HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH (PLT06A) ĐỀ TÀI Vị trí, vai trò của đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh và ý nghĩa với việc giáo dục, rèn luyện đạo đức sinh viên hiện nay Giảng viên hướng dẫn Kiều Thị Yến Sinh viên thực hiện Lê Mai Phương Mã sinh viên 23A4050300 Nhóm Lớp PLT06A13 Cán bộ chấm thi Điểm 1 2 Hà Nội, ngày 07 tháng 04 năm 2022 1 MỤC LỤC A MỞ ĐẦU 1 Tính cấp thiết của đề tài 2 2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2 3 Đối tượng v.
Trang 1HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
(PLT06A)
ĐỀ TÀI: Vị trí, vai trò của đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí
Minh và ý nghĩa với việc giáo dục, rèn luyện đạo đức sinh
viên hiện nay
Giảng viên hướng dẫn: Kiều Thị Yến
Sinh viên thực hiện: Lê Mai Phương
Mã sinh viên: 23A4050300
Nhóm Lớp: PLT06A13
Cán bộ chấm thi Điểm
1
2
Hà Nội, ngày 07 tháng 04 năm 2022
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài 2
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 3
5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 3
B NỘI DUNG PHẦN 1: PHẦN LÝ LUẬN I Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng 4
1 Khái niệm đạo đức 4
2 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng 4
II Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí và vai trò của đạo đức cách mạng 5
PHẦN 2: PHẦN LIÊN HỆ THỰC TIỄN 1 Giá trị lý luận 7
2 Giá trị thực tiễn 8
3 Liên hệ sinh viên 11
C KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 3A MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho Đảng và dân tộc Việt Nam một di sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá, đó là một hệ thống quan điểm toàn diện
và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, trong đó có tư tưởng về đạo đức Đạo đức là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của
Hồ Chí Minh trong sự nghiệp cách mạng Người là một trong những nhà tư tưởng, lãnh tụ cách mạng đã bàn nhiều nhất về vấn đề đạo đức Bác không để lại những tác phẩm đạo đức lớn nhưng những tư tưởng lớn của Bác về đạo đức
đã nằm trong những bài viết, bài nói được diễn đạt ngắn gọn, cô đọng, rất quen thuộc với con người Việt Nam Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh với những chuẩn mực giá trị đúng đắn đã đã góp phần giữ vững ổn định chính trị, xã hội, thúc đẩy sự phát triển của đất nước Nhưng vị trí và vai trò của đạo đức trong
tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện như nào? Việc giáo dục, rèn luyện đạo đức sinh viên hiện nay có quan trọng hay không? Vì vậy, để giải quyết rõ hơn
các vấn đề trên, em đã chọn đề tài: “Vị trí, vai trò của đạo đức trong tư tưởng
Hồ Chí Minh và ý nghĩa với việc giáo dục, rèn luyện đạo đức sinh viên hiện nay” để nghiên cứu và tìm hiểu
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài: Giúp ta hiểu rõ hơn về nguồn gốc, cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng; biết được vị trí và vai trò của đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh; thể hiện rõ ý nghĩa của việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cho sinh viên hiện nay
Để đạt được mục đích đó, đề tài sẽ giải quyết những nhiệm vụ sau:
- Nhiệm vụ 1: Trình bày cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo
đức cách mạng
Trang 4- Nhiệm vụ 2: Trình bày, phân tích vị trí, vai trò của đạo đức trong tư
tưởng Hồ Chí Minh
- Nhiệm vụ 3: Nêu giá trị lý luận, giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí
Minh về đạo đức và liên hệ sinh viên hiện nay
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu về vị trí, vai trò của đạo đức trong
tư tưởng Hồ Chí Minh
Phạm vi nghiên cứu:
- Không gian: Tiểu luận tập trung nghiên cứu về vị trí, vai trò của đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh
- Thời gian: Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đến nay
