TIỂU LUẬN tư duy sáng tạo định nghĩa, đặc điểm, vai trò của tư duy sáng tạo phương pháp rèn luyện

Tuy nhiên cũng có những lúc nó không những vô tác dụng mà còn hạn chế tư duy của chúng ta khi giải quyết một số vấn đề Tư duy sáng tạo đóng vai trò vô cùng quan trọng, nếu như không nói

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 KHÁI NIỆM TƯ DUY SÁNG TẠO 2

2 ĐẶC ĐIỂM CỦA TƯ DUY SÁNG TẠO 3

3.VAI TRÒ CỦA TƯ DUY SÁNG TẠO 4

III PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN TƯ DUY SÁNG TẠO 5

3.1 Rèn luyện khả năng sáng tạo như một thói quen 5

3.2 Thay đổi môi trường xung quanh bạn - dù chỉ là nhỏ nhất 6

3.3 Trí sáng tạo cũng bị phụ thuộc, giới hạn bởi những kiến thức, thành công có ở hiện tại Cần phải không ngừng học hỏi kiến thức 6

3.4 Cân bằng giữa thực tế và lý tưởng: 7

3.5 Thoải mái và cởi mở: 7

3.6 Không quá lo lắng về những điều khó khăn: 8

3.7 Luôn nhớ rằng không có điều gì là cố định, mãi đúng hoặc mãi sai cả, ta cần phải biết thay đổi góc nhìn đối với vấn đề nào đó 8

3.8 Dám dấn thân 8

3.9 Không ỷ lại 9

KẾT LUẬN 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

LỜI MỞ ĐẦU

Lúc bé chúng ta học nhiều về thường thức trong cuộc sống Tất nhiên những hiểu biết đó giúp chúng ta giúp ích cho chúng ta trong đời sống hàng ngày Tuy nhiên cũng có những lúc nó không những vô tác dụng mà còn hạn chế tư duy của chúng ta khi giải quyết một số vấn đề

Tư duy sáng tạo đóng vai trò vô cùng quan trọng, nếu như không nói là quyết định đối với quá trình tiến hóa và phát triển của xã hội loài người, đặc biệt là trong thế kỷ 21 này- khi mà nền kinh tế tri thức lên ngôi Chính nhờ có sáng tạo mà qua từng thời đại, con người chế tạo ra vô số thiết bị để “tăng tiến” khả năng của con người Như máy bay là sự tăng tiến khả năng tiếp cận không trung, điện thoại là sự tăng tiến cho khả năng nói và nghe

Trong cuộc sống cũng như công việc, nếu không có tư duy sáng tạo thì bạn sẽ mãi là kẻ không có bước tiến mới, những đột phá hay những cuộc dấn thân thú vị Kỹ năng tư duy sáng tạo cũng chính là cách để bạn khẳng định khả năng và vị thế của mình trong xã hội Vậy làm thế nào để rèn luyện được

kỹ năng tư duy sáng tạo và phát huy kỹ năng này một cách hiệu quả nhất?

Vậy nên em xin chọn bài 23 “Tư duy sáng tạo: định nghĩa, đặc điểm, vai trò

của tư duy sáng tạo Phương pháp rèn luyện.” để làm rõ vấn đề trên.

NỘI DUNG

1 KHÁI NIỆM TƯ DUY SÁNG TẠO

Tư duy sáng tạo là chủ đề của một lĩnh vực nghiên cứu còn mới Nó nhằm tìm ra các phương án, biện pháp thích hợp để kích hoạt khả năng sáng tạo và để tăng cường khả năng tư duy của một cá nhân hay một tập thể cộng đồng làm việc chung về một vấn đề hay lĩnh vực Ứng dụng chính của bộ môn này là giúp cá nhân hay tập thể thực hành nó tìm ra các phương án, các lời giải từ một phần đến toàn bộ cho các vấn đề nan giải Các vấn đề này không chỉ giới hạn trong các ngành nghiên cứu về khoa học kỹ thuật mà nó có thể thuộc lĩnh vực khác như chính trị, kinh tế, xã hội, nghệ thuật hoặc trong các phát minh, sáng chế Một danh từ khác được giáo sư Edward De Bono (1933)

sử dụng để chỉ ngành nghiên cứu này và được dùng rất phổ biến là Tư duy định hướng

Một số phương pháp tư duy sáng tạo đã và đang được triển khai thành các lớp học, các hội nghị chuyên đề ở các cơ quan, tổ chức xã hội, chính trị, chính trị - xã hội nhằm nâng cao hiệu quả làm việc của cá nhân hay tập thể Ở các trường trung học của các nước phát triển, một số phương pháp quan trọng như tập kích não, giản đồ ý cũng đã được áp dụng cho học sinh biết cách áp dụng dưới dạng thô sơ; đồng thời cũng đã có nhiều cơ sở giáo dục tư thục giảng dạy các chuyên đề về phương pháp tư duy sáng tạo cho học viên mọi lứa tuổi

