TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC MÁC LENIN: Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ý nghĩa của nó với việc nâng cao chất lượng học tập của sinh viên hiện nay

Trong đời sống hàng ngày, trong quá trình quan sát, nghiên cứu, tiếp thu tri thức có chọn lọc, con người dần dần nhận thức được tính trật tự và mối liên hệ lặp đi lặp lại mang tính “quy luật” của các sự vật, sự việc, hiện tượng. Các quy luật đó đều mang tính khách quan. Do đó, con người không thể tạo ra hoặc tự ý xóa bỏ mà chỉ có thể nhận thức, tiếp thu và vận dụng nó trong thực tiễn, trong đời sống hàng ngày. Trong tiến trình vận động và phát triển, mọi sự vật (hiện tượng, quá trình) đều không ngừng biến đổi. Sự biến đổi này tuân theo những quy luật nhất định trong đó có Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại. Đây là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, là cách thức vận động, phát triển của mọi sự vật trong thế giới. Nhận thức được quy luật này có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét các sự vật, hiện tượng. Sinh viên Việt Nam nói chung và sinh viên Học viện Ngân hàng nói riêng, việc nhận thức đúng đắn quy luật lương chất sẽ có ý nghĩa rất lớn và đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình học tập, tiếp thu tri thức và rèn luyện đạo đức, hình thành nhân cách. Trong phạm vi của tiểu luận này, em xin được trình bày những cơ sở lý luận cung về nội dung của quy luật lượng chất, trên cơ sở đó rút ra sự vận dụng quy luật chuyển hóa lượng chất vào việc nâng cao chất lượng học tập của sinh viên Việt Nam hiện nay.

Học phần: TRIẾT HỌC MÁC LÊ-NIN

Đ

Ề TÀI : Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về

lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ý nghĩa của nó với việc nâng cao chất lượng học tập của sinh viên hiện nay

Giảng viên hướng dẫn :

Sinh viên thực hiện :

Lớp :

Mã sinh viên :

Hà nội, ngày 26 tháng 04 năm 2021

MỤC LỤC:

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

Phần 1: Phần lý luận 2

1.1 Các khái niệm 2

1.2 Quan hệ biện chứng giữa lượng và chất 5

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận 5

Phần 2 Phần liên hệ thực tế và liên hệ bản thân 6

2.1 Sự khác nhau cơ bản giữa việc học tập ở phổ thông và đại học 7

2.2 Vận dụng quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình học tập của sinh viên hiện nay 8

2.3 Phương pháp học tập 9

KẾT LUẬN 12

MỞ ĐẦU

Trong đời sống hàng ngày, trong quá trình quan sát, nghiên cứu, tiếp thu tri thức có chọn lọc, con người dần dần nhận thức được tính trật tự và mối liên

hệ lặp đi lặp lại mang tính “quy luật” của các sự vật, sự việc, hiện tượng Các quy luật đó đều mang tính khách quan Do đó, con người không thể tạo ra hoặc tự ý xóa bỏ mà chỉ có thể nhận thức, tiếp thu và vận dụng nó trong thực tiễn, trong đời sống hàng ngày Trong tiến trình vận động và phát triển, mọi

sự vật (hiện tượng, quá trình) đều không ngừng biến đổi Sự biến đổi này tuân theo những quy luật nhất định trong đó có Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại Đây là một trong

ba quy luật của phép biện chứng duy vật, là cách thức vận động, phát triển của mọi sự vật trong thế giới Nhận thức được quy luật này có ý nghĩa rất quan trọng trong hoạt động thực tiễn khi chúng ta xem xét các sự vật, hiện tượng Sinh viên Việt Nam nói chung và sinh viên Học viện Ngân hàng nói riêng, việc nhận thức đúng đắn quy luật lương- chất sẽ có ý nghĩa rất lớn và đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình học tập, tiếp thu tri thức và rèn luyện đạo đức, hình thành nhân cách Trong phạm vi của tiểu luận này,

em xin được trình bày những cơ sở lý luận cung về nội dung của quy luật lượng - chất, trên cơ sở đó rút ra sự vận dụng quy luật chuyển hóa lượng chất vào việc nâng cao chất lượng học tập của sinh viên Việt Nam hiện nay

NỘI DUNG

Phần 1: Phần lý luận

1.1 Các khái niệm

Bất cứ sự vật, sự việc, hiện tượng nào cũng đều bao gồm mặt chất và mặt lượng Hai mặt này thống nhất với nhau trong mọi sự vật, sự việc, hiện tượng Trong quá trình phát triển tư tưởng triết học của nhân loại cũng đã xuất hiện nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm chất cũng như khái niệm lượng hay

là về quan hệ giữa chúng Sau này, phép biện chứng duy vật ra đời đem lại những quan điểm đúng đắn về chúng, từ đó khái quát thành “quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật này chỉ ra cách thức chung nhât của sự vận động và phát triển, khi cho thấy sự thay đổi về chất chỉ xảy ra khi sự vật, hiện tượng đã tích lũy những thay đổi về lượng đến mức nhất định Quy luật cũng chỉ ra tính chất của sự vận động và phát triển, khi cho thấy sự thay đổi về lượng của sự vật, hiện tượng diễn ra từ từ kết hợp với sự thay đổi nhảy vọt về chất làm cho sự vật, hiện tượng vừa tiến bước tuần tự, vừa có những bước đột phá vượt bậc

Khái niệm về “chất”:

“Chất” là khái niệm dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, hiện tương; là sự thống nhất hữu cơ của các thuộc tính, yếu tố tạo nên sự vật, hiện tượng làm cho sự vật, hiện tượng là nó mà không phải là sự vật, hiện tượng khác

Đặc điểm cơ bản của chất là nó thể hiện tính ổn định tương đối của sự vật, hiện tượng Mỗi sự vật, hiện tượng đều có quá trình tồn tại và phát triển qua nhiều giai đoạn, trong mỗi giai đoạn ấy nó lại có chất riêng Như vậy, mỗi sự vật, hiện tượng không phải chỉ có một chất mà có thể có nhiều chất

Chất và sự vật có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau Trong hiện thực khách quan không thể tồn tại sự vật không có chất và không thể có chất nằm

ngoài sự vật chất của sự vật được biểu hiện qua những thuộc tính của nó Nhưng không phải bất kỳ thuộc tính nào cũng biểu hiện chất của sự vật Thuộc tính của sự vật, hiện tượng là những tính chất, trạng thái, những yếu tố cấu thành sự vật Thuộc tính của sự vật, hiện tượng bao gồm thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản Thuộc tính là những cái vốn có của sự vật từ khi sinh ra hoặc được hình thành trong sự vận động và phát triển của nó Tuy nhiên, những thuộc tính vốn có của sự vật, hiện tượng chỉ bộc lộ ra thông qua

sự tác động qua lại với các sự vật, hiện tượng khác

Khái niệm về “lượng”:

Lượng là khái niệm dùng để chỉ tính quy định vốn có của sự vật, hiện tượng

về mặt quy mô, trình độ phát triển, các yếu tố biểu hiện ở số lượng các thuộc tính, ở tổng số các bộ phận, ở đại lượng, ở tốc độ và nhịp điệu vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng Lương còn biểu hiện ở kích thước dài hay ngắn, số lượng lớn hay nhỏ, tổng số ít hay nhiều, trình độ cao hay thấp, tốc độ vận động nhanh hay chậm, màu sắc đậm hay nhạt

Trong sự vật, hiện tượng có nhiều loại lượng khác hay, có lượng là yếu tố quy định bên trong, có lượng chỉ thể hiện yếu tố bên ngoài của sự vật, hiện tượng;

sự vật, hiện tượng càng phức tạp thì lượng của chúng càng phức tạp theo Trong tự nhiên và phần nhiều trong xã hội, lượng có thể do, đếm được; nhưng trong một số trường hợp của xã hội và nhất là trong tư duy, lượng khó đo được bằng số liệu cụ thể mà chỉ có thể nhận biết được bằng năng lực trừu tượng hóa

Chất và lượng là hai phương diện khác nhau của cùng một sự vật, hiện tương hay một quá trình nào đó trong tự nhiên, xã hội và tư duy Hai phương diện này đều tồn tại khách quan Sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ có ý nghĩa tương đối, tùy theo từng mối quan hệ mà xác định đâu là lượng và đâu là chất, cái là lượng trong mối quan hệ này, lại có thể là chất trong mối quan hệ khác

Các khái niệm khác:

“Độ” là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ thống nhất và quy định lẫn nhau

giữa chất với lượng, là giới hạn tồn tại của sự vật, hiện tượng mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa dẫn đến sự thay đổi về chất; sự vật, hiện tượng vẫn là

nó, chưa chuyển hóa thành sự vật, hiện tượng khác

“Điểm nút” là điểm giới hạn mà tại đó, sự thay đổi về lượng đạt tới chỗ phá

vỡ độ cũ, làm cho chất của sự vật, hiện tượng thay đổi, chuyển thành chất mới, thời điểm mà tại đó bắt đầu xảy ra bước nhảy

“Bước nhảy” là khái niệm mà dùng để chỉ giai đoạn chuyển hóa cơ bản về

chất của sự vật, hiện tượng do những thay đổi về lượng trước đó gây ra, là bước ngoặt cơ bản trong sự biến đổi về lượng Bước nhảy kết thúc một giai đoạn biến đổi về lượng, là sự gián đoạn trong quá trình vận động liên tục của

sự vật, hiện tượng

Căn cứ vào quy mô và nhịp độ của bước nhảy, có bước nhảy toàn bộ và bước nhảy cục bộ Bước nhảy toàn bộ làm cho tất cả các mặt, các bộ phận, các yếu

tố của sự vật, hiện tượng thay đổi Bước nhảy cục bộ chỉ làm thay đổi một số mặt, một số yếu tố, một số bộ phận của chúng Sự phân biệt bước nhảy toàn

bộ hay cục bộ chỉ có ý nghĩa tương đối, bởi chúng đều là kết quả của quá trình thay đổi về lượng

Căn cứ vào thời gian của sự thay đổi về chất và dựa trên cơ chế của sự thay đổi trước đó, có bước nhảy tức thời và bước nhảy dần dần Bước nhảy tức thời làm chất của sự vật, hiện tượng biến đổi mau chóng ở tất cả các bộ phận của nó Bước nhảy dần dần là quá trình thay đổi về chất diễn ra bằng cách tích lũy dần những yếu tố của chất mới và loại bỏ dần các yếu tố của chất cũ, trong trường hợp này sự vật, hiện tượng biến đổi chậm hơn

1.2 Quan hệ biện chứng giữa lượng và chất

Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng là một thể thống nhất giữa hai mặt lượng

và chất Chất và lượng tuy là hai mặt đối lập, song hai mặt đó lại không tách rời nhay mà lại tác động qua lại một cách biện chứng Sự thay đổi về lượng tất yếu sẽ dẫn đến sự chuyển hóa về chất có thể sự tăng giảm về lượng làm biến đổi ngay chất nhưng cũng có thể làm biến đổi dần dần về chất

Chất của sự vật, hiện tượng vẫn được giữ nguyên khi lượng thay đổi trong giới hạn của “độ: Chất mới chỉ ra đời khi lượng đạt tới “điểm nút” và xảy ra

“bước nhảy” Khi chất mới ra đời, chất mới sẽ tác động trở lại vào quá trình tích lũy của sự vật, hiện tượng Chất mới tác động tới lượng trên nhiều phương diện như kết cấu, quy mô, trình độ, nhịp điệu Quá trình này cứ tiếp tục xảy ra một cách tuần hoàn

Tóm lại, quy luật này khái quát về cách thức của sự vận động và phát triển trên thế giới Sự thay đổi về lượng tất yếu sẽ làm thay đổi về chất, chất mới tạo ra ảnh hưởng trở lại đến lượng Quá trình đó liên tục xảy ra, tạo thành phương thức cơ bản, phổ biến của quá trình vận động và phát triển trong tự nhiên, xã hội và tư duy

1.3 Ý nghĩa phương pháp luận

Trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn phải biết tích lũy về lượng

để có biến đổi về chất, không được nôn nóng cũng như không được bảo thủ Bước nhảy làm cho chất mới ra đời, thay thế chất cũ là hình thức tất yếu của

sự vận động, phát triển của mọi sự vật, hiện tượng, nhưng sự thay đổi về chất

do thực hiện bước nhảy gây nên chỉ xảy ra khi lượng đã thay đổi đến giới hạn, tức đến điểm nút, đến độ nên muốn tạo ra bước nhả thì phải thực hiện quá trình tích lũy về lượng

Khi lượng đã đạt đến điểm nút thì thực hiện bước nhảy là yêu cầu khách quan cựa sự vận động của sự vật, hiện tượng; tư tưởng nôn nóng thường biểu hiện

ở chỗ không chú ý thỏa đáng đến sự tích lũy về lượng mà cho rằng, sự phát

triển của sự vật, hiện tượng chỉ là những bước nhảy liên tục, ngược lại, tư tưởng bảo thủ thường biểu hiện ở chỗ không dám thực hiện bước nhảy, coi sự phát triển chỉ là những thay đổi về lương Do vậy, cần khắc phục cả hai biểu hiện trên

Sự tác động của quy luật này đòi hỏi phải có thái độ khách quan, khoa học và quyết tâm thực hiện bước nhảy; tuy đều có tính khách quan, nhưng quy luật

xã hội chỉ diễn ra thông qua hoạt động có ý thức của con người; do vậy, khi thực hiện bước nhảy trong lĩnh vực xã hội, tuy phải tuân theo điều kiện khách quan nhưng cũng phải chú ý tới điều kiện chủ quan Nói cách khác, trong hoạt động thực tiễn, không những cần xác định quy mô và nhịp điệu bước nhảy một cách khách quan, khoa học, chống giáo điều, rập khuôn, mà còn phải có quyết tâm và nghị lực để thực hiện bước nhảy khi điều kiện đã chín muồi, chủ động nắm bắt thời cơ thực hiện kịp thời bước nhảy khi điều kiện cho phép, chuyển thay đổi mang tính tiến hóa sang thay đổi mang tính cách mạng

Quy luật yêu cầu phải nhận thức được sự thay đổi về chất còn phụ thuộc vào phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành sự vật, hiện tượng; do đó, phải biết lựa chọn phương pháp phù hợp để tác động vào phương thức liên kết đó trên cơ sở hiểu rõ bản chất, quy luật của chúng

Phần 2 Phần liên hệ thực tế và liên hệ bản thân

Thi đỗ vào đại học hẳn là một niềm vui và là mục tiêu phấn đấu của rất nhiều học sinh và theo sau đó là biết bao dự tính kế hoạch cho tương lai được đặt ra

Đó còn là một vinh dự, một phần thưởng to lớn dành cho những học sinh có ý chí quyết tâm, chăm chỉ rèn luyện trong những năm tháng là học sinh trung học phổ thông bởi khi trở thành sinh viên là đã trở thành một bộ phận đóng vai trò quan trọng, chủ chốt trong tương lai của đất nước

Tuy nhiên, khi đã sống và tiếp xúc với môi trường ở đại học thì không phải ai cũng có thể phát huy hết tài năng như khi ở trung học phổ thông bởi quá trình học tập ở hai môi trường là hoàn toàn khác nhau Trong quá trình học tập và

nghiên cứu ở đại học, sinh viên phải tham gia vào rất nhiều hoạt động khác nhau nhằm nâng cao tri thức và rèn luyện bản thân Bên cạnh đó, cũng có những sinh viên đi làm thêm ngoài giờ để rèn luyện kĩ năng mềm và giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình Nhưng không phải ai cũng có đủ khả năng

để thích ứng với môi trường mới một cách nhanh chóng Do đó, mỗi sinh viên cần phải đặt ra cho mình một mục tiêu nhất định, một phương pháp học tập phù hợp và một quá trình rèn luyện bản thân thích hợp để có thể nhanh chóng hòa nhập với môi trường mới và đáp ứng được yêu cầu của nhà trường nói riêng và toàn xã hội nói chung

2.1 Sự khác nhau cơ bản giữa việc học tập ở phổ thông và đại học

Quá trình chúng ta học tập tại phổ thông là nền móng tri thức để ta có thể vươn tới nền giáo dục đại học Bởi vậy giáo dục phổ thông và giáo dục đại học có quan hệ mật thiết với nhau, nhưng mục tiêu, yêu cầu đào tạo của mỗi cấp học có mức độ khác nhau Vậy nên, mục tiêu học tập của học sinh trung học phổ thông khác với mục tiêu học tập và nghiên cứu của sinh viên đại học

Ở đại học, sinh viên phải quan tâm đến các hình thức học tập khác nhau như thực nghiệm, làm đề tài nghiên cứu khoa học, bài tiểu luận chuyên ngành, thí nghiệm, bảo vệ đồ án, Những việc đó đều là những yêu cầu mới, khác biệt

và đòi hỏi trình độ cao hơn nhiều so với khi còn học ở trung học phổ thông

Ta có thể thấy ở đây có sự khác nhau về bản chất nên có thể nói rằng sự chuyển đổi từ trung học phổ thông lên đại học chính là quá trình biến đổi từ lượng thành chất Do đó, sinh viên cần phải thay đổi cách sống, cải thiện cách học tập sao cho thích nghi, đáp ứng yêu cầu của giáo dục đại học Khi làm được những điều như vậy, sinh viên sẽ đạt được những thành tích tự hào trong quá trình học tập, nghiên cứu của mình dưới môi trường đại học

2.2 Vận dụng quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình học tập của sinh viên hiện nay

Trong quá trình học tập, mỗi sinh viên cần tự mình làm chủ tri thức, kỹ năng, nắm vững yêu cầu của nghề nghiệp tương lai và có khả năng cố gắng, phát triển để đáp ứng những yêu cầu không chỉ trước mắt mà còn lâu dài, không chỉ do yêu cầu của nhà trường mà còn do thực tiễn xã hội đặt ra

Muốn vậy, khi tham gia vào hoạt động học tập, sinh viên không chỉ cần nhận thức thông thường mà còn cần phải tiến hành hoạt động nhận thức mang tính nghiên cứu Tức là, dưới sự hướng dẫn của giảng viên, sinh viên không nên nhận thức một cách máy móc chân lý có sẵn mà còn phải tìm hiểu, mở rộng thêm kiến thức Việc xác định mục đích, xây dựng động cơ, lựa chọn phương pháp, hình thức học tập hợp lý là vô cùng cần thiết Thêm vào đó, khả năng tự học cũng là một kỹ năng vô cùng cần thiết đối với sinh viên hiện nay Bởi muốn có kỹ năng chuyên ngành về nghề nghiệp trong tương lai, sinh viên cần phải có kỹ năng tự tìm tòi, học hỏi nhằm nhận thức, phát triển hệ thống tri thức Tri thức là sản phẩm của hoạt động nghiên cứu trong thời gian dài, muốn nắm vững tri thức thì sinh viên cần phải chú trọng, rèn luyện khả năng

tự học một cách thường xuyên, nghiêm túc từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường

Như vậy, khi áp dụng quy luật lượng chất vào trong quá trình học tập, sinh viên muốn nâng cao kết quá học tập thì cần phải tích lũy kiến thức cho bản thân vì có sự thay đổi về lượng mới có sự thay đổi về chất, giúp cho việc học tập tiến bộ, điểm học cải thiện

Bên cạnh đó, sinh viên cũng cần phải chú ý, đề phòng để tránh hai khuynh hướng sai lầm: khi chưa tích lũy đủ lượng đã nôn nóng tích lũy về chất( khuynh hướng chủ quan) và khi sự vật, hiện tượng đã tích lũy đủ về lượng nhưng sinh viên lại chần chừ, do dự, không quyết đoán thực hiện các bước nhảy nhằm thay đổi về chất