tiểu luận nguyên lý về sự phát triển vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên học viện ngân hàng

Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật là hai nguyên lý cơ bản và đóng vai trò xương sống trong phép duy vật biện chứng của triết học Mác - Lênin khi xem xét, kiến giải sư

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Học phần: Triết học Mác-Lênin

Đ

Ề TÀI : Nguyên lý về sự phát triển vào quá trình học tập,

rèn luyện của sinh viên Học viện ngân hàng.

Giảng viên hướng dẫn : Lê Trọng Khanh

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Mỹ Duyên

Lớp : K24KTDTB

Mã sinh viên : 24A4072234

Hà nội, ngày 23 tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

Phần mở đầu 1

NỘI DUNG

PHẦN I: LÝ LUẬN CHUNG

1.1 Nội dung phương pháp luận 3

Khái niệm nguyên lý về sự phát triển

Tính chất nguyên lý về sự phát triển

1.2 Ý nghĩa của phương pháp luận 5

PHẦN II: LIÊN HỆ THỰC TẾ VÀ LIÊN HỆ BẢN THÂN

2.1 Liên hệ thực tiễn 6 2.2 Liên hệ bản thân 8 PHẦN III: KẾT LUẬN 9

PHẦN MỞ ĐẦU

Phép biện chứng duy vật được xây dựng trên cơ sở một hệ thống những nguyên lý, những phạm trù cơ bản, những quy luật phổ biến phản ánh đúng đắn hiện thực Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật là hai nguyên lý cơ bản và đóng vai trò xương sống trong phép duy vật biện chứng của triết học Mác - Lênin khi xem xét, kiến giải sự vật, hiện tượng

Nguyên lý về sự phát triển là một trong hai nguyên lý quan trọng của phép biện chứng duy vật, là cơ sở khoa học cho sự hình thành quan điểm toàn diện Nguyên lý về sự phát triển của phép biện chứng duy vật phản ánh đặc trưng phổ quát nhất của thể giới , mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan đều có sự vận động

và phát triển , sự vận động phát triển ấy là không ngừng, có khi nhanh, khi chậm, khi tuần tự, có khi nhảy vọt, có lúc có những bước lùi, nhưng nếu nhìn ở cả một chặng đường thì tất cả đều phải là phát triển Phát triển là những cái mới ra đời thay thế cái cũ, cải tạo và phát triển nhanh, mạnh, vững hơn Phát triển là đặc trưng phổ biến , phát triển là một tất yếu khách quan

Nhận thấy vai trò, ý nghĩa quan trọng của nguyên lý về sự phát triển trong triết học Mác- Lê nin, em đã chọn đề tài:” Nguyên lý về sự phát triển và vận dụng quan điểm vào quá trình học tập, rèn luyện của sinh viên Học viện ngân hàng” từ

đó sẽ rút ra được ý nghĩa phương pháp luận của nguyên lý này , nhằm áp dụng vào thực tiễn thông qua sự vận dụng của bản thân chúng ta và nâng cao chất lượng học tập của sinh viên đại học

Kết cấu của tiểu luận : gồm 2 phần

Phần 1: Lý luận chung và ý nghĩa về nguyên lý về sự phát triển trong triết học Mác – Lenin

Phần 2: Liên hệ thực tế và liên hệ bản thân

Đối tượng nghiên cứu nguyên lý về sự phát triển Phạm vi nghiên cứu là sinh viên Học viện ngân hàng

Ý nghĩa lý luận : Giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguyên lý về sự phát triển Ý nghĩa thực tiễn: Nhằm vận dụng nguyên lý về sự phát triển vào việc nâng cao chất lượng học tập của sinh viên Học viện ngân hàng

NỘI DUNG

Phần 1: Lý luận chung

1.1 Nội dung phương pháp luận

a Khái niệm nguyên lý về sự phát triển

Phát triển là quá trình vận động từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, từ chất cũ đến chất mới ở trình độ cao hơn Như vậy, phát triển là vận động nhưng không phải mọi vận động đều là phát triển, mà chỉ vận động nào theo khuynh hướng đi lên thì mới là phát triển Vận động diễn ra trong không gian và thời gian, nếu thoát ly chúng thì không thể có phát triển Do vậy, ở phương Tây trước Kant chưa có quan niệm về phát triển, vì trước đó người ta mới chỉ suy tư về không gian mà chưa đặt vấn đề suy tư sâu về thời gian Còn ở phương Đông với văn hóa coi trọng truyền thống, mà Nho giáo là điển hình, thì quan niệm phát triển không hẳn hướng về tương lai mà thường hướng về quá khứ Một xã hội lý tưởng không phải là xã hội sẽ có mà là đã có Như vậy, nếu người phương Tây xem vật chất vận động trong thời gian tuyến tính, thì người phương Đông lại xem vật chất vận động trong thời gian tuần hoàn Xét từ cách tiếp cận phương Tây thì phương Đông không có khái niệm “phát triển", mà chỉ có khái niêm “tăng trưởng"

Quan điểm siêu hình phủ nhận sự phát triển, tuyệt đối hóa mặt ổn định của sự vật, hiện tượng Phát triển ở đây chỉ là sự tăng lên hoặc giảm đi về mặt lượng, chỉ là sự tuần hoàn, lặp đi lặp lại mà không có sự thay đổi về chất, không có sự ra đời của sự vật, hiện tượng mới và nguồn gốc của sự “phát triển" đó nằm ngoài chúng Phân biệt sự khác nhau cơ bản giữa quan điểm siêu hình và quan điểm biện chứng về sự phát triển, V.I Lênin viết: “Hai quan niệm cơ bản ( ) về sự phát triển (sự tiến hóa): sự phát triển coi như là giảm đi và tăng lên, như là lặp lại, và sự phát triển coi như là sự thống nhất của các mặt đối lập (sự phân đôi của cái thống nhất thành những mặt đối lập bài trừ lẫn nhau và mối quan hệ lẫn nhau giữa các mặt đối lập ấy Quan niệm thứ nhất là chết cứng, nghèo nàn, khô khan Quan niệm thứ hai là sinh động cho ta chìa khóa của “sự tự vận động" của tất thảy mọi cái đang tồn

tại; chỉ có nó mới cho ta chìa khóa của những “bước nhảy vọt", của “sự gián đoạn của tính tiệm tiến", của sự “chuyển hóa thành mặt đối lập", của sự tiêu diệt cái cũ

và sự nảy sinh ra cái mới

Như vậy, quan điểm biện chứng đối lập với quan điểm siêu hình về sự phát triển ở chỗ: coi sự phát triển là sự vận động đi lên, là quá trình tiến lên thông qua bước nhảy; sự vật, hiện tượng cũ mất đi, sự vật, hiện tượng mới ra đời thay thế; chỉ

ra nguồn gốc bên trong của sự vận động, phát triển là đấu tranh giữa các mặt đối lập bên trong sự vật, hiện tượng Các sự vật, hiện tượng của thế giới tồn tại trong sự vận động, phát triển và chuyển hóa không ngừng Cơ sở của sự vận động đó là sự tác động lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng và mâu thuẫn giữa các mặt đối lập trong mỗi sự vật, hiện tượng mặt đối lập trong mỗi sự vật, hiện tượng Vì thế, V.I Lênin cho rằng, học thuyết về sự phát triển của phép biện chứng duy vật là “hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiến diện" Do vậy, quan điểm này được xây dựng thành khoa học nhằm phát hiện ra các quy luật, bản chất và tính phổ biến của vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng trong thế giới

b Tính chất

Theo quan điểm duy vật biện chứng, phát triển có 4 tính chất cơ bản: tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú

Tính khách quan Tất cả các sự vật hay hiện tượng trong hiện thực luôn liên tục vận

động, phát triển theo một cách khách quan và độc lập với ý thức của con người Đây là sự thật hiển nhiên, dù ý thức của con người có nhận thức được hay không

và có mong muốn hay không

Tính khách quan của sự phát triển còn được biểu hiện trong nguồn gốc của sự vận động và phát triển Đó chính là quá trình bắt nguồn từ bản thân sự vật, hiện tượng

và được xem là quá trình giải quyết mâu thuẫn của sự vật hay hiện tượng đó Vì vậy, phát triển là thuộc tính tất yếu và khách quan, hoàn toàn không phụ thuộc vào ý thức của con người

Ví dụ: Hạt lúa, hạt đầu khi có nước, đất, chất dinh dưỡng, ánh sáng dù không có con người nhưng nó vẫn phát triển