Ví dụ: A giải một bài toán, A đã tìm ra cách giải Tuy nhiên A vẫn không ngừng suy nghĩ những cách giải khác nhau, tìm những cách giải dễ hiểu và ngắn gọn Đây chính là tư duy sáng tạo luôn muốn tìm ra phương án, cách làm khác

2. ĐẶC ĐIỂM CỦA TƯ DUY SÁNG TẠO

Tính đổi mới: tức là tính khác lạ mới mẻ Chẳng hạn, trước đây người ta cho rằng Mặt Trời quay xung qunh Trái Đất Thế nhưng căn cứ vào thức nghiệm và kết quả quan sát thiên văn, Copernic đã dũng cảm đề xuất “Thuyết Nhật Tâm” cho rằng Mặt Trời là trung tâm của Thái Dương hệ Trái Đất và các hành tinh khác đều quay xung quanh Mặt Trời Độc lập, suy nhĩ, dám tìm cái mới đó là những nhân tố quan trọng không thể thiếu trong hoạt động tư duy sáng tạo Nghĩ sáng tạo là nhìn một vấn đề, một câu hỏi theo những cách khác với thông thường

Tính khuếch tán Chẳng hạn hãy kể ra những ĩ aật hình tròn, khi kể người bình thường giới hạn những vật trong sinh hoạt hàng ngày như: quả bóng, quả cam,… những người có tư duy sáng tạo không những kể các vật có hình tròn mà còn kể mọi thứ có hình cầu, hình elip gần tròn như: trái đất, bóng bay, bánh xe, trứng gà, mặt trăng… Người có tư duy sáng tạo tư duy của

họ có thể khuếch tán rộng Mức độ khuếch tán của tư duy có thể xem là một trong những tiêu chuẩn đánh giá trình độ tư duy sáng tạo cao hay thấp

Tính độc đáo tức là khi suy nghĩ vấn đề thường không dập khuôn theo những quy tắc hoặc tri thức thông thường, biết giải quyết vấn đề một cách linh hoạt, ứng biến Chẳng hạn, có người ra vườn hái quả nhưng lại quên không mang giỏ đựng, chỉ mang theo một cái mũ vành Nếu người có tư duy độc đáo thì có thể lật mũ lên và đựng quả vào đó Tính độc đáo của tư duy đòi hỏi chúng ta khi suy nghĩ phải cố hết sức thoát khỏi những khuôn sáo suy nghĩ cũ kỹ, biết xem xét vấn đề từ cách nhìn mới mẻ Đặc trưng bởi các phản ứng sau:

không liên quan

+ khả năng tìm giải pháp nạn mặc dù đã biết có những giải pháp khác Tính thuần thục: thể hiện khả năng làm chủ suy nghĩ nằm vững kiến thức

hiện mắc phân tích vấn đề và thể hiện sự đa dạng của các cách xử lý vấn đề

đó là khả năng nhanh chóng tạo ra sự kết hợp của các yếu tố cá nhân trong tình huống và giả định về ý tưởng mới

Ngoài những điểm trình bày trên, muốn cho tư duy của mình mang tính sáng tạo, còn cần phải có tinh thần nhẫn nại, cần cù, xả thân vì công việc Mặc dù tính sáng tạo của tư duy được xây dựng trên mặt bằng trí lực tương đối cao, nhưng không phải tất cả những người có trình độ trí lực cao đều có tính sáng tạo

Bởi vì tính sáng tạo còn gắn chặt với những phẩm chất nhân cách của mỗi người Những người có tính sáng tạo đều có tấm lòng nhân ái, có quyết tâm cao, tinh thần bất khuất, không sợ thất bại, có óc quan sát tinh tế, suy nghĩ độc lập, tinh thần quên mình vì lý tưởng!

3 VAI TRÒ CỦA TƯ DUY SÁNG TẠO

Tính sáng tạo và lối suy nghĩ thông minh được đánh giá cao ở bất cứ công việc nào Thậm chí công việc mang tính kỹ thuật nhất cũng đòi hỏi khả năng suy nghĩ thoát ra khỏi khuôn khổ

Đối với các bạn học sinh, sinh viên, tư duy sáng tạo giúp bạn làm chủ được vốn kiến thức, chủ động tìm tòi những điều mới, giúp các bạn tự tin đối mặt với những thử thách Từ đó, các bạn sẽ dễ dàng đạt được những thành tựu cao trong học tập và sự nghiệp sau này

Bên cạnh đó, kỹ năng sáng tạo cũng giúp bạn tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với những người xung quanh Đặc biệt, với những ai tham gia vào lĩnh vực truyền thông hay kinh doanh, để đạt được thành công, vượt trội so với những người khác thì tư duy sáng tạo đóng vai trò vô cùng quan trọng Bởi vì, phải có tư duy sáng tạo bạn mới có thể đưa ra các chiến dịch, trend, chiến

thiết với những người đang làm việc trong lĩnh vực quảng cáo, marketing hay nghệ thuật, mà khả năng tư duy sáng tạo còn cần thiết cho việc phát triển công việc và thành công dù bạn làm việc trong bất kỳ ngành nghề nào

Đặc biệt, trong xã hội hiện nay, tư duy sáng tạo giúp cho con người phát minh ra những công trình mới để cuộc sống ngày càng văn minh, hiện đại Những thay đổi nhanh chóng của thời đại ngày nay đặt chúng ta trước yêu cầu rằng các vấn đề phải được giải quyết một cách nhanh chóng, hiệu quả Và sáng tạo chính là con đường ngắn nhất dẫn đến thành công Những kiến thức chúng ta thu nhận được không đảm bảo rằng ta sẽ giải quyết tốt những vấn đề gặp trong tương lai Có khả năng tư duy sáng tạo, chúng ta sẽ vận dụng tổng hợp những kiến thức đó thành những gì mới mẻ hơn, hiệu quả hơn nhằm giải quyết vấn đề

III. PHƯƠNG PHÁP RÈN LUYỆN TƯ DUY SÁNG TẠO

Trong cuộc sống cũng như công việc, nếu không có kỹ năng tư duy sáng tạo thì bạn sẽ mãi là kẻ không có bước tiến mới, những đột phá hay những cuộc dấn thân thú vị Kỹ năng tư duy sáng tạo cũng chính là cách để bạn khẳng định khả năng và vị thế của mình trong xã hội Vậy làm thế nào để rèn luyện được kỹ năng tư duy sáng tạo và phát huy kỹ năng này một cách hiệu quả nhất

3.1 Rèn luyện khả năng sáng tạo như một thói quen

Sự sáng tạo không được tạo ra từ những "sự kỳ diệu" của não bộ mà về

cơ bản, nó sử dụng tất cả các công cụ tương tự như cách làm công việc khác nhưng theo phương pháp khác Các nghiên cứu cho thấy rằng khi mọi người

cố gắng suy nghĩ sáng tạo hơn, hầu như lúc nào họ cũng có thể làm được vì chúng ta luôn có nhiều ý tưởng, chỉ là không biết cách tư duy sao cho hiệu quả mà thôi Thậm chí, việc lặp đi lặp lại thói quen suy nghĩ khác đi sẽ có tác động về lâu dài, mang tính lặp đi lặp lại Khi bạn liên tục sử dụng bộ não của mình để làm điều gì đó thì mối liên kết giữa các tế bào não liên quan càng trở nên mạnh mẽ hơn

Chìa khóa của phương pháp là dành nhiều thời gian hơn trong ngày của bạn để tích cực suy nghĩ, chỉ suy nghĩ, tránh xa email, mạng xã hội hay những

gì khiến bạn phân tâm

3.2 Thay đổi môi trường xung quanh bạn - dù chỉ là nhỏ nhất

Trên thực tế, có nhiều nghiên cứu cho rằng nguồn cảm hứng cho sự sáng tạo có thể đến từ những thay đổi nhỏ của môi trường xung quanh như một tách cà phê ấm hay các màu sắc khác nhau trong phòng Hãy thử thay đổi một số vật dụng trên bàn làm việc, định hướng bản thân theo cách khác Bạn cần hiểu rằng những "thúc đẩy" đó không chỉ liên quan đến môi trường xung quanh bạn mà còn được kết nối với môi trường xã hội

Mặc dù bạn có thể không có nhiều quyền kiểm soát đối với môi trường làm việc của mình nhưng việc thực hiện bất kỳ điều chỉnh nào cũng có thể giúp tăng đáng kể khả năng sáng tạo

3.3 Trí sáng tạo cũng bị phụ thuộc, giới hạn bởi những kiến thức, thành công có ở hiện tại Cần phải không ngừng học hỏi kiến thức.

