Bài tập lớn QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIÚP NHÓM HOẠT ĐỘNG MỘT CÁCH CÓ HIỆU QUẢ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI KHOATRUNG TÂM TÊN ĐỀ TÀI QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIÚP NHÓM HOẠT ĐỘNG MỘT CÁCH CÓ HIỆU QUẢ BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN Học phần Kỹ năng làm việc nhóm Mã phách Thành phố Hồ Chí Minh – 2021 MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài 1 2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1 3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2 4 Phương pháp nghiên cứu 2 5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 2 CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÓM LÀM VIỆC.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA/TRUNG TÂM………

TÊN ĐỀ TÀI QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIÚP NHÓM HOẠT ĐỘNG MỘT

CÁCH CÓ HIỆU QUẢ BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Học phần: Kỹ năng làm việc nhóm

Mã phách:

Thành phố Hồ Chí Minh – 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 2

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÓM LÀM VIỆC VÀ LÀM VIỆC NHÓM 3

1.1 Các khái niệm 3

1.1.1 Khái niệm về nhóm 3

1.1.2 Khái niệm về nhóm làm việc 4

1.1.3 Khái niệm về làm việc nhóm 5

1.2 Ý nghĩa của làm việc nhóm 5

1.3 Vai trò của làm việc nhóm 6

1.4 Các nguyên tắc trong làm việc nhóm 7

1.5 Phân loại nhóm làm việc 10

1.5.1 Các nhóm chính thức 10

1.5.2 Các nhóm không chính thức 10

CHƯƠNG 2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 11

2.1 Quá trình hình thành và phát triển nhóm nghiên cứu khoa học 11

2.1.1 Giai đoạn hình thành 12

2.1.2 Giai đoạn hỗn loạn 13

2.1.3 Giai đoạn ổn định 14

2.1.4 Giai đoạn thực thi 14

2.1.5 Giai đoạn kết thúc (hay tan rã) 15

2.2 Một số hạn chế khi làm việc nhóm 15

2.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong làm việc nhóm 17

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN GIÚP NHÓM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC HOẠT ĐỘNG HIỆU QUẢ 18

3.1 Nâng cao kỹ năng làm việc nhóm cho các thành viên 18

3.2 Cần xây dựng một văn hóa làm việc nhóm 20

3.3 Phân công rõ ràng vai trò từng cá nhân 21

3.4 Chia sẻ thông tin 21

3.5 Xây dựng tinh thần đồng đội và hỗ trợ nhau cùng phát triển 21

3.6 Kích thích sáng tạo và nâng cao trình độ của thành viên thông qua thảo luận 22

KẾT LUẬN 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

Tuy nhiên, việc hoạt động theo nhóm lại thường dẫn tới sự xung đột và kết quả là nhiều nhóm đã tan rã Thực tế cho thấy đã có những vấn đề nảy sinh trong mô hình làm việc theo nhóm thường liên quan đến nhiệm vụ được giao

và quá trình triển khai công việc và bản thân quy trình làm việc đội nhóm Nếu không có sự chú ý đầy đủ đến quy trình này, hiệu quả của nhóm sẽ không được phát huy, và ngược lại, nếu có sự quản lý phù hợp, mô hình làm việc theo nhóm

sẽ đạt hiệu quả gấp nhiều lần so với những gì một cá nhân riêng lẻ có thể làm

được Cũng xuất phát từ vấn đề này, tôi đã quyết định chọn đề tài “Quá trình hình thành và phát triển nhóm nghiên cứu khoa học Một số giải pháp nhằm giúp nhóm nghiên cứu khoa học hoạt động hiệu quả” để làm bài tiểu luận

kết thúc học phần

Mặc dù đã cố nhiều có gắng trong việc nghiên cứu, song do những hạn chế về mặt thời gian, tài liệu và việc nhận thức vấn đề còn hạn hẹp nên bài viết chưa thể đi sâu để tìm ra mọi vấn đề có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của cô để bài nghiên cứu của nhóm được hoàn thiện hơn Xin trân trọng cảm ơn!

