Phân tích cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Vì ông đã nhìn thời gian không phải bằng con mắt khách quan, người xưa nhìn mùa xuân chỉ là mùa xuân thì thấy nó tuần hoàn lặp lại, còn Xuân Diệu lại gắn mùa xuân của đất trời với tuổi t[r]

Đề bài: Phân tích cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu

Ngữ văn 11

Bài làm

Thơ mới trong tiến trình phát triển của nó, là kết quả của hành trình đi tìm kiếm

và khẳng định cái tôi Thời đại ấy chúng ta đã chứng kiến nhiều cái tôi độc đáonhư: Thế Lữ, Lưu Trọng Lư, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Huy Cận,… Nhưngnếu phải chọn ra những cái tôi đặc biệt thì không thể không nhắc tới Xuân Diệu– cái tôi “rạo rực, thiết tha” luôn “khát khao giao cảm với đời” song cũng đầybăn khoăn, lo sợ trước sự trôi chảy của thời gian Bài thơ Vội vàng đã ghi lạidấu ấn về một cái tôi như thế!

Đến thời điểm, năm 1938 khi mà Vội vàng ra đời, cái tôi trong thơ chẳng còn

lạ lẫm nữa và ngay cả Xuân Diệu cũng đã khẳng định được cho mình một cáitôi độc đáo trên văn đàn Trước hết, đó là một cái tôi yêu đời, yêu cuộc sống,yêu con người rất mãnh liệt Ngay mở đầu bài thơ ông đã thẳng thắn, trực tiếpbộc lộ:

Tôi muốn tắt nắng đi Cho màu đừng nhạt mất.

Tôi muốn buộc gió lại Cho hương đừng bay đi.

Cái tôi ấy đã bắt đầu bằng hai ước muốn vô cùng táo bạo và phi lí Đó là muốnđoạt quyền của tạo hóa để giữ màu đừng nhạt, hương đừng bay Sự táo bạo ởchỗ, nhà thơ như muốn can thiệp vào quy luật của tự nhiên để ngưng đọng thờigian, để giữ lại tất thảy những gì thuộc về cuộc sống bên mình Đó là điềukhông tưởng Chính bởi thế, người ta mới thấy tôi chất chứa một tình yêu cháybỏng với cuộc đời Hẳn phải yêu tha thiết lắm mới có ước muốn ngông cuồng,phi lí đến vậy hay là bởi sợ thời gian trôi sẽ cuốn nó đi mất nên mới ao ướckhác thường như thế? Có lẽ cả hai Bởi Xuân Diệu luôn yêu đời, yêu cuộc sốngnhưng cũng rất hay lo sợ, ám ảnh vì nó sẽ không tồn tại mãi Thế nên, chỉ còncách sống vội vàng mới làm được điều ấy Những dòng thơ năm chữ ngắn gọnnhư dồn nén cảm xúc đã mở đầu cho màn đối thoại về lí do cho sự sống vộivàng Để sang khổ thứ hai, giọng thơ, thể thơ thay đổi là bước đầu lí giải chođiều ấy

Của ong bướm này đây tuần tháng mật

… Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.

Một bức tranh thiên nhiên, cuộc sống tràn ngập hương sắc, mùi vị hiện ratrước mặt người đọc Những ong bướm, hoa đồng nội, lá cành tơ, yến anh, ánhsáng, tháng giêng… những thứ bình dị, gần gũi bỗng dưng thi vị, nên thơ đến

lạ thường Sở dĩ vậy là vì nhà thơ đã nhìn thấy ở chúng những khoảnh khắc thậtđẹp, thật viên vãm, thật căng tràn sức sống và ngây ngất xuân tình Nó đang ởlúc đắm say, mơn mởn, tươi non nhất: ong bướm tuần tháng mật, hoa đồng nộixanh rì, lá cành tơ phơ phất, yến anh khúc tình si, ánh sáng chớp hàng mi,tháng giêng ngon như một cặp môi gần Xuân Diệu đã không bỏ lỡ mà thâutóm gọn nó, căng mọi giác quan để cảm nhận nó một cách tuyệt diệu nhất.Chính chúng ta – người đọc, khi thưởng thức cũng mơ tưởng theo những đắmsay từ những thứ vô cùng bình dị, gần gũi mà bấy lâu nay có khi vô tình bỏ qua.Điệp từ của, này đây cứ liên tiếp, dồn dập như lời mời chào, vẫy gọi chúng tacùng nhau thưởng thức Những thứ quen thuộc ấy dưới cặp mắt “xanh non,biếc rờn”, qua lăng kính của tình yêu, của mùa xuân đã trở thành một bữa tiệctrần gian đầy tươi đẹp Nhà phê bình Hoài Thanh đã thực chí lí khi cho rằng:

“Xuân Diệu đã đốt cảnh bồng lai xua ai nấy về hạ giới” Thổi hồn, gửi gắm tìnhyêu vào những điều, những thứ giản dị, bình thường từ cuộc sống cũng là mộtquan niệm đầy tính triết lý nhân sinh mà cái tôi trữ tình đã thể hiện được trongbài thơ

Nhưng bên cạnh đó, cái tôi trữ tình còn thể hiện sự độc đáo trong cách bộc lộquan niệm thẩm mĩ có phần khác biệt so với trước đây Qua hai câu thơ: - Vànày đây ánh sáng chớp hàng mi, - Tháng giêng ngon như một cặp môi gần, nhàthơ đã nói lên điều đó Bằng cảm xúc yêu đời, yêu người, cái tôi trữ tình đãkhông ngần ngại khẳng định, vẻ đẹp của tạo hóa không phải bắt nguồn từ thiênnhiên, mà từ con người Thứ ánh sáng bình minh kia le lói cũng chỉ đẹp như cáichớp hàng mi của người thiếu nữ Hay tháng giêng – khởi đầu của mùa xuân,được mĩ vị hóa thành “ngon như một cặp môi gần”, tức cũng đắm say như cáihồn nồng cháy của đôi tình nhân Ánh sáng, tháng giêng là thuộc về thiên nhiên.Vậy mà giờ đây thiên nhiên lại phải đem cái chuẩn mực vẻ đẹp của con người

để so sánh Cái tôi trữ tình bởi thế đã khéo léo ca ngợi, đề cao vị trí của conngười Không có một thứ gì khác, con người chính là sản phẩm tuyệt vời nhất

của tạo hóa Khẳng định giá trị của con người là cách để cái tôi trữ tình đưa ramột quan niệm thẩm mĩ giàu ý nghĩa nhân sinh.

Cảm xúc sung sướng vì thế mà cái tôi trữ tình chẳng thể giấu giếm được Lờithơ cứ căng tràn, sục sôi, phấn trấn để diễn tả hết thảy hạnh phúc vô ngần khiđược sống giữa một cuộc đời, một cảnh sắc tràn ngập mùa xuân và tình yêunhư vậy Nhưng giọng điệu thơ bỗng chùng xuống: Tôi sung sướng Nhưng vộivàng một nửa Cái tôi chẳng mãi có thể hát vang khúc ca yêu đời, mà vội vàng

im bắt trước quy luật khắc nghiệt của thời gian Cái tôi trữ tình trào lên một nỗi

lo sợ, băn khoăn:

Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua

… Chẳng bao giờ! Ôi chẳng bao giờ nữa

Qua thủ pháp đối lập, nhân vật trữ tình đã “lập luận” vô cùng say sưa về quanniệm thời gian Bằng những từ ngữ đầy tính tranh biện: nghĩa là, mà, nhưng,nói làm chi, nếu, nhưng chẳng, nên, nhà thơ đã khẳng định sự trôi chảy vô tìnhcủa thời gian Đúng là thời gian của tự nhiên thì vô cùng, vô tận, xuân năm nay

đi, năm sau lại có xuân Nhưng đời người thì lại có hạn, mà tuổi trẻ - mùa xuâncủa cuộc đời, chẳng hai lần thắm lại Cái tôi trữ tình đầy ngậm ngùi, tiếc nuối,bâng khuâng khi nhìn thấy đâu đâu mọi thứ đều bị phá hủy bởi thời gian – thứmang theo sức mạnh vô hình mà một đi không còn trở lại Chưa nói đến điềuquan niệm này đã khác, đã mới mẻ, hiện đại hơn như thế nào so với trước kia,

mà chỉ cần cái nhìn đầy tính mất mát ấy đã đủ nhận thấy một cái tôi đầy run rẩy,

sợ hãi trước quy luật ấy như thế nào Phải rất yêu đời, yêu cuộc sống mãnh liệtnhường nào thì cái tôi trữ tình ấy mới có cảm xúc như vậy Tắt nắng, buộc gióchỉ là cái cớ để tìm kiếm cách thức chống lại thời gian ấy mà thôi

