KHÚC XẠ ÁNH SÁNG a - Hiện tượng Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương của của các tia sáng khi truyền xiên góc qua mặt phân cách của hai môi trường trong suốt khác nhau.. b - Định l[r]
Trang 1LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP VỀ TÁN SẮC ÁNH SÁNG MÔN VẬT LÝ 12 NĂM 2021-2022
1 TÓM TẮT LÝ THUYẾT
1.1 KHÚC XẠ ÁNH SÁNG
a - Hiện tượng
Khúc xạ ánh sáng là hiện tượng lệch phương của của các tia sáng khi truyền xiên góc qua mặt phân cách của hai môi trường trong suốt khác nhau
b - Định luật
-Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới và ở bên kia pháp tuyến so với tia tới
-Biểu thức: n1sinin2sinr
Chú ý: -n1 là chiết suất của môi trường chứa tia tới và n2 là chiết suất của môi trường chứa tia khúc xạ
- Dễ dàng nhận ra cách nhớ để vẽ một cách định tính góc là môi trường nào có chiết suất càng lớn
thì góc càng nhỏ
1.2 PHẢN XẠ TOÀN PHẦN
a - Định nghĩa :
Phản xạ toàn phần là hiện tượng phản xạ toàn bộ tia tia sáng tới , xảy ra ở mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt
b- Điều kiện để có phản xạ toàn phần
+ Tia sáng chiếu tới phải truyền từ môi trường chiết quang hơn sang môi trường chiết quang kém
+ Góc tới i ≥ igh ( igh góc giới hạn toàn phần )
+ Trong đó: 2
1
sini gh n
n
2 LUYỆN TẬP
Câu 1: Khi ánh sáng truyền từ môi trường chiết suất n1 sang môi trường chiết suất n2 với n2 > n1, thì
A chỉ xảy ra hiện tượng phản xạ B chỉ xảy ra hiện tượng khúc xạ
C xảy ra đồng thời phản xạ và khúc xạ D hoặc xảy ra phản xạ hoặc xảy ra khúc xạ
Câu 2: Chọn câu sai Khi một tia sáng đi từ môi trường có chiết suất n1 sang môi trường có chiết suất n2 với n2 > n1, thì
A luôn luôn có tia khúc xạ đi vào môi trường thứ hai. B góc khúc xạ r lớn hơn góc tới i
C góc khúc xạ r nhỏ hơn góc tới i D nếu góc tới i bằng 0, tia sáng không bị khúc xạ
Câu 3: Chọn câu sai Trong hiện tượng khúc xạ ánh sáng
A khi góc tới i tăng thì góc khúc xạ r cũng tăng
B hiệu số |i - r| cho biết góc lệch của tia sáng khi đi qua mặt phân cách giữa hai môi trường
C nếu góc tới i bằng 0 thì tia sáng không bị lệch khi đi qua mặt phân cách giữa hai môi trường
D góc khúc xạ r tỉ 1ệ thuận với góc tới i
Câu 4: Chọn câu sai Cho một chùm tia sáng song song tới mặt phân cách giữa hai môi trường
A Chùm tia bị gãy khúc khi đi qua mặt phân cách B Góc khúc xạ r có thể lớn hơn hay nhỏ hơn góc tới
i
C Chiết suất n2 của môi trường khúc xạ càng lớn thì chùm tia bị gãy khúc càng nhiều
Trang 2D Góc lệch của chùm tia khi đi qua mặt phân cách càng lớn khi chiết suất nl và n2 của hai môi trường tới
và khúc xạ
càng khác nhau
Câu 5: Khi ánh sáng truyền từ môi trường chiết suất n1 sang môi trường chiết suất n2, điều kiện đầy đủ để xảy ra phản xạ toàn phần là
A n1 > n2 B góc tới lớn hơn góc khúc xạ
C n1 < n2 và góc tới lớn hơn góc giới hạn D n1 > n2 và góc tới lớn hơn góc giới hạn
Câu 6: Có tia sáng truyền từ không khí vào ba môi trường (1), (2), (3) như hình Phản xạ toàn phần có thể xảy ra khi ánh sáng truyền từ môi trường
nào tới môi trường nào ?
