KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM MẪU BỆNH PHẨM COVID-19

PowerPoint Template KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM MẪU BỆNH PHẨM COVID 19 www qcc edu vn www qcc edu vn www qcc edu vn CHIẾN LƯỢC XÉT NGHIỆM TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM www qcc edu vn Khuyến cáo về •Thu thập, bảo quả[.]

KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM MẪU

BỆNH PHẨM COVID-19

www.qcc.edu.vn

CHIẾN LƯỢC XÉT NGHIỆM

TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM

•Các thực hành về An toàn sinh học

•Đảm bảo chất lượng

sars-cov-2

Chiến lược xét nghiệm: hiện tại và trong tương lai

Giảm nhẹ tác động của lây nhiễm cộng đồng

Giảm gánh nặng y tế, xử lý ca nặng, theo dõi sự phát tán và các đặc điểm của vi rút

•Xây dựng năng lực xét nghiệm

trên phạm vi quốc gia

•Kết nối với các mạng lưới tham

chiếu quốc tế

Điều chỉnh chiến lược phù hợp, không xét nghiệm tất cả các bệnh nhân

•Xét nghiệm để theo dõi cường độ lây nhiễm

•Xét nghiệm cho bệnh nhân nguy kịch, trường hợp có biểu hiện bất thường, các nhóm nhỏ

•Theo dõi các đặc điểm vi rút học

CÁC XÉT NGHIỆM PHÁT HIỆN

VÀ CHẨN ĐOÁN SARS-CoV-2

HIỆN CÓ

Các phương pháp xét nghiệm COVID-19

• Phòng xét nghiệm nghiên cứu/ tham chiếu

Giải trình tự Xét nghiệm RT-PCR

• Không khuyến cáo cho xét nghiệm chẩn đoán thường quy; chỉ dùng cho nghiên cứu

• Các phòng xét nghiệm tham chiếu chuyên biệt, có mức An toàn sinh học cấp 3 trở lên

Nuôi cấy virus

Realtime RT-PCR = Realtime Reverse Transcriptase Polymerase Chain Reaction

Phát hiện vật liệu di truyền SARS-CoV-2 trong mẫu bệnh phẩm

cho thấy rằng người đó bị nhiễm virus

Xét nghiệm Real-time RT PCR

Chuỗi trình tự đích

RNA sao chép

 Xét nghiệm RT-PCR được khuyến

cáo sử dụng để khẳng định

COVID-19:

o Phát hiện sự có mặt của RNA virus

o Độ nhạy và độ đặc hiệu cao

 Kết quả xét nghiệm cần được phiên

giải kết hợp với đặc điểm lâm sàng

và dịch tễ học

 Các kết quả bất thường/ ngoài

mong đợi cần được kiểm tra tại

phòng xét nghiệm tham chiếu

 Cần theo dõi mồi và chứng dương

phản ứng với đột biến virus

 Giới hạn

– Cần phòng xét nghiệm chuyên biệt

– Mẫu thường được xét nghiệm theo lô

– Có thể mất 6-8 tiếng

để thực hiện xét nghiệm; nhưng kết quả có thể bị chậm

do quá trình vận chuyển và việc xét nghiệm theo lô

Xét nghiệm RT-PCR Khẳng định COVID-19

Xác định trình tự gen của virus

•Khẳng định và xác định đặc điểm virus

•Giám sát về mặt virus học, theo dõi/

phát hiện các đột biến mới và quá

trình tiến hóa của virus

•Truy vết ổ dịch, các khu vực có dịch để

áp dụng các biện pháp can thiệp, đánh

giá test chẩn đoán

WHO khuyến khích chia sẻ thông tin

về trình tự gen trong cộng đồng

quốc tế và báo cáo về Biến thể

đáng quan tâm/ biến thể đáng lo

ngại (VOI/ VOC)

Giải trình tự gen

 Hạn chế– Có thể có độ nhạy và độ đặc hiệu thấp; kết quả dương tính và âm tính giả

– Không thể dùng để xác định liệu bệnh nhân có miễn nhiễm với sự tái nhiễm bệnh hay không

– Xét nghiệm kháng thể không dùng để đưa ra các quyết định lâm sàng (chẩn đoán, điều trị), chỉ dùng trong nghiên cứu

Hai loại xét nghiệm miễn dịch;

1 Phát hiện kháng thể virus

2 Phát hiện kháng nguyên virus

Xét nghiệm miễn dịch COVID-19

ELISA (Miễn dịch huỳnh quang)

Kết quả: trong vòng 15 phút Kết quả: 2 - 4h Kết quả: 15-60 phút

14

Xét nghiệm miễn dịch: Kháng thể

Phiên giải kết quả

Đang không bị nhiễm

Đã nhiễm trước đó nhưng chưa

đủ thời gian để tạo ra kháng thể sau khi bị phơi nhiễm (mới nhiễm)