Khi bản thân thấy rằng mình đã có đủ kiến thức, đạt được sự thành công, thỏa mãn với một nguyên tắc nào đó mà hiện tại được cho là phù hợp

để rồi không thay đổi hay phát triển nữa Trong khi cuộc sống không ngừng thay đổi thì một ngày nào đó những kiến thức, nguyên tắc hay sự thành công đấy sẽ trở thành lỗi thời Ta cần phải chấp nhận rằng sự thay đổi là tất yếu, nếu như không có kiến thức, ta sẽ chẳng biết cách sang tạo như nào cả Cần phải liên tục làm giàu kiến thức của bản thân và đừng phụ thuộc vào những gì

có sẵn

Ví dụ: Như trong nhiều năm trước đây, khi nhu cầu của người dân chỉ cần là một chiếc TV có thể xem được những hình ảnh đen trắn là đã đủ thỏa mãn như cầu của họ Nếu như doanh nghiệp sản xuất TV cho rằng sự thành công đó đã là quá đủ rồi mà không chịu nâng cấp chiếc TV đó lên thì chẳng bao lâu khi mà như cầu của người dân tăng cao, những thiết bị tiên tiến hơn ra đời trong khi doanh nghiệp đấy vẫn chỉ sản xuất ra chiếc TV đen trắng thì sẽ chẳng còn ai chịu mua nó nữa cả

Hãy rèn luyện thói quen đọc sách ở nhiều lĩnh vực khác nhau: Theo chuyên gia sáng tạo Jason Surfrapp (nhà sáng lập mạng xã hội kết nối những người làm việc trong ngành quảng cáo IWearYourShirt.com) nếu muốn có những ý

tưởng mới mẻ, đột phá thì ngay bây giờ việc bạn cần làm là đa dạng nội dung đọc khác nhau để có thể mở rộng kiến thức của mình

3.4 Cân bằng giữa thực tế và lý tưởng

Cân bằng giữa thực tế và lý tưởng nghĩa là bạn tự chủ được tư duy sáng tạo của mình, nhưng không xa rời thực tế Tư duy sáng tạo sẽ cho bạn có những suy nghĩ, dự định có tính viễn vông, nhưng dù tư duy của bạn có cao siêu tới đâu bạn cũng luôn phải nhớ rằng bạn cần phải sống, để sống được bạn cần phải có tiền, có của cải vật chất để phục vụ cho cuộc sống hiện tại Bạn không thể nhịn ăn để sáng tạo được, những sáng tạo của bạn muốn thực hiện được bạn cũng cần phải vững mạnh về tài chính Vì vậy, đừng xem nhẹ việc kiếm tiền để phục vụ cho cuộc sống nếu bạn còn muốn tiếp tục sáng tạo

3.5 Thoải mái và cởi mở

Việc sáng tạo không xa rời thực tế là điều hiển nhiên, nhưng bạn cũng không nên quá căng thẳng với những công việc quen thuộc hàng ngày, bởi như vậy nó sẽ giết chết khả năng tư duy sáng tạo của bạn lúc nào không hay Hãy dành thời gian gặp gỡ, giao lưu với bạn bè, đồng nghiệp, tìm kiếm những trải nghiệm mới để đầu óc được thanh thản, thoải mái khi đó khả năng sáng tạo của bạn sẽ được phát huy tối đa

– Một nhân tố tạo nên sự sáng tạo chính là những điều bất ngờ, là việc tìm hiểu về những điều mới lạ mà bạn chưa từng biết đến Đây là nhân tố chính để tạo nên những sự bùng nổ, phát triển

Nếu bạn chỉ làm mãi những công việc cũ, bạn sẽ chẳng bao giờ học được thêm những điều mới mẻ

Luôn có những thứ khiến cho bạn cảm thấy ngại ngùng trước những điều nằm ngoài khả năng hiểu biết của bản thân mình và càng cảm thấy thích thú với những điều mới mẻ này, bạn sẽ càng giúp bản thân mình trở nên sáng tạo hơn

– Mô phỏng để sáng tạo: Quá trình học hỏi và mở rộng suy nghĩ bắt nguồn từ sự bắt chước

3.6 Không quá lo lắng về những điều khó khăn

Việc gặp khó khăn trong cuộc sống và công việc là rất bình thường, vì vậy nếu bạn gặp phải khó khăn đừng quá lo lắng, bởi lo lắng không phải là cách giúp bạn giải quyết công việc nhanh hơn mà nó sẽ làm lụi đi khả năng tư duy, sáng tạo, giải quyết vấn đề Hãy giữ cho tinh thần luôn bình tĩnh, sáng suốt khi đó bạn sẽ nghĩ ra cách để giải quyết khó khăn ngay thôi Trong cái khó ló cái khôn mà, đúng không

3.7 Luôn nhớ rằng không có điều gì là cố định, mãi đúng hoặc mãi sai cả, ta cần phải biết thay đổi góc nhìn đối với vấn đề nào đó.