A Từ (l) tới (2)
B Từ (l) tới (3)
C Từ (2) tới (3)
D A, B, C đều đúng
Câu 7: Cho một tia sáng đi từ nước (n = 4/3) ra không khí Sự phản xạ toàn phần xảy ra khi góc tới (tính tròn):
A i < 480 B i > 420 C i > 490 D i > 370
Câu 8: Chọn câu sai Khi một tia sáng đi từ môi trường có chiết suất n1 tới mặt phân cách với một môi trường có chiết suất n2 với n2 < n1 thì
A có tia khúc xạ đối với mọi phương của tia tới
B tỉ số giữa sini và sinr là không đổi khi cho góc tới thay đổi
C góc khúc xạ r lớn hơn góc tới i D góc khúc xạ thay đổi từ 0 tới 900 khi góc tới i biến thiên
Câu 9: Ba môi trường trong suốt là không khí và hai môi trường khác có các chiết suất tuyệt đối n1, n2 (với
n2 > n1) Lần lượt cho ánh sáng truyền đến mặt phân cách của tất cả các cặp môi trường có thể tạo ra Biểu thức nào kể sau không thể là sin của góc giới hạn igh đối với cặp môi trường tương ứng?
Câu 10: Chiết suất tỉ đối giữa môi trường khúc xạ và môi trường tới
A luôn lớn hơn 1 B luôn nhỏ hơn 1
C bằng tỉ số giữa chiết suất tuyệt đối của môi trường khúc xạ và chiết suất tuyệt đối của môi trường tới
D bằng hiệu số giữa chiết suất tuyệt đối của môi trường khúc xạ và chiết suất tuyệt đối của môi trường tới
Câu 11: Chiết suất tỉ đối giữa môi trường khúc xạ và môi trường tới
A luôn luôn lớn hơn 1 B luôn luôn nhỏ hơn 1
C tuỳ thuộc vận tốc của ánh sáng trong hai môi trường D tuỳ thuộc góc tới của tia sáng
Câu 12: Chiết suất tỉ đối giữa hai môi trường
A cho biết tia sáng khúc xạ nhiều hay ít khi đi từ môi trường này vào môi trường kia
B càng lớn khi góc tới của tia sáng càng lớn C càng lớn thì góc khúc xạ càng nhỏ
D bằng tỉ số giữa góc khúc xạ và góc tới
Câu 13: Chiết suất tuyệt đối của một môi trường truyền sáng
Trang 3A luôn lớn hơn 1 B luôn nhỏ hơn 1 C bằng 1 D luôn lớn hơn 0
Câu 14: Hãy chỉ ra câu sai
A Chiết suất tuyệt đối của mọi môi trường trong suốt đều lớn hơn 1
B Chiết suất tuyệt đối của chân không được quy ước là 1
C Chiết suất tuyệt đối cho biết vận tốc truyền ánh sáng trong môi trường nhỏ hơn vận tốc truyền ánh sáng trong chân không bao nhiêu lần D Chiết suất tỉ đối giữa hai môi trường luôn lớn hơn 1
Câu 15: Tốc độ ánh sáng trong chân không là c = 3.108m/s Kim cương có chiết suất n = 2,42 Tốc độ truyền ánh sáng trong kim cương (tính tròn) là:
A 242000 km/s B 124000 km/s C 72600 km/s D 173000 km/s
Câu 16: Chiếu một tia sáng từ nước, có chiết suất n = 4/3, tới mặt phân cách với không khí với góc tới
i = 60 Khi đó
A tia sáng truyền vào không khí với góc khúc xạ là r = 4,50
B tia sáng truyền vào không khí với góc khúc xạ là r = 60
C tia sáng truyền vào không khí với góc khúc xạ là r = 80 D không có tia khúc xạ truyền trong không khí
Câu 17: Một tia sáng truyền trong không khí tới mặt thoáng của một chất lỏng Tia phản xạ và tia khúc xạ vuông góc với nhau Trong các điều kiện đó, giữa góc tới i và góc khúc xạ r có hệ thức liên hệ nào?
A i = r + 900 B i + r = 900 C i = 1800 – r D r = 1800 – 2i
Câu 18: Tia sáng truyền từ nước và khúc xạ ra không khí Tia khúc xạ và tia phản xạ ở mặt nước vuông góc với nhau Nước có chiết suất là 4/3 Góc tới của tia sáng (tính tròn số) là
Câu 19: Hiện tượng khi ánh sáng truyền qua một mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt , tia sáng
bị đổi hướng đột ngột ở mặt phân cách gọi là
A hiện tượng khúc xạ ánh sáng B hiện tượng phản xạ ánh sáng
C hiện tượng tán xạ ánh sáng D hiện tượng phản xạ toàn phần
Câu 20: Ánh sáng truyền trong môi trường có chiết suất n1 với vận tốc v1, trong môi trường có chiết suất
n2 với vận tốc v2 Hệ thức liên hệ giữa chiết suất và vận tốc ánh sáng là
A n2/n1 = 2v1/v2 B n2/n1 = v2/v1 C n2/n1 = v1/v2 D n2/n1 = 2v2/v1
Câu 21: Phát biểu nào sau đây là sai ?
A Chiết suất tuyệt đối của một môi trường bằng tỉ số của vận tốc ánh sáng trong môi trường đó và vận tốc ánh sáng trong chân không
B Khi ánh sáng truyền từ môi trường chiết suất lớn sang môi trường chiết suất nhỏ, hiện tượng phản xạ toàn phần xảy ra khi góc tới lớn hơn góc giới hạn igh
C Khi tia sáng truyền từ môi trường chiết suất nhỏ sang môi trường chiết suất lớn thì luôn có tia khúc xạ
D Chiết suất tuyệt đối của một môi trường luôn lớn hơn 1
Câu 22: Chiếu một tia sáng từ không khí vào môi trường có chiết suất n Khi tia khúc xạ vuông góc với tia phản xạ thì công thức tính góc tới i là
A sini = 1/n B tani = n C tani = 1/n D cosi = n
Câu 23: Ba môi trường trong suốt (1), (2), (3) có thể đặt tiếp giáp nhau Với cùng góc tới i = 600, nếu ánh
Trang 4sáng truyền từ (1) vào (2) thì góc khúc xạ là 450, nếu ánh sáng truyền từ (1) vào (3) thì góc khúc xạ là 300 Hỏi nếu ánh sáng truyền từ (2) vào (3) vẫn với góc tới i = 600 thì góc khúc xạ có giá trị (tính tròn) là:
Câu 24: Có hai môi trường trong suốt 1 và 2 Đặt v1 và v2 là vận tốc truyền ánh sáng trong các môi trường
đó, n1 và n2 là chiết suất của các môi trường đó Môi trường 2 chiết quang hơn môi trường 1 nếu có điều kiện nào kể sau:
A n2 > n1 B v2 > v1. C n12 >1 D Bất kì điều kiện nào nêu ở A, B,
C
Câu 25: Có hai môi trường trong suốt 1 và 2 Đặt n là chiết suất của môi trường, v là vận tốc truyền ánh sáng Môi trường 2 chiết quang hơn môi trường 1 nếu có điều kiện:
A n2 < n1 B v2 < v1. C n12 >1 D Bất kì điều kiện nào nêu ở A, B,
C
Câu 26: Hiện tượng khúc xạ ánh sáng luôn luôn xảy ra khi tia sáng
A truyền tới mặt phân cách giữa hai môi trường trong suốt có chiết suất bằng nhau
B truyền từ môi trường trong suốt có chiết suất n1 tới mặt phân cách với môi trường trong suốt khác có chiết suất n2 > nl với góc tới khác 0
C truyền từ môi trường trong suốt có chiết suất nl tới mặt phân cách với môi trường trong suốt khác có chiết suất n2 < nl với góc tới khác 0
D truyền từ môi trường trong suốt có chiết suất nl tới mặt phân cách với môi trường trong suốt khác có chiết suất n2 < nl và với góc tới i thoả mãn sini > n2/n1
Câu 27: Chiết suất tuyệt đối của một môi trường:
A cho biết một tia sáng khi đi vào môi trường đó sẽ bị khúc xạ nhiều hay ít
B là chiết suất tỉ đối của môi trường đó đối với chân không
C là chiết suất tỉ đối của môi trường đó đối với không khí D Cả A và B đều đúng
Câu 28: Chiết suất tỉ đối giữa hai môi trường:
A cho biết tia sáng khúc xạ nhiều hay ít khi đi từ môi trường này vào môi trường kia
B càng lớn khi góc tới của tia sáng càng lớn
C càng lớn thì góc khúc xạ càng nhỏ D bằng tỉ số giữa góc khúc xạ và góc tới
Câu 29: Mắt của một người đặt trong không khí nhìn xuống đáy một chậu có chứa một chất lỏng trong suốt có chiết suất n Chiều cao lớp chất lỏng là 20 cm Mắt thấy đáy chậu dường như cách mặt thoáng của chất lỏng là h
A h > 20 cm B h < 20 cm C h = 20 cm
D không thể kết luận được vì chưa biết chiết suất n của chất lỏng là bao nhiêu
Câu 30: Chiết suất của thủy tinh không thể nhận giá trị nào trong các giá trị sau
Câu 31: Từ không khí chiếu một tia sáng đến mặt nước (n = 4/3) dưới góc tới là 450 Khi đó góc lệch của tia khúc xạ so với tia tới là
Câu 32: Cho một tia sáng đi từ nước ra không khí Biết chiết suất của nước là n = 4/3, sự phản xạ toàn phần xảy ra khi góc tới:
Trang 5A i > 490 B i > 430 C i > 420 D i < 490
Câu 33: Câu nào dưới đây không đúng?