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu khái quát chung về nhóm làm việc và làm việt nhóm;

2

- Quy trình hình thành và phát triển nhóm nghiên cứu khoa học, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động làm việc nhóm;

- Xây dựng một số giải pháp nhằm góp phần giúp nhóm nghiên cứu khoa học hoạt động hiệu quả

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Quá trình hình thành và phát triển nhóm nghiên

cứu khoa học

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về mặt không gian: Đề tài thực hiện nghiên cứu quá trình hình thành

và phát triển nhóm nghiên cứu khoa học tại lớp quản trị văn phòng

+ Về mặt thời gian: từ năm 2019 đến nay (thời gian hình thành và phát triển nhóm nghiên cứu khoa học)

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện, bài tập lớn kết thúc học phần này đã sử dụng một số phương pháp sau:

+ Phương pháp nghiên cứu lý luận: Bài tiểu luận sử dụng các phương

pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa các tài liệu để xây dựng các khái niệm công cụ và khung lý luận cho đề tài Nghiên cứu tài liệu, phân tích tổng hợp các tài liệu về hoạt động lập kế hoạch

+ Phương pháp thu thập thông tin: trong tài liệu, sách, báo và internet,

Ngoài ra, đề tài cũng có sử dụng một số phương pháp như: Phương pháp

thống kê - phân tích,

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

3

Qua việc nghiên cứu đề tài “Quá trình hình thành và phát triển nhóm nghiên cứu khoa học Một số giải pháp nhằm giúp nhóm nghiên cứu khoa học hoạt động hiệu quả” nhằm giúp hệ thống các vấn đề có liên quan đến hoạt

động làm việc nhóm, qua đó nâng cao vai trò, ý nghĩa của hoạt động làm việc nhóm trong nhận thức của con người Đề tài còn giúp người đọc được hiểu biết thêm về quá trình hình thành và phát triển của nhóm nghiên cứu khoa học, những khó khăn thường gặp khi làm việc nhóm, và từ những vấn đề đó, nhóm cũng đưa ra những giải pháp nhằm đánh giá và xây dựng một nhóm làm việc hiệu quả

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÓM LÀM VIỆC VÀ LÀM VIỆC NHÓM

1.1 Các khái niệm

1.1.1 Khái niệm về nhóm

Nhóm theo quan niệm của J.P.Chaplin trong cuốn Từ điển tâm lý học cho rằng: “Nhóm là sự tập hợp các cá nhân mà ở đó có một số đặc điểm chung hoặc cùng theo đuổi một số mục tiêu giống nhau”[4]

Theo tài liệu Kỹ năng làm việc nhóm của TS Trương Minh Đức thì:

“Nhóm được hiểu là một tập hợp từ hai người trở lên có mối liên hệ với nhau,

có cùng chung một mục đích, cùng sở thích thực hiện một số công việc nào đó thì được gọi là nhóm”[3, tr.4]

Như vậy, chúng ta có thể thấy trên thực tế có rất nhiều định nghĩa về nhóm Tuy nhiên, có thể khái quát khái niệm một cách dễ hiểu về nhóm như sau: Nhóm là một đơn vị xã hội gồm nhiều cá nhân cùng chia sẻ các giá trị, mục tiêu hoặc các nhu cầu chung và cùng tác động lẫn nhau, ảnh hưởng đến cảm xúc, tình cảm và hành vi của nhau

4

Ví dụ: Nhóm nấu ăn, các thành viên trong nhóm đều có mục đích là nấu

ăn và thưởng thức các món ăn, cùng nhau sáng tạo những món ăn mới Trong nhóm sẽ có sự phân công nhiệm vụ cụ thể cho mỗi thành viên đảm nhiệm để phục vụ trong hoạt động đó, và mọi người đều tự nguyện đảm nhiệm vai trò của mình

1.1.2 Khái niệm về nhóm làm việc

Theo các tác giả của trường Harvard Business School cho rằng: “Một nhóm người với kỹ năng bổ sung cùng hoạt động để đạt một mục đích chung Một nhóm người cam kết vì một mục đích chung, có mục tiêu hoạt động chung

và phương thức tiếp cận mà họ cùng nhau chịu trách nhiệm”[5]

Ngoài ra, còn có thể hiểu nhóm làm việc là tập hợp một số người, cùng hoạt động để đạt mục tiêu nhất định Nhóm làm việc là phương thức có thể tận dụng

Xét về mặt hình thức, nhóm làm việc cũng không khác nhiều với nhóm thông thường nhưng xét về bản chất thì nhóm làm việc có một số khác biệt như sau:

Thứ nhất, nhóm làm việc được hình thành trong một tổ chức, do vậy nó

phải chịu sự chi phối về mục tiêu, nhiệm vụ chung của tổ chức đó

Thứ hai, nhóm làm việc chủ yếu quan tâm đến tính hiệu quả hoạt động

chung của cả nhóm

Thứ ba, các thành viên trong nhóm ngoài những hiểu biết sâu sắc lĩnh

vực mình phụ trách họ còn có khả năng hỗ trợ, giúp đỡ các thành viên khác trong nhóm khi cần thiết