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận: Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp lịch sử học kết hợp với phương pháp logic, thống nhất với các phương pháp khác như phân tích, nghiên cứu tài liệu, tổng hợp, khái quát và hệ thống hóa
5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Ý nghĩa lý luận: Bài tiểu luận góp phần làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của đạo đức và thể hiện được vai trò quan trọng của việc giáo dục, rèn luyện đạo đức cho sinh viên hiện nay
Ý nghĩa thực tiễn: Bài tiểu luận có thể sử dụng vào việc tham khảo trong quá trình học tập, giảng dạy và nghiên cứu đối với môn Tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 5B NỘI DUNG
PHẦN 1: PHẦN LÝ LUẬN
I Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
1 Khái niệm đạo đức
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, bao gồm một hệ thống những quy tắc, chuẩn mực và thang giá trị được xã hội thừa nhận, có tác dụng chi phối, điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với ngưới khác, với cộng đồng
và toàn xã hội cho phù hợp với lợi ích của con người với sự tiến bộ của xã hội
2 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, hình thành trong quá trình lịch sử lâu đời, đồng thời kế thừa tư tưởng đạo đức phương Đông và tinh hoa đạo đức bản chất con người, đặc biệt quan trọng là tư tưởng đạo đức của Mác, Ăngghen, Lênin và những di sản thuần túy mà họ để lại Trong lĩnh vực đạo đức, Hồ Chí Minh đã sử dụng nhiều khái niệm và phạm trù của các khái niệm đạo đức hiện có, đặc biệt là đạo đức Nho giáo Sẽ là một sai lầm lớn nếu cho rằng thực chất của tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh là đạo đức Nho giáo Trải qua các thời đại lịch sử, các khái niệm
và phạm trù đã trở thành tài sản chung của nhân loại, nhưng nội dung của chúng đã có nhiều thay đổi Các quan niệm về lòng trung, hiếu, nghĩa, tiết, phải, cần, kiệm, liêm, chính đã có trong Nho giáo từ hàng trăm năm trước Công nguyên; dân chủ và tự do, công lý và từ thiện đã có từ thời Hy Lạp - La
Mã Hồ Chí Minh đã vận dụng những khái niệm và phạm trù đạo đức mà dân tộc Việt Nam vốn đã quen thuộc, đưa vào nội dung mới, bổ sung nội dung mới của khái niệm và phạm trù đạo đức thời đại Chính vì vậy mà những giá trị đạo đức mới kết hợp với những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc khiến mỗi người Việt Nam đều cảm thấy gần gũi Hơn nữa, những giá trị đạo đức truyền thống được nâng lên một tầm cao mới tạo điều kiện cho Người kết hợp
Trang 6truyền thống và hiện đại, tiếp thu tinh hoa đạo đức bản chất con người, làm phong phú thêm tư tưởng Hồ Chí Minh, được đông đảo người nước ngoài đồng tình Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân văn cũng
là đặc điểm nổi bật của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Với tư duy độc lập, sáng tạo, Hồ Chí Minh đã kế thừa có chọn lọc từ thực tiễn Việt Nam, đồng hóa các giá trị đạo đức quá khứ, đưa ra những tư tưởng, quan niệm đạo đức mới, phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ mới
II Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí và vai trò của đạo đức cách mạng
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, đầu tiên Bác cho rằng đạo đức là gốc của cách mạng Người làm cách mạng phải có đạo đức cách mạng bởi có đạo đức cách mạng thì bản thân mới có quyết tâm làm cách mạng và có thể biến quyết tâm thành hành động thực tiễn để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng Bác đã từng nói: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình
đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?” Làm cách mạng là một công việc khó khăn, gian khổ và lâu dài, thậm chí phải hy sinh cả bản thân mình Người cách mạng nếu không có đạo đức cách mạng thì sẽ không gánh được nặng, không đi được xa Gặp những lúc khó khăn thử thách, đòi hỏi bản lĩnh cách mạng phải cao, phải biết hy sinh lợi ích cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng Người quan niệm đạo đức tạo ra sức mạnh, là nhân tố quyết định sự thắng lợi của mọi công việc
Thứ hai, Bác nêu ra quan điểm của mình rằng đạo đức là tiêu chuẩn hàng đầu hàng đầu của người lãnh đạo trong điều kiện đảng cầm quyền Hồ Chí Minh chỉ rõ, cán bộ, đảng viên muốn dân tin, dân phục thì không phải cứ “viết
Trang 7lên trán chữ “cộng sản” là được họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức” Vì vậy, Người yêu cầu người cán bộ phải có đạo đức cách mạng bởi tư cách đạo đức mỗi người cán bộ, đảng viên đều sẽ tác động mạnh mẽ đến người dân Nếu đạo đức không tốt thì cán bộ, đảng viên sẽ thành tấm gương xấu, gây mất lòng tin và giảm hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước Trong điều kiện đảng cầm quyền, Người luôn lo lắng với nguy
cơ xa rời cuộc sống, rơi vào thoái hóa biến chất của Đảng Do đó, Bác yêu cầu Đảng phải “là đạo đức, là văn minh” Hồ Chí Minh thường nhắc lại tinh thần của V.I.Lênin: Đảng Cộng sản phải tiêu biểu cho trí tuệ, danh dự, lương tâm của dân tộc và thời đại Trong Di chúc, người viết: “Đảng ta là một đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thực sự cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ trung thành của nhân dân”
Bên cạnh đó, Bác khẳng định đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội Theo Hồ chủ tịch, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội không phải ở lý tưởng cao xa, mức sống vật chất dồi dào, mà trước hết là ở giá trị đạo đức của nó, phẩm chất đạo đức của những người cộng sản ưu tú, bằng tấm gương sống và hành động của mình, chiến đấu cho lý tưởng xã hội chủ nghĩa thành hiện thực Người cho rằng phong trào cộng sản công nhân quốc tế trở thành lực lượng quyết định vận mệnh của loài người không chỉ do chiến lược
và sách lược thiên tài của cách mạng vô sản, mà còn do những phẩm chất đạo đức cao quý làm cho chủ nghĩa cộng sản trở thành một sức mạnh vô địch Bản thân Bác với tấm gương đạo đức và nhân cách cao đẹp, vĩ đại nhưng cũng rất đời thường của Người chẳng những có sức hấp dẫn lớn lao, mạnh mẽ với nhân dân Việt Nam mà còn với cả nhân dân thế giới Tấm gương đó từ lâu là nguồn
cổ vũ động viên tinh thần quan trọng đối với nhân dân Việt Nam và nhân loại
Trang 8tiến bộ đoàn kết đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa
xã hội
Cuối cùng, Hồ Chí Minh cho rằng vai trò của đạo đức cách mạng còn là mẫu số chung, là thước đo lòng cao thượng của mỗi con người Theo Bác:
“Tuy năng lực và công việc của mỗi người khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ; nhưng ai giữ được đạo đức đều là người cao thượng” Thực hành tốt đạo đức cá nhân không chỉ có tác dụng tôn vinh nâng cao giá trị bản thân mình mà còn tạo ra sức mạnh nội sinh giúp ta vượt qua mọi thử thách Đối với Bác, đức và tài có mối quan hệ rất chặt chẽ với nhau Người luôn coi đạo đức
là “gốc”, là “nền tảng” của người cách mạng nhưng không có nghĩa cho rằng đức là tuyệt đối, là duy nhất, coi nhẹ tài mà luôn đặt nó trong mối quan hệ biện chứng với tài năng Bác cho rằng: “Có tài mà không có đức là người vô dụng
Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Đạo đức và tài năng phải
là những phẩm chất thống nhất của con người Đạo đức là tiêu chuẩn cho mục đích hành động thì tài năng lại là phương tiện thực hiện cho mục đích đó Đức
là gốc, nhưng đức và tài, hồng và chuyên phải kết hợp, phẩm chất và năng lực phải đi đôi, không thể thiếu một trong hai yếu tố Chính vì vậy, dù đức là gốc nhưng đức và tài phải kết hợp với nhau để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng
PHẦN 2: PHẦN LIÊN HỆ THỰC TIỄN
Đạo đức trong tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng đối với Việt Nam kể từ khi Đảng được thành lập và cầm quyền cho đến nay Đây là một động lực, một loại vũ khí giúp dân tộc ta trong cuộc chiến giành lại độc lập dân tộc; là nguyên tắc để Đảng và Nhà nước đưa ra được những quyết định chính xác, sáng suốt và phù hợp với từng giai đoạn của đất nước
1 Giá trị lý luận
Bác Hồ đã tạo ra một cuộc cách mạng trên lĩnh vực đạo đức tại Việt Nam Nhờ có Người, nền đạo đức dân tộc đã mang bản chất mới được gọi là đạo
Trang 9đức mới, đạo đức cách mạng Đạo đức mới này đã lật ngược lại các kiểu đạo đức cũ của giai cấp thống trị, áp bức bóc lột nhân dân lao động Đồng thời, đạo đức mới đã xóa bỏ những chuẩn mực đạo đức phong kiến vẫn luôn bó buộc, kìm hãm nhân dân lao động vào những lễ giáo hủ bại, phục vụ cho chế
độ hết sức khắt khe, ác nghiệt của giai cấp phong kiến Đạo đức mới của Hồ Chí Minh hoàn toàn trái ngược với đạo đức cá nhân chủ nghĩa, ích kỉ cực đoan của giai cấp tư sản Bên cạnh đó, nó cũng hoàn toàn xa lạ với loại đạo đức luôn kìm hãm, trói buộc con người trong những lợi ích riêng hẹp hòi, nhỏ bé của giai cấp tiểu tư sản Đạo đức mà Bác đề cập đến hoàn toàn thiết thực, khác
xa với đạo đức tôn giáo luôn khuyên con người cam chịu, chấp nhận số phận
để hướng về cuộc sống tốt đẹp hơn khi ở thiên đàng hay chốn niết bàn Không chỉ vậy, đạo đức mới, đạo đức cách mạng do Người đề xướng và cùng với Đảng xây dựng, bồi đắp là đạo đức mang bản chất của giai cấp công nhân, kết hợp với đó là những giá trị truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc
và những tinh hoa đạo đức của nhân loại Nền đạo đức cách mạng ngày càng phát triển cùng với sự vận động của thực tiễn cách mạng Việt Nam, trở thành một bộ phận hết sức quan trọng, trở thành đại diện của văn hóa Việt Nam Nó
đã trở thành một vũ khí mạnh mẽ của Đảng và dân tộc Việt Nam ta trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vì hòa bình, hợp tác và hữu nghị với tất cả các dân tộc khác trên thế giới
2 Giá trị thực tiễn
Trong bối cảnh thời đại ngày càng phát triển, xu hướng hội nhập, toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghiệp 4.0 thì Đảng ta đã việc đẩy mạnh nghiên cứu, tuyên truyền và giáo dục tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh Đây là một việc làm vô cùng cần thiết, là một trong những biện pháp quan trọng hàng đầu để mọi cán bộ, đảng viên tự giác kiểm điểm, khắc phục tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống, giữ vững niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước và hoàn thành nhiệm vụ cách mạng mà
Trang 10Đảng và nhân dân giao phó Học tập tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục phát động, cổ vũ phong trào thi đua, biểu dương các cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc, các tấm gương có đạo đức cách mạng để mọi người tôn vinh và noi theo Đại tướng Võ Nguyên Giáp, tấm gương sáng ngời, mẫu mực về phẩm chất đạo đức, là tài sản vô giá trong việc giáo dục truyền thống cách mạng, phẩm chất đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên
và các tầng lớp nhân dân
Đại tướng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng đã tích cực xây dựng cơ sở cách mạng, tuyên truyền, giác ngộ quần chúng nhân dân tham gia cách mạng với những phương pháp sáng tạo nhưng vẫn đầy hiệu quả
Từ đó, tên tuổi của Đại tướng Võ Nguyên giáp đã gắn liền với các chiến công không thể nào quên của dân tộc: Chiến thắng Điện Biên Phủ, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 và đỉnh cao là cuộc chiến giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Dù được mọi người tôn vinh, coi trọng nhưng Đại tướng vẫn mang một phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, lối sống trung thực, đoàn kết, khiêm tốn, giữ vững khí tiết, tự cường, luôn hiện lên với bản lĩnh của một người chiến sĩ cộng sản trung kiên, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó
