văn hóa Văn hóa là một hiện tượng xã hội, do đó văn hóa không thể táchkhỏi các quan hệ xã hội Những giai đoạn lịch sử cụ thể, con người sẽ sáng tạo

ra giá trị văn hóa tương ứng và gắn với một phương thức sản xuất nhất định

Ba là, xuất phát từ tư tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ giữa kinh tế với văn hóa.

Người khẳng định: “Văn hóa phải phục vụ sản xuất tiết kiệm”4 Trong triết lý pháttriển xã hội của Người, các quan hệ kinh tế có vai trò to lớn quyết định cấu trúc xãhội và cơ cấu của kiến trúc thượng tầng Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Văn hóa là một kiếntrúc thượng tầng, những cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi, văn hóa mới kiếnthiết được và đủ điều kiện phát triển được”5 Theo đó, mọi quá trình vận động củavăn hóa, xét đến cùng đều có nguồn gốc từ sự vận động của phương thức sản xuất

Bốn là, xuất phát từ bản chất, quy luật phát triển văn hóa Văn hóa do con

người sáng tạo ra thông qua hoạt động thực tiễn Quá trình phát triển, văn hóa luôntuân theo quy luật nội tại và quy luật phụ thuộc Thông qua hoạt động của conngười, làm cho văn hóa không ngừng tích luỹ, dung hợp các yếu tố văn hóa và lantruyền, mở rộng ảnh hưởng, phổ biến, tích luỹ dần về lượng để chuyển hóa về chấttrong những điều kiện nhất định Đồng thời, quá trình kế thừa, tiếp nhận văn hóatheo chiều lịch đại, làm cho sự di truyền văn hóa như một dòng chảy liên tục Cùngvới đó, quá trình giao thoa và tiếp biến văn hóa làm cho văn hóa không ngừng pháttriển trong giao lưu văn hóa với các cộng đồng văn hóa khác nhau

* Nội dung của quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa

3 C Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, Hà Nội, 1995, tr 66.

4 Hồ Chí Minh,Toàn tập, tập 10, Nxb CTQG, Hà Nội, 2011, tr 603.

5 Hồ Chí Minh về văn hóa, Bảo tàng Hồ Chí Minh xuất bản, Hà Nội, 1997, tr.320.

Tăng trưởng kinh tế và phát triển băn hóa có mối quan hệ biện chứng, tácđộng qua lại lẫn nhau, trong mối quan hệ đó, tăng trưởng kinh tế đóng vai trò làtính thứ nhất, là cơ sở, tiền đề cho phát triển văn hóa; đến lượt mình phát triển vănhóa tạo góp phần quan trọng thúc đẩy tăng tưởng và phát triển kinh tế Thực chấtquan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa là quan hệ giữa đời sốngvật chất với đời sống tinh thần của xã hội gắn bó mật thiết với nhau Tăng trưởngkinh tế làm nền tảng vững chắc để kích thích phát triển văn hóa, còn văn hóa tạo ra

“sân chơi” và giá trị để kinh tế tiếp tục tăng trưởng Văn hóa vừa là mục tiêu, vừa làđộng lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nằm ngay trong các hoạt động kinh tế Vănhóa đem lại trong nhận thức và tiến hành các hoạt động kinh tế của con người tínhnhân văn và không ngừng vươn tới giá trị chân - thiện - mỹ Cụ thể trên một số nộidung:

Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế tạo cơ sở, điều kiện để phát triển văn hóa,

đồng thời đặt yêu cầu phát triển văn hóa những nội dung, hình thức mới

Văn hóa thuộc đời sống tinh thần, phản ánh cơ sở kinh tế, đời sống vậtchất; đồng thời, văn hóa thuộc kiến trúc thượng tầng phản ánh cơ sở hạ tầng.Tăng trưởng kinh tế quyết định sự hình thành, phát triển văn hóa phù hợp vớiđặc điểm của kinh tế; sự quyết định đó suy đến cùng là do lực lượng sản xuất.Tăng trưởng kinh tế tạo tiền đề và kích thích phát triển văn hóa và đến lượt vănhóa phát triển tạo ra “sân chơi” và giá trị để kinh tế tiếp tục tăng trưởng Do đó,giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa quan hệ hữu cơ, tạo tiền đề chonhau trong một thể thống nhất của sự phát triển bền vững

Tăng trưởng kinh tế còn quyết định bản chất của nền văn hóa Kinh tế mỗithời đại khác nhau, thì tính chất, bản chất văn hóa cũng khác nhau Mỗi hình tháikinh tế - xã hội bao giờ cũng sản sinh ra nền văn hóa mang đặc trưng của nó

Tăng trưởng kinh tế quyết định sự biến đổi, phát triển văn hóa Chế độcộng sản nguyên thủy với trình độ sản xuất vật chất thấp kém, sở hữu công cộng

về tư liệu sản xuất, đã tạo ra sắc thái và trình độ văn hóa không có đối kháng về

tư tưởng, giá trị văn hóa, mà giá trị nhân văn, nhân đạo bao trùm, nhưng ở trình

độ thuần phác, mộc mạc Khi xuất hiện chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất đã làmcho văn hóa có tính chất giai cấp và có sự phát triển nhanh chóng.

Kinh tế tăng trưởng sẽ tác động mạnh mẽ đến lĩnh vực sản xuất các sảnphẩm, dịch vụ văn hóa Tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự gia tăng nhu cầu giải trícũng góp phần thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hóa Xét về lâu dàikinh tế không phát triển thì văn hóa cũng không phát triển Tăng trưởng kinh tế là

cơ sở, điều kiện quan trọng để phát triển văn hóa Kinh tế tăng trưởng góp phầncải tạo hạng mục công nghiệp văn hóa truyền thống phát triển Đẩy nhanh việcđiều chỉnh kết cấu doanh nghiệp văn hóa, nâng cao hàm lượng khoa học - kỹthuật của công nghiệp văn hóa Tăng trưởng kinh tế tạo cơ sở để xây dựng vănhóa, nhất là công nghiệp văn hóa có quy mô lớn, thực lực, sức cạnh tranh cao Từ

đó tạo tiền đề để lấy phát triển công nghiệp văn hóa nhằm phát huy mạnh mẽ sựkết hợp giữa văn hóa truyền thống với tăng trưởng kinh tế; làm sống động tàinguyên văn hóa; phát triển du lịch bền vững gắn với văn hóa cộng đồng

Thứ hai, phát triển văn hóa góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế

Đây là sự tác động trở lại của phát triển văn hóa đối với tăng trưởng kinh

tế Bởi lẽ, mặc dù tăng trưởng kinh tế quyết định phát triển văn hóa, song vănhóa có quy luật vận động, phát triển riêng, có tính độc lập tương đối, khônghoàn toàn phụ thuộc vào kinh tế; thậm chí có khi văn hóa phát huy sức mạnh tỷ

lệ nghịch với sức mạnh kinh tế Thực tiễn cho thấy, trong điều kiện một nền kinh

tế nghèo nàn, lạc hậu, song thắng lợi trong đấu tranh cách mạng có sự đóng góp

to lớn của văn hóa Phát triển văn hóa tạo ra môi trường thuận lợi cho tăngtrưởng kinh tế bền vững Tức là phát triển văn hóa sẽ điều chỉnh cho tăng trưởnghiện tại không ảnh hưởng đến tương lai và không ảnh hưởng đến lĩnh vực khác

Văn hóa là mục tiêu của sự tăng trường kinh tế Tăng trưởng kinh tế để

phát triển con người, làm cho cuộc sống của con người ngày càng tốt đẹp hơntrong sự kết hợp hài hòa giữa điều kiện vật chất và điều kiện tinh thần, giữa mứcsống cao và lối sống đẹp, được an toàn, phát triển toàn diện, bền vững và xây

dựng một xã hội tốt đẹp Tiếp đó, văn hóa là mục tiêu tăng trưởng kinh tế - tức

là tăng trưởng kinh tế hướng đến làm giàu các giá trị văn hóa Mọi chủ trương,chính sách phát triển kinh tế đều hướng đến làm giàu giá trị văn hóa Vì vậy, vănhóa đóng vai trò là mục tiêu trước mắt và lâu dài của sự tăng trưởng kinh tế

Văn hóa là động lực của sự tăng trưởng kinh tế Động lực phát triển kinh

tế - xã hội bao gồm nhiều yếu tố, trong đó, tiềm năng sáng tạo to lớn của nguồnlực con người (tiềm lực văn hóa) đóng vai trò chủ yếu tạo thành một hệ thốngđộng lực cho phát triển kinh tế - xã hội Vai trò to lớn của văn hoá trong tăngtrưởng kinh tế ngày càng tăng đã và đang thức tỉnh các quốc gia, các nhà chínhtrị, các nhà kinh tế có sự cân nhắc nghiêm túc đến phát triển văn hoá trong chiếnlược phát triển kinh tế và xác định mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể trong từng giaiđoạn Tăng trưởng, phát triển kinh tế không phải dựa vào cơ bắp, mà dựa vàohàm lượng trí tuệ trong lao động, sản xuất

Văn hóa điều tiết sự tăng trưởng kinh tế Văn hóa giúp cho phát triển kinh

tế một cách cân đối; cân đối giữa các thành phần, giữa trước mắt và tương lai.Văn hóa tạo tiền đề định hướng, điều tiết mục tiêu tăng trưởng kinh tế (khôngquá nóng) Bởi lẽ, văn hóa có tiền đề gốc là tính “hài hòa”, (hài hòa giữa conngười với con người và hài hòa giữa con người với tự nhiên) Văn hoá làm lànhmạnh hóa hoạt động trong sản xuất kinh doanh và quan hệ ứng xử giữa ngườivới người Khi văn hóa thấm sâu vào các thành tố của kinh tế, trở thành yếu tốquan trọng trong xác định mục tiêu, xây dựng thể chế, thiết chế kinh tế, conđường, cách thức tăng trưởng kinh tế, tạo thành sức mạnh điều tiết sự tăngtrưởng kinh tế theo hướng nhân văn và bền vững Mục tiêu của tăng trưởng kinh

tế nếu được định hướng của văn hóa thì tăng trưởng kinh tế sẽ bền vững vàngược lại kinh tế sẽ bị khủng hoảng Văn hóa trực tiếp trở thành một lĩnh vựckinh tế như kinh tế văn hóa, công nghiệp văn hóa, dịch vụ văn hóa, sản nghiệpvăn hóa, có hiệu suất kinh tế cao là công nghiệp văn hóa

Tiếp đó, văn hoá tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh phê phán các quanđiểm, hành vi phản văn hóa trong các hoạt động kinh tế, các biểu hiện làm thahóa con người trong quá trình tăng trưởng kinh tế Sự xâm nhập của văn hóa vào