Bài tập lớn VAI TRÒ CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO TRONG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VÀ ĐẠO ĐỨC QUẢN LÝ. THỰC TIỄN TRÊN THẾ GIỚI, Ở VIỆT NAM VÀ BẢN THÂN

Hiện nay, tại các tổ chức doanh nghiệp bản sắc văn hóa và đạo đức quảnlý đang là động lực quan trọng của tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình tạodựng niềm tin, uy tín đối với khách hàng và thị trường . Khách hàng có thể biếtthông tin về doanh nghiệp qua truyền thông, PR, quảng cáo nhưng chỉ có độingũ con người hay văn hóa và đạo đức doanh nghiệp mới tạo nên cảm nhậnmạnh mẽ về thương hiệu. Mặc dù, có vai trò to lớn cũng như sứ mệnh trongphát triển văn hóa và đạo đức quản lý nhưng các nhà lãnh đạo hiện nay vẫn cònchưa chú trọng hoặc có những quan điểm và nhận thức sai lầm trong việc pháttriển và và xây dựng văn hóa và đạo đức quản lý.Nhận thức được tầm quan trọng vai trò của nhà lãnh đạo trong việc xâydựng cũng như phát triển văn hóa và đạo đức quản lý trong các tổ chức doanhnghiệp hiện nay đang là một việc làm cấp thiết đáng được quan tâm. Vì vậy, tôiquyết định chọn nghiên cứu đề tài “Vai trò của nhà lãnh đạo trong phát triểnvăn hóa và đạo đức quản lý. Thực tiễn trên thế giới, ở Việt Nam và bản thân”để làm bài tiểu luận kết thúc học phần.Mặc dù đã cố nhiều có gắng trong việc nghiên cứu, song do những hạnchế về mặt thời gian, tài liệu và việc nhận thức vấn đề còn hạn hẹp nên bài viếtchưa thể đi sâu để tìm ra mọi vấn đề có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Rấtmong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy (cô) giáo để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cảm ơn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA/TRUNG TÂM………

TÊN ĐỀ TÀI VAI TRÒ CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO TRONG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VÀ ĐẠO ĐỨC QUẢN LÝ THỰC TIỄN TRÊN THẾ GIỚI, Ở VIỆT NAM VÀ BẢN THÂN

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Văn hóa và đạo đức quản lý

Mã phách:

Thành phố Hồ Chí Minh – 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 2

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VĂN HÓA VÀ ĐẠO ĐỨC QUẢN LÝ 3

1.1 Văn hóa 3

1.2 Đạo đức 3

1.3 Quản lý 4

1.4 Đạo đức quản lý 5

1.5 Văn hóa quản lý 5

CHƯƠNG 2 VAI TRÒ CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO TRONG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VÀ ĐẠO ĐỨC QUẢN LÝ 6

2.1 Nhận thức và xây dựng, hoặc sửa đổi một nền văn hóa và đạo đức của tổ chức 6

2.2 Xác định rõ một bộ tiêu chuẩn giá trị chung 8

2.3 Lãnh đạo có vai trò là tấm gương và là động lực cho nhân viên 9

2.4 Người lãnh đạo phải có phương pháp để văn hóa quản lý và đạo đức quản lý thấm nhuần tới tất cả thành viên của tổ chức 9

CHƯƠNG 3 THỰC TIỄN VAI TRÒ CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO TRONG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VÀ ĐẠO ĐỨC QUẢN LÝ 10

3.1 Thực tiễn trên thế giới 10

3.1.1 Vai trò của nhà lãnh đạo trong việc phát triển văn hóa và đạo đức quản lý ở Mỹ 10

3.1.2 Vai trò của nhà lãnh đạo trong việc phát triển văn hóa và đạo đức quản lý ở Nhật Bản 12

3.2 Thực tiễn ở Việt Nam 13

3.3 Thực tiễn bản thân 14

KẾT LUẬN 15

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, tại các tổ chức doanh nghiệp bản sắc văn hóa và đạo đức quản

lý đang là động lực quan trọng của tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình tạo dựng niềm tin, uy tín đối với khách hàng và thị trường Khách hàng có thể biết thông tin về doanh nghiệp qua truyền thông, PR, quảng cáo nhưng chỉ có đội ngũ con người hay văn hóa và đạo đức doanh nghiệp mới tạo nên cảm nhận mạnh mẽ về thương hiệu Mặc dù, có vai trò to lớn cũng như sứ mệnh trong phát triển văn hóa và đạo đức quản lý nhưng các nhà lãnh đạo hiện nay vẫn còn chưa chú trọng hoặc có những quan điểm và nhận thức sai lầm trong việc phát triển và và xây dựng văn hóa và đạo đức quản lý

Nhận thức được tầm quan trọng vai trò của nhà lãnh đạo trong việc xây dựng cũng như phát triển văn hóa và đạo đức quản lý trong các tổ chức doanh nghiệp hiện nay đang là một việc làm cấp thiết đáng được quan tâm Vì vậy, tôi

quyết định chọn nghiên cứu đề tài “Vai trò của nhà lãnh đạo trong phát triển văn hóa và đạo đức quản lý Thực tiễn trên thế giới, ở Việt Nam và bản thân”

để làm bài tiểu luận kết thúc học phần

Mặc dù đã cố nhiều có gắng trong việc nghiên cứu, song do những hạn chế về mặt thời gian, tài liệu và việc nhận thức vấn đề còn hạn hẹp nên bài viết chưa thể đi sâu để tìm ra mọi vấn đề có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy (cô) giáo để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn Xin trân trọng cảm ơn!

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu khái quát các vấn đề về văn hóa và đạo đức quản lý;

- Nghiên cứu vai trò của nhà lãnh đạo trong việc phát triển văn hóa và đạo đức quản lý;

- Liên hệ thực tiễn vai trò của các nhà lãnh đạo trong việc phát triển văn hóa và đạo đức quản lý trên thế giới (Mỹ, Nhật Bản), ở Việt Nam và bản thân

2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của các nhà lãnh đạo trong việc phát

triển văn hóa và đạo đức quản lý

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu theo hướng vĩ mô trên thế giới (Mỹ, Nhật Bản), ở Việt Nam và bản thân

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện bài tiểu luận kết thúc học phần này đã sử dụng một số phương pháp sau:

+ Phương pháp nghiên cứu lý luận: Bài tiểu luận sử dụng các phương

pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa các tài liệu để xây dựng các khái niệm công cụ và khung lý luận cho đề tài Nghiên cứu tài liệu, phân tích tổng hợp các tài liệu về hoạt động lập kế hoạch

+ Phương pháp thu thập thông tin: trong tài liệu, sách, báo và internet, Ngoài ra, đề tài cũng có sử dụng một số phương pháp như: Phương pháp

thống kê - phân tích,

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Qua nghiên cứu đề tài “Vai trò của nhà lãnh đạo trong phát triển văn hóa và đạo đức quản lý Thực tiễn trên thế giới, ở Việt Nam và bản thân” đã

khái quát được một số vấn đề có liên quan đến văn hóa và đạo đức quản lý, từ

đó đã làm rõ vai trò và trách nhiệm của nhà lãnh đạo trong việc hình thành, xây dựng và phát triển văn hóa và đạo đức quản lý Không những thế đề tài còn liên

hệ thực tiễn các nước trên thế giới như: Mỹ, Nhật Bản để thấy được sự phát triển văn hóa và đạo đức ở các nước đang phát triển, liên hệ thực tiễn tại Việt Nam và bản thân để thấy được những mặt còn hạn chế của vai trò nhà lãnh đạo trong việc phát triển văn hóa và đạo đức quản lý

3

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VĂN HÓA VÀ ĐẠO ĐỨC

QUẢN LÝ

1.1 Văn hóa

Theo các nhà văn hóa học thì: “Văn hóa là sự kết tinh các giá trị vật chất

và tinh thần do con người sáng tạo ra, được truyền bá từ thế hệ này sang thế hệ khác và trở thành cốt cách con người, truyền thống của nhóm người, dân tộc Văn hóa thể hiện cách ứng xử của mỗi người, nhóm người, dân tộc để người khác hiểu mình và mình hiểu người khác Văn hóa làm cho có thể phân biệt được các nhóm người, tộc người, dân tộc khác nhau”

Văn hóa, theo tổ chức giáo dục, khoa học, văn hóa của Liên hợp quốc tích hợp quan điểm nhân văn Đông – Tây, đã đưa ra định nghĩa: “Văn hóa hôm nay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ và cảm xúc quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những tập tục và những tín ngưỡng”[6]

Còn theo Giáo sư Trần Ngọc Thêm: “Văn hóa là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và môi trường

xã hội”[ 5, tr.10]

Như vậy, có thể thấy trên thực tế có rất nhiều định nghĩa, quan điểm về văn hóa nhưng tóm lại: Văn hóa được hiểu là một hiện tượng xã hội, phản ánh tất cả những giá trị vật chất và tinh thần do con người tạo ra, nhằm phục vụ cho con người, tạo nên những đặc trưng cơ bản của con người trong cách ứng xử với tự nhiên, xã hội và với chính bản thân mình”

1.2 Đạo đức

4

Trong ngôn ngữ tiếng Việt và Hán Việt từ “đạo đức” được nhiều người tách thành hai nghĩa “đạo” và “đức” Điều này làm cho khái niệm, nội hàm của

“ đạo đức” rất phong phú nhưng cũng rất phức tạp

Theo Từ điển thuật ngữ Tâm lý học (2012), các soạn giả viết: “Trong tâm lý học, đạo đức là phẩm chất tốt đẹp của cá nhân hay nhóm, biểu hiện ở hành vi phù hợp với các quy tắc chuẩn mực xã hội”[5, tr.104]

Trong cuốn giáo trình Đạo đức học đại cương (2013), do TS Dương Văn Duyên chủ biên, viết: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm hệ thống các quan điểm, quan niệm, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội, để điều chỉnh hành vi và cách ứng xử của con người, được thực hiện bởi niềm tin trách nhiệm, lương tâm của mỗi người,bởi phong tục tập quán và dư luận xã hội nhằm tạo nên sự hài hòa giữa lợi ích cá nhân với lợi ích của cộng đồng và xã hội, đảm bảo hạnh phúc cho con người và tiến bộ xã hội; là một lĩnh vực hoạt động của đời sống tinh thần của xã hội”[1, tr.11]

Tóm lại: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, phản ánh tồn tại xã hội, hiện thực đời sống xã hội, là hệ thống các nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội, điều chỉnh hành vi của con người phù hợp với lợi ích và tiến bộ xã hội”

1.3 Quản lý

Theo Frederick Winslow Taylor, người được coi là cha đẻ của khoa học quản lý hiện đại: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và hiểu được rằng họ hoàn thành một cách tốt nhất và rẻ nhất”[4, tr.108]

Đối với Mary Parker Follet, nhà khoa học chính trị, nhà triết học Mỹ thì:

“Quản lý là là nghệ thuật khiến công việc được thực hiện thông qua người khác” [4, tr.89]

Còn theo PGS.TS Phạm Ngọc Thanh: “Quản lý là một hoạt động thực tiễn đặc biệt của con người, trong đó các chủ thể tác động lên các đối tượng bằng các công cụ và phương pháp khác nhau, thông qua quy trình quản lý nhất

5

định, nhằm thực hiện một cách hiệu quả nhất các mục tiêu của tổ chức trong điều kiện biến động của môi trường”[3, tr.17]

1.4 Đạo đức quản lý

Đạo đức quản lý là một khái niệm xuất hiện khi những vấn đề đạo đức trong công tác quản lý nảy sinh và ngày càng trở nên phức tạp Nó là một bộ phận của đạo đức xã hội, cho nên, nó cũng bao gồm những quy tắc ứng xử, phản ánh khát vọng của con người về một xã hội công bằng, hạnh phúc hơn

Đạo đức quản lý là hiện tượng xã hội phản ánh những vấn đề đạo đức trong công tác quản lý, bao gồm toàn bộ những nguyên tắc và chuẩn mực, quy định, quy tắc ứng xử trong mối quan hệ quản lý; chúng điều chỉnh hành vi của

hệ thống quản lý và được sử dụng để phản xét một hành động quản lý của chủ thể quản lý cụ thể là đúng hay sai, tốt hay xấu, công bằng hay bất công,

1.5 Văn hóa quản lý

Văn hóa quản lý, theo Giáo trình văn hóa và đạo đức quản lý của PGS.TS Phạm Ngọc Thanh thì: “Văn hóa quản lý là một hiện tượng xã hội, gắn liền với mọi quan hệ hoạt động, quá trình quản lý, với hệ thống những ý nghĩa, giá trị, niềm tin, chuẩn mực đặc trưng của một tổ chức, với những biểu trưng vật chất

và tinh thần khác nhau, được các nhà quản lý sử dụng trong quả trình thực hiện các mục tiêu quản lý đã đặt ra”[2, tr.38]

Định nghĩa đã đề cập được văn hóa quản lý với ý nghĩa là các giá trị chuẩn mực nằm trong mối quan hệ quản lý và đã chỉ ra phần cốt lõi của văn hóa quản lý là triết lý quản lý Tuy nhiên, định nghĩa chưa chỉ ra được văn hóa quản lý còn là yếu tố ẩn chứa trong môi trường quản lý

Từ những nhận định nêu trên có thể khái quát: “Văn hóa quản lý là hệ thống những triết lý những hệ quan điểm và hệ chuẩn mực về quản lý được xây dựng trên nền tảng quan hệ quản lý và được biểu hiện trong môi trường quản

lý như là những giá trị vật chất và tinh thần chung của tổ chức có tác dụng định

6

hướng kiểm soát, điều chỉnh và động viên các chủ thể tham gia vào quá trình quản lý đạt được mục tiêu chung một cách hiệu quả nhất”

CHƯƠNG 2 VAI TRÒ CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO TRONG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VÀ ĐẠO ĐỨC QUẢN LÝ

Lãnh đạo là người đứng đầu các tổ chức chính thức, có thẩm quyền đặc biệt trong việc thay đổi, kể cả những vấn đề chiến lược, những vấn đề hệ trọng của tổ chức Các nhà lãnh đạo hành động để giúp một nhóm đạt được mục tiêu

đề ra với sự vận dụng tối đa các khả năng của nhóm Họ luôn đứng đằng sau một nhóm để thúc đẩy; họ đặt mình trước nhóm để có thể tạo điều kiện cho sự tiến bộ và động viên nhóm hoàn thành các mục tiêu của tổ chức

Chính vì vậy, phong cách và năng lực lãnh đạo của người đứng đầu tổ chức có tầm ảnh hưởng và vai trò quan trọng trong việc phát triển một nền văn hóa mạnh, một nền đạo đức thích hợp Vai trò đó được thể hiện qua:

2.1 Nhận thức và xây dựng, hoặc sửa đổi một nền văn hóa và đạo đức của tổ chức

Mỗi tổ chức với đặc trưng riêng biệt từ đó tạo cho mình một nền văn hóa đặc trưng riêng Nền văn hóa ấy không phải sinh ra một cách ngẫu nhiên, mà

để có một nền văn hóa thực sự hiệu quả, giúp ích cho thành công của tổ chức thì không thể không có sự tác động mang tính định hướng của nhà lãnh đạo

Ví dụ: Đối với Starbucks, việc xây dựng một đội ngũ nhân viên đa dạng

về ngôn ngữ, sắc tộc cũng như văn hóa để tạo một môi trường thân thuộc với bất kì người khách nào luôn được chú trọng đặt lên hàng đầu Tất cả để xây dựng “không gian trải nghiệm” cho khách hàng Điều này đã giúp cho văn hóa doanh nghiệp ở Starbucks để lại dấu ấn lớn, giúp mọi nhân viên đều cảm thấy như mình là một phần của tổ chức và hết lòng để biến các mục tiêu của công ty thành hiện thực

Nhà lãnh đạolà những người nhận thức và hiểu rõ vai trò của mình trong

tổ chức Họ định hướng cho những người đi theo khi các quy trình có sẵn không

7

đem lại hiệu quả, hoặc khi không có quy trình nào hay khi xuất hiện những cơ hội chưa từng biết đến Đối với việc phát triển văn hóa và đạo đức trong tổ chức, người lãnh đạo có vai trò trước hết là nhận thức và xây dựng, hoặc sửa đổi một nền văn hóa và đạo đức của tổ chức

- Về việc nhận thức, một nhà lãnh đạo giỏi phải biết rõ tổ chức mình đang đứng ở vị trí nào, sẽ cần gì Người lãnh đạo phải nhận biết cái văn hoá đang tồn tại trong doanh nghiệp của mình có phù hợp với những giá trị chung của tổ chức cũng như những giá trị riêng của từng cá nhân hay không, văn hoá

ấy có góp phần làm hoạt động kinh doanh đạt được hiệu quả hay không và phải làm những gì để từ đó xây dựng một nền văn hóa và đạo đức phù hợp

- Về việc xây dựng một nền văn hóa và đạo đức quản lý, để một doanh nghiệp thành công không thể không có một nền văn hoá kinh doanh mạnh, và người lãnh đạo phải không ngừng học hỏi, tìm hiểu trong chính doanh nghiệp của mình từ đó xây dựng nên một nền văn hóa dựa trên cơ sở ý tưởng chiến lược xác định rõ ràng, các tiêu chuẩn giá trị thống nhất và quyết sách vận hành nhằm tạo ra động lực cho toàn doanh nghiệp và toàn thể công nhân viên

- Về việc sửa đổi nền văn hóa và đạo đức quản lý Trong sự phát triển vượt bật của khoa học công nghệ cũng như sự chuyển đổi của xã hội, người lãnh đạo cần tìm ra những hạn chế trong nền văn hóa cũ gây trì trệ cho doanh nghiệp Từ đó, tiếp thu những văn hóa trong thời kỳ mới từ đó dần thay đổi và xóa bỏ những nền văn hóa không còn phù hợp và gây ra những hạn chế trong doanh nghiệp, từ đó tiến tới thiết lập một nền văn hóa và đạo đức quản lý thích hợp, phù hợp với thời đại

Nhà lãnh đạo còn có vai trò trong việc dẫn dắt sự thay đổi và phát triển

Họ là người đề xướng, người hướng dẫn các nỗ lực thay đổi; hoạch định tầm nhìn, làm cho mọi thành viên nhận thức đúng tầm nhìn, tin tưởng và nỗ lực thực hiện nó Các vấn đề đạo đức xuất hiện trong quá trình thay đổi luôn là thước đo bản lĩnh của nhà lãnh đạo, là tiêu chí để xem xét khả năng thành công của quá

8

trình thay đổi văn hóa và đạo đức Sự thay đổi quá giới hạn, sự sai lầm của một

tư tưởng cải cách, sai sót của những thử nghiệm ban đầu, những lợi ích vật chất không kiểm soát chặt chẽ, những ngoại lệ, luôn là những những thử thách về nhận thức và hành động của các nhà lãnh đạo trong quá trình thay đổi văn hóa

2.2 Xác định rõ một bộ tiêu chuẩn giá trị chung

Văn hoá và đạo đức quản lý là hệ thống những giá trị chung, những niềm tin và những tập quán thuộc về quá trình quản lý, do vậy khi xây dựng văn hoá đạo đức quản lý, cần phải xây dựng một hệ thống những giá trị, nguyên tắc, hướng dẫn hành vi thống nhất cho tổ chức Người sẽ quyết định các giá trị chuẩn mực này không ai khác ngoài người lãnh đạo, cùng với sự giúp đỡ của các nhà quản lý

Tuy nhiên, tuỳ theo phong cách và năng lực của người lãnh đạo mà bộ tiêu chuẩn giá trị chung được chọn có mức độ tác động hiệu quả lên hoạt động của tổ chức khác nhau

Ở đây, nhà lãnh đạo phải trả lời câu hỏi:

Chúng ta là ai?

Chúng ta phải đi tới đâu?

Và cần có nền văn hóa nào?

Tập thể lãnh đạo phải khảo sát nghiêm túc tiêu chuẩn giá trị, sách lược

và cơ cấu tổ chức Người lãnh đạo có trách nhiệm đề ra một thể thức văn hoá mới, xác định tiêu chuẩn giá trị và chuẩn mực hành vi mới, để thích ứng với chiến lược lâu dài của tổ chức Trong đó cũng có thể làm rõ trong phương thức hành vi và quan niệm giá trị hiện có, cái nào nên khích lệ, cái nào không nên

đề xướng, những cái nào còn phải phát triển thêm

Bộ tiêu chuẩn giá trị chung, chính thức cho toàn tổ chức do nhà lãnh đạo quyết định, nhưng không thể là bộ tiêu chuẩn do họ đưa ra một cách tùy tiện, chủ quan Các tiêu chuẩn giá trị thống nhất này làm cơ sở cho quyết sách và