Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh đại học thương mại

Chương 1 KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH (1,5 0,0 0,0) Bộ môn Chủ nghĩa xã hội khoa học Trường Đại học Thương mại 1 NỘI DUNG CHƯƠNG 1 1 KHÁI NIỆM VÀ ĐỐI TƯỢNG CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 1 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1 3 Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 2 1 1 1 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Tư tưởng Hồ Chí Minh Là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Kết quả của sự vận dụng và phát tr.

Chương 1

KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP

MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

(1,5-0,0-0,0)

Bộ môn Chủ nghĩa xã hội khoa học

Trường Đại học Thương mại

NỘI DUNG CHƯƠNG

1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐỐI TƯỢNG CỦA TƯ

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.3 Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ

CHÍ MINH

1.1.1 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam

- Kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

- Là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng

và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi.

1.1.1 KHÁI NIỆM TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Khái niệm đã làm rõ

Cấu trúc

Nội dung

Cơ sở hình thành

Ý nghĩa

1.1.2 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU TƯ TƯỞNG HCM

Đối tượng nghiên cứu

Tính đảng và tính khoa học thống nhất với nhau trong phản ánh trung thực, khách quan TTHCM trên cơ sở lập trường, phương pháp luận và định hướng

và đánh giá TTHCM

a Thống nhất tính đảng và tính khoa học

b Thống nhất lý luận và thực tiễn

HCM coi trọng lý luận và thực tiễn thống nhất chặt chẽ với nhau

- Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong các cuộc tranh đấu, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng, làm thành kết luận Rồi đem nó chứng minh với thực tế.

- HCM phê bình sự chủ quan, kém lý luận, “mắc phải cái bệnh khinh lý luận”.

- HCM chỉ rõ con người sẽ mắc phải căn bệnh “lý luận

c Quan điểm

lịch sử - cụ thể

Nghiên cứu TTHCM phải xem xét các quan điểm của Người đã xuất hiện trong lịch

sử như thế nào, đã trải qua những giai đoạn phát triển chủ yếu nào và hiện nay trở thành như thế nào

Nắm vững quan điểm này, chúng ta sẽ nhận thức được bản chất tư tưởng HCM mang đậm dấu ấn của quá trình phát triển lịch sử, quá trình phát triển sáng tạo, đổi mới.

d Quan điểm toàn

diện và hệ thống

Phải luôn luôn quán triệt mốiliên hệ qua lại của các yếu tố, các bộ phận khác nhau trong sựgắn kết tất yếu của hệ thốngTTHCM xung quanh hạt nhân

cốt lõi là tư tưởng độc lập, tự

do, dân chủ và CNXH.

Phương pháp luận này chỉ dẫncho những người nghiên cứumôn học TTHCM giải quyếtmột cách biện chứng, đúng đắnmột loạt các mối quan hệ trongtiến trình CMVN mà TTHCM

đã thể hiện

Nghiên cứu, học tập

TTHCM đòi hỏi không

chỉ biết kế thừa, vận

dụng mà phải biết phát

triển sáng tạo tư tưởng

của Người trong điều

kiện lịch sử mới

Phương pháp luậnHCM cho thấy, con người phải luôn luônthích nghi với mọihoàn cảnh Muốnthích nghi, phải luônluôn tự đổi mới để

phát triển

e Quan điểm kế thừa và phát triển

1.2.2 Một số phương pháp cụ thể

Phương pháp phân tích văn bản kết hợp với nghiên cứu hoạt động thực tiễn của HCM

1.3 Ý NGHĨA HỌC TẬP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1.3.1 Góp phần nâng cao năng lực tư duy lý

luận

Góp phần trang bị cho sinh viên tri thức khoa học về hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về cách mạng Việt Nam, hình thành năng lực, phương pháp làm việc, niềm tin, tình cảm cách mạng.

Bồi dưỡng, củng cố cho sinh viên lập trường, quan điểm CM; kiên định mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH.

Giúp sinh viên tích cực, chủ động trong đấu tranh phê phán những quan điểm sai trái, bảo vệ CNM-LN, TTHCM, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Giúp sinh viên biết vận dụng TTHCM vào giải quyết những vấn đề đặt ra trong cuộc sống của bản thân.

1.3.2 Giáo dục và thực hành đạo đức cách mạng, củng

cố niềm tin khoa học gắn liền với trau dồi tình cảm

cách mạng, bồi dưỡng lòng yêu nước

Người học có điều

kiện hiểu biết sâu sắc

và toàn diện