Quản lý nhà nước về chợ trên địa bàn huyện đại lộc, tỉnh quảng nam

quốc gia.Công tác quản lý chợ đối với huyện Đại Lộc nói riêng và cả nướcnói chung ngày càng được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, các ngànhchức năng, chợ đã thể hiện rõ nét vai trò của m

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS ĐÀO HỮU HÒA

Phản biện 1:PGS.TS I QUANG B NH

Phản biện 2: TS PHAN VĂN TÂM

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệpthạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học ĐàNẵng vào ngày 05 tháng 3 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

 Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

 Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chợ là bộ phận quan trọng trong tổng kết cấu hạ tầng kinh tế xãhội Chợ có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội của đấtnước nói chung và các địa phương nói riêng Trong quy hoạch hệ thốngcác công trình dịch vụ đô thị, chợ là một trong 5 loại công trình dịch vụ

cơ bản trong đô thị (4 loại khác là: giáo dục, y tế, thể dục thể thao, vàvăn hóa) Theo số liệu Niên giám thống kê Việt Nam năm 2020, hiệnnay trên cả nước có gần 9000 chợ, tỉnh Quảng Nam với 160 chợ vàkhoảng 80% hàng hóa chuyển qua kênh phân phối này Qua đây ta thấymức độ quan trọng của chợ trong phân phối bán lẻ

Chợ là nơi tiêu thụ cũng như thu gom sản phẩm, hàng hóa phântán, nhỏ lẻ ở vùng nông thôn, cũng là nơi cung cấp hàng hóa tiêu dùng,lương thực thực phẩm cho khu vực thành thị nói riêng, và trong nước vàngoài nươc nói chung

Chợ là nơi giải quyết một số lượng lớn việc làm cho người laođộng nước ta Hiện nay trên cả nước có hơn 2,3 triệu người lao độngtrong các chợ và có thể tăng thêm hàng năm

Chợ còn là bộ mặt kinh tế - xã hội của địa phương và là nơi phảnánh trình độ kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của vùng dân cư, tínhvăn hóa ở chợ được thể hiện rõ nhất ở miền núi, vùng cao, vùng sâu,vùng xa Và trên thực tế, một số cợ truyền thống lâu đời đang trở thànhmột điểm thu hút khách du lịch như Chợ Tình Sapa, Chợ Nổi Cái Răng,Chợ Cầu Mây Nam Định…Nếu được đầu tư thỏa đáng sẽ là địa danh thuhút khách du lịch trong và ngoài nước, là tiềm năng về kinh tế du lịch

quốc gia.

Công tác quản lý chợ đối với huyện Đại Lộc nói riêng và cả nướcnói chung ngày càng được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, các ngànhchức năng, chợ đã thể hiện rõ nét vai trò của mình đối với phát triển kinh

tế, giải quyết việc làm, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc… Tuy nhiên,công tác quản lý chợ trên địa bàn huyện vẫn còn tồn tại một số hạn chếnhư chợ chưa được đầu tư tương xứng với phát triển kinh tế đô thị, chợ

tự phát tăng nhanh, vệ sinh an toàn thực phẩm ở chợ vẫn đang còn là vấn

đề nóng, hệ thống chợ chưa khai được thác hiệu quả, chưa đáp ứng yêucầu phát triển kinh tế xã hội, chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng tăng

tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng thu ngânsách nhà nước góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước

Từ những thực tế nêu trên, tôi chọn đề tài luận văn: “Quản lý nhà nước về Chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam” nhằm hệ

thống hóa cơ sở lý luận về chợ, nghiên cứu thực trang công tác quản lýchợ trên địa bàn huyện Đại Lộc, từ đó đề xuất một số giải pháp kiến nghịvới cơ quan chức năng một số ý kiến nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước

về chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở nghiên cứu tầm quan trọng và thực trạng công tác

QLNN về Chợ, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng công tác quản

lý nhà nước về Chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về QLNN đối với các chợ của chính quyền địa phương.

