ĐỀ TÀI: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam – giá trị lý luận và thực tiễn

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH (PLT06A) ĐỀ TÀI Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam – giá trị lý luận và thực tiễn Giảng viên hướng dẫn Thạc sĩ Kiều Thị Yến Sinh viên thực hiện Phạm Minh Đức Mã sinh viên 23A7510029 Nhóm Lớp PLT06A13 Cán bộ chấm thi Điểm 1 2 Hà Nội, ngày 7 tháng 4 năm 2022 MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài 1 2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1 3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2 4.

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

(PLT06A)

ĐỀ TÀI: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng

Cộng sản Việt Nam – giá trị lý luận và thực tiễn

Giảng viên hướng dẫn : Thạc sĩ Kiều Thị Yến

Sinh viên thực hiện : Phạm Minh Đức

Mã sinh viên : 23A7510029

Nhóm Lớp : PLT06A13

Cán bộ chấm thi Điểm

1

2

Hà Nội, ngày 7 tháng 4 năm 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 2

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ VÀ BẢN CHẤT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 3

1 Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam 3

1.2 Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam 4

CHƯƠNG 2 GIÁ TRỊ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ VÀ BẢN CHẤT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM 6

2.1 Giá trị lý luận 6

2.2 Về giá trị thực tiễn 7

2.3 Những kết quả đạt được về xây dựng Đảng giai đoạn hiện nay 8

2.4 Hạn chế còn tồn tại trong xây dựng và phát triển Đảng 9

2.5 Giải pháp phát huy sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam 10

2.6 Liên hệ sinh viên 11

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng duy nhất, ngay từ đầu đảm đương sứ mệnh lãnh đạo cách mạng Việt Nam và có đường lối cách mạng đúng đắn; là chính đảng của giai cấp công nhân Việt Nam, đội tiền phong của giai cấp công nhân, vừa mang bản chất giai cấp công nhân, vừa có tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc; có khả năng đoàn kết, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân đứng lên đấu tranh làm cách mạng, hợp thành nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Việc thành lập Đảng là một bước ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam ta Nó chứng tỏ rằng giai cấp

vô sản ta đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng”[2, tr.406] Cũng từ đó, cách mạng Việt Nam trải qua nhiều thăng trầm, vượt qua bao nhiêu sóng gió, ngày càng tỏ rõ là lực lượng lãnh đạo tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam Qua thực tế lãnh đạo các phong trào cách mạng, Đảng càng tỏ rõ phẩm chất, năng lực, uy tín cầm quyền Đó cũng là minh chứng cho luận điểm vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Cách mạng muốn thắng lợi thì phải có một Đảng lãnh đạo

Chính vì thế để làm sáng tỏ các vấn đề trên thì việc làm sáng tỏ các vấn đề của đề tài: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam – giá trị lý luận và thực tiễn” là vô cùng quan trọng

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu: Đề tài làm sáng tỏ giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Nhiệm vụ nghiên cứu: Để làm sáng tỏ mục đích nghiên cứu, đề tài phân tích và làm sáng tỏ các vấn đề sau:

Cơ sở lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Giá trị lý luận và thực tiễn tư tưởng hồ chí minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu: Thời gian: Giai đoạn hiện nay

Không gian: Tại Việt Nam

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về Đảng Cộng sản; Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu phân tích lý thuyết và phương pháp thực nghiệm, cụ thể:

Phương pháp phân tích lý thuyết để phân tích cơ sở lý luận của tư tưởng

Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng Sản Việt Nam

Phương pháp thực nghiệm để làm sáng tỏ giá trị thực tiễn của của tư tưởng

Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng Sản Việt Nam

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận: Đề tài góp phần làm sáng tỏ quan điểm của Hồ Chí Minh

về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Ý nghĩa thực tiễn: Qua việc làm sáng tỏ quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam đề tài rút ra giá trị thực tiễn và

sự vận dụng vào thực tiễn hiện nay của Đảng Cộng sản Việt Nam

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ VÀ BẢN CHẤT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1.1 Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam

Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc

Trên cơ sở tiếp thu, kế thừa và vận dụng sáng tạo luận điểm chủ nghĩa Mác-Lênin: “Cách mạng vô sản chỉ có thể giành thắng lợi khi có Đảng Cộng sản, chính đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo”, ngay từ rất sớm, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc

đã khẳng định vai trò to lớn, có ý nghĩa quyết định bởi sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với cách mạng Việt Nam Người nhấn mạnh: “Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với các dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”[4,tr.406] Vấn đề này được Người tiếp tục khẳng định: “Muốn thắng lợi, thì cách mạng phải có một đảng lãnh đạo Đảng phải làm cho quần chúng giác ngộ vì đâu mà họ bị áp bức bóc lột; phải dạy cho quần chúng hiểu các quy luật phát triển của xã hội, để họ nhận rõ vì mục đích gì mà đấu tranh; chỉ rõ con đường giải phóng cho quần chúng, cổ động cho quần chúng kiên quyết cách mạng; làm cho quần chúng tin chắc cách mạng nhất định thắng lợi Cách mạng là cuộc đấu tranh rất phức tạp Muốn khỏi đi lạc phương hướng, quần chúng phải có Đảng lãnh đạo để nhận rõ tình hình, đường lối và định phương châm cho đúng[5,tr.273]

Khẳng định Đảng Cộng sản “như người cầm lái” cho con thuyền là quan điểm nhất quán của Hồ Chí Minh về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong suốt cả quá trình cách mạng, cả trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cả trong cách mạng xã hội chủ nghĩa Thực tế quá trình cách mạng Việt Nam vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh đã nói lên rằng, sự bảo đảm, phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong suốt tiến trình phát

triển của đất nước theo mục tiêu chủ nghĩa xã hội là một nguyên tắc vận hành của

xã hội Việt Nam từ khi có Đảng

1.2 Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

Xét về bản chất: Đảng Cộng sản Việt Nam do Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện là một đảng chính trị tồn tại và phát triển theo những quan điểm của V.I.Lênin về đảng kiểu mới của giai cấp vô sản

Hồ Chí Minh là người trung thành với học thuyết Mác - Lênin, trong đó có

lý luận của V.I.Lênin về đảng kiểu mới của giai cấp vô sản, đồng thời vận dụng sáng tạo và phát triển lý luận đó vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Trên thế giới, nói chung, sự ra đời của một đảng cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa

xã hội khoa học với phong trào công nhân Còn đối với Việt Nam, Hồ Chí Minh cho rằng: Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam là kết quả của sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Như vậy,

so với học thuyết Mác - Lênin thì Hồ Chí Minh đưa thêm vào yếu tố thứ ba nữa,

đó là phong trào yêu nước Hồ Chí Minh khẳng định: Đảng Cộng sản Việt Nam

là Đảng của giai cấp công nhân, đội tiên phong của giai cấp công nhân, mang bản chất của giai cấp công nhân

Quan điểm của Hồ Chí Minh trên đây là hoàn toàn phù hợp với xã hội thuộc địa và phong kiến như Việt Nam, khi mọi giai cấp, tầng lớp, trừ tư sản mại bản và đại địa chủ, còn đều có mâu thuẫn dân tộc Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, tồn tại và phát triển chính là do nhu cầu tất yếu của xã hội Việt Nam từ đầu năm 1930 trở đi Đảng đã được toàn dân tộc trao cho sứ mệnh lãnh đạo đất nước trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và đi lên chủ nghĩa xã hội

Quan điểm của Hồ Chí Minh hoàn toàn tuân thủ những quan điểm của V.I.Lênin về xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp vô sản Nhưng Hồ Chí Minh còn có một cách thể hiện khác về vấn đề "đảng của ai" Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, (tháng 2-1951 ) Năm 1957,

Hồ Chí Minh khẳng định: Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời cũng là đội tiên phong của dân tộc Trong thời kỳ miền Bắc xây dựng chủ

nghĩa xã hội năm 1961 Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định: Đảng ta là đảng của giai cấp, đồng thời cũng là của dân tộc, không thiên tư, thiên vị Năm 1965, Hồ Chí Minh cho rằng: Đảng ta xứng đáng là đội tiên phong, là bộ tham mưu của giai cấp vô sản, của nhân dân lao động và của cả dân tộc

Tuy có nhiều cách thể hiện khác nhau như vậy nhưng quan điểm nhất quán của Hồ Chí Minh về bản chất giai cấp của Đảng là Đảng ta mang bản chất giai cấp công nhân

Hồ Chí Minh khẳng định bản chất giai cấp cộng nhân của Đảng ta dựa trên

cơ sở thấy rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam Còn các giai cấp tầng lớp khác chịu sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, trở thành đồng minh của giai cấp công nhân Nội quy quy định bản chất giai cấp công nhân không phải chỉ

là số lượng đảng viên xuất thân từ công nhân mà còn ở nền tảng lý luận và tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác - Lênin; mục tiêu của Đảng cần đạt tới là chủ nghĩa cộng sản: Đảng tuân thủ một cách nghiêm túc, chặt chẽ những nguyên tắc xây dựng đảng kiểu mới của giai cấp vô sản Hồ Chí Minh phê phán những quan điểm không đúng như không đánh giá đúng vai trò to lớn của giai cấp công nhân, cũng như quan điểm sai trái chỉ chú trọng công nông mà không thấy rõ vai trò to lớn của các giai cấp, tầng lớp khác

CHƯƠNG 2 GIÁ TRỊ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VAI TRÒ VÀ BẢN CHẤT CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT

NAM 2.1 Giá trị lý luận

Trước hết, Hồ Chí Minh góp vào kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về quy luật hình thành Đảng Theo học thuyết Mác Lênin thì Đảng Cộng sản ra đời chỉ cần hai yếu tố là đủ, đó là chủ nghĩa Mác và phong trào công nhân Điều này chỉ phù hợp trong hoàn cảnh nước Nga và ở các nước tư bản phát triển Nghiên cứu đặc điểm các nước thuộc địa, kinh tế nông nghiệp lạc hậu, thành phần công nhân ít Hồ Chí Minh tổng kết thành quy luật ra đời Đảng ở các nước như Việt Nam gồm ba yếu tố: Chủ nghĩa Mác – Lênin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước

Cũng nhận thức rõ hoàn cảnh Việt Nam, nơi ngự trị hàng ngàn năm của chế độ phong kiến chuyên chế và gần trăm năm của chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, con người mang tư duy tiểu nông của một nước văn minh nông nghiệp Hồ Chí Minh từ sớm đã cảnh báo những nguy cơ của Đảng cầm quvền Người đã chỉ ra hàng trăm căn bệnh do chủ nghĩa cá nhân đẻ ra Từ đó Hồ Chí Minh đã có những cống hiến quan trọng trong công tác xây dựng Đảng

Về mặt tổng thể: Hồ Chí Minh tuân thủ các nguyên tắc xây dựng Đảng theo học thuyết Đảng kiểu mới của Lênin như: Nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình, tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách: Người cũng bàn tới xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức Nhưng xuất phát từ điều kiện cụ thể của Việt Nam, cụ thể Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới vấn đề thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng Người chú trọng vấn đề tự phê bình và phê bình Cùng với nhiều nội dung khác, Hồ Chí Minh rất quan tâm tới những vấn đề văn hóa và đạo đức trong xây dựng Đảng Theo Hồ Chí Minh, xây dựng văn hóa, đạo đức trong Đảng được coi là vấn đề có ý nghĩa quyết định chất lượng của cơ sở đảng Những vấn đề đó không xa rời tính phổ biến công tác xây dựng Đảng Cộng sản nói chung, lại rất phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam vừa thoát thai từ một chế độ phong kiến hàng ngàn năm

So với học thuyết Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng

có giá trị lớn khi giải quyết vấn đề này trong điều kiện Đảng cầm quyền Hồ Chí Minh đã bàn tới các vấn đề có giá trị lớn về lý luận, như Đảng cầm quyền vừa là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ trung thành của nhân dân, lãnh đạo là làm đầy

tớ của dân: mục tiêu, lý tưởng của Đảng: về mối quan hệ giữa Đảng với dân Đảng cầm quyền, dân là chủ

Điều đặc biệt là Hồ Chí Minh, trên nền tảng trung thành với lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về bản chất, giai cấp công nhân của Đảng, nhưng Người

có sự bổ sung rất quan trọng trong cách tiếp cận sáng tạo về bản chất giai cấp công nhân trong điều kiện các nước mà giai cấp công nhân chiếm tỷ lệ nhỏ Lý luận soi sáng của Hồ Chí Minh là “nghe người ta nói giai cấp đấu tranh, mình cũng ra khẩu hiệu giai cấp đấu tranh, mà không xét hoàn cảnh nước mình thế nào

để làm cho đúng’’ Từ đó, Người đã thể hiện được sự thống nhất biện chứng giữa bản chất giai cấp công nhân với tính dân tộc, tính nhân dân sâu sắc

Đối với Đảng ta, tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành nền tảng tư tưởng trong đường lối xây dựng Đảng Từ sau khi Hồ Chí Minh qua đời đặc biệt trong công cuộc đổi mới Đảng ta từng bước trở lại đích thực quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng

2.2 Về giá trị thực tiễn

Điều trước tiên cần phải ghi nhận là tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng đã góp phần quan trọng vào công tác xây dựng Đảng khi Người còn sống cũng như khi đã đi xa

Hơn 40 năm qua sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, thực hiện Di chúc thiêng liêng của Bác Đảng ta đã từng bước đổi mới, tự chỉnh đốn về tất cả các mặt và đã thu được một số kết quả đáng khích lệ Từ Đại hội X, Đảng ta khẳng định nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển Tuy nhiên, so với yêu cầu của cách mạng trong bối cảnh mới của thế giới thì nhiệm vụ xây dựng Đảng còn rất nặng nề Nhưng chúng ta tin tưởng rằng, với di sản Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam Đảng ta

nhất định sẽ đạt nhiều kết quả tốt đẹp trong công tác xây dựng Đảng trong thời gian tới

Đại hội XIII của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng, đặt trong mối quan hệ với yêu cầu tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng vững mạnh, toàn diện, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Những quan điểm chỉ đạo đó của Đại hội là cơ sở để các cấp ủy và tổ chức đảng quán triệt và thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được giao phó Đại hội XIII của Đảng đã nêu quan điểm chỉ đạo: “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phát huy bản chất giai cấp công nhân của Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng”[2, tr.325]

Tóm lại, Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò và bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam là linh hồn, ngọn cờ thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong suốt hơn nửa thể kỷ qua Cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng ta, nhân dân ta Tư tưởng

Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng con đường cách mạng Việt Nam, con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội của toàn dân tộc ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

2.3 Những kết quả đạt được về xây dựng Đảng giai đoạn hiện nay

Suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn luôn tuân thủ những chỉ dẫn của Hồ Chí Minh về xây dựng, chỉnh đốn Đảng Hơn 35 năm đổi mới, tất cả các đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng đều chủ trương tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Đảng ta đã xác định rõ hơn, đầy đủ hơn bản chất của Đảng: Tiếp tục khẳng định Đảng ta là đội tiên phong của giai cấp công nhân như các đại hội trước, Đại hội X đã bổ sung Đảng Cộng sản Việt Nam đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam

Đánh giá kết quả trong các nhiệm kỳ qua, nhất là nhiệm kỳ khóa XII, Đại hội XIII đã nêu rõ: “Công tác xây dựng Đảng trong nhiệm kỳ này đã đạt được kết