Tìm hiểu sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa mác – lênin về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam

Khẳng định tính tất yếu của thời kỳ quá độ, đồng thời các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học cũng phân biệt có hai loại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản: 1 Quả độ tr

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



MÔN HỌC:

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ

***

ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU SỰ VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LEENIN VỀ THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ

NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

MÃ SỐ LỚP HP: LLCT120405 GVHD: TS TRẦN THỊ THẢO THỰC HIỆN: NHÓM 02 HỌC KỲ: – NĂM HỌC: 1 2021 – 2022

Tp Hồ Chí Minh, tháng 12 , năm 2021

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 4

1.1 Lí do chọn đề tài 4

1.2 Mục tiêu 5

1.3 Phương pháp Nghiên cứu 5

B PHẦN NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VỀ THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 6

1.1 Khái niệm, tính tất yếu, đặc điểm về thji kl quá đô o lên chq nghra xu hô o i 6

1.1.1 Khái niệm 6

1.1.2 Tính tất yếu cqa thji kỳ quá độ lên CNXH 6

1.1.3 Đặc điểm 8

1.2 Các hlnh thức quá độ lên chq nghra xu hội 9

1.2.1 Hlnh thức quá độ trực tiếp 9

1.2.2 Hlnh thức quá độ gián tiếp 10

1.3 Nội dung cqa thji kỳ quá độ lên chq nghra xu hội 10

1.3.1 Trên lrnh vực kinh tế 10

1.3.2 Trên lrnh vực chính trị 11

1.3.3 Trên lrnh vực văn hoá tư tưởng 11

1.3.4 Trên lrnh vực xu hội 11

CHƯƠNG 2: THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM 12

2.1 Tính tất yếu khách quan cqa thji kỳ quá độ lên chq nghra xu hội ở Việt Nam 12

2.2 Những thuận lợi và khó khăn cqa Việt Nam trong thji kl quá độ lên chq nghra xu hội 13

2.3.1 Quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN 14

2.3.2 Những đặc trưng cqa CNXH và phương hướng xây dựng CNXH ở Việt Nam hiện nay 15

2.4 Một số thành tựu bước đầu cqa thji kl quá độ lên CNXH 16

2.5 Trách nhiệm cqa sinh viên trong việc góp phần thực hiện thji kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam hiện nay 18

C KẾT LUẬN 20

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

A MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

C.Mác và Ph Ăngghen đều cho rằng, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa có tính chất lịch sử và xã hội tư bản tất yếu bị thay thế bằng xã hội mới- xã hội cộng sản chủ nghĩa Trong thời đại ngày nay, mỗi quốc gia dân tộc đều có quyền lựa chọn con đường, sự phát triển cho chính mình phù hợp với xu thế chung của thời đại, với quy luật khách quan của lịch sử và nhu cầu, khát vọng của dân tộc Do vậy, Việt Nam đi lên CNXH là một tất yếu khách quan hoàn toàn phù hợp với xu thế chung đó

Như chúng ta đã biết, chủ nghĩa xã hội thưởng được hiểu với ba tư cách: Chủ nghĩa xã hội là một học thuyết; chủ nghĩa xã hội là một phong trào; chủ nghĩa xã hội là một chế độ Mỗi từ cách ấy lại có nhiều biểu hiện khác nhau, tùy theo thế giới quan và trình độ phát triển ở mỗi giai đoạn lịch sử cụ thể Chủ nghĩa xã hội để cập ở đây là chủ nghĩa xã hội khoa học dựa trên học thuyết Mác – Lênin trong thời đại ngày nay Sau hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống giặc ngoại xâm và giảnh được độc lập, đất nước ta tiếp tục con đường con đường đi lên CNXH, chúng ta đang vững bước tiến vào thế kỷ mới với những thách thức và khó khăn mới với con đường mà chúng ta đã chọn, nhưng không vì thế mà ta chịu lùi bước, chịu khuất phục trước khó khăn Tuy nhiên để tiến đến được CNXH chúng ta còn phải trải qua nhiều chặng đường đầy gian lao và thử thách, đó là bước quá độ để Tổ quốc Việt Nam có thể sánh vai với các cường quốc hùng mạnh trên thế giới, đó là bước quá độ để chúng ta tiến đến chế độ mới, chế độ Cộng sản chủ nghĩa, chế độ mà mọi người đều được hưởng hạnh phúc, ấm

no và công bằng Con đường mà chúng ta đang đi đầy chông gai, đòi hỏi chúng ta phải

có được phương hướng đúng đắn Để có thể làm được điều đó, chúng ta cần có nhận thức đúng đắn về CNXH và con đường quá độ để tiến lên CNXH Và để có thể làm được điều đó thì tất cả chúng ta cùng phải đồng lòng, chung sức vun đắp nó Đặc biệt

là đối với thế hệ trẻ đòi hỏi phải cố gắng, nỗ lực hết mình để góp phần vào cùng đất nước tiến lên Nhóm 2 mong rằng sau đề tài mà mình làm, chúng ta có thể biết rõ hơn

về con đường mà chúng ta đang đi, nhận thức về nó sâu sắc hơn sẽ có thể hiểu được nhiệm vụ mà cả nước ta phải làm, con đường mà chúng ta phải vượt qua

Vậy thì chúng ta phải định hình chủ nghĩa xã hội thế nào, và định hướng đi lên chủ nghĩa xã hội thế nào cho phù hợp với hoàn cảnh, đặc điểm cụ thể ở Việt Nam?

1.2 Mục tiêu

Tìm hiểu sự vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác – Leenin về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Để đạt mục tiêu cần tập trung vào các nhiệm vụ sau:

- Phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác – Leenin về CNXH và thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

- Tìm hiểu sự vận dụng sáng tạo quan điểm đó của Đảng Cộng sản Việt Nam về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay

1.3 Phương pháp Nghiên cứu

Dựa trên các thông tin và cơ sở dữ liệu sẵn có tại các văn bản, tài liệu để rút ra kết luận khoa học cho vấn đề nghiên cứu Áp dụng những điều tra về số liệu phát triển từng năm của đất nước, tra cứu tài liệu và Internet, tổng hợp và chọn lọc lại thông tin, phân tích nghiên cứu và từ đó đưa ra nhân xét, đánh giá.Vận dụng quan điểm toàn diện

và hệ thống, kết hợp khái quát và mô tả, phân tích và tổng hợp, các phương pháp liên ngành khoa học xã hội và nhân văn

1.4 Kết cấu tiểu luận

Chương 1: Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Chương 2: Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Kết luận

B PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN VỀ THỜI KÌ

QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

1.1 Khái niệm, tính tất yếu, đặc điểm về thji kl quá đô o lên chq nghra xu hô o i 1.1.1 Khái niệm

Thời kỳ quá độ lên CNXH là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc, triệt để và toàn diện từ xã hội cũ sang xã hội mới- xã hội XHCN Nó diễn ra trong toàn bộ nền các lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo ra các tiền đề vật chất,, tinh thần cần thiết

để hình thành một xã hội mới mà trong đó những nguyên tắc căn bản của xã hội XHCN từng bước được thực hiện Thời kỳ này bắt đầu từ khi giai cấp vô sản giành được chính quyền, bắt tay vào xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật và kết thúc khi đã xây dựng xong về cơ bản cơ sở vật chất- kỹ thuật của xã hội

1.1.2 Tính tất yếu cqa thji kỳ quá độ lên CNXH

Lịch sử xã hội đã trái qua 5 hình thái kinh tế - xã hô ~i: Cô ~ng sản nguyên thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa So với các hình thái kinh tế xä hội đã xuất hiện trong lịch sử, hinh thái kinh tế- xã hội cộng sản chủ nghĩa có sự khác biệt về chất, trong đó không có giai cấp đối kháng, con người từng bước trở thành người tự do Bởi vậy, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ chính trị C.Mác khẳng định: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội này sang xã hội kia Thích ứng với thời kỳ ấy là một thời kỳ quá độ chính tri, và nhà nước của thời kỳ

ấy không thể là cái gi khác hơn là nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản”, V.I Lênin trong điều kiện nước xô- viết cũng khẳng dịnh: “Về lý luận, không

thể nghi ngờ gì rằng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản phải có một thời

kỳ quá độ nhất định

Khẳng định tính tất yếu của thời kỳ quá độ, đồng thời các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học cũng phân biệt có hai loại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản:

1) Quả độ trực tiếp từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sàn đối với những nước

đã trài qua chủ nghĩa tu ban phát triển Cho đến nay thời kỳ quá độ trực tiếp lên chủ nghĩa cộng sản từ chủ nghĩa tư bản phát triển chưa từng diễn ra;

2) Quá độ giản tiếp từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản đối với những

nước chưa trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển Trên thế giới một thế kỷ qua, kể cả Liên Xô và các nước Đông Âu trước đây, Trung Quốc, Việt Nam và một số nước

xã hội chủ nghĩa khác ngày nay, theo đúng lý luận Mác - Lênin, đều đang trải qua thời kỳ quá độ gián tiếp với những trình độ phát triển khác nhau

Xuất phát từ quan điểm cho rằng: chủ nghĩa cộng sản không phải là một trạng thái cần sáng tạo ra, không phải là một lý tưởng mà hiện thực phải tuân theo mà là kết quả của phong trào hiện thực, các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học cho rằng: Các nước lạc hậu với sự giúp đỡ của giai cấp vô sản đã chiến thắng có thể rút ngắn được quá trình phát triển: “với sự giúp đỡ của giai cấp vô sản đã chiến thắng, các dân tộc lạc hậu có thể rút ngắn khá nhiều quá trình phát triển của mình lên xã hội xã hội chủ nghĩa và tránh được phần lớn những đau khổ và phần lớn các cuộc đấu tranh mà chúng ta bắt buộc phải trải qua ở Tây Âu C.Mác khi tìm hiểu

về nước Nga cũng ghi rõ: “Nước Nga có thể không cần trải qua đau khổ của chế

độ (chế độ tư bản chủ nghĩa) mà vẫn chiếm đoạt được mọi thành quả của chế độ ấy"

Vận dụng và phát triển quan điểm của C Mác và Ph.Ăngghen trong điều kiện mới, sau cách mạng tháng Mười, V.I Lênin khẳng định: “Với sự giúp đỡ của giai cấp vô sản, các nước tiên tiến, các nước lạc hậu có thể tiến tới chế độ Xô - Viết, và qua những giai đoạn phát triển nhất định, tiến tới chủ nghĩa cộng sản không phải

trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa (hiểu theo nghĩa con đường rút ngắn)

Quán triệt và vận dụng, phát triển sáng tạo những lý của chủ nghĩa Mác -Lênin, trong thời đại ngay nay, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tu bản lên chủ nghĩa

xã hội trên phạm vi toàn thế giới, chúng ta có thể khẳng định: Với lợi thế của thời đại, trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0, các nước lạc hậu, sau khi giành được chính quyền, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản có thể tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa

1.1.3 Đặc điểm

Đặc điểm nổi bật của thời kỳ quá dộ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội là sự tồn tại những yếu tố của xã hội cũ bên cạnh những nhân tố mới của chủ nghĩa xã hội trong mối quan hệ vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội

Trên lrnh vực kinh tế: thời kỳ này tất yếu còn tồn tại nền kinh tế nhiều thành

phần trong một hệ thống kinh tế quốc dân thống nhất Và tương ứng với nó có nhiều giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau, nhưng vị trí, cơ cấu và tính chất của giai cấp trong xã hội đã thay đổi một cách sâu săc Sự tồn tại của cơ cấu kinh tế nhiều thành phần là khách quan, lâu dài, có lợi cho sự phát triển của lực lượng sản xuất, tăng trưởng kinh tế

Trên lrnh vực chính trị: các nhân tố của xã hội mới và tàn dư của xã hội cũ tồn

tại đan xen lẫn nhau, đấu tranh với nhau trên mọi lĩnh vực của đời sống trong xã hội lúc này tồn tại nhiều thành phần với rất nhiều tư tưởng, ý thức khác nhau

Trên lrnh vực tư tưởng văn hóa: Thời kỳ quá độ còn tồn tại nhiều yếu tố tư

tưởng và văn hóa khác nhau Bên cạnh tư tưởng xã hội chủ nghĩa còn tồn tại tư tưởng tư sản, tiểu tư sản… , các yếu tố văn hóa cũ và mới thường xuyên đấu tranh với nhau

Trên lrnh vực xu hội: Khắc phục tệ nạn xã hội cũ, sự chênh lệch về kinh tế,

giáo dục, văn hoá giữa các vùng miền, các tầng lớp trong xã hội tiến đến mục tiêu bình đẳng Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người trong cộng đồng xã hội

1.2 Các hlnh thức quá độ lên chq nghra xu hội

1.2.1 Hlnh thức quá độ trực tiếp

Quá độ trực tiếp là hình thức quá độ từ CNTB phát triển lên CNXH, cụ thể

là từ một nước TBCN phát triển cao quá độ trực tiếp CNXH Thuận lợi của hình thức này là CNTB, giai cấp tư bản đã tạo ra sẵn một nền sản xuất công nghiệp hiện đại, phát triển cao, Do đó, sau khi quá độ lên CNXH sẽ có được nền sản xuất hiện đại mà CNTB tạ ra Và đó cũng chính là hạn chế lớn nhất vì sẽ tạo ra một cuộc đấu tranh giai cấp quyết liệt giữa giai cấp công nhân, nhân dân lao động và sự chống phá quyết liệt của giai cấp tư sản lớn mạnh của nền CNTB trước đó Cho đến nay thì chưa có nước CNTB phát triển cao nào thành công đi lên CNXH mà chỉ dừng ở cấp độ dự báo khoa học

Quan điểm cá nhân: Hình thức này được hình thành từ những mâu thuẫn

gây gắt diễn ra trong lòng CNTB, quá độ trực tiếp có thể tạo ra một nền XHCN phát triển cao, vừa phát triển về kinh tế phát triển, vừa xây dựng được một xã hội dân chủ, bình đẳng, tự do nhưng thực tế thì chưa có quốc gia nào thành công với hình thức này

1.2.2 Hlnh thức quá độ gián tiếp

Quá độ gián tiếp là hình thức quá độ từ CNTB chưa phát triển lên CNXH, cụ thể là nước TBCN phát triển trung bình, tiền TBCN, lên CNXH hoặc cũng có thể

là bỏ qua CNTB quá độ lên CNXH Và do là CNTB mới bắt đầu xác lập, hình thành, giai cấp tư sản chưa lớn mạnh nên sự phản kháng, chống phá sẽ không đủ quyết liệt đối với cuộc cách mạng vô sản giai cấp công nhân, nhân dân lao động Mặc khác, vì là nền sản xuất chưa phát triển của tiền TBCN cho nên thời khì quá

độ sẽ diễn ra lâu hơn, khó khăn, phức tạp

Quan điểm cá nhân: Quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN tạo ra sự

biến đổi của xã hội trên tất cả các lĩnh vực là một quá trình rất khó khăn, phức tạp, phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều chặng đường, phải có sự đoàn kết của toàn dân tộc, sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, chính quyền

1.3 Nội dung cqa thji kỳ quá độ lên chq nghra xu hội

1.3.1 Trên lrnh vực kinh tế

Sắp xếp, bố trí lại lực lượng sản xuất tuân theo tính tất yếu khách quan của các quy luật kinh tế, cải tạo quan hệ sản xuất cũ, bên cạnh đó là xây dựng quan hệ sản xuất mới theo hướng phát triển cân đối của nền kinh tế, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất hiện có, góp phần bảo đảm phục vụ đời sống nhân dân lao động ngày càng tốt hơn

Đối với những nước chưa thực hiện quá trình công nghiệp hóa tư bản chủ nghĩa, tất yếu là phải tiến hành công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa nhằm tạo ra được cơ sở vật chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Đối với những nước này thì nhiệm vụ trọng tâm của thời kỳ quá độ phải là tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa

1.3.2 Trên lrnh vực chính trị

Tiến hành cuộc đấu tranh chống lại những thế lực thù địch, chống phá sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Bên cạnh công cuộc xây dựng, củng cố nhà nước và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng vững mạnh, đảm bảo quvền làm chủ về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của nhân dân lao động Xây dựng các tổ chức chính trị – xã hội, nơi thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động Và hơn hết là xây dựng Đảng Cộng sản ngày càng trong sạch, vững mạnh ngang tầm với các nhiệm vụ của mỗi thời kỳ lịch sử

1.3.3 Trên lrnh vực văn hoá tư tưởng

Thực hiện tuyên truyền phổ biến những tư tưởng khoa học và cách mạng của giai cấp công nhân trong toàn xã hội, đấu tranh xoá bỏ và khắc phục những tư tưởng và tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đối với tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Ngoài ra là việc xây dựng nền văn hoá xã hội chủ nghĩa mới, tiếp thu các giá trị tinh hoa trong nền văn hóa của các nước trên thế giới

1.3.4 Trên lrnh vực xu hội

Thực hiện khắc phục tệ nạn của xã hội cũ, khắc phục sự chênh lệch về kinh

tế, giáo dục, văn hoá giữa các vùng miền, các tầng lớp trong xã hội tiến đến mục tiêu bình đẳng; xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người trong cộng đồng xã hội

CHƯƠNG 2: THỜI KÌ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT

NAM

2.1 Tính tất yếu khách quan cqa thji kỳ quá độ lên chq nghra xu hội ở Việt Nam

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết luận: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không

có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản” Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và giai cấp công nhân thế giới Năm 1975 ngay sau khi giành độc lập và thống nhất, thì cả nước cùng tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa, cùng quá độ lên chủ nghĩa xã hội Cùng với đó là cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội của Đảng ta đã xác định : “Nước

ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản”

Thời kì quá độ là thời kì lịch sử mà bất cứ một quốc gia nào đi lên chủ nghĩa xã hội cũng đều phải trải qua ngay cả đối với những nước có nền kinh tế phát triển Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là con đường phát triển tất yếu khách quan, hợp quy luật theo tiến trình phát triển lịch sử tự nhiên của Cách mạng Việt Nam bởi vì:

Thứ nhất là do bối cảnh thời đại chúng ta đang sống : thế giới bước vào thời kì quá

độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Thực tiễn lịch sử đã khẳng định chủ nghĩa tư bản là xã hội đã lỗi thời về mặt lịch sử, sớm hay muộn cũng phải được thay bằng hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn đầu là giai đoạn xã hội xã hội chủ nghĩa Mặc dù hiện nay chủ nghĩa tư bản đang nắm giữ nhiều ưu thế về kinh tế cũng như khoa học công nghệ thế nhưng chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của loài người,

nó không vượt qua những mâu thuẫn mà mâu thuẫn cơ bản nhất là giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, mâu thuẫn này càng ngày càng phát triển gay gắt và sâu sắc hơn, chủ nghĩa xã hội mà con người đang vươn tới là hình thái kinh tế xã hội cao hơn chủ nghĩa tư bản đó là xã hội vì sự nghiệp giải phóng con người, sự phát triển tự do và toàn diện của loài người Chúng ta quá độ thẳng lên chủ nghĩa xã hội nghĩa là đi theo dòng chảy của thời đại nghĩa là đi theo quy luật tự nhiên của lịch sử