- Làm rõ thực trạng QLNN đối với các chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam những năm qua

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác QLNN đốivới các chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam trong thời gian

tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận

và thực tiễn của công tác QLNN về trên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh QuảngNam

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác QLNN vềdưới góc độ của chính quyền cấp huyện trong các lĩnh vực như ban hànhcác văn bản hướng dẫn thực hiện quy phạm pháp luật, tổ chức, triển khaithực hiện các quy định liên quan đến chức trách, nhiệm vụ, quyền hạncủa chính quyền cấp huyện đối với hoạt động của các chợ trên địa bàn.+ Về không gian: Các chợ theo quy định phân cấp quản lý của chính quyền cấp huyện trên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam

+ Về thời gian: Các dữ liệu thứ cấp phục vụ cho việc nghiên cứuthực trạng QLNN về chợ tại huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam được thuthập trong giai đoạn từ năm 2016 – 2020; các dữ liệu sơ cấp điều tra vềđánh giá của các đối tượng hữu quan liên quan đến công tác quản lý nhànước đối với chợ ở Đại Lộc được thu thập trong giai đoạn tháng 9-10/2021 Tầm xa của các giải pháp đề xuất trong đề tài có ý nghĩa cho

giai đoạn 2021 – 2025.

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập số liệu

- Số liệu thứ cấp: được thu thập từ sách, giáo trình, tạp chí, các tài

liệu sẵn có và kế thừa kết quả nghiên cứu như các nguồn thông tin công

bố của cơ quan nhà nước, các văn kiện đại hội Đảng, nghị quyết, quyếtđịnh của Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành và các cơ quan từ Trung ươngđến địa phương, các nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực QLNN về chợtrên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam

- Số liệu sơ cấp: Thu thập bằng phương pháp điều tra khảo sát trực

tiếp và phỏng vấn các đơn vị quản lý chợ (Doanh nghiệp, an quản lý,Hợp tác xã…), cơ quan quản lý nhà nước về chợ và các tiểu thương ởcác chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam Phỏng vấn và khảosát cơ quan chuyên môn (Sở Công thương: 02 người, Sở Kế hoach vàĐầu tư 02 người, Phòng Kinh tế và Hạ tầng: 02 người, Phòng Tài chính– Kế hoạch: 02 người, 10 U ND các xã, thị trấn: 02 người/xã đơn vị quản

lý chợ và tiểu thương buôn bán tại chợ (10 chợ trên địa bàn huyện ĐạiLộc, 3 người/chợ) để khảo sát thu thập thông tin

4.2 Phương pháp phân tích

- Phương pháp thống kê mô tả: Được dùng để mô tả thực trạng

tình hình quản lý nhà nước về chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh QuảngNam Áp dụng đối với các dữ liệu dạng số bằng việc sử dụng công cụ phântích thống kê nhằm mô tả các dữ liệu đã thu thập dưới dạng giá trị trung bình(Mean); giá trị lớn nhất (Max); giá trị nhỏ nhất (Min); sai số mẫu (Std); tốc

độ tăng trưởng; tỷ lệ phần trăm (%) từ đó

thấy được thực trạng công tác quản lý và từ đó đề xuất các giải pháp.

- Phương pháp phân tích tổng hợp: Tác giải đã tập hợp văn bản

quy phạm pháp luật, các văn bản đưới luật liên quan, các thông tin vềtình hình kinh tế - xã hội liên quan, tổng hợp các số liệu nhằm rút ranhững nét nỗi bật, những đặc điểm qua các năm để nhận định, đánh giá.Kết nối các thông tin để làm sáng tỏ những nội dung nghiên cứu và từ đókhái quát hóa vấn đề rút ra những ưu điểm, thế mạnh và những hạn chế,tồn tại cần khắc phục trong phần những hạn chế tồn tại trong quản lý nhànước về Chợ trên địa bàn huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam

- Phương pháp so sánh: tìm hiểu các thông tin sau đó tồng hợp và

so sánh giai đoạn trước với giai đoạn sau

5 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Liên quan đến nội dung quản lý nhà nước về chợ, luận văn đãnghiên cứu, tham khảo một số tài liệu, giáo trình và công trình, đề tàikhoa học trong đó tiêu biểu là các tài liệu sau đây:

- Lê Thế Giới (2005), “Quản trị học”, Nhà xuất bản Tài chính

(Tái bản lần thứ nhất) Cuốn sách cho ta hiểu quản trị là gì và biết nhữngcông việc của nhà quản trị Nó giúp chúng ta có kiến thức và kỹ năng

cần thiết để quản trị có hiệu quả và có khả năng tổng hợp về khoa học xãhội, về các tổ chức trong xã hội, về quan hệ con người, về chi phí, vềthành công và hiệu quả công việc … để đạt được mục tiêu của tổ chức

Do đó đòi hỏi phải biết cách quản trị để đạt được hiệu quả cao nhất Một

sự quản trị giỏi không những mang lại nhiều lợi ích mà còn có ý nghĩaquan trọng đưa nền kinh tế nhanh chóng phát triển

- Richard L.Drat (2017), “Kỷ nguyên mới của quản trị”, Nhà xuất

bản Hồng Đức Cuốn sách cho thấy sự cần thiết của Nhà quản trị sáng tạo trongmột thế giới đang thay đổi Các nhà quản trị và tổ chức ngày nay

đang đối mặt với những sự thay đổi lớn và sâu rộng về quan hệ xã hội, môitrường, công nghệ, kinh tế … nên cần tập trung vào giải quyết các vấn đềliên quan trong môi trường đang thay đổi nhanh chóng Nó cho chúng takiến thức về kỹ năng quản trị trong thời kỳ bất ổn kỳ, những phân tích đếnvăn hóa và quản trị trong môi trường toàn cầu với cách nhìn quốc tế đượcứng dụng tại chỗ Đồng thời cho ta hiẻu đạo đức và trách nhiệm xã hộiđược xác định là kim chi nam cho sự phát triển trong thời kỳ khủng hoảngnày Các chức năng của quản trị được phân tích, tổng hợp với tầm cao mới,giúp Nhà quản trị xác định được quản trị là thử thách, là con đường chínhđáng để quản lý kinh tế, làm giàu, làm chủ

- Lê Bảo (2016), “Giáo trình quản lý nhà nước về kinh tế”,

Trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng Nội dung tài liệu cho thấy quản lý nhànước về kinh tế là một trong những nhân tố cơ bản quyết định sự thắnglợi trong công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.Giáo trình đã cung cấp những kiến thức lý luận, khái quát cơ bản, có tính

hệ thống của một môn khoa học về việc Nhà nước quản lý nền kinh tếquốc dân Tác giả đã nêu tổng quan quản lý nhà nước về kinh tế; phântích một số quy luật, nguyên tắc, công cụ và phương pháp quản lý nhànước về kinh tế cũng như đưa ra các mục tiêu và chức năng của quản lýnhà nước về kinh tế Thêm vào đó là giới thiệu chức năng, vai trò của bộmáy và cán bộ quản lý quản lý nhà nước về kinh tế ở nước ta hiện nay,

từ đó đưa ra phương hướng đổi mới công tác cán bộ quản lý kinh tế

- Dương Vũ Nam (2017) “Những vấn đề pháp lý về quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Cà Mau - thực trạng và giải pháp” Luận văn thạc sĩ, EUH.

Tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chợ, luận giảimang tính khoa học để bổ sung thêm nhận thức về chợ Tác giả phân tíchthực trạng những ưu điểm và chỉ ra những tồn tại, phân tích những nhân tốảnh hưởng trong quản lý hệ thống chợ, xác định nguyên nhân, tổng hợp phântích và đánh giá thực trạng quản lý chợ trên địa bàn tỉnh Cà Mau thời gianqua Trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến những yếu

kém về đầu tư xây dựng, về quy mô và các loại hình chợ cần phát triển

để không chỉ thúc đẩy sản xuất lưu thông hàng hóa Từ thực tiễn, gắn với

lý luận và những cơ chế chính sách hiện hành, tác giả đã đề xuất nhữnggiải pháp lớn vể huy động vốn, về quy hoạch phát triển, về vai trò quản

lý của nhà nước đối với việc quy hoạch, đầu tư, phát triển hệ thống chợcủa tỉnh Cà Mau Trong đó, tác giả đã đề xuất một số cơ chế ưu đãi thuhút các nhà đầu tư trong và ngoài tỉnh vào đầu tư, khai thác chợ trên địabàn tỉnh Cà Mau và đề nghị phát triển một số loại hình chợ cần đượcquan tâm đầu tư phát triển trên địa bàn tỉnh

- Trần Tiến Dũng (2020), “Quảng Ninh: Chuyển đổi mô hình quản

lý chợ bước đầu mang lại hiệu quả” Tạp chí Công thương ài báo cho thấy

Quảng Ninh đã tiến hành khá thành công việc chuyển đổi mô hình quản lýchợ Tính đến cuối năm 2020, toàn Tỉnh đã có 23 doanh nghiệp, 4 hộ kinhdoanh và 5 hợp tác xã đầu tư, xây dựng, quản lý, khai thác chợ, bước đầu đãmang lại hiệu quả, khai thác được tiềm năng, huy động được nguồn vốntrong các thành phần kinh tế, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, vănminh thương mại và tăng thu nguồn ngân sách

Kinh nghiệm đó là, cùng với việc chuyển đổi mô hình kinh doanh chợ,chính quyền cần tăng cường kiểm tra và hỗ trợ các chợ trong vấn đềkiểm soát an toàn thực phẩm (ATTP) tại chợ; công tác phòng cháy chữacháy; tăng cường tiếp xúc, đối thoại trực tiếp với nhân dân, các hộ kinhdoanh để kịp thời nắm bắt, chỉ đạo giải quyết Đặc biệt là tại các nơi xâydựng chợ mới, các chợ có chủ trương di chuyển hoặc đang thực hiệnchuyển đổi mô hình quản lý sẽ lấy ý kiến của các hộ kinh doanh ngườidân trong vùng dự án về quy hoạch chợ, phương án đền bù, giải phóngmặt bằng… ên cạnh đó, thường xuyên phối hợp với U ND các địaphương kiên quyết xóa bỏ ngăn chặn việc phát sinh các loại chợ tạm,chợ cóc không đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm…

- Nguyễn Hồng Điệp (2020), “Khiếu nại, tố cáo đông người liên quan đến việc chuyển đổi mô hình chợ: Thực trạng và giải pháp", Đề tài

khoa học cấp ộ của Thanh tra Chính phủ Kết quả nghiên cứu cho thấy,

từ năm 2010 đến nay, Thanh tra Chính phủ đã tiếp 13.540 lượt công dânđến Trụ sở Tiếp công dân TƯ để kiến nghị, tố các liên quan đến các dự

án chuyển đổi mô hình quản lý chợ Tác giả cho rằng, nguyên nhân dẫnđến tình trạng này là do trong quá trình đầu tư xây dựng, nâng cấp cảitạo chợ, các địa phương thực hiện chưa đúng, chưa đầy đủ theo hướngdẫn của các bộ, ngành, chưa công khai, minh bạch chủ trương, phương

án đầu tư kinh doanh, chưa tạo sự đồng thuận và thống nhất của các tiểuthương kinh doanh tại chợ Để khắc phục tình trạng này, tác giả đã đềxuất một số giải pháp như (1) tăng cường quản lý Nhà nước trong thựchiện chuyển đổi mô hình chợ và quản lý chợ; (2) Phải lựa chọn phương

án chuyển đổi mô hình chợ khả thi, phù hợp với tình hình, đặc điểm của

từng địa phương; (3) Phải nâng cao chất lượng cán bộ làm công tác quản

lý chợ, đáp ứng những yêu cầu mới trong quản lý chợ; (4) Tăng cường

cơ sở vật chất; (5) làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức chongười dân, các tiểu thương kinh doanh; (6) Tổ chức tốt việc tiếp côngdân; lắng nghe, trao đổi, đối thoại, giải thích, vận động người dân khixảy ra khiếu kiện có liên quan đến chuyển đổi mô hình chợ

Tóm lại, hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu liên quanđến quản lý nhà nước về chợ, trong đó tập trung nghiên cứu các mô hìnhquản lý và quá trình chuyển đổi mô hình quản lý chợ cũng như nhữngvấn đề đặt ra Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có côngtrình nào nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực quản lý nhà nước về chợtrên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam mặc dù đây là vấn đề lớn,rất nên được quan tâm Chính vì vậy, việc chọn vấn đề này để nghiêncứu trong luận văn là không bị trùng lặp, mang tính thời sự và cần thiếtcho công tác quản lý nhà nước của huyện Đại Lộc

6 Bố cục luận văn

Kết cấu của luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu thamkhảo và phụ lục thì nội dung chính của đề tài được trình bày trong 3chương, cụ thể như sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về Chợ

- Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước về Chợ trên địabàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam

- Chương 3: Giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước vềChợ trên địa bàn huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam

Từ góc độ quản lí Nhà nước, khái niệm về chợ được hiểu như sau:

Chợ là một địa điểm công cộng, có diện tích mặt bằng khá lớn, tập trung các hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ của nhiều chủ thể khác nhau Chợ được tổ chức theo quy luật lưu thông hàng hóa, phù hợp với nhu cầu, đặc điểm, tập quán, điều kiện kinh tế và được quản lí thống nhất theo pháp luật hiện hành của Nhà nước.

Trong luận văn này, khái niệm chợ được hiểu theo định nghĩa đãđược trình bày ở trên

b.Đặc điểm của chợ

1.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước đối với chợ

Từ khái niệm và nội hàm của quản lý nhà nước về kinh tế, chúng

ta có thể phát biểu khái niệm quản lý nhà nước đối với chợ tại các địa

phương đó là: sự tác động giữa chủ thể quản lý là các cơ quan nhà nước thuộc chính quyền địa phương lên đối tượng quản lý là những tổ chức,

cá nhân hoạt động tại các chợ thuộc quyền quản lý của địa phương thông qua các hoạt động xây dựng và ban hành hệ thống pháp luật về kinh tế; triển khai thực thi pháp luật về kinh tế; xử lý các vi phạm

pháp luật về kinh tế và giải quyết các xung đột, tranh chấp kinh tế; giải quyết các khuyết tật của kinh tế thị trường

1.1.3.Tầm quan trọng của quản lý nhà nước đối với chợ trong điều kiện Việt Nam

- Tạo lập môi trường và điều kiện thuận lợi để huy động các nguồnlực trong xã hội nhằm phát triển hệ thống chợ theo định hướng phát triển củađịa phương

- Định hướng, hướng dẫn sự vận động, phát triển của hệ thống chợhướng đến thực hiện các mục tiêu kinh tế, xã hội, môi trường của địa

1.2 NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CHỢ CỦA

CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG

1.2.1 Xây dựng quy hoạch, kế hoạch, phương hướng phát triển chợ trong từng thời kỳ

- Quy hoạch phát triển chợ phải phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế -xã hội.

Chợ là một bộ phận quan trọng trong tổng thể hạ tầng kinh tế - xãhội Trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch phát triểnthương mại của từng địa phương phải bao gồm quy hoạch phát triển chợ.Quy hoạch phát triển chợ phải phù hợp với quy hoạch phát triển kinh tế -