Tính phổ biến của sự phát triển được thể hiện ở các quá trình phát triển diễn ra

trong một lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy; trong tất cả mọi sự vật và hiện tượng trong quá trình, mọi giai đoạn của sự vật hiện tượng đó Trong mỗi quá trình biến đổi đã có thể bao hàm khả năng dẫn đến sự ra đời phù hợp với quy luật khách quan

Trong tự nhiên : Tăng cường khả năng thích nghi cơ thể trước sự biến đổi của môi trường

Ví dụ: Người ở Miền Nam ra công tác làm việc ở Bắc thời gian đầu với khí hậu thay đổi họ sẽ khó chịu nhưng dần họ quen và thích nghi

Trong xã hội: Nâng cao năng lực chinh phục tự nhiên, cải tạo xã hội, tiến tới mức độ ngày càng cao trong sự nghiệp giải phóng con người

Ví dụ: Mức sống của dân cư xã hội sau lúc nào cũng cao hơn so với xã hội trước

Trong tư duy : Khả năng nhận thức ngày càng sâu sắc, đầy đủ, đúng đắn hơn với tự nhiên và xã hội

Ví dụ: Trình độ hiểu biết của con người ngày càng cao so với trước đây

Tính đa dạng, phong phú của sự phát triển được thể hiện ở chỗ:

Tính đa dạng và phong phú của sự phát triển được thể hiện rõ nhất ở chỗ: phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật, hiện tượng Tuy nhiên, mỗi sự vật, một hiện tượng hay mỗi lĩnh vực hiện thực lại sẽ có quá trình phát triển không hoàn toàn giống nhau để đảm bảo sự phong phú, đa dạng

Hiện tượng phát triển tồn tại ở những không gian và thời gian khác nhau sự vật, hiện tượng Đồng thời, trong quá trình phát triển của mình, sự vật hay các hiện tượng còn chịu nhiều sự tác động của các sự vật, hiện tượng hay từ quá trình khác, của rất nhiều yếu tố và điều kiện lịch sử nhất định

Sự tác động đó cũng có thể làm thay đổi chiều hướng phát triển của sự vật, hiện tượng, đặc biệt có thể làm cho sự vật, hiện tượng thụt lùi tạm thời, thậm chí có thể dẫn tới sự phát triển về mặt này và thoái hóa trên những mặt khác…

Ví dụ : ngày nay trẻ em phát triển nhanh hơn cả về thể chất lẫn trí tuệ so với trẻ em ở các thế hệ trước do chúng được thừa hưởng những thành quả, những điều kiện thuận lợi mà xã hội mang lại Trong thời đại hiện nay, thời gian công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước của các quốc gia chậm phát triển và kém phát triển sẽ ngắn hơn nhiều so với các quốc gia đã thực hiện chúng do đã thừa hưởng kinh nghiệm và sự hỗ trợ của các quốc gia đi trước Song vấn đề còn ở chỗ, sự vận dụng kinh nghiệm và tận dụng sự hỗ trợ đó như thế nào lại phụ thuộc rất lớn vào những nhà lãnh đạo và nhân dân của các nước chậm phát triển và kém phát triển

Tính kế thừa, Sự phát triển tạo ra cái mới phải dựa trên cơ sở chọn lọc, kế thừa, giữ

lại, đồng thời cải tạo ít nhiều những bộ phận, đặc điểm, thuộc tính đặc trưng… còn hợp lý của cái cũ; đồng thời cũng đào thải, loại bỏ những tất cả những gì còn bị coi

là tiêu cực, lạc hậu và không tích hợp của cái cũ Như vậy thì cái mới này mới có thể phát triển thành cái mới khác dựa trên cơ sở kế thừa

1.2 Ý nghĩa của phương pháp luận

Từ việc nghiên cứu nguyên lý về sự phát triển của các sự vật và hiện tượng mà chúng ta có thể rút ra ý nghĩa quan điểm phát triển trong nhận thức, hoạt động thực tiễn

Đây chính là cơ sở lý luận khoa học để có thể định hướng được việc nhận thức thế giới và cải tạo thế giới Theo như nguyên lý này thì trong mọi nhận thức và trong thực tiễn cần phải có quan điểm về sự phát triển Để có thể phát triển được thì cần phải khắc phục được những tư tưởng bảo thủ, trì trệ, lạc hậu, định kiến, đối lập với sự phát triển