Thứ tư, nhóm chỉ hình thành khi các thành viên trong nhóm được đối xử

thật sự bình đẳng với nhau

5

1.1.3 Khái niệm về làm việc nhóm

Làm việc nhóm hay làm việc theo nhóm được định nghĩa là hoạt động phối hợp của tập hợp từ 2 hay nhiều người để hoàn thành một mục tiêu nhất định

Mỗi cá nhân khi làm việc nhóm đều bị chi phối và nhận được hỗ trợ và lợi ích của nhóm Các cá nhân làm việc theo nhóm sẽ bị chi phối bởi mục tiêu chung của cả nhóm, cơ chế hoạt động nhóm và bị ảnh hưởng từ các thành viên khác trong nhóm Đồng thời, các cá nhân sẽ nhận được sự hỗ trợ từ nhóm và các cá nhân trong nhóm sẽ được hưởng lợi từ quyền lợi chung của cả nhóm

1.2 Ý nghĩa của làm việc nhóm

Làm việc nhóm có vai trò vô cùng quan trọng trong mọi công việc của đời sống, nó đem lại rất nhiều ý nghĩa cho cá nhân và tổ chức, cụ thể:

Một là, làm việc nhóm giúp tạo điều kiện tăng năng suất và hiệu quả của

công việc Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng làm việc theo nhóm năng suất

và hiệu quả của mỗi cá nhân cao hơn hẳn năng suất và hiệu quả trung bình của mỗi cá nhân khi làm việc riêng lẻ Vì trong nhóm, khi làm việc các kỹ năng và kinh nghiệm bổ trợ lẫn nhau

Hai là, làm việc nhóm có thể giảm được một số nhân sự, khâu trung gian

nên linh hoạt hơn Vì linh hoạt nên tổ chức dễ thay đổi để đối phó với thay đổi của môi trường, nắm bắt cơ hội và giảm thiểu nguy cơ Nhóm có thể tạo ra môi trường làm việc mà các kiến thức và kinh nghiệm của các cá nhân bổ trợ cho nhau, các quyết định đưa ra toàn diện và phù hợp hơn

Ba là, làm việc nhóm sẽ phát huy được sức mạnh tập thể Nhóm làm việc

có đủ khả năng hoàn thành một dự án hoàn chỉnh trong khi mỗi cá nhân chỉ có thể hoàn thành một phần việc Nhóm có thể tận dụng những gì tốt nhất của mỗi

cá nhân trong công tác chuyên môn và cả ngoài chuyên môn Các thành viên tự

6

rút ra những gì tốt nhất để học hỏi lẫn nhau, cải thiện thái độ và ứng xử của mình[2, tr.6]

Bốn là, làm việc nhóm sẽ giúp bản thân thành viên trong nhóm phát triển

Hoạt động nhóm là một môi trường thuận lợi giúp cho các thành viên hướng tới mục tiêu chung của tổ chức, nỗ lực phấn đấu vì thành công của nhóm và của

tổ chức Bên cạnh đó, khi hoạt động tập thể, họ có điều kiện thảo luận cùng nhau tìm ra phương pháp tốt nhất để thực hiện các mục tiêu đề ra Hoạt động theo nhóm các thành viên có nhiều cơ hội phát triển năng lực của bản thân, thông qua việc học hỏi từ đồng nghiệp bạn bè trong nhóm, từ các chương trình đào tạo huấn luyện của nhóm và ngay cả chính quá trình thực hiện các công việc họ đang đảm nhiệm

1.3 Vai trò của làm việc nhóm

Vai trò của làm việc nhóm đối với cá nhân:

- Hoạt động nhóm là một môi trường thuận lợi giúp cho các thành viên hướng tới mục tiêu chung của tổ chức, nỗ lực phấn đấu vì thành công của nhóm

và của tổ chức Khi hoạt động tập thể, họ có điều kiện thảo luận cùng nhau tìm

ra phương pháp tốt nhất để thực hiện các mục tiêu đề ra;

- Hoạt động nhóm, các thành viên sẽ có cảm giác mình được đối xử tốt hơn, bình đẳng và được tôn trọng;

- Khi các thành viên khi cùng góp sức giải quyết một vấn đề chung, họ học hỏi được nhiều về cách xử lý mọi nhiệm vụ đơn giản hay khó khăn; họ học hỏi từ những thành viên khác và cả người lãnh đạo Thúc đẩy quản lý theo nhóm là cách tốt nhất để phát huy năng lực của các nhân viên

Vai trò của làm việc nhóm đối với tập thể tổ chức:

- Giúp việc lãnh đạo quản lý dễ dàng và hiệu quả hơn;

- Nhóm giúp việc thu thập xử lý, thông tin trong đơn vị một cách nhanh chóng, dễ dàng và hiệu quả hơn;

- Nhóm giúp cho đội ngũ phát triển tốt hơn

Vai trò của làm việc nhóm đối với xã hội:

- Sự tác động tích cực hay tiêu cực của nhóm đối với cá nhân cũng sẽ có tác động tích cực hoặc tiêu cực đối với xã hội Nếu cá nhân sinh sống, hoạt động trong môi trường nhóm tốt đẹp thì khi tham gia vào các quan hệ xã hội,

cá nhân sẽ thể hiện giá trị tích cực và ngược lại;

- Nhóm đóng vai trò như một xã hội thu nhỏ, vừa kiểm soát điều chỉnh hành vi cá nhân, vừa là lăng kính phản chiếu sự tác động, điều chỉnh quan hệ

xã hội;

- Tinh thần đoàn kết trong nhóm là hạt nhân của đoàn kết nhóm, mà rộng hơn là cộng đồng, dân tộc, xã hội[1, tr.20 – 21]

1.4 Các nguyên tắc trong làm việc nhóm

Trong bất cứ hoạt động nào cũng cần có nguyên tắc, làm việc nhóm cũng không ngoại lệ Việc lập ra các nguyên tắc sẽ giúp nhóm hoạt động có hiệu quả hơn, phát triển một cách ổn định, tạo được tính thống nhất giữa các thành viên

Vì vậy, trong cần xây dựng các nguyên tắc làm việc nhóm như sau:

- Đảm bảo tính tương hỗ và hợp tác

8

Để nhóm có thể tồn tại và phát triển một cách lâu dài thì đòi hỏi các thành viên trong nhóm phải phối cùng nhau làm việc một cách có hiệu quả Mỗi cá nhân phải hiểu được vai trò, trách nhiệm của mình và của các cá nhân khác Mọi thành viên trong nhóm đều có thể giải quyết các vấn đề của nhóm, đưa ra giải pháp cải thiện công việc, đặt mục tiêu và có chung quyền lợi Những thành viên của nhóm phải hợp tác với nhau để hoàn thành nhiệm vụ Các thành viên phải được cung cấp những thông tin quan trọng về hoạt động của nhóm một cách đều đặn Các thành viên của nhóm cần có sự liên lạc rõ ràng và trung thực với nhau[1, tr.32]

- Đảm bảo tính đoàn kết

Trong nhóm luôn có sự khác biệt giữa các thành viên và điều này dẫn đến sự bất đồng trong làm việc nhóm Để giải quyết vấn đề này cần có sự đoàn kết trong nhóm Đoàn kết trước hết được hiểu là mọi thành viên trong nhóm đều hướng đến mục tiêu chung của cả nhóm Thông qua mục tiêu chung này thì sẽ làm giảm tính cá nhân trong nhóm Làm việc nhóm cần đảm bảo tính đoàn kết có nghĩa là cần đảm bảo có sự thỏa thuận, nhất trí; hạn chế việc đưa

ra ý kiến có tính lợi ích cá nhân; xung đột của nhóm phải được giải quyết dựa trên sự nhất trí của toàn bộ thành viên; quá trình đi đến quyết định và chiến lược hành động không được thể hiện sở thích, nhu cầu, mong muốn hay quyết định của một cá nhân nào Trái lại, nó dựa trên sự đồng thuận, nhất trí, gắn kết

có tính tập thể trong nhóm

- Đảm bảo tính tôn trọng lẫn nhau

Mỗi cá nhân trong nhóm đều có vai trò của mình nên khi làm việc trong nhóm các cá nhân cần tôn trọng lẫn nhau Nhóm cần kích thích tinh thần trách nhiệm và cách cư xử thích hợp của mỗi thành viên trong làm việc nhóm Các thành viên hiểu rõ cách cư xử, ý kiến và hành động của nhau Các thành viên

