Slide 1 Bài 5 NHIỄM SẮC THỂ VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ I HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ 1 Hình thái nhiễm sắc thể (1) NST ở kì giữa của nguyên phân là NST kép Mỗi NST gồm 2 crômatit gắn v[.]
Trang 1Bài 5:
VÀ ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC
NHIỄM SẮC THỂ
Trang 2I HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ.
1 Hình thái nhiễm sắc thể.
(1) NST ở kì giữa của nguyên phân
là NST kép Mỗi NST gồm 2
crômatit gắn với nhau ở tâm động
Mỗi crômatit chứa 1 phân tử ADN.
(2) NST ở tế bào không phân
chia có cấu trúc đơn Mỗi NST tương ứng với 1 crômatit của NST ở kì giữa.
Vật chất di truyền của sinh vật nhân thực ở cấp độ tế bào là NST.
- Thế nào là NST tương đồng?
- Thế nào là bộ NST lưỡng bội? Bộ đơn bội?
Vật chất di truyền của sinh vật nhân thực ở cấp độ tế bào là NST.
- Thế nào là NST tương đồng?
- Thế nào là bộ NST lưỡng bội? Bộ đơn bội?
Quan sát hình 5.1 Em hãy mô tả hình thái NST ở sinh vật nhân thực.
Quan sát hình 5.1 Em hãy mô tả hình thái NST ở sinh vật nhân thực.
Trang 3 SV nhân thực: NST gồm ADN và protein histon (cấu trúc hiển vi).
NST gồm 3 vùng:
+ Tâm động: là vị trí liên kết với thoi phân bào.
+ Vùng đầu mút bảo vệ NST, làm cho các NST
không dính vào nhau.
+ Trình tự khởi đầu nhân đôi ADN.
Một NST đơn nhân đôi thành 1 NST kép gồm 2 cromatit dính nhau ở tâm động (eo thứ nhất),
một số NST còn có eo thứ 2 (nơi tổng hợp ARN).
Mỗi loài có một bộ NST đặc trưng về số lượng, hình thái, cấu trúc.
Có 2 loại NST: NST thường và NST giới tính.
Trang 4Tùy vị trí của tâm động mà hình thái
NST có thể khác nhau:
cân tâm, lệch tâm tâm mút quá ngắn 2 nhánh
Trang 5Bộ NST của người Bộ NST của ruồi giấm
Trang 62 Cấu trúc siêu hiển vi của NST.
Trang 7Quan sát hình 5.2
- Mô tả cấu trúc của NST ở SV
nhân thực.
Trang 82 Cấu trúc siêu hiển vi của NST.
- NST được cấu tạo từ ADN và
protêin(histôn và phi histôn).
- (AND + prôtêin) Nuclêôxôm (8
pt prôtêin histôn được quấn quanh bởi 1 đoạn AND dài khoảng 146 cặp nuclêôtit, quấn 1 vòng) 43
-Chuỗi nuclêôxôm (mức xoắn 1) tạo sợi cơ bản có đường kính ≈
11nm.
-Sợi cơ bản xoắn (mức 2) tạo sợi chất nhiễm sắc có đường kính ≈
30nm.
-Sợi chất nhiễm sắc xoắn mức 3 →
ống siêu xoắn có đường kính ≈ 300
nm Crômatit có đường kính ≈
700nm NST.
Trang 9I HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM
SẮC THỂ
Sinh vật nhân sơ:
Mỗi tế bào chứa 1 phân tử
ADN mạch kép có dạng
vòng và chưa có cấu trúc
NST như ở tế bào nhân thực.
Cấu trúc siêu hiển vi của nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân sơ
Trang 10• 1 Cấu trúc nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân sơ
• A chỉ là phân tử ADN mạch kép, có dạng vòng, không liên kết với prôtêin.
• B phân tử ADN dạng vòng.
• C phân tử ADN liên kết với prôtêin.
• D phân tử ARN.
• 2 Thành phần hoá học chính của nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân
thực có ADN và prôtêin
• A dạng hitstôn B cùng các en zim tái bản.
• C dạng phi histôn D dạng hitstôn và phi histôn.
• 3 Hình thái của nhiễm sắc thể biến đổi qua các kỳ phân bào và
nhìn rõ nhất ở kỳ
• A.trung gian B trước C giữa D sau.
Củng cố
Trang 11Các dạng
Mất
đoạn
Lặp đoạn
Đảo đoạn
Chuyển
đoạn
NST bị đứt mất 1 đoạn làm giảm số lượng gen trên NST
Thường gây chết đối với thể ĐB.
VD: mất đoạn ở NST 21 gây bệnh ung thư máu.
Một đoạn NST được lặp lại một hay nhiều lần → làm tăng số lượng gen trên NST.
ĐB lặp đoạn làm giảm hay tăng cường sự biểu hiện của tính trạng VD: ở đại mạch có ĐB lặp đoạn làm tăng hoạt tính enzim amilaza, rất có ý nghĩa trong công nghiệp sản xuất bia Một đoạn NST bị đứt ra rồi
đảo ngược 180 0 và nối lại→
làm thay đổi trình tự gen trên NST.
Có thể gây hại hoặc giảm khả năng sinh sản.
Sự trao đổi đoạn NST xảy ra trong cùng 1 NST hoặc giữa các NST không tương đồng→
làm thay đổi kích thước, cấu trúc gen, nhóm gen liên kết.
Chuyển đoạn lớn ở NST thường gây chết hoặc làm mất khả năng sinh sản
ở sinh vật.
II ĐỘT BiẾN CẤU TRÚC NST.
Trang 12Sơ đồ hình thành giao tử khi chuyển đoạn tương hỗ của NST
Giảm phân
13+18
Giao tử bình thường
Giao tử có chuyển đoạn
13
18
18
13+ 18
13 13
13
18
18 18+13
18+13
18+13
13+18
4 Đột biến chuyển đoạn
tương hỗ xảy ra ở TB
sinh dục khi giảm phân
thì giao tử bình thường
chiếm tỉ lệ bao nhiêu?
A 1/2 B 1/3
C 1/4 D 1/5
4 Đột biến chuyển đoạn
tương hỗ xảy ra ở TB
sinh dục khi giảm phân
thì giao tử bình thường
chiếm tỉ lệ bao nhiêu?
A 1/2 B 1/3
C 1/4 D 1/5
Trang 13II ĐỘT BiẾN CẤU TRÚC NST.
1 Mất đọan.
NST bình thường
Đột biến mất đoạn
D
NST bình thường
Đột biến lặp đoạn
2 Lặp đoạn.
Trang 143 Đảo đoạn.
Đảo đoạn ngoài tâm động
NST bình thường
Đảo đoạn gồm tâm động
Trang 154 Chuyển đoạn.
a/ Chuyển đoạn trong cùng một NST.
G
b/ Chuyển đoạn giữa hai NST không tương đồng.
- Chuyển đoạn tương hỗ.
A B C D E F G H
M N C D E F G H
- Chuyển đoạn không tương hỗ.
A B C D E F G H
M N O P Q R
C D E F G H
A B M N O P Q R
Trang 16Đột biến chuyển đoạn:
Ví dụ:
Ở người, đột biến
chuyển đoạn không cân
giữa NST 22 và 9 tạo
nên NST 22 ngắn hơn
bình thường gây nên
bệnh ung thư máu ác
tính.
Trang 19Việc mất một phần của nhiễm sắc thể 7 gây ra hội chứng Williams