A Ta luôn luôn có tia khúc xạ khi tia sáng đi từ môi trường có chiết suất nhỏ hơn sang môi trường có chiết suất lớn hơn
B Ta luôn luôn có tia khúc xạ khi tia sáng đi từ môi trường có chiết suất lớn hơn sang môi trường có chiết suất nhỏ hơn
C Khi chùm sáng phản xạ toàn phần thì không có chùm sáng khúc xạ
D Khi có sự phản xạ toàn phần, cường độ chùm sáng phản xạ gần như bằng cường độ chùm sáng tới
Câu 34: Chọn phát biểu sai
A Mọi tia sáng khi truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt kia đều bi đổi phương đột ngột
B Chiết suất tuyệt đối của các môi trường đều lớn hơn 1
C Chiết suất tuyệt đối của môi trường chân không bằng 1
D Môi trường nào có chiết suất tuyệt đối lớn hơn thì vận tốc của ánh sáng trong môi trường đó nhỏ hơn
Câu 35: Công thức đúng liên quan giữa vận tốc ánh sáng trong chân không (c), vận tốc ánh sáng trong môi truờng trong suốt nào đó (v) và chiết suất của môi trường đó (n) là
Câu 36: Trong hiện tượng khúc xạ ánh sáng
A Khi góc tới i tăng thì góc khúc xạ r cũng tăng B Khi góc tới i tăng thì góc khúc xạ r giảm
C Góc khúc xạ và góc tới tỉ lệ thuận với nhau D Góc khúc xạ và góc tới tỉ lệ nghịch với nhau
Câu 37: Điều nào sau đây là không đúng khi phát biểu và hiện tượng khúc xạ ánh sáng :
A Tia khúc xạ luôn lệch lại gần pháp tuyến hơn tia tới
B Khi tia sáng truyền theo phương vuông góc của vật phân cách 2 môi trường trong suốt khác nhau thì truyền thẳng
C Tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến hơn nếu môi trường chứa tia khúc xạ có chiết suất nhỏ hơn chiết suất của môi trường chứa tia tới
D Tỉ số giữa sin của góc tới và sin của góc khúc xạ là chiết suất tỉ đối của môi trường chứa tia khúc xạ đối với môi trường chứa tia tới
Câu 38: Một tia sáng chiếu từ không khí vào thủy tinh (có chiết suất n = 3/2) dưới góc tới là i = 300 Khi
đó góc khúc xạ có giá trị là:
Câu 39: Từ trong một chất lỏng có chiết suất n, một tia sáng đến mặt phân cách giữa chất lỏng đó và không khí dưới góc tới là 300, khi đó góc khúc xạ ở không khí của tia sáng là 600 Chất lỏng có chiết suất là:
Câu 40: Từ trong nước, một tia sáng được chiếu đến mặt phân cách giữa nước (có n = 4/3) và không khí dưới góc tới là 500 Khi đó
A Không có tia khúc xạ B Góc khúc xạ bằng 450 C Góc khúc xạ bằng 600
D Góc khúc xạ lớn hơn 500( vì góc khúc xạ phải lớn hơn góc tới)
ĐÁP ÁN
Trang 601 C 02 B 03 D 04 C 05 D 06 D 07 C 08 A 09 D 10 C
Trang 7Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
I Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí