đã đạt được nhiều thành công trong công cuộc điều chỉnh xuất nhập khẩu bằng nhiềuchính sách và cũng có thể thấy được tầm quan trọng của xuất nhập khẩu đối với sự pháttriển của một quốc g
Trang 1Mục lục
Lời mở đầu 1
I Đặt vấn đề 2
1 Lý do chọn đề tài 2
2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
3 Mục đích nghiên cứu 2
3.1 Mục tiêu tổng quát 2
3.2 Mục tiêu cụ thể 2
4 Phương pháp nghiên cứu 3
II Cơ sở lý thuyết 3
1 Xuất khẩu 3
1.1 Khái niệm 3
1.2 Các nhân tố tác động tới xuất khẩu 3
1.3 Vai trò của xuất khẩu 4
1.3.1 Phát triển doanh nghiệp 4
1.3.2 Mang nguồn thu ngoại tệ lớn cho đất nước 4
1.3.3 Đánh dấu thương hiệu Việt trên trường quốc tế 4
1.3.4 Thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu 4
2 Nhập khẩu 4
2.1 Khái niệm 4
2.2 Đặc điểm của nhập khẩu 5
2.3 Vai trò của nhập khẩu 5
III Tình hình xuất khẩu của Trung Quốc 6
1 Khái quát chung về hình hình xuất nhập khẩu của Trung Quốc 6
2 Nhập khẩu 8
2.1 Lương thực, thực phẩm 8
2.2 Thép và nguyên liệu thô 12
3 Xuất khẩu 13
3.1 Khẩu trang và trang thiết bị y tế 14
3.2 Hàng gia công 14
2.4 Trái cây 15
2.5 Thép 15
Trang 23 Mối quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc 16
IV Bài học kinh nghiệm của Việt Nam 18
Tài liệu tham khảo 20
Trang 3hội thị trường” (theo Wikipedia) Dưới sự lãnh đạo của Đặng Tiểu Bình, Trung Quốc tiến
hành cải cách mở cửa nền kinh tế vào năm 1978 và đã đạt được nhiều kết quả khả quan,đưa Trung Quốc trở thành cường quốc có quốc gia có tốc độ phát triển nhanh nhất thếgiới sau 30 năm Tuy nhiên, ngoài những thành tựu đó thì trung quốc cũng đang phải đốimặt với nhiều vấn đề như ô nhiễm môi trường, chênh lệch giới tính, … Và trong bàinghiên cứu này sẽ nghiên cứu kỹ hơn về cách vận hành nền kinh tế qua các chính sáchcủa Trung Quốc
Trang 4đã đạt được nhiều thành công trong công cuộc điều chỉnh xuất nhập khẩu bằng nhiềuchính sách và cũng có thể thấy được tầm quan trọng của xuất nhập khẩu đối với sự pháttriển của một quốc gia Chính vì tầm quan trọng và tính cấp thiết của thực trạng như vậy
mà em quyết định chọn đề tài: “xuất nhập khẩu của trung quốc giai đoạn 2015-2021 và
bài học kinh nghiệm của việt nam”.
2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: bài viết nghiên cứu về kinh tế và tình hình xuất nhập khẩucủa Trung Quốc
Phạm vi nghiên cứu:
- Về không gian: bài nghiên cứu tập trung nghiên cứu về xuất – nhập
khẩu của Trung Quốc
- Về thời gian: nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2021 Đây là thời
kỳ mà tình hình xuất nhập khẩu của Trung Quốc gặp nhiều biến động,nhất là thời điểm cuối năm 2019 tới nay do ảnh hưởng nặng nề từ dịchbệnh Covid 19
Để đạt được mục tiêu tổng quát đã đề ra, nghiên cứu có ba mục tiêu cụ thể:
- phân tích tình hình xuất – nhập khẩu của Trung Quốc trong giai đoạn
2015 – 2021
- Rút ra những điểm mạnh và hạn chế
Trang 5- Liên hệ tới thực trạng xuất – nhập khẩu của Việt Nam.
- Rút ra những bài học kinh nghiệm và giải pháp để thúc đẩy hoạt độngxuất nhập khẩu của Việt Nam
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp sưu tầm: đây là một phương pháp quan trọng vì trên cơ sở
số liệu đã sưu tầm trên sách báo, Internet liên quan đến chủ đề, từ đó cóthể rút ra được những nhận xét, đánh giá khách quan nhất về tình hìnhXuất nhập khẩu của Trung Quốc để từ đó đưa ra những phương hướngthích hợp cho Việt Nam
- Phương pháp phân tích tổng hợp: trong quá trình nghiên cứu, các số
liệu cụ thể về tình hình hoạt động xuất - nhập khẩu của Trung Quốc, vềsản lượng, doanh thu, lợi nhuận, tỷ lệ phần trăm trong tổng giá trị sảnxuất,… cần được phân tích – tổng hợp để có được những con số chínhxác và phù hợp nhất
- Phương pháp biểu đồ - hình ảnh: việc sử dụng phương pháp này giúp
cho các vấn đề được nghiên cứu được cụ thể, trực quan và trực diệnhơn
II Cơ sở lý thuyết.
1 Xuất khẩu.
1.1 Khái niệm.
Theo Wikipedia, xuất khẩu được hiểu là: “Xuất khẩu hay xuất cảng, trong lýluận thương mại quốc tế là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho nước ngoài, trong cách tínhtoán cán cân thanh toán quốc tế theo IMF là việc bán hàng hóa cho nước ngoài”
Xuất khẩu không phải là hành vi bán hàng riêng lẻ mà là hệ thống bán hàng ranước ngoài có tổ chức, hệ thống cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm mục đích thu lợi nhuận,chuyển đổi cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất hàng hóa từng bước nâng cao đời sống củangười dân Xuất khẩu mang lại nguồn thu ngoại tệ cho quốc gia, thúc đẩy các ngành kinh
tế khác, thúc đẩy nhập khẩu, giải quyết công ăn việc làm, khuyến khích các thành phầnkinh tế mở rộng sản xuất
1.2 Các nhân tố tác động tới xuất khẩu
Khi các yếu tố khác không đổi thì giá trị xuất khẩu của một quốc gia phụ thuộc và
tỷ giá hối đoái và thu nhập của nước ngoài
Trang 6- Tỷ giá hối đoái: khi giá trị của đồng nội tệ giảm so với đồng ngoại tệ
hay tỷ giá hối đoái tăng thì giá trị xuất khẩu cũng tăng nhờ giá hàng hóathu bằng ngoại tệ thu được và quy đổi về nội tệ trở nên cao hơn
- Thu nhập của nước ngoài: hay nói các khác, nước khác có mức độ tăng
trưởng kinh tế nhanh hơn thì giá trị xuất khẩu cũng tăng theo
1.3 Vai trò của xuất khẩu.
1.3.1 Phát triển doanh nghiệp.
Xuất khẩu mang lại một nguồn thu ngoại tệ lớn cho doanh nghiệp Việt Nam đangngày càng mở cửa rộng hơn nền kinh tế thị trường, điều này tạo điều kiện cho doanhnghiệp xuất khẩu hàng hóa một cách dễ dàng hơn, mang tớ một nguồn khách hàng lớn từkhách hàng quốc tế cho doanh nghiệp Không những thế, xuất khẩu còn tạo động lực chodoanh nghiệp không ngừng tăng khả năng cạnh tranh, năng lực sản xuất, năng lực chuyênmôn, chất lượng hàng hóa và dịch vụ của mình
1.3.2 Mang nguồn thu ngoại tệ lớn cho đất nước
Hầu hết các quốc gia phát triển đều phát triển kinh tế từ xuất khẩu bởi, họ luônkhuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa của mình, đây chính là cơ sở để cân bằngcán cân thanh toán, là cơ sở để tăng tích lũy ngoại tệ, góp phần thúc đẩy nền kinh tế quốcgia phát triển
1.3.3 Đánh dấu thương hiệu Việt trên trường quốc tế
Một khi các doanh nghiệp có thể tạo được tên tuổi của mình trên thị trường thếgiới, sẽ mang được những sản phẩm không chỉ là mang thương hiệu của doanh nghiệp
mà còn là thương hiệu quả cả quốc gia ra thế giới, được cộng đồng nước ngoài biết tới
1.3.4 Thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu
Dòng trung chuyển hàng hóa giữa các quốc gia sẽ là động lực để thúc đẩy sản xuấtcủa từng quốc gia phát triển Mặt khác, hoạt động trao đổi diễn ra mạnh mẽ, không nhữngtrao đổi về hàng hóa và dịch vụ mà nó còn là dòng lưu chuyển khoa học công nghệ, đây
là cơ hội rất lớn cho các quốc gia kém và đang phát triển trong công cuộc công nghiệphóa – hiện đại hóa của mình
2 Nhập khẩu.
2.1 Khái niệm
Trang 7Nhập khẩu theo Wikipedia được hiểu là: “Nhập khẩu là hoạt động kinh doanhbuôn bán trên phạm vi quốc tế, là quá trình trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trênnguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ là môi giới Nó không phải là hành vi buôn bánriêng lẻ mà là một hệ thống các quan hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bêntrong và bên ngoài.”
Mục đích của hoạt động nhập khẩu là sử dụng có hiệu quả nguồn ngoại tệ để nhậpkhẩu thiết bị kỹ thuật, vật tư y tế cho quá trình sản xuất, mở rộng quy mô, tăng giá trịngày công, nâng cao năng suất lao động, giải quyết vấn đề khan hiếm nguồn hàng, vật tưtrên thị trường trong nước
Không những thế, nhập khẩm đảm bảo ổn định sự phát triển của các ngành kinh tế
có liên quan, ngành có lợi thế so sánh của quốc gia, góp phần rất lớn trong công cuộcphân công lao động, chuyên môn hóa, kết hợp hài hòa và có hiệu quả giữa nhập khẩu,xuất khẩu và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế
2.2 Đặc điểm của nhập khẩu
Nhập khẩu có các đặc điểm sau:
- Nhập khẩu không những chịu sự quản lý của một quốc gia mà nó cònphải chịu sự điều chỉnh, quản lý của nhiều luật lệ quốc tế, tập quánthương mại quốc tế
- Đa dạng về phương thức giao dịch trên thị trường: giao dịch thôngthường, giao dịch qua hội chợ triễn lãm, giao dịch qua trung gian,…
- Không những giao dịch mà phương thức thanh toán cũng rất phong phú:hàng đồi hàng, nhờ thu, L/C,…
- Trong thanh toán thường sử dụng các loại tiền tệ có sức chuyển đổi caonhư: bảng Anh, Euro, USD,…
- Điều kiện giao hàng cũng rất nhiều nhưng được sử dụng nhiều nhất vẫnlà: FOB,CIF,…
- Kinh doanh nhập khẩu phụ thuộc vào: trình độ quản lý, kiến thức kinhdoanh, sự nhạy bén đối với sự thay đổi không ngừng của thị trường,trình độ quản lý của doanh nghiệp,…
2.3 Vai trò của nhập khẩu.
Thứ nhất: nhập khẩu tạo điều kiện cho việc chuyển giao công nghệ giữa các nước
phát triển với các nước đang phát triển: nhờ nhập khẩu mà các quốc gia có thể tiếp cậnđược với khoa học công nghệ nhanh hơn, tiết kiệm thời gian hơn, tạo ra sự phát triểnvượt bậc của sản xuất xã hội, tao sự đồng đều về trình độ phát triển giữa các quốc gia
Trang 8Thứ hai: nhập khẩu thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước không ngừng học hỏi
và phát triển nhờ sự cạnh tranh khốc liệt giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước, từ đótạo ra sự phát triển trong kinh tế và sự thanh lọc những doanh nghiệp không đủ tiêuchuẩn trong xã hội
Thứ ba: nhập khẩu xóa bỏ tình trạng độc quyền hàng hóa, phá vỡ triệt để chế độ tự
cung tự cấp, lật đổ chế độ nền kinh tế đóng, bảo thủ
Thứ tư: nhập khảu bổ sung kịp thười nhu cầu về hàng hóa và dịch vụ trong nước,
tạo ra sự cân bằng trong cung và cầu cũng như trong thị trường sản xuất và tiêu dùng
Thứ năm: nhập khẩu là cầu nối quan trọng giữa thị trường trong và ngoài nước,
tạo điều kiện hợp tác quốc tế, phân công lại lao động, phát huy được lợi thế so sánh củamỗi quốc gia
III Tình hình xuất khẩu của Trung Quốc.
1 Khái quát chung về hình hình xuất nhập khẩu của Trung Quốc.
“Các cải cách kinh tế được thực hiện vào năm 1978 đã đưa Trung Quốc trở thànhcường quốc kinh tế hàng đầu của thế giới Để định hướng phát triển kinh tế, chính quyền
Trang 9trung ương Trung Quốc đã thông qua "kế hoạch 5 năm" đã trình bày chi tiết các ưu tiêntrong sự phát triển kinh tế và các chính sách thiết yếu Giống như Nhật Bản và Hàn Quốctrước đó, Trung Quốc đã phát triển ổn định, nâng cao mức thu nhập và mức sống củangười dân trong đồng thời sản xuất hàng hóa tiêu thụ trên toàn cầu Trung Quốc cũng trởthành một cường quốc công nghiệp, từ việc vượt ra khỏi những thành công ban đầu tronglĩnh vực có mức lương thấp như quần áo và giày dép để chuyển dần sang các sản phẩmhàng hóa phức tạp đòi hỏi hàm lượng kiến thức cao như máy tính, dược phẩm và ô tô.Các nhà máy của Trung Quốc đã tạo ra 3.700 tỷ USD giá trị gia tăng sản xuất thực tế,nhiều hơn cả Mỹ, Hàn Quốc, Đức và Anh cộng lại
Số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GAC) vừa cho biết, tổng kim ngạchxuất nhập khẩu hàng hóa nước này năm qua tăng 1,9% so với cùng kỳ 2019, lên 32.160
tỷ nhân dân tệ (khoảng 5.000 tỷ USD), đạt mức cao kỷ lục Trong đó, xuất khẩu tăng 4%
và nhập khẩu giảm 0,7%
Tính riêng tháng 12/2020, xuất khẩu đã tăng 10,9% so với cùng kỳ 2019 Ngườiphát ngôn GAC Li Kuiwen nói rằng, Trung Quốc đã vượt lên những thách thức kinh tế vàthương mại toàn cầu với tư cách là nền kinh tế lớn duy nhất trên thế giới tăng trưởngdương trong thương mại hàng hóa nước ngoài Các đối tác thương mại hàng đầu của
Quốc, Đức, Singapore, Malaysia, Nga và Hà Lan Theo số liệu thống kê của Hoa Kỳ,thặng dư thương mại của Trung Quốc đối với Hoa Kỳ năm 2004 là 170 tỷ USD, hơn gấpđôi so với mức năm 1999 Chỉ tính riêng Wal-Mart, nhà bán lẻ hàng đầu Hoa Kỳ, đã làđối tác xuất khẩu lớn thứ 7 của Trung Quốc và xếp trên Vương quốc Liên hiệp Anh vàBắc Ireland về nhập khẩu hàng Trung Quốc Trong 5 cảng bận rộn nhất thế giới, có 3cảng ở Trung Quốc
Tổng cục hải quan Trung Quốc ngày 7/6/2021 công bố báo cáo cho biết tổng kimngạch xuất- nhập khẩu của Trung Quốc trong 5 tháng đầu năm 2021 đạt 14.760 tỷ Nhânđân tệ (2.310 tỷ USD), tăng 28,2% so với cùng kỳ năm ngoái Theo báo cáo trên, so với 5tháng đầu năm 2019, nửa năm trước khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát tại Trung Quốc,tổng kim ngạch xuất - nhập khẩu của nước này trong 5 tháng đầu năm 2021 cũng tăng21,6%.Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong 5 tháng đầu năm 2021 tăng 56,2% sovới cùng kỳ năm ngoái, đạt 1.320 tỷ Nhân dân tệ
Trung Quốc đã thử giảm bớt độc quyền ngoại thương và nỗ lực hội nhập với hệthống ngoại thương thế giới Tháng 11 năm 1991, Trung Quốc đã gia nhập hệ thốngthương mại toàn cầu Cũng trong thời gian này, Trung Quốc đã gia nhập APEC, sự gianhập làm tăng cường tự do thương mại và hợp tác trong các vấn đề kinh tế, thương mại,
Trang 10đầu tư và công nghệ Năm 2001, Trung Quốc đã giữ chức chủ tịch APEC và ThượngHải đã đăng cai hội nghị các lãnh đạo APEC thường niên.”
Hoa kỳ là thị trường thương mại lớn nhất của Trung Quốc, Trung Quốc xuất khẩuhầu như các sản phẩm về lương thực, thực phẩm sang mỹ và nhập khẩu từ mỹ các sảnphẩm về thiết bị phát điện, máy bay và phụ tùng, máy tính và máy công nghiệp, nguyênliệu thô, hóa chất.”
“Kim ngạch mậu dịch giữa Trung Quốc và Nga đạt 29,1 tỷ USD năm 2005, tăng37,1% so với năm 2004 Các mặt hàng xuất khẩu máy móc và hàng điện tử của TrungQuốc đến Nga tăng 70%, chiếm 24% tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc đến Ngatrong 11 tháng đầu năm 2005 Trong cùng thời gian đó, các sản phẩm công nghệ cao xuấtkhẩu của Trung Quốc đến Nga tăng 58%, chiếm 7% tổng kim ngạch xuất khẩu của TrungQuốc sang Nga
Quan hệ kinh tế thương mại với Việt Nam đã phát triển nhanh chóng, nổi bật lên
là xu thế thặng dư thương mại với Việt Nam đang tiếp tục tăng lên từ năm 2001 cho đếnnay Xuất khẩu của Trung Quốc tăng vọt và thặng dư thương mại với Việt Nam đã giatăng rất nhanh chóng, xuất siêu vượt 200% so với nhập khẩu từ Việt Nam vào năm 2006,nếu kể lượng dịch vụ bao gồm ngân hàng, du lịch, viễn thông, bán điện thì thặng dưthương mại còn cao hơn nữa”
về cá, New Zealand về sữa Một số nhà cung cấp lương thực hàng đầu cho Trung Quốcnhư:
- Đậu nành (38,3 tỷ USD): Brazil, Mỹ, Argentina và Canada
- Cá và thủy sản (6,9 tỷ USD): Nga, Canada, New Zealand, Nauy vàIndonesia
- Nước giải khát và đồ uống có cồn (4,9 tỷ USD): Pháp, Mỹ, Úc, Đức,Chile, Tây Ban Nha
- Ngũ cốc, bột mì, chế phẩm từ sữa (4,6 tỷ USD): Hà Lan, Ireland, NewZealand, Đức, Hàn Quốc, Đan Mạch, Singapore và Indonesia
Trang 11- Cao lương, lúa mạch, lúa mì và bắp (4,1 tỷ USD): Mỹ, Úc.
