Hình phạt tử hình trong luật hình sự việt nam

Mỗi tội phạm có tính chất nguy hiểm và mức độ nguy hiểm khác nhautương ứng với nhiều loại hình phạt khác nhau, trong đó tử hình là loại hình phạt đặcbiệt và nghiêm khắc nhất trong hệ thố

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



TIỂU LUẬN MÔN HỌC PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

ĐỀ TÀI HÌNH PHẠT TỬ HÌNH TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

GVHD: Ths NGUYỄN THỊ TUYẾT NGA

MÃ LỚP: GELA220405_21_1_11CLC (thứ 4, tiết 3-4) Sinh viên thực hiện:

Lâm Đức Quan 21161351

Nguyễn Cảnh Toàn 21161374

Lại Văn Tài 21161357

Phan Minh Quân 21161353

Lê Chí Quyển 21161355

TP.HCM 01/2022

BLHS : Bộ Luật Hình Sự

XHCN : Xã Hội Chủ Nghĩa

TAND : Tòa Án Nhân Dân

VKSND : Viện Kiểm Soát Nhân Dân

HĐXX : Hội Đồng Xét Xử

TP HCM : Thành phố Hồ Chí Minh

PLĐC : Pháp Luật Đại Cương

A PHẦN MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

3 Mục tiêu nghiên cứu 5

4 Phương pháp nghiên cứu 5

5 Bố cục 5

B NỘI DUNG 7

Chương 1: Khái Quát Chung Về Hình Phạt Tử Hình 7

1.1 Khái niệm về hình phạt 7

1.2 Mục đích áp dụng hình phạt tử hình 7

1.3 Hình thức áp dụng luật tử hình 8

1.4 Các tội phạm áp dụng hình phạt tử hình 9

1.5 Các trường hợp miễn án tử hình 9

Chương 2: Thực trạng của hình phạt tử hình 11

2.1 Khái quát hình phạt tử hình trên toàn thế giới 11

2.2 Hình phạt tử hình ở Việt Nam hiện nay 13

2.3 Các vụ án áp dụng biện pháp tử hình 15

2.3.1 Vụ án 1 16

2.3.2 Vụ án 2 16

2.3.3 Vụ án 3 17

2.4 Nhận xét về hình thức tử hình 18

C KẾT LUẬN 20

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong Luật Hình sự Việt Nam, cùng với tội phạm thì hình phạt là thứ không thểthiếu để nhằm mục đích răn đe, xử lí, trừng trị những cá nhân hoặc tổ chức vi phạmpháp luật Mỗi tội phạm có tính chất nguy hiểm và mức độ nguy hiểm khác nhautương ứng với nhiều loại hình phạt khác nhau, trong đó tử hình là loại hình phạt đặcbiệt và nghiêm khắc nhất trong hệ thống hình phạt, tước đi quyền sống của cá nhân vàchỉ được áp dụng đối với người phạm tội có tính chất đặc biệt nguy hiểm cho xã hội

Và để làm rõ hơn những vấn đề trên, đó là lí do chúng em chọn đề tài này

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu là những vấn đề lý luận và pháp lý về hìnhphạt tử hình do luật hình sự quy định, được vận dụng vào thực tiễn hình phạt tử hìnhdưới góc độ pháp luật hình sự

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của bài là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về hình phạt từ hình cũngnhư thực trạng việc áp dụng các quy định về hình phạt từ hình trong pháp luật hình sựViệt Nam, từ đó đưa ra một số đề xuất hay giải pháp nhằm hoàn thiện các quy địnhcủa pháp luật hình sự về hình phạt tử hình

4 Phương pháp nghiên cứu

Bài tiểu luận được nghiên cứu và thực hiện trên cơ sở quán triệt sâu sắc quanđiểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản ViệtNam về chính sách hình sự của Nhà nước ta nói chung và đối với hình phạt tử hìnhnói riêng

Để hoàn thành các mục đích của bài tiểu luận, chúng em đã dựa trên cơ sởphương pháp luận là phép biện chứng duy vật và sử dụng các phương pháp nghiêncứu như: phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê hình sự, so sánh pháp luật Ngoài ra để có được những nội dung đúng đắn và xác thực nhất thì chúng em còn phảidựa trên những thông tin, tài liệu tham khảo trên internet, sách giáo trình PLĐC, báochí,

5 Bố cục

Tiểu luận ngoài lời mờ đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo được cơ cấugồm 3 chương:

Chương 1: Khái quát chung về hình phạt tử hình

Chương 2: Thực trạng của hình phạt tử hình

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quảcủa việc áp dụng hình phạt tử hình trong thực tiễn xét xử của Tòa án

áp dụng một hình phạt chính Hình phạt bổ sung là hình phạt được tuyên cùng hìnhphạt chính và có thể áp dụng đồng thời nhiều hình phạt bổ sung cùng lúc.

Khái niệm hình phạt theo Bộ Luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm

2017 "Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Tòa án quyết định áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó." (quy định tại Điều 30 Bộ Luật Hình sự năm 2015)

Trong Bộ Luật Hình sự Việt Nam, hình phạt tử hình và chung thân là hai hìnhphạt cao nhất, chung thân sẽ tước đi một phần quyền của con người như quyền tự do,

quyền bầu cử, làm trong cơ quan nhà nước, đối với“ Tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ

áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định” (điều 40 bộ Luật Hình sự).

1.2 Mục đích áp dụng hình phạt tử hình

Mục đích của hình phạt tử hình chính là sự phản ánh rõ nét bản chất xã hội, bảnchất giai cấp của hình phạt nói chung và hình phạt tử hình nói riêng Trước đây, nếucác nhà làm luật quy kết người phạm tội là kẻ đã gây ra tội ác và ác giả ác báo, phảitrừng trị thích đáng thì sẽ dẫn đến việc lạm dụng hình phạt tử hình Các hình thức thihành hình phạt tử hình trong trường hợp đó cũng đã man, tàn khốc hơn, thể hiện mụcđích “trả thù” người phạm tội Dần dần các quan điểm tiến bộ, nhân đạo về hình phạt

tử hình đã thay thế nên tuy vẫn duy trì ở đa số các nước nhưng hình phạt tử hình chỉđược áp dụng đối với người phạm tội như là biện pháp cuối cùng và nghiêm khắc nhất

để “ trừng trị” họ

Nói chung, hình phạt tử hình có mục đích: ngăn ngừa người bị kết án phạm tộimới (phòng ngừa riêng), ngăn ngừa người khác phạm tội (phòng người chung) Đóchính là kết quả thực tế cuối cùng mà nhà nước đặt ra và mong muốn đạt được khi ápdụng và thi hành hình phạt tử hình.

Tử hình là một hình phạt trong hệ thống hình phạt, cũng nhằm đạt được mụcđích chung của hình phạt Tuy nhiên, đối với hình phạt tử hình thì mục đích giáo dụccải tạo người bị kết án không đặt ra Vì thông thường do tính chất tội phạm mà họ gây

ra, Tòa án nhận định rằng người phạm tội không còn khả năng giáo dục cải tạo Và khi

bị kết án tử hình, họ không còn cơ hội để sửa chữa, khắc phục những hậu quả do hành

vi phạm tội của mình gây ra, không có cơ hội giáo dục cải tạo họ trở thành người cóích cho xã hội

Sự nghiêm khắc và triệt để của hình phạt tử hình cho thấy mục đích phòngngừa riêng là ngăn ngừa người bị kết án phạm tội mới Bởi các nhà làm luật xét thấyrằng người phạm tội bị kết án tử hình là những người không thể cải tạo, giáo dục,không còn khả năng tái hòa nhập với xã hội Việc loại bỏ hoàn toàn khả năng tái phạmvới mức độ nguy hiểm cao là cần thiết hơn cả Có thể nói, trong tất cả các loại hìnhphạt được áp dụng chỉ có hình phạt tử hình có hiệu quả ngăn ngừa người bị kết ánphạm tội mới cao nhất, mang tính tuyệt đối Bởi vì một người đã chết không thể tiếptục thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội

Ngoài ra, việc quy định hình phạt tử hình còn có ý nghĩa là cơ sở pháp lý chomột số ngành khoa học pháp lý có liên quan chặt chẽ đến khoa học luật hình sự như:Tội phạm học, tâm lý học tội phạm, xã hội học hình sự

1.3 Hình thức áp dụng luật tử hình

29 điều trong Bộ luật hình sự cho phép áp dụng hình phạt tử hình như một hìnhphạt không bắt buộc Các cuộc hành quyết đã từng được thực hiện bởi một độibắn gồm bảy cảnh sát, trong đó các tử tù bị bịt mắt và trói vào cột

Hình thức xử bắn sau đó được thay thế bằng tiêm thuốc độc vào tháng 11 năm

2011 sau khi Luật Thi hành án hình sự (điều 59) được Quốc hội thông qua Các loạithuốc được sử dụng để xử tử tù nhân đều do các đơn vị trong nước sản xuất

Khi thi hành án tử hình phải chuẩn bị đủ 03 liều thuốc (trong đó có 02 liều dựphòng) Mỗi lần tiêm thuốc sau 10 phút mà người bị thi hành án tử hình chưa chết, cán

bộ kiểm tra phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án tử hình để ra lệnh tiếp tục sửdụng liều thuốc dự phòng tiêm lần thứ hai, thứ ba.

Trường hợp tiêm hết liều thuốc thứ ba sau 10 phút mà người bị thi hành ánchưa chết thì Đội trưởng Đội thi hành án phải báo cáo Chủ tịch Hội đồng thi hành án

tử hình ra quyết định tạm dừng thi hành án

Mỗi liều thuốc tiêm để sử dụng cho thi hành án tử hình bao gồm 03 loại thuốc:thuốc làm mất tri giác, thuốc làm liệt hệ vận động, thuốc làm ngừng hoạt động củatim

Việc thực hiện tiêm thuốc độc được tiến hành theo phương pháp tự độngbằng máy tiêm thuốc tự động có ấn nút điều khiển hoặc trực tiếp Thuốc sử dụng chothi hành án tử hình phải được Hội đồng thi hành án kiểm tra, mở niêm phong và lậpbiên bản theo quy định Người đầu tiên bị xử tử bằng cách tiêm thuốc độc là NguyễnAnh Tuấn Anh này bị cáo buộc giết nhân viên trạm xăng Bùi Thị Nguyệt vào ngày 6tháng 8 năm 2013

tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự.(Theo quy định tại Điều 8 Bộ luật hình sự 2015)

1.5 Các trường hợp miễn án tử hình

Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ

nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khiphạm tội hoặc khi xét xử

Không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong cáctrường hợp sau đây: phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi,

người đủ 75 tuổi trở lên, người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ

mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ

và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tộiphạm hoặc lập công lớn

Trong trường hợp quy định tại Khoản 3 Điều này hoặc trường hợp người bị kết

án tử hình được ân giảm, thì hình phạt tử hình được chuyển thành tù chung thân (theođiều 40 bộ Luật Hình Sự 2015)

Chương 2: Thực trạng của hình phạt tử hình

2.1 Khái quát hình phạt tử hình trên toàn thế giới

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, con người đã biết áp dụng Luật để răn đe,trừng trị kẻ phạm tội, thậm chí tước đoạt mạng sống một cách dã man Thời xa xưa , ởPhương Tây đã xuất hiện nhiều Bộ luật trong đó nổi tiếng và điển hình cho pháp luậtphương Tây thời cổ đại là luật La Mã hay còn được gọi là bộ Luật 12 bảng Bộ Luậtnày áp dụng hình thức trả thù ngang bằng (đây là tàn dư của chế độ thị tộc), thừa nhận

và bảo vệ quyền tư hữu tài sản Trong Luật 12 bảng, Bộ Luật này bảo vệ quyền lợi và

quyền sở hữu của giai cấp quý tộc:” Nếu đánh gãy tay người khác thì thủ phạm cũng

bị đánh gãy tay… Kẻ nào xâm phạm tài sản của người khác như đốt nhà, trộm cắp, phá hoại hoa màu thì sẽ bị xử tử Nếu kẻ nào đương đêm ăn trộm mà bị giết ngay tại chỗ thì hành vi giết người ấy được coi là hợp pháp (Bảng 8 Điều 12) Điều kiện để đảm bảo hợp đồng vay nợ là thịt, da và máu của con nợ Nếu con nợ không trả nợ đúng hạn thì Tòa án cho phép chủ nợ có quyền tạm giữ con nợ Nếu quá 60 ngày mà không trả được nợ thì chủ nợ có thể xẻo thịt thân thể con nợ, chủ nợ không phải chịu trách nhiệm về việc con nợ bị xẻo thịt nhiều hay ít Sau đó nếu con nợ vẫn không trả được nợ thì bị kết án tử hình Trường hợp con nợ vay nợ của nhiều người, các chủ nợ băm con nợ ra thành nhiều mảnh (Bảng 3 Điều 6)” Tất cả các quy định này bảo vệ

tuyệt đối quyền lợi của giai cấp quý tộc, đồng thời đó cũng là mối đe dọa khủng khiếp

và ám ảnh tột cùng đối với người lao động nghèo khổ ở La Mã

Ở Phương Đông, nền văn minh lúa nước đã hình thành từ rất lâu nên nhà nướcchiếm hữu sơ khai đầu tiên xuất hiện Do hình thành từ công xã nguyên thủy kết hợpvới điều kiện tự nhiên phong phú, đa dạng và công cụ thô sơ nên vô cùng khắc nghiệt

và được xây dựng bởi những thủ lĩnh độc đoán, gia trưởng với tín ngưỡng truyền

thống và tôn giáo đa thần, coi người đứng đầu nhà nước là thánh nhân – con của các

vị thần – có quyền uy, sức mạnh tuyệt đối và phép lạ, nhà nước và pháp luật ở cácnước Phương Đông thời kỳ này thể hiện bản chất độc tài, chuyên chế, các quy phạmhình luật khắc nghiệt và cứng nhắc Điều đó thể hiện rõ qua hai bộ luật của PhươngĐông thời kỳ này là Bộ luật Hammurapi và Bộ luật Manu Bộ luật có 282 điều, trong

đó có nhắc tới 30 trường hợp bị xử tử hình đối với phạm nhân Các điều luật về hình

sự thể hiện rõ tính báo thù với quan niệm mức hình phạt phải luôn tương xứng với

mức độ tội ác Điều 229 Bộ luật này quy định: “ Nếu người thợ xây, xây nhà cho một người khác mà người thợ xây không chắc chắn để nhà đổ và chủ nhà bị chết, người thợ xây đó bị giết” Hay Điều 1 và Điều 3 quy định: “ Kẻ nào buộc tội vô cớ về tội giết người cho người khác thì chính kẻ đó bị giết”; “ Nếu ai chứa chấp hay giúp đỡ nô

lệ chạy trốn thì cũng bị tội chết”… Hình thức thi hành hình phạt tử hình thời kỳ này

rất khắc nghiệt và tàn độc hơn như đốt, dìm dưới nước hoặc đóng cọc… Đây là mộttrong nhiều bộ Luật nghiêm khắc nhất

Cả hai bộ Luật cả Phương Đông và phương Tây, con người xa xưa đã biết sửdụng Luật để răn đe, đe dọa, làm giảm các tệ nạn xã hội xảy ra Thực tế, Bộ Luật đượcxây dựng trên nền tảng của giai cấp đứng đầu, có quyền lực (Quý tộc - phương Tâyhay Thủ lĩnh – phương Đông) nhằm bảo vệ quyền lợi cho giai cấp tạo ra chúng Điều

đó là bất công với các giai cấp khác! Bộ Luật hà khắc, độc đoán, không tình người,trừng trị, đàn áp người lao động nghèo khổ, điều đó dẫn đến nhiều hệ lụy như chiếntranh giải phóng người dân nghèo và sau đó xuất hiện một hệ thống chính trị mới như:Phong kiến (cả phương Đông và phương Tây) Ngày nay, khi chế độ phong kiến ởnhiều nước bị xóa bỏ, bộ Luật mới được ban hành Việt Nam là một trong những nướcđược một Đảng lãnh đạo với châm ngôn “ Nhà nước của dân, do dân, vì dân” Luậtpháp Việt Nam công bằng, văn minh, xem xét đúng người, đúng tội

Theo chiều dài lịch sử cho đến ngày nay, tử hình ngày càng bị lên án do tínhchất hà khắc của hình phạt tử hình mà từ đầu thế kỷ XVIII, nhiều quốc gia trên thếgiới đã bắt đầu quá trình xóa bỏ hình phạt này, việc loại bỏ hình phạt tử hình ra khỏiđạo luật hình sự của quốc gia là cần thiết Tử hình không làm giảm số lượng tội phạm,tước đoạt mạng sống của người phạm tội là trái với đạo lý “ sinh lão bệnh tử” Hiệnnay, vấn đề bảo vệ quyền con người là vấn đề hàng đầu của toàn nhân loại Trong bản

Tuyên ngôn độc lập của Mỹ khẳng định rằng:” Mọi người sinh ra đều bình đẳng, họ được Tạo hoá ban cho một số quyền tất yếu bất khả xâm phạm, trong đó có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” Như vậy, chúng ta đang đi ngược lại

với Tạo hóa, với Chúa Trời và ước nguyện được sống của con người trên thế giới nàynhưng xâm hại đến tính mạng của người khác là một điều không thể tha thứ Tuynhiên, áp dụng hình phạt tử hình cho người phạm tội, chính ta là kẻ giết người, cần ápdụng biện pháp khác để trừng trị kẻ phạm tội Vì thế, nhằm thúc đẩy việc loại bỏ hìnhphạt tử hình ở các quốc gia, Liên hợp quốc đã ban hành nhiều văn kiện quan trọng

Trong đó, có thể kể đến như: Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm

1966 và Nghị định thư tùy chọn thứ hai về bãi bỏ hình phạt tử hình theo Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1989 (Nghị định thư năm 1989) Theo

đó, các văn kiện này khẳng định tầm quan trọng của quyền sống đối với mỗi con người Ở những nước mà hình phạt tử hình chưa được xóa bỏ thì chỉ được phép áp dụng án tử hình đối với những tội ác nghiêm trọng nhất, căn cứ vào luật pháp hiện hành tại thời điểm tội phạm được thực hiện và không được trái với những quy định của Nghị định thư năm 1989 và Công ước về ngăn ngừa và trừng trị tội diệt chủng Hình phạt tử hình chỉ được thi hành trên cơ sở bản án đã có hiệu lực pháp luật, do một toà án có thẩm quyền phán quyết Dù không buộc các quốc gia phải xóa bỏ ngay hình phạt tử hình song LHQ nhấn mạnh, không một quy định nào của Điều 6 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 có thể được viện dẫn để trì hoãn hoặc ngăn cản việc xóa bỏ hình phạt tử hình tại bất kỳ quốc gia thành viên nào của Công ước Điều 1 Nghị định thư năm 1989 quy định trách nhiệm của các quốc gia trong việc bãi bỏ hình phạt tử hình Theo đó, mỗi quốc gia thành viên Nghị định thư sẽ tiến hành tất cả những biện pháp cần thiết để bãi bỏ hình phạt tử hình trong phạm vi quyền tài phán của mình Với những nỗ lực không ngừng nghỉ của LHQ, theo thống kê của Tổ chức Ân xá quốc tế, tính đến năm 2019, trên thế giới đã có 106 quốc gia xóa bỏ hình phạt tử hình với mọi loại tội phạm Qua đó, LHQ đã làm mạnh số

lượng tội phạm trên thế giới, điều đó mang lại cuộc sống hòa bình, hạnh phúc cho conngười Một số quốc gia Châu Âu như Na Uy, Thụy Sĩ, Thụy Điển, trở thành mộttrong những quốc gia đáng sống nhất của toàn nhân loại