NHÂN tố ẢNH HƯỞNG đến cấu TRÚC vốn của DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP NHÌN từ mô HÌNH OLS

Với những lí do được nêu trên, nhóm em chọn đề tài nghiên cứu: "Nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp công nghiệp nhìn từ mô hình OLS" 2.. Tổng quan tình hình nghiên cứu Dự

TR ƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NG Đ I H C KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH ẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ế THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ố HỒ CHÍ MINH Ồ CHÍ MINH

KHOA NGÂN HÀNG

- ※※※

-MÔN HỌC: PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH LƯỢNG TRÊN THỊ TRƯỜNG

TÀI CHÍNH

Đề tài nhóm:

NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHIỆP NHÌN TỪ MÔ

HÌNH OLS

Danh sách thành viên nhóm:

Nguyễn Thị Hoàng Hải – TT001 – 31171024283 Nguyễn Thị Xuân Thanh – TT001 – 31171020705

Hồ Đắc Trung – TT001 - 31171022177

TP HCM, 13/06/2020

Mục lục

Tóm tắt 2

I Tình hình cấp thiết của đề tài 2

1 Giới thiệu đề tài 2

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 2

3 Mục tiêu, đối tượng nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

II Lược khảo nghiên cứu 3

III Phương pháp nghiên cứu 3

3.1 Mô tả lại dữ liệu nghiên cứu 3

3.2 Phương pháp nghiên cứu 3

3.3 Các biến nghiên cứu, phương pháp đo lường các biến và mô hình tổng thể 3

IV Kết quả nghiên cứu 3

4.1 Nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp 3

4.1.1 Bảng mô tả tóm tắt dữ liệu 3

4.2 Tương quan giữa các biến 3

4.3 Phân tích mô hình hồi quy tuyến tính 3

4.4 Kiểm tra sự tương quan giữa các biến độc lập (đa cộng tuyến) 3

4.5 Kiểm định phương sai của sai số không đổi 3

4.6 Kiểm định tự tương quan giữa các sai số 3

V Kết luận 3

5.1 Tóm tắt kết quả 3

5.2 Các chính sách thực tế 3

VI Phụ lục 3

4 VII Tài liệu tham khảo 4

1 download by : skknchat@gmail.com

Tóm tắt

Trong giai đoạn tiến trình hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng hiện nay, lựa chọn một cấu trúc vốn hợp lí nhằm tối đa hoá lợi nhuận, cũng như gia tăng giá trị doanh nghiệp đang dần trở nên vô cùng quan trọng Bài nghiên cứu được thực hiện chứng minh các nhân tố ảnh hưởng đến các doanh nghiệp công nghiệp được niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam Chỉ ra mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố từ đó các doanh nghiệp công nghiệp có thể xác định được cấu trúc vốn và quản trị được tài chính doanh nghiệp

I Tình hình cấp thiết của đề tài

1 Giới thiệu đề tài

Ngày nay để bắt đầu hình thành và phát triển của một doanh nghiệp, vốn là yếu tố quan trọng không thể thiếu Và mỗi doanh nghiệp đều cần phải có cấu trúc vốn cho riêng mình Cấu trúc vốn là một thuật ngữ chuyên ngành của tài chính phản ánh tỷ lệ giữa vốn vay và vốn chủ sở hữu Việc một doanh nghiệp xác định được tối ưu cấu trúc vốn có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó Vì cấu trúc vốn mang ảnh hưởng vô cùng to lớn đến khả năng sinh lời cũng như rủi ro kinh doanh mà doanh nghiệp có thể gặp phải Do đó, các nhà điều hành doanh nghiệp luôn tìm cách lựa chọn cơ cấu giữa vốn vay và vốn chủ sở hữu sao cho mang lại lợi ích cao nhất cho doanh nghiệp của mình

Mỗi doanh nghiệp mỗi ngành đều mang một đặc điểm riêng, vì thế cấu trúc vốn cũng sẽ thay đổi tuỳ thuộc theo đặc điểm đó Không những thế, cấu trúc vốn còn bị ảnh hưởng từ những biến động kinh tế vĩ mô, các yếu tố tôn giáo, hay văn hoá Chính vì vậy, thay vì tìm hiểu tỷ lệ vốn vay trên tỷ lệ vốn chủ sở hữu như thế nào là tối ưu thì việc nghiên cứu đến vấn đề nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của một ngành cụ thể là điều cần thiết hơn

Với những lí do được nêu trên, nhóm em chọn đề tài nghiên cứu: "Nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của

doanh nghiệp công nghiệp nhìn từ mô hình OLS"

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Dựa trên những lý thuyết đã được nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng cấu trúc vốn của doanh nghiệp, bắt đầu với lý thuyết cấu trúc vốn hiện đại của Modigliani và Miller vào năm 1958 với học thuyết mô hình MM, lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn theo quan điểm của Kraus & Litzenberger vào năm 1973, lý thuyết trật tự phân hạng (thông tin bất cân xứng) Myers và Majluf vào năm 1984, Tuy những lý thuyết mang những quan điểm khác nhau nhưng chúng đều được mang tính kết thừa: quan điểm sau được xây dựng trên nền tảng quan điểm giả định từ lý thuyết trước

Tại Việt Nam, cũng có những công trình nghiên cứu về cấu trúc vốn, như là: các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp nhà nước (Trần Thị Thanh Tú, 2006) và các doanh nghiệp niêm yết tại sàn giao dịch chứng khoán (Trần Hùng Sơn, 2008; Đỗ Văn Thắng và Trình Quang Thiều, 2010; Lê Chí Đạt Dương Thị Hồng Vân, 2014; Vũ Thị Ngọc Lan, 2014), Các nghiên cứu trên được thực hiện thực tế dựa trên từ các giả định lý thuyết Tuy các nghiên cứu chưa đưa ra những kết luận thống nhất nhưng nó đã góp phần thấy được những ảnh hưởng của cấu trúc vốn đến hoạt động các doanh nghiệp tại Việt Nam

Trong bài nghiên cứu này nhóm em dựa trên một bài nghiên cứu đã được thực hiện trước đó với cùng đề tài

nhưng khác mô hình "Nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp công nghiệp nhìn từ mô hình GMM"

3 Mục tiêu, đối tượng nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu:

- Nghiên cứu này đề ra các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp công nghiệp được niêm yết tại Việt Nam

- Phân tích kết quả các mức độ ảnh hưởng của các yếu tố có giống với kì vọng của nhóm

- Đánh giá các mô hình có phù hợp với dữ liệu của đề tài nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu được sử dụng trong bài này là các doanh nghiệp ngành công nghiệp được nhiêm yết trên HSX, HNX và HOSE thị trường chứng khoán Việt Nam Tổng cộng có tất cả 24 công ty với 264 quan sát từ năm

2009 đến 2019

Về dữ liệu nghiên cứu là mô hình dữ liệu bảng (Data Panel) các chỉ số tài chính thu thập từ các báo cáo tài chính, kết quả kinh doanh đã được kiểm toán được công bố từ các công ty

Hạn chế của đề tài này là đối tượng nghiên cứu chỉ tập trung vào số liệu của các công ty được niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam và không phân loại công ty có vốn nhiều hay ít

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong bài nghiên cứu này, sử dụng mô hình OLS để thực hiện

Các biến được đưa vào mô hình nghiên cứu bao gồm: tỷ suất tổng nợ trên tổng tài sản được đại diện cho nhân tố cấu trúc vốn (DOA) Các biến độc lập của mô hình gồm: SIZE (quy mô doanh nghiệp), ROA (khả năng sinh lời của doanh

2

nghiệp), TobinQ (cơ hội tăng trưởng của doanh nghiệp), SALE_GROW (tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp), TANG (tính chất hữu hình trong cấu trúc tài sản của doanh nghiệp), VOLATILITY (mức độ rủi ro trong kinh doanh của doanh nghiệp), LIQUIDITY (khả năng thanh khoản nhanh của doanh nghiệp), STATE (tính sở hữu nhà nước của doanh nghiệp), EFFECT_TAX (thuế suất hiệu lực thuế thu nhập doanh nghiệp)

II Lược khảo nghiên cứu

Tổng quan lý thuyết về cấu trúc vốn

Mặc dù, đến nay vẫn chưa có một khái niệm chính thức về cấu trúc vốn nhưng về bản chất, các nghiên cứu đều đề cập đến cấu trúc vốn là tỷ lệ tương quan giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay của doanh nghiệp (DN) Tài liệu Tài chính doang nghiệp của Ross (2002), cũng chỉ đề cập đơn giản là tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu Trong nghiên cứu này, cấu trúc vốn được hiểu là tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản của doanh nghiệp

III Phương pháp nghiên cứu

3.1 Mô tả lại dữ liệu nghiên cứu

Dự liệu nghiên cứu là dữ liệu nghiên cứu dạng bảng (Data Panel) của 24 công ty sản xuất được niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) từ năm 2009 đến 2019, tương ứng với 264 số quan sát

3.2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành theo phương pháp định tinh thông qua viêc ly giai cac vân đê nghiên cưu theo ly thuyêt kinh tê, kêt hơp vơi đinh lương, thông qua phương pháp phân tích thông kê như thông kê mô ta, hồi quy tuyến tính OLS (Ordinary Least Square) để kiêm đinh cac gia thuyêt đa đăt ra cho nghiên cưu Phương pháp hồi quy tuyến tính OLS là một phương pháp ước lượng hồi quy hiệu quả, vì phương pháp này khắc phục được hiện tượng phương sai thay đổi của sai số và hiện tượng tự tương quan trong mô hình (Wooldridge, 2003) Nghiên cưu sư ̉dung sô liêu cua

24 doanh nghiêp sản xuất đa niêm yêt trên thi trương chưng khoan Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) , giai đoan

2009-2019 (gồm những giai đoạn thị trường đang đi xuống do hậu quả suy thoái kinh tế năm 2008 và giai đoạn phục hồi, tăng trưởng mạnh mẽ của các năm sau đó), nhằm xac đinh môi quan hê giưa môt sô yếu tố anh hương đến cấu trúc vốn của các công ty sản xuất

3.3 Các biến nghiên cứu, phương pháp đo lường các biến và mô hình tổng thể

Trong nghiên cứu này, các biến được đưa vào mô hình nghiên cứu bao gồm: tỷ suất tổng nợ trên tổng tài sản được đại diện cho nhân tố cấu trúc vốn Các biến độc lập của mô hình gồm: SIZE (quy mô doanh nghiệp), ROA (khả năng sinh lời của doanh nghiệp), TobinQ (cơ hội tăng trưởng của doanh nghiệp), SALE_GROW (tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp), TANG (tính chất hữu hình trong cấu trúc tài sản của doanh nghiệp), VOLATILITY (mức độ rủi ro trong kinh doanh của doanh nghiệp), LIQUIDITY (khả năng thanh khoản nhanh của doanh nghiệp),P (giá cổ phiếu),

STATE (tính sở hữu nhà nước của doanh nghiệp), EFFECT_TAX (thuế suất hiệu lực thuế thu nhập doanh nghiệp) Nhằm mục đích đảm bảo các dữ liệu biến nghiên cứu được phân phối chuẩn, phù hợp đưa vào các mô hình ước lượng, mô hình tổng thể được đưa ra như sau:

DOA it = ’o + ’1 SIZE + ’2 ROA + ’3 TOBIN.Q + ’4 SALE_GROWTH + ’5 TANG + ’6 LIQUIDITY + ’7 P + ’8 STATE + ’9 EFFECT_TAX + ut

Trong đó:

DOA là tỷ suất nợ tổng nợ/tổng tài

sản SIZE là quy mô doanh nghiệp

ROA là tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản

TOBIN.Q là hệ số Tobin Q của doanh nghiệp

SALE_GROW là tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp

TANG là cấu trúc tài sản hữu hình của doanh nghiệp

VOLATILITY là rủi ro trong kinh doanh của doanh

nghiệp LIQUIDITY là tính thanh khoản

P là giá cổ phiếu

STATE là tính chất sở hữu nhà nước của doanh nghiệp

3 download by : skknchat@gmail.com

EFFECT_TAX là thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp.

Nhóm quyết định bỏ biến Volatility - vì:

1 Volatility của tác giả tính trên standard diviation của giá trong năm - một yếu tố của giá thể hiện từ doanh nghiệp do rất nhiều yếu tố khác nhau

2 Volatility thể hiện rủi ro cho nhà đầu tư chứ không thể hiện được rủi ro trong kinh doanh của doanh nghiệp

Bảng 1: Diễn giải các biến độc lập tác động đến cấu trúc vốn

biến

TDTA Tỷ lệ tổng nợ trên tổng Tỷ suất nợ tổng nợ trên tổng tài

trong cấu trúc tài sản hữu hình trên tổng tài sản của doanh nghiệp

-của doanh nghiệp chiếm trên 50% vốn cổ phần, bằng

0 cho các trường hợp còn lại

-năm

thuế thu nhập doanh tổng thu nhập trước thuế nghiệp

-nhanh của doanh ngắn hạn trên nợ ngắn hạn nghiệp

Dấu (+): tác động cùng chiều; Dấu (-): tác động ngược chiều; K: tác động không có ý nghĩa thống kê

Gia thuyêt nghiên cứu:

Size, TobinQ, Sale_Grow, Tang, Effect_Tax có tác động cùng chiều với tỷ lệ nợ trên tổng tài sản Roa, State, P, Liquidity có tỷ lệ nghịch với TDTA.

IV Kết quả nghiên cứu

4.1 Nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp

Trong các bài nghiên cứu khác, đều đề cập đến cấu trúc vốn là tỷ lệ tương quan giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay của doanh nghiệp Vì vậy, trong bài nghiên cứu này, cấu trúc vốn được nhóm hiểu là tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản của doanh nghiệp (DOA) Sau đây là quá trình nghiên cứu của nhóm được thực hiện trên chương trình Stata

4

4.1.1 Bả ng mô tả tóm tắt dữ liệ u

Variable Obs Mean Std Dev Min Max

DOA 264 44.8953 19.76818 0 89.43 SIZE 264 20.26821 1.044714 17.82149 22.80415 ROA 257 1.829838 1.071949 -3.912023 3.442019 TOBINQ 251 -7.294212 9284862 -9.312569 -2.587604 SALE_GROW 264 1547321 30094 -.6607315 2.53258

TANG 264 7518528 1455948 2211877 9789136 EFFECT_TAX 264 1680425 2973539 -3.483848 2.772825 LIQUIDITY 264 5280411 6481552 -3.036593 2.899713

P 251 16.76216 16.0585 1.206 91.746 STATE 264 2159091 412233 0 1

Theo bảng tóm tắt trên cho thấy:

Biến phụ thuộc DOA có 264 quan sát, giá trị trung bình là 44.8953, độ lệch chuẩn là 19.76818 Giá trị

nhỏ nhất là 0 và giá trị lớn nhất là 89.43

Do nhiều doanh nghiệp có thời gian niêm yết chứng khoán muộn hơn làm cho biến ROA, P, TOBINQ bị thiếu

nhiều số quan sát, nhưng nhìn chung vẫn không gây ảnh hưởng đến kết quả hồi quy sau này

4.2 Tương quan giữa các biến

1.0000

1.0000

1.0000

1.0000

1.0000

1.0000

1.0000

Nhìn vào mối tương quan giữa các biến độc lập với biến phụ P 0.0696 thuộc thì SIZE, TANG, STATE ảnh hưởng tỷ lệ

thuận với STATE -0.2321 0.0788 1.0000 DOA và các biến ROA, liquidity, P có ảnh hưởng

tỉ lệ nghịch.

Ngoài ra, không có các số nào tương quan quá 70% nên ít có khả năng xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến

5

download by : skknchat@gmail.com

4.3 Phân tích mô hình hồi quy tuyến tính

Mô hình có số quan sát là 244, giá trị thống kê Prob > F = 0.0000, có nghĩa là tồn tại mối quan hệ tuyến tính giữa

biến phụ thuộc là cấu trúc vốn (được đo bằng DOA) với ít nhất một trong các nhân tố khác là biến độc lập Kết luận rằng, mô hình hồi qui tuyến tính phù hợp với dữ liệu

Hệ số xác định R2 và R2 hiệu chỉnh của mô hình lần lượt là 0.5902 và 0.5745, cả hai đều tương đối hợp lý do lớn hơn 50% Điều này có nghĩa là các biến độc lập có thể giải thích được 59.02% biến thiên của biến phụ thuộc, còn 40.98% còn lại được giải thích bởi các yếu tố khác do không định lượng được nên không thể đưa vào mô hình