Nhưng càng cảm nhận rõ ràng về thời gian như thế, thì nỗi niềm bâng khuâng,tiếc nuối, thậm chí là xót xa lại càng trào dâng Thời gian có sức mạnh tàn phá

là có thật Cái tôi lại một lần nữa để toàn tâm, toàn trí, toàn hồn nhưng khôngphải để tìm kiếm vẻ đẹp mà để “ngửi” thấy mùi tháng năm đều rớm vị chiaphôi, để nghe thấy núi sông than thầm tiễn biệt, để nhìn thấy con gió xinh thìthào, hờn dỗi bay đi, chim ngập ngừng đứt tiếng vì sợ độ phai tàn Đến tới đâycái tôi trữ tình lo lắng thực sự, cái thiết tha rạo rực phải nhường chỗ cho nỗibăn khoăn, ưu phiền trước cuộc đời Dẫu biết đây là quy luật tâm lý rất đỗi bình

thường khi con người ta quá yêu cái gì đó thì lại rất sợ phải mất nó đi Nhưng

sự ưu tư của cái tôi trữ tình ở đây vẫn rung lên một nỗi niềm đồng cảm sâu sắc

từ phía độc giả Dường như chúng ta cũng đồng tình trong cách lý giải của tácgiả, mọi thứ, nhất là con người rồi sẽ bị vùi lấp bởi thời gian

Cái tôi trữ tình trong Vội vàng thực dễ khiến chúng ta liên tưởng đến cái tôi nóichung trong thơ mới Luôn yêu cuộc đời đến cháy bỏng, thiết tha nhưng vẫnbuồn bã, suy tư và đầy bế tắc Đó là cảm xúc chung của cả một thế hệ Nhưngtác phẩm này của Xuân Diệu lại khẳng định ở ông một cái tôi khác Nhà thơ cómang đến nỗi buồn, sự lo lắng, băn khoăn nhưng không hề bi quan, chán nản.Ông giúp chúng ta nhận ra quy luật của cuộc đời là vậy, và vẫn thể hiện niềmyêu đời và khát khao giao cảm mãnh liệt với cuộc sống này Bởi vậy mà khổthơ cuối cùng của tác phẩm mới thực sự mang đến cái tôi đúng nghĩa nhấttrong thơ Xuân Diệu

Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm

… -Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi.

Đoạn thơ hội tụ những gì sôi nổi, nhiệt huyết nhất trong hồn thơ Xuân Diệu.Trước cuộc sống như thế, ông không thể “đầu hàng” được Ông quyết lao vàomột cuộc chạy đua với thời gian Ông giục giã mọi người hãy mau đi thôi, mausống thôi khi cuộc đời trong thời khắc tuổi trẻ Vì thế cái tôi cá nhân đã hòachung với cái ta cùng mọi người cùng nhau làm nên một sức sống mới giữacuộc đời Và thế là người ta nhìn thấy, một cái tôi trữ tình phóng túng, cuốngquýt, vồ vập để sống, để yêu Hàng loạt các động từ mạnh theo cấp độ tăng tiếnđược sử dụng (ôm, riết, say, thâu, cắn) để diễn tả mức độ nhiệt huyết nhất, vộivàng nhất mà nhà thơ đang có Đặc biệt là từ cắn, tuy có phần rất thực nhưngchỉ như vậy mới diễn tả hết niềm khao khát đang mãnh liệt, sôi trào trong lòngthi nhân Nhưng cách sống vội vàng của Xuân Diệu cũng còn có điều đáng suyngẫm Phải chăng lúc nào cũng vội vàng, cũng cuống quýt như vậy hay sao?Vấn đề nhà thơ gửi gắm chính là ở thái độ và thời điểm sống Phải luôn trântrọng, luôn ý thức về sự sống của mình để tuổi trẻ trôi qua không hề lãng phí

Và phải biết hết mình với những khoảnh khắc quan trọng của cuộc sống thìmới trọn vẹn hết được niềm vui sống của mình Vì vậy nhà thơ mới muốn ôm

cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn, muốn riết mây đưa và gió lượn, muốn say

trong cánh bướm với tình yêu, muốn thâu trong một cái hôn nhiều, hỡi xuânhồng ta muốn cắn vào người Cảm xúc cao nhất của thi nhân đặt vào thời khắcxuân hồng – hình ảnh hội tụ những gì đẹp nhất của cả tự nhiên lẫn cuộc đời conngười mà mỗi chúng ta cần nắm bắt.

Có thể nói, cái tôi trữ tình trong bài thơ Vội vàng thực sự mang nhiều ý nghĩahơn là cảm xúc của một nhân vật trong thơ Cái tôi đã rất mạnh dạn thể hiện sựkhát khao giao cảm với đời bằng một quan niệm sống đầy ý nghĩa tích cực,nhân sinh mang tầm triết lý Cái tôi ấy đã theo cả một đời thơ Xuân Diệu đểgiúp ông ngay cả thời điểm là một thanh niên mười tám, đôi mươi giữa lúc bốicảnh đất nước lầm than, nô lệ vẫn sẽ vững vàng, vẫn tin tưởng vào cuộc sốngthực tại để mai sau hòa nhập với đời, với mọi người, với những chiến côngvang dội của dân tộc sau này

Xuân Diệu từng được đánh giá là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”(Hoài Thanh) Ông đã đem đến cho thơ ca đương thời một sức sống mới, mộtnguồn cảm xúc mới, thể hiện một quan niệm sống mới mẻ cùng với nhữngcách tân nghệ thuật đầy sáng tạo Ông là nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân vàtuổi trẻ với một giọng thơ sôi nổi, đắm say, yêu đời thắm thiết Bài thơ “Vộivàng” là một trong những đứa con tinh thần quý báu của ông Ở đó, cái tôi trữtình được Xuân Diệu thể hiện một cách rất sâu sắc và đầy triết lý

Tất cả cũng chỉ vì lòng ông quá yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu đến nỗimuốn làm chủ cả vũ trụ:

“Tôi muốn tắt nắng điCho màu đừng nhạt mất

Tôi muốn buộc gió lạiCho hương đừng bay đi”.

Những gì mà Xuân Diệu muốn lúc này là “tắt nắng”, là “buộc gió” – nhữnghành động không một ai có thể thực hiện được, thậm chí là chưa từng ai nghĩđến Vậy mà nhà thơ lại viết ra rất thẳng thắn và bộc trực Không những thế,ông còn liên tục dùng đại từ “tôi muốn” “Tôi muốn” thời gian ngừng trôi,muốn cuộc sống luôn luôn tỏa màu nắng, muốn gió cứ thổi mãi không ngừng.Vẫn biết những ước muốn ấy không bao giờ trở thành hiện thực nhưng XuânDiệu vẫn khát khao đến cháy bỏng được đắm mình vào những gì tươi đẹp nhấtcủa thiên nhiên Trong cảm nhận của ông, mọi thứ đều đang rất đẹp, rất tuyệtvời:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mậtNày đây hoa của đồng nội xanh rì;

Này đây lá của cành tơ phơ phất;

Của yến anh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,Mỗi buổi sớm thần Vui hằng gõ cửa;

Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”

Cảnh sắc thiên nhiên dường như đang được bày biện không khác gì một mâm

cỗ cao sang với đầy đủ các món ăn thơm ngon bổ dưỡng Món nào cũng quenthuộc nhưng được chế biến một cách rất mới lạ và độc đáo qua cái tôi trữ tìnhđang khao khát cuộc sống của hồn thơ Xuân Diệu Thứ gia vị đặc biệt mà ôngcho vào những món ăn ấy chính là tình cảm nồng nàn thiết tha đang dâng tràotrong trái tim ông, là những biện pháp nghệ thuật ấn tượng chưa từng có nhàthơ nào sử dụng Thế nên, món nào cũng ngon, cũng hấp dẫn Nào là ong bướmđầy mật ngọt, hoa cỏ đồng nội xanh rì, nào là lá của cành tơ phơ phất, hay yếnanh trong khúc tình si, rồi ánh sáng mỗi ban mai lùa vào hàng mi vừa thức giấc

“Tháng giêng ngon như một cặp môi gần” Tác giả đã lấy cái trừu tượng, cái vôhạn của thời gian so sánh ngang bằng với cái rất chi tiết, cụ thể: cặp môi gần

Có rất nhiều câu hỏi đặt ra, thế nào là “cặp môi gần”, cặp môi ấy có vị gì chăng

mà Xuân Diệu lại so sánh tháng giêng ngon như một cặp môi gần? Mỗi ngườimột cảm nhận Xuân Diệu cũng vậy, với tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống

đang cháy bỏng trong ông thì mọi thứ đều đẹp, đều ngon Giống như ai đó đãtừng nói “yêu nhau yêu cả đường đi” Tháng giêng ngon lành của Xuân Diệu ởđây cũng vậy, ngon không phải vì ăn ngon mà vì mọi thứ đều mang lại cho ôngmột cảm giác no nê sảng khoái vô cùng, khiến ông phải thốt lên:

“Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửaTôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân”

Dấu chấm được đặt ngay giữa câu khiến nhịp thơ bị ngắt quãng như sự bănkhoăn, day dứt của nhà thơ trước những thay đổi không thể nào kiểm soát đượccủa thời gian Thế nên ông tự nhắc mình “không chờ nắng hạ mới hoài xuân”.Xuân đến, xuân đi xuân lại đến nhưng mùa xuân của đời người chỉ có một Lạimột lần nữa cái tôi trữ tình được Xuân Diệu thêu dệt vào những băn khoăn,khoắc khoải, những nỗi niềm mang riêng tư nhưng lại mang triết lý vô cùngsâu sắc:

“Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương quaXuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất

Lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chặtKhông cho dài thời trẻ của nhân gianNói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoànNếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại!

Còn đất trời nhưng chẳng còn tôi mãi,Nên bâng khuâng, tôi tiếc cả đất trời;

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi,Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệtCon gió xinh thì thào trong lá biếc,Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?

Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa.”

Giọng thơ trở nên trầm lắng hơn, không còn vồn vã, cuống quýt nữa Có lẽ lúcnày Xuân Diệu đang lo lắng, đang miên man với những nghĩ suy về thời gian,

về mùa xuân hữu hạn của đời người Xuân đến rồi xuân đi là quy luật của tựnhiên Đời người cũng thế, qua thời son trẻ ắt sẽ bước đến tuổi già Không cầntác giả nói ai cũng hiểu điều này Nhưng qua cách sử dụng trực tiếp cái tôi trữtình trong câu thơ, Xuân Diệu đã bộc bạch rất chân thành những cảm xúc tiếcnuối, bâng khuâng của mình Nhịp thơ mỗi lúc một da diết hơn, khắc khoải hơn.Ông yêu thiên nhiên là thế, yêu mùa xuân là thế nhưng mùa xuân cũng đâu có ýnghĩa lý gì khi “tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại” Điều mà ông khát khao ở đây

là tuổi trẻ, là tuổi xuân chứ không phải những thứ tầm thường trong cuộc sống.Nhà thơ đã tự nhận “lòng tôi rộng nhưng lượng trời cứ chặt”, “không cho dàituổi trẻ của nhân gian” Biết làm sao được khi đó là quy luật của tự nhiên, làđiều không một ai có thể thay đổi được Nếu như lúc trước, Xuân Diệu bàybiện toàn những món ngon lành của tự nhiên đang đúng độ chín, đúng độthưởng thức thì ở đây, ông đã nhìn thấy sự chia phôi, sự tiễn biệt trong từng kẽ

lá, cành cây Là cơn gió đang “hờn vì nỗi phải bay đi”, là tiếng chim “sợ độphai tàn sắp sửa” hay là chính lòng ông đang sợ tuổi xuân sẽ qua đi? Bởi cơngió đâu có biết gì, nó đâu có thể có những cảm xúc giống con người, cánh chimcũng vậy Là vì trong lòng ông đang ngổn ngang bao niềm trắc trở băn khoăn.Đúng như Nguyễn Du từng viết:

“Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”

(Truyện Kiều – Nguyễn Du)Mọi thứ cứ dần trôi, dần tuột khỏi cuộc đời mỗi con người Có thể một làn gió,một cánh chim hay một ngọn cỏ không làm cho mọi người để ý Nhưng vớitình yêu cuộc sống mãnh liệt, thiết tha, Xuân Diệu đã tự ý thức được rằng mìnhphải làm gì để sống hết mình, sống không phí một phút giây nào của tuổi thanhxuân:

“Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa…”

Dấu ba chấm bị bỏ lửng cuối dòng thay cho những khát khao đang bùng cháy.Điều mà tác giả nhận ra cũng chính là điều mà ai cũng biết nhưng mọi ngườikhông mấy khi để ý đến Chỉ khi có một quả tim tràn trề tình yêu say đắm vàmột dòng cảm xúc nồng nàn thiết tha mới cảm nhận được hết những điều đơngiản mà giàu giá trị của thiên nhiên, của cuộc sống

Biết rằng không thể “tắt nắng” hay “buộc gió” nên Xuân Diệu đã tự giục lòngmình:

“Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,

Ta muốn ôm

Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;

Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,

Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,

Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều

Cà non nước, và cây, và cỏ rạng,Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng

Cho no nê thanh sắc của thời tươi;

Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!”

Có lẽ nhà thơ cũng giống như làn gió “hờn vì nỗi phải bay đi”, như tiếng chim

“sợ độ phai tàn sắp sửa”, nên khi “mùa chưa ngả chiều hôm”, ta phải “mau đithôi” Nhịp thơ lại trở nên gấp gáp, vội vàng như bước chân tác giả đang cuốngquýt chạy để không bị thời gian chìm lấp Lúc này, ông đã dùng đại từ “ta” chứkhông phải “tôi” nữa “Ta muốn ôm”, ôm trọn tất cả mọi thứ vào lòng, muốn

“riết”, muốn “say” và rồi muốn “thâu”… Dường như mọi thứ vẫn chưa thể đủ

để thỏa mãn sự cuồng nhiệt của nhà thơ Dù “chếnh choáng mùi thơm”, dù “đãđầy ánh sáng” hay “no nê thanh sắc của thời tươi”, Xuân Diệu cũng vẫn muốnđược chiếm trọn cả đất trời, cả thiên nhiên Rồi lại một lần nữa, ông táo bạomuốn “cắn” vào “xuân hồng” Xuân hồng chứ không phải xuân non như lúctrước nữa “Hồng” có nghĩa là vừa chín tới, không còn xanh và cũng khôngchín quá, vừa đúng thời điểm ngon nhất để thưởng thức

Như vậy, những gì mà cái tôi trữ tình thể hiện xuyên suốt trong bài thơ là tìnhyêu cuộc sống đến si mê, cuồng nhiệt, là những khát khao cháy bỏng đến điêncuồng muốn được làm chủ thời gian, làm chủ đất trời Tiếc rằng “lòng tôi rộngnhưng lượng trời cứ chật” nên phải “mau đi thôi” kẻo tuổi xuân qua đi, kẻo đờingười không kịp tận hưởng hết thì đã già nua.Tận hưởng nhưng không có nghĩa

là lạm dụng nó quá mức đến nỗi buông thả, hoang phí Tận hưởng ở đây là trântrọng, nâng niu từ những thứ bé nhỏ nhất như ngọn cỏ, cành cây, là sống hết

mình và quý trọng từng giây, từng phút của cuộc đời, nhất là những tháng nămcủa tuổi xuân.

Bài làm 3

Văn học Việt Nam luôn gắn liền với những chuyển biến của thời đại Tronggiai đoạn giao thời, 15 năm ngắn ngủi nhưng văn học Việt Nam đã có nhữngbước vượt bậc Quan trọng nhất là sự thay đổi về quan niệm sáng tác Nếutrước kia, trong văn học trung đại Việt Nam, cái tôi là một phạm trù khôngđược nhắc đến bởi tinh thần thời đại ấy là “phi ngã” – cái tôi hòa cùng cái tachung của thời đại

Đến phong trào Thơ mới, cái tôi cá nhân được chú ý và phát triển mạnh mẽ.Như nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã từng nhận xét “Đời chúng ta nằmtrong vòng chữ tôi Mất bề rộng ta đi tìm bề sâu Nhưng càng đi sâu càng lạnh

Ta thoát lên tiên cùng Thế Lữ, ta phiêu lưu trong trường tình cùng Lưu Trọng

Lư, ta điên cuồng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân Diệu.Nhưng động tiên đã khép, tình yêu không bền, điên cuồng rồi tỉnh, say đắm vẫn

bơ vơ Ta ngơ ngẩn buồn trở về hồn ta cùng Huy Cận”

Mỗi nhà thơ mang đến một phong cách riêng, một cái tôi riêng, đem lại sựphong phú cho bầu trời văn học Việt Nam Và Xuân Diệu “nhà thơ mới nhấttrong những nhà thơ mới” đã mang một luồng gió mới đến văn học Việt Nam –một cái tôi mãnh liệt táo bạo đầy mê say Trong đó, cái tôi của Xuân Diệutrong bài thơ Vội vàng mang một phong cách rất khác biệt

Cái tôi của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng trước hết là một cái tôi táo bạo,mãnh liệt Điều ấy được thể hiện qua ước muốn táo bạo và có phần vô lý trongbốn dòng thơ ngũ ngôn

“Tôi muốn tắt nắng điCho màu đừng nhạt mấtTôi muốn buộc gió lạiCho hương đừng bay đi”

Trong lúc ta phiêu bạt chốn bồng lai cùng Tản Đà, chìm đắm trong thế giớitrăng đầy mộng tưởng cùng Hàn Mặc Tử thì Xuân Diệu lại là người đã “đốtcảnh bồng lai và xua ai nấy về hạ giới” Chính tình yêu trần thế đã níu kéo ông

với cuộc đời thay vì lựa chọn thoát tục xa rời cuộc sống như những nhà thơkhác.

Phân tích cái tôi của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng, ta nhận thấy với cuộcđời, ông có một khát khao cháy bỏng mãnh liệt Điệp ngữ “tôi muốn” kết hợphài hòa cùng thể thơ ngũ ngôn tạo ra một tiết tấu nhanh mạnh, dứt khoát đã gópphần thể hiện khát khao thiết tha, mãnh liệt của thi sĩ Nhịp thơ nhanh như tôđậm hơn mức độ mãnh liệt, nồng nàn của ước vọng trong tâm hồn thi sĩ

Đó là ước muốn “tắt nắng”, “buộc gió” tưởng chừng vô lý ấy nhưng lại chứachan một tinh thần khát khao mãnh liệt Một ước muốn táo bạo bởi đó là ướcmuốn can dự vào quy luật của tạo hóa để bất tử hóa cái đẹp Bởi cái đẹp ngànđời vốn mỏng manh trước dòng chảy vô tình của thời gian

Phân tích cái tôi của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng, người đọc cũng nhận

ra khát khao táo bạo nhưng không phải ngông cuồng, cũng không phải mộtphút bồng bột mong muốn thách thức tự nhiên Bởi ông muốn “tắt nắng”,

“buộc gió” là để “màu đừng nhạt mất”, để “hương đừng bay đi” Bởi nắng sẽlàm phai màu cuộc sống, gió sẽ làm nhạt đi hương vị cuộc đời Vì thế, XuânDiệu như muốn níu giữ thời gian để mọi vật vẫn mãi giữ được sự xuân sắc củamình dù đó là điều không thể Có thể nói, đây chính là một khát khao, một tìnhyêu cuộc sống say đắm của nhà thơ

Chính vì tình yêu cuộc sống mãnh liệt nên ông nhìn thấy vẻ đẹp tươi vui đầysức sống của thiên nhiên nơi trần thế Cái tôi của Xuân Diệu trong bài thơ Vộivàng là một cái tôi trữ tình đầy tích cực:

“Của ong bướm này đây tuần tháng mậtNày đây hoa của đồng nội xanh rìNày đây lá của cành tơ phơ phấtCủa yến anh này đây khúc tình si

Và này đây ánh sáng chớp hàng miMỗi sáng sớm, thần vui hằng gõ cửaTháng giêng ngon như một cặp môi gần”

Mùa xuân thường xuất hiện trong thơ ca Bởi nó là mùa của vạn vật sinh sôi

Và cũng là mùa đẹp nhất trong năm, thường gợi liên tưởng đến tình yêu và tuổi

trẻ Thiên nhiên không còn mang vẻ đẹp tượng trưng ước lệ như văn học trungđại như:

“Ngày xuân con én đưa thoiThiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh tận chân trờiCành lê trắng điểm một vài bông hoa”

(Truyện Kiều – Nguyễn Du)Cũng không phải là những hình ảnh bi thương như xuân trong thơ Chế LanViên

“Ai đâu trở lại mùa thu trướcNhặt lấy cho tôi những lá vàng?

Với của hoa tươi, muôn cánh rã

Về đây, đem chắn nẻo xuân sang!”

(Xuân – Chế Lan Viên)

Mà đó là một thiên nhiên bình dị tràn đầy hơi thở tươi mới của cuộc sống.Những hình ảnh vừa quen thuộc lại vừa lạ lẫm của “ong bướm”, “tuần thángmật”, “hoa”, “đồng nội xanh rì”, “cành tơ phơ phất”, “yến anh” Bởi lẽ nó đãđược thổi hồn của cuộc sống Xuân Diệu đã vẽ nên bức tranh xuân bằng cả tráitim của một cái tôi rạo rực thiết tha yêu đời Cái tôi của Xuân Diệu trong bàithơ Vội vàng đã khiến cho tất cả đều tươi tắn, đều có đôi có cặp quấn quýt bênnhau

Điệp ngữ “này đây” kết hợp với phép liệt kê liên tục được lặp lại ở các câu thơnhư tiếng reo vui của thi sĩ khi đứng giữa khung cảnh mùa xuân tươi đẹp Thinhân như đang ngỡ ngàng thích thú trước khung cảnh chốn trần gian, háo hứcchỉ ra những vẻ đẹp của nơi trần thế lúc vạn vật ở đây đang độ xuân thì tươingon nhất, đẹp đẽ nhất

Khung cảnh thiên nhiên không tĩnh lặng mà náo động linh hoạt với những hìnhảnh liên tưởng độc đáo của thi nhân “Tuần tháng mật” của đôi vợ chồng đắmsay trở thành mùa của ong bướm dập dìu vây quanh Tiếng hót của chim yếnchim oanh bỗng trở thành “khúc tình si” vang lên trong tâm hồn của biết baocon người yêu cảnh thiên nhiên tươi đẹp

Cái tôi của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng đã khiến cho ánh nắng đượcnhân hóa như một nàng tiên e thẹn với những ánh mi dài cuốn hút vạn vật.Những câu thơ với âm điệu nhẹ nhàng, hình ảnh tươi sáng đã vẽ nên một khungcảnh thiên nhiên tràn đầy sắc, hương, thanh Ta nhận thấy trong bức tranh thiênnhiên ấy không chỉ là “thi trung hữu họa” mà còn là “thi trung hữu nhạc”.Tất cả như hài hòa xan lẫn vào nhau tạo nên một mảnh vườn đẹp nên thơ màrất trần đời không như những tháp ngà lộng lẫy nguy nga nhưng vô hồn XuânDiệu đã tinh tế lựa chọn thời điểm tươi đẹp nhất “tháng giêng”, tươi mới nhất

“mỗi buổi sớm”, để miêu tả khiến bức tranh thiên nhiên mùa xuân càng tinhkhôi, trinh nguyên trong cái nhìn của nhà thơ

Cái tôi của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng còn được thể hiện qua nghệ thuậtchuyển đổi cảm giác được dùng rất linh hoạt từ xúc giác “tuần tháng mật”,thính giác “khúc tình si”, thị giác “ánh sáng chớp hàng mi” Nhưng câu thơ trànđầy hương sắc nhất phải kể đến:

“Tháng giêng ngon như một cặp môi gần”

“Tháng giêng” vốn là một khái niệm vô hình bỗng trở nên cụ thể như có hình

có khối qua cách kết hợp độc đáo với hình ảnh so sánh “cặp môi gần”, từ

“ngon” Thiên nhiên đẹp nhất vào mùa xuân và mùa xuân đẹp nhất vào thánggiêng Tháng giêng mơn mởn xanh tươi, dìu dặt khúc hát trao duyên, đầy ánhsáng, màu sắc, hương thơm ở những câu thơ trên bỗng hóa thành một cặp môigần gợi cảm, yêu kiều

Bút pháp chuyển đổi cảm giác được sử dụng tinh tế cô đọng trong từ “ngon”.Chỉ với một từ “ngon”, Xuân Diệu không chỉ khiến hình ảnh tháng giêng trởnên cụ thể mà còn khiến nó trở nên sống động đến bất ngờ Có thể thấy, cái tôicủa Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng phải rất riêng, tinh tế và sâu sắc mới cóthể khám phá ra những nét đặc biệt như vậy Ngoài ra trong dòng thơ này tacòn bắt gặp một quan niệm mới mẻ Nếu trong văn học trung đại thiên nhiên làchuẩn mực của cái đẹp, là thước đo cho vẻ đẹp con người

“Hoa cười ngọc thốt đoan trangMây thua nước tóc tuyết nhường màu da”

Hay

“Làn thu thủy nét xuân sơn

Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh”

(Truyện Kiều – Nguyễn Du)Không chỉ là thước đo vẻ đẹp mà thiên nhiên còn đại diện cho nhân cách conngười

“Thu đến cây nào chẳng lạ lùng,Một mình lạt thuở ba đông

Lâm tuyền ai rặng già làm khách,Tài đống lương cao ắt cả dùng”

(Tùng – Nguyễn Trãi)Nhưng đối với Xuân Diệu, ông đã lấy con người làm khuôn mẫu để đối sánhvới thiên nhiên Từ đó, tạo nên một sức hấp dẫn kỳ lạ, một sự tươi mới chưatừng có Cái nhìn trẻ trung của một “cặp mắt xanh non và biếc rờn” luôn lấymùa xuân, tuổi trẻ và tình yêu ấy làm chuẩn mực đã tạo nên phong vị riêng chobức tranh thiên nhiên của Xuân Diệu

Xuân Diệu đã thành công vẽ ra một thiên đường đầy mật ngọt Nó không tồntại xa vời trong hư ảo hay một cõi thiêng nhiên mà nó hiển hiện với hơi thởsống, nhịp điệu sống Nó ở ngay trước mặt mọi người, giữa cuộc sống trần thếvui tươi

Trước khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp con người thường chìm đắm Nhưngvới cái tôi của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng, ông không đắm chìm mà cònxen lẫn những lo lắng hoài nghi

“Tôi sung sướng Nhưng vội vàng một nửaTôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.”

“Sung sướng” tận hưởng bức tranh thiên nhiên nhưng cũng lo lắng “vội vàng”.Thế nhưng sự vội vàng ở đây xuất phát từ tình yêu thiên nhiên tha thiết Dấuchấm giữa dòng khiến câu thơ bị ngắt làm hai Mạch cảm xúc bị phân tách làmhai niềm vui như chùng xuống không trọn vẹn Nhà thơ nhận ra rằng, niềmhạnh phúc ấy chỉ kéo dài trong một phút giây ngắn ngủi và nó sắp vụt biến đi.Cùng với đó là những dự cảm mơ hồ về sự mong manh, ngắn ngủi của kiếpngười đã khiến cho thi nhân sống vội vàng tận hưởng

“Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,