Đã nhiễm trước đó, nhưng đáp ứng miễn dịch yếu, chưa đủ mạnh

để tạo ra đủ lượng kháng thể để phát hiện ra

15

Xét nghiệm miễn dịch: Kháng thể

Tỷ lệ mắc bệnh là yếu tố quan trọng cần xem xét khi phiên giải kết quả

Mẫu bệnh phẩm: Mẫu máu ngoại vi

 Hạn chế

– Có thể có độ nhạy và

độ đặc hiệu thấp; Kết quả dương tính giả và

âm tính giả

– Không thể dùng để xác định liệu bệnh nhân có miễn nhiễm với sự tái nhiễm bệnh hay không

– Không dùng trong việc

ra các quyết định về lâm sàng; chỉ dùng trong nghiên cứu

Phát hiện kháng thể người

•Không chỉ ra được có đang nhiễm SARS-CoV-2 không

•Phần lớn bệnh nhân có đáp ứng kháng thể vào tuần

thứ 2 sau khởi phát

•Nhiều bệnh nhân đáp ứng kháng thể yếu

•XN huyết thanh học không thể chẩn đoán nhanh

tình trạng nhiễm trùng cấp để thông tin cho việc điều

trị/ đáp ứng dịch

Khuyến cáo của WHO

•Không khuyến cáo sử dụng xét nghiệm huyết

thanh học để xử trí lâm sàng

•Khuyến khích dùng cho nghiên cứu dịch tễ học: xác

định tỷ lệ lây nhiễm, tỷ lệ tử vong, hay các câu hỏi

nghiên cứu khác

Xét nghiệm miễn dịch: Kháng thể

Test nhanh (Rapid test)

17

Phiên giải kết quả

Dương tính: Phát hiện kháng nguyên

 Đang nhiễm SARS-CoV-2

Âm tính: Không phát hiện kháng nguyên

 Đang không nhiễm SARS-CoV-2

Lưu ý: kết quả dương tính giả

và âm tính giả

Xét nghiệm miễn dịch: Kháng nguyên

Mẫu bệnh phẩm: Dịch tỵ hầu/dịch hầu họng

 Hạn chế

– Có thể có độ nhạy và

độ đặc hiệu thấp; kết quả dương tính và âm tính giả

– Không có sự đồng nhất về chất lượng, kết quả

– Không thể thay thế test PCR; có thể không phát hiện được trường hợp nhiễm bệnh nhưng có tải lượng virus thấp

Phát hiện kháng nguyên virus

•Phát hiện sự có mặt của các protein của virus

SARS-CoV-2 (kháng nguyên)

•Kháng nguyên chỉ có mặt khi virus đang nhân lên

•Có thể xác định được tình trạng nhiễm trùng cấp tính

hoặc nhiễm trùng giai đoạn sớm

•Đã bắt đầu có các test mới và có chất lượng tốt hơn, và

cho đến nay, chưa bị ảnh hưởng bởi (các) đột biến của

virus

Khuyến cáo của WHO

• Test kháng nguyên để chấn đoán

SARS-CoV-2 có thể được sử dụng trong một số cơ sở

mà không có test PCR hoặc việc chờ kết quả

của PCR quá lâu

• Test kháng nguyên phải đáp ứng yêu cầu

chất lượng tối thiểu là có độ nhạy ≥80% và

có độ đặc hiệu ≥97%

Xét nghiệm miễn dịch: Kháng nguyên

• Không có test PCR hoặc

kết quả PCR quá lâu, chậm

đáp ứng nhu cầu lâm sàng

• Trong vòng 5-7 ngày sau

khi khởi phát

• Tests có độ nhạy ≥80% và

độ đặc hiệu ≥97%

• Ứng phó với những ổ dịch nghi ngờ,

sàng lọc người có nguy cơ nhiễm bệnh

• Hỗ trợ điều tra ổ dịch, các môi trường

khép kín, khi có sự lây truyền

COVID-19 được khẳng định bằng PCR

• XN tại các khu vực có sự lây truyền

rộng rãi để phát hiện sớm và áp dụng

cách ly

Xét nghiệm miễn dịch: Kháng nguyên

Tỷ lệ mắc bệnh là yếu tố quan trọng cần xem xét khi phiên giải kết quả

Khả năng phát hiện virus tùy thuộc vào nhiều yếu tố:

tính giả

 Các kết quả XN trong phòng thí nghiệm cần luôn

luôn được phiên giải cùng với các dấu hiệu, triệu

chứng lâm sàng và tình hình dịch tễ

Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả XN

 WHO EUL: 20 kit RT-PCR, 2

test nhanh kháng nguyên