Đối với giá trị p-value (P > |t|) < 5% thì trong 9 biến được đưa vào mô hình, thì có 6 biến giải thích được sự ảnh

hưởng đối với cấu trúc vốn, TOBINQ (Hệ số Q Tobin của doanh nghiệp), ROA (tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài

sản), LIQUIDITY (tính thanh khoản), P (giá cổ phiếu của doanh nghiệp), STATE (tính chất thuộc sở hữu nhà nước

của doanh nghiệp)

Các biến còn lại như SIZE (quy mô doanh nghiệp), SALE_GROW (tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp), TANG

(cấu trúc tài sản hữu hình của doanh nghiệp), EFFECT_TAX (thuế suất thuể thu nhập doanh nghiệp) gần như

không ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp

4.4 Kiểm tra sự tương quan giữa các biến độc lập (đa cộng tuyến)

Đa cộng tuyến là hiện tượng các biến độc lập trong mô hình có mối quan hệ với nhau, làm cho mô hình không ước

lượng được, có thể làm cho các biến độc lập cộng tuyến mất đi ý nghĩa trong mô hình hoặc có thể bị sai dấu của hệ

số hồi quy

Nhóm mong đợi hệ số phóng đại sẽ nhỏ hơn 3, dưới đây là bảng kết quả kiểm tra đa cộng tuyến:

Kết quả cho thấy rằng, các biến độc lập đều có hệ số

phóng đại < 3, điều đó có nghĩa là các biến độc lập được

đưa vào mô hình không có mối quan hệ (tương quan) với

nhau và làm cho mô hình có ý nghĩa

6

download by : skknchat@gmail.com

4.5 Kiểm định phương sai của sai số không đổi

Phương sai thay đổi không làm mất đi tính chất không thiên lệch và nhất quán của các ước lượng OLS Nhưng các ước lượng này không còn có phương sai nhỏ nhất hay là các ước lượng hiệu quả Tức là chúng không còn là các ước lượng tuyến tính không thiên lệch tốt nhất (BLUE) Khi có phương sai thay đổi, các phương sai của các ước lượng OLS không được tính từ các công thức OLS thông thường Nhưng nếu ta vẫn sử dụng các công thức OLS thông thường, các kiểm định t và F dựa vào chúng có thể gây ra những kết luận sai lầm

Nhóm tiến hành kiểm tra phương sai của sai số trong mô hình có thay đổi hay không Nhóm đặt ra giả thuyết như sau:

H0: p-value ≥ 0.05 Với ý nghĩa mô hình có phương sai thuần nhất

H1: p-value < 0.05 Với ý nghĩa mô hình có phương sai thay đổi

Nhóm dùng cả 2 cách kiểm định phương sai của sai số là White’s test và Breusch-Pagan Dưới đây là bảng kết quả:

*Kiểm định White’s test White's test for Ho: homoskedasticity

against Ha: unrestricted heteroskedasticity chi2(53) = 58.46

Prob > chi2 = 0.2819 Cameron & Trivedi's decomposition of IM-test

Heteroskedasticity 58.46

*Kiểm định Breusch-Pagan Breusch-Pagan / Cook-Weisberg test for heteroskedasticity

Ho: Constant variance Variables: fitted values of DOA

Prob > chi2 = 0.0110

Kết quả trên cho thấy, qua kiểm định White có Prob > chi2 = 0.2819, p-value > 5% nên chấp nhận giả thuyết H0, như mong đợi của nhóm, vì vậy mô hình có phương sai của sai số không thay đổi Tuy nhiên, khi sử dụng kiểm định Breusch-Pagan lại cho ra kết quả ngược lại khi có p-value < 5% (Prob > chi2 = 0.0110), bác bỏ giả thuyết H0, chấp nhận giả thuyết H1, mô hình có phương sai thay đổi, cần phải thay đổi

Để khắc phục hiện tượng phương sai thay đổi, nhóm sử dụng ước lượng vững của ma trận hiệp phương sai của sai số

do White(1980) đề xuất để tính toán lại các giá trị kiểm định khi có phương sai thay đổi, nhóm thực hiện bằng cách

thêm tùy chọn robust sau lệnh hồi quy, sau đây là kết quả của mô hình sai số chuyển vững:

Robust

Std Err.

7