- Đảm bảo tính bình đẳng

Trong làm việc nhóm cần đảm bảo tính bình đẳng Tính bình đẳng thể hiện sự logic giữa vai trò và giá trị đạt được của mỗi cá nhân trong nhóm Bình đẳng không có nghĩa là sự cào bằng, mà là sự tương thích giữa năng lực hành động và giá trị tương ứng mà cá nhân được hưởng Tính bình đẳng được biểu hiện bởi tự cam kết làm việc hiệu quả của mỗi thành viên bởi vì mỗi thành viên

là một chủ thể trong nhóm Mỗi người phải đảm bảo bình đẳng về trách nhiệm,

về sự tôn trọng, về lợi ích và hài hòa với giá trị chung của cả nhóm

- Đảm bảo sự chia sẻ trách nhiệm và quyền lợi

Trong nhóm phải có sự chia sẻ giữa các thành viên về quyền lực, về tầm nhìn, về trách nhiệm, về quyền lợi Bởi lẽ, một tập hợp người, mặc dù có chung mục đích, có sự giao tiếp xã hội nhưng vẫn không được coi là một nhóm nếu họ không cùng chia sẻ trách nhiệm, tương tác để thực hiện mục tiêu chung của nhóm Sự tương tác không diễn ra một cách ngẫu nhiên, tùy hứng mà phải mang tính mục đích, tính có tổ chức Thông qua sự tương tác, mối quan hệ giữa các thành viên được thể hiện, củng cố; đồng thời năng lực và thái độ của mỗi

cá nhân được bộc lộ Làm việc nhóm hiệu quả thì cần thiết phải có sự chia sẻ trách nhiệm, quyền lợi tương xứng với công sức mà cá nhân làm việc trong nhóm

10

- Ngoài ra, còn có các nguyên tắc như: đảm bảo tính mục đích, đảm bảo tính kỷ luật, có thể được xây dựng và áp dụng trong làm việc nhóm

1.5 Phân loại nhóm làm việc

Phụ thuộc vào đặc điểm của các thành viên, các mục tiêu mà nhóm theo đuổi và yêu cầu của tổ chức mà nhóm được thành lập sẽ có những tính chất khác nhau Nhìn chung nhóm có thể được phân ra hai loại chính là nhóm chính thức và không chính thức:

1.5.1 Các nhóm chính thức

Các nhóm chính thức là những nhóm có tổ chức, có quy tắc, kỷ luật chặc chẽ, địa vị vai trò của các thành viên được ghi thành văn bản quản lý

Chúng thường cố định, thực hiện các công việc có tính ổn định và có sự phân công rõ ràng Những người trong nhóm thường có cùng chung nghề nghiệp chuyên môn và cùng giải quyết các vấn đề đã được xác định Các nhóm chính thức có ở mọi cấp độ và được tổ chức ổn định lâu dài theo chuyên môn nhằm giải quyết các vấn đề chuyên biệt Nhóm chính thức có thể được phân loại nhỏ hơn hay thành nhóm chỉ huy và nhóm nhiệm vụ

- Nhóm chỉ huyđược xác định theo sơ đồ tổ chức Bao gồm một nhà quản lý và một số nhân viên dưới quyền Ví dụ: nhóm gồm hiệu trưởng trường tiểu học và mười hai giáo viên hay nhóm kiểm toán bưu chính bao gồm một tổ trưởng và năm nhân viên

- Nhóm nhiệm vụ bao gồm một số người cùng làm việc để hoàn thành một công việc nào đó theo sự phân công của tổ chức Nhóm này không quá chú trọng đến thứ bậc trong các mối quan hệ Ví dụ: nhóm nghiên cứu, nhóm dự án…

1.5.2 Các nhóm không chính thức

Nhóm không chính thức lại có thể phân thành 2 nhóm nhỏ gồm:

- Nhóm lợi ích là nhóm mà các thành viên liên kết với nhau để đạt được một mục tiêu cụ thể mà mỗi người trong số họ quan tâm Chẳng hạn, các nhân viên có thể họp lại với nhau, nêu ra yêu cầu đối với các cấp lãnh đạo trong việc tăng lương, giải quyết chế độ, thực hiện các cam kết về đào tạo và phát triển nhân lực,…

- Nhóm bạn bè được hình thành khi các cá nhân có những đặc điểm chung, bất kể họ có làm việc cùng nhau hay không Những đặc điểm chung có thể là tuổi tác, sở thích (cùng thích thể thao, âm nhạc, du lịch), quan điểm…

Ngoài cách phân loại trên, nhóm còn có các cách phân loại khác, dưới đây có thể kể ra một số cách phân loại nhóm điển hình như: nhóm chức năng, nhóm chuyên nhiệm, nhóm làm việc tự quản, nhóm dự án,

CHƯƠNG 2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

NHÓM NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

2.1 Quá trình hình thành và phát triển nhóm nghiên cứu khoa học

Dù là nhóm làm việc chính thức hay nhóm làm việc không chính thức thông thường đều phải trải qua 5 giai đoạn của quá trình hình thành và phát