- Các sản phẩm sữa (3,5 tỷ USD): New Zealand, Úc, Pháp, Mỹ và Đức
- Thịt heo (3,2 tỷ USD): Đức, Tây Ban Nha, Mỹ, Đan Mạch và Canada
- Nguyên liệu thức ăn chăn nuôi (3,1 tỷ USD): Mỹ, Peru, Việt Nam,Canada và Thái Lan Bột cá là thành phần chính
- Thịt bò (2,5 tỷ USD): Brazil, Uruguay, Úc, New Zealand và Argentina
- Nội tạng động vật (2,5 tỷ USD): Mỹ, Đức, Đan Mạch, Canada và TâyBan Nha
- Các chế phẩm thực phẩm khác (2,2 tỷ USD): Mỹ, Việt Nam, Úc, TháiLan và Đài Loan Xuất khẩu của Việt Nam bao gồm chiết xuất cà phê
- Đường (1,5 tỷ USD): Brazil, Cuba, Hàn Quốc và Thái Lan
2017 Ngoài châu Á, Trung Quốc nhập khẩu gạo của Mỹ, Canada và Italia” (Theo tổngcục thống kê Trung Quốc)
Các thị trường cung cấp gạo cho Trung Quốc được kể đến như:
- Việt Nam: chiếm 55.9% tổng nhập khẩu gạo của Trung Quốc, với 1.02
tỷ USD
- Thái Lan: chiếm 29.8% với 544.1 triệu USD
- Campuchia: chiếm 5.5% với 101.1 triệu USD
- Pakistan: chiếm 5.1% với 93.6 triệu USD
- Lào: chiếm 1.8% với 93.6 triệu USD
5 nhà nhập khẩu gạo lớn nhất Trung Quốc đã chiếm tới 98,1% trong tổng số nhậpkhẩu gạo của Trung Quốc Không những thế, Việt Nam với vai trò là nhà cung cấp gạolớn nhất, trị giá xuất khẩu gạo sang Trung Quốc đang không ngừng tăng lên, trong giaiđoạn 2013-2017 đã tăng 65.8% trong tổng giá trị nhập khẩu gạo của nước này
Trang 12“Ngoài ra, Nhập khẩu ethanol từ Mỹ của Trung Quốc tăng từ 1m3 trong tháng1/2017 lên 91.283m3 trong tháng 1/2018, trong khi nhập khẩu ethanol từ Pakistan đạt29.406m3 trong tháng 1/2018.
Đồng thời, nhập khẩu kê của Trung Quốc – một hàng hóa nhập khẩu khác củaTrung Quốc đối mặt với tình hình khá bất lợi với việc điều tra chống bán phá giá với kê
Mỹ xuất khẩu – duy trì tương đối ổn định, ở mức 564.517 tấn; trong đó 560.517 tấn đến
từ Mỹ
Đường, mặt hàng Trung Quốc cũng thắt chặt các hạn chế nhập khẩu, cho thấyphản ứng mạnh hơn trước các chính sách này, với kim ngạch nhập khẩu giảm mạnh trongcùng kỳ so sánh
Ngược lại, nhập khẩu đậu tương của Trung Quốc tăng mạnh trong tháng 1/2018như dự báo, đặc biệt là cơ cấu các nhà cung cấp thay đổi mạnh Mỹ vẫn là nước cung cấpđậu tương lớn nhất cho Trung Quốc, với 5,82 triệu tấn nhưng mức nhập khẩu này giảm14,2% trong cùng kỳ so sánh Ngược lại, nhập khẩu đậu tương từ Brazil tăng vọt 719,9%lên 2,07 triệu tấn
Kim ngạch nhập khẩu bông bật tăng trở lại sau khi suy giảm xuống mức thấp nhất
kể từ 9/2010 trong tháng 6 Kim ngạch nhập khẩu tháng 7 đạt 157,1 ngàn tấn, tăng hơn30% so với tháng 6 nhưng vẫn giảm 7% so với cùng kỳ năm ngoái.”
Theo Agrimoney (gappingworld.com)
“Trung Quốc đang tăng cường nhập khẩu ngô, với kim ngạch nhập khẩu tháng 7đạt 172,6 ngàn tấn, mức cao nhất kể từ tháng 10/2017, mặc dù vẫn giảm 11% so với cùng
kỳ năm ngoái Kim ngạch nhập khẩu ngô trong tháng 7 không thay đổi nhiều so với tháng
6, giữ mức nhập khẩu ròng ngô của nước này ở 163 ngàn tấn
Ngược lại, kim ngạch nhập khẩu lúa mỳ trong tháng 7 của Trung Quốc giảm hơn60% so với tháng 6, ở mức 279,8 ngàn tấn Nhu cầu nhập khẩu dầu thực vật của nước nàyvẫn mạnh
Kim ngạch nhập khẩu dầu cọ của Trung Quốc trong tháng 7 giảm nhẹ so với tháng
6 Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu dầu đậu tương chạm mức thấp nhất kể từ tháng9/2017