Để nhận thức và giải quyết được bất cứ những vấn đề gì trong thực tiễn thì một mặt cần phải đặt sự vật theo khuynh hướng đi lên của nó Vì vậy đòi hỏi phải nhận

thức được tính quanh co, phức tạp của sự vật, hiện tượng trong quá trình phát triển của nó

Nguyên lý về sự phát triển cho thấy trong hoạt động nhận thức và trong hoạt động thực tiễn của con người cần phải tôn trong quan điểm phát triển phát triển Quan điểm này đòi hỏi khi nhận thức cũng như khi giải quyết một vấn đề nào đó thì con người cần phải đặt chúng ở trạng thái động và nằm trong khuynh hướng chung của sự phát triển

Với tư cách là những nguyên tắc phương pháp luận, là quan điểm toàn diện, quan điểm phát triển góp phần định hướng, chỉ đạo hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn cải tạo chính bản thân của con người

Xem xét sự vật theo quan điểm phát triển còn phải biết phân chia thành các quá trình phát triển của sự vật thành những giai đoạn Trên cơ sở này tìm ra phương pháp nhận thức và những cách tác động phù hợp nhằm thúc đẩy sự vật tiến triển nhanh hơn hoặc là kìm hãm sự phát triển của nó tùy thuộc vào sự phát triển đó có lợi hay là có hại đối với đời sống của con người

Vận dụng quan điểm về sự phát triển vào hoạt động thực tiễn nhằm mục đích thúc đẩy các sự vật phát triển theo đúg như quy luật vốn có của nó đòi hỏi chúng ta cần phải tìm ra được những mâu thuẫn của sự vật qua hoạt động thực tiễn từ đó giải quyết được mâu thuẫn và tìm ra được sự phát triển

PHẦN II : LIÊN HỆ THỰC TẾ VÀ LIÊN HỆ BẢN THÂN

2.1 Liên hệ thực tiễn

Khi khẳng định vai trò của tư duy (ý thức) đối với nhận thức và cải tạo thế giới, V.I.Lênin đã khẳng định: “Ý thức con người không phải chỉ phản ánh thế giới khách quan, mà còn tạo ra thế giới khách quan” Điều này cho thấy, một mặt, thông qua hoạt động tư duy, con người có thể nhận thức đúng đắn hiện thực khách quan; mặt khác, thông qua hoạt động thực tiễn, con người có thể cải biến hiện thực khách quan theo những lợi ích của mình Từ đó, có thể khẳng định tư duy khoa học, năng lực tư duy khoa học có vai trò quan trọng đối với cả hoạt động nhận thức lẫn hoạt động thực tiễn

Việc vận dụng quan điểm về sự phát triển vào hoạt động thực tiễn góp phần thúc đẩy các sự vật phát triển theo đúng quy luật vốn có của nó đòi hỏi mỗi chúng ta phải tìm ra mâu thuẫn của sự vật và bằng hoạt động thực tiễn mà giải quyết mâu thuẫn, phải thấy được sự phát triển là quá trình khó khăn, phức tạp

Ví dụ: có một người bị bệnh , bệnh nhẹ chỉ hơi mệt mỏi chỉ ảnh hưởng chút đến sức khỏe hiện tại thôi nhưng mà nếu người đó không áp dụng nguyên lý về sự phát triển không xem xét nó có sự vận động và phát triển không ngừng thì bệnh đó nó

sẽ âm ỉ phát triển ngày càng nặng hơn và người đó sẽ không nhận ra mà đi khám đi chữa khi đó sẽ dẫn tới hậu quả rất tệ hại

Vận dụng nguyên lý về sự phát triển và thực tiễn sẽ giúp con người nâng cao khả năng tư duy ,không nhìn nhận mọi thứ một cách phiến diện , một chiều mà theo cái nhìn tổng quát, khách quan hơn

Ví dụ nhìn vào một bạn sinh viên học kém, nếu chúng ta không áp dụng nguyên lý về sự phát triển thì chúng ta sẽ nhìn sự vật ở một thời điểm thì chúng ta sẽ lập tức phán xét rằng bạn này sẽ mãi mãi kém như vậy và sau này bạn này sẽ là một người lao động kém lương thấp đúng không? Nhưng mà nếu chúng ta áp dụng nguyên lý về sự phát triển thì chúng ta có thể nhìn thấy là bạn này sự học hỏi của bạn này luôn luôn vận động và phát triển thì bạn sinh viên này rất có thể sẽ là sinh viên khá