Có những điều được cho là không bình thưởng ở môi trường này nhưng rất có thể ở một môi trường khác điều đấy được cho là bình thường Điều này giúp cho ta khai mở tư duy, biết chấp nhận sự thay đổi bởi bản chất của cuộc sống sẽ luôn thay đổi, và thậm chí có những thay đổi đến rất nhanh Chính vậy, khi nghe được một thông tin gì đó ngược đời, hay nghe được những điều chúng ta chưa trải nghiệm hay đi ngược lại với sự tin tưởng của chúng ta thì hãy cứ thay đổi góc nhìn, hãy cứ thử thu thập thông tin, tìm hiểu về điều đó Đừng vội đánh giá hay chối bỏ điều đó làm gì cả

Chẳng hạn như việc sống thử trước hôn nhân ngày nay, ở Việt Nam với những người có tu duy khép kín thì việc đó là không thể chấp nhận được,

bị phản đối bời vô số các lý do khác nhau Nhưng ở các nước Phương Tây thì điều này được cho là bình thường Ta hãy thử gạt bỏ suy nghĩ tiêu cực từ một hướng nhìn về vấn đề này, thay vào đó hãy nhìn nhận nhưỡng điểm tích cực của nó Sống thử trước hôn nhân giúp cho các đôi tình nhân có thể hiểu nhau hơn, biết rằng đối phương có thực sự hợp với mình hay không rồi mới quyết định tiến tới hôn nhân để có cuộc sống hạnh phúc hơn sau này Ngay cả khi ta vẫn không đồng tình khi nhìn vào những điểm tích cực đó thì chí ít phần nào

ta sẽ được mở mang về tư duy

3.8 Dám dấn thân

Khi bạn suy nghĩ ra ý tưởng mới, là lần đầu tiên được thử nghiệm, nhưng nếu bạn lo sợ và cảm thấy mức độ rủi ro cao, bạn quyết định từ bỏ Như vậy,

bạn đã tự đánh mất cơ hội của bản thân Nhưng nếu bạn tự tin vào ý tưởng và khả năng của mình, bạn dám đương đầu với thất bại phát huy năng lực thì trình độ của bạn sẽ được nâng tầm và hoàn thiện hơn

Hãy vượt ra khỏi những nỗi lo sợ đó và hành động ngay Đặt niềm tin vào những ý tưởng của bản thân để phát triển cho mình những khả năng sáng tạo độc đáo và hiệu quả hơn

“Hãy quên đi những hậu quả của sự thất bại Thất bại là một đoạn chuyển tiếp mà bạn chuẩn bị cho sự thành công tiếp theo của bạn.” Denis Waitley

Ví dụ: Trần Đặng Đăng Khoa và hành trình vòng quanh thế giới: Khi còn ở nhà, Khoa sống bình lặng, là một nhân viên kỹ thuật Cuộc sống dường như là một con đường bằng phẳng “Nhưng cảm giác đó không phải là mình Cuộc sống ngoài kia còn bao nhiêu thứ chờ mình khám phá và tìm hiểu cơ mà”, Khoa nói Nghĩ vậy, cậu đã suy nghĩ rất nhiều và cuối cùng đưa ra quyết định đầy tính thách thức “Dám đấu tranh với bản thân để lên đường nghĩa là

đã thực hiện được 90% giấc mơ của mình Phần còn lại cứ để cuộc đời dẫn lối”, Đăng Khoa nói

3.9 Không ỷ lại

Bất kỳ ai sinh ra cũng có khả năng tư duy sáng tạo, nhưng nếu không hành động thì khả năng đó sẽ mất dần theo thời gian Vì vậy, đừng cứ ngồi ỳ chờ mọi việc sẽ tự được giải quyết hoặc sẽ có người giải quyết giúp bạn mà hãy vận động trí óc của mình, hãy nghĩ làm thế nào để giải quyết công việc của bạn như thế nào nhanh nhất, đạt kết quả cao nhất Việc ỷ lại sẽ khiến cho bản thân trở nên chậm chạp, không muốn động não khi có vấn đề cần giải quyết Như thế cái khả năng tư duy, sáng tạo bẩm sinh sẽ dần biến mất và

biến mình kẻ thụ động, không có những sáng tạo riêng.

Ví dụ: Edison, một nhà bác học nổi tiếng với nhân loại với những phát minh vĩ đại, đã tự mình tìm tòi, sáng chế ra những thí nghiệm quan trọng mà không phải dựa dẫm, ỷ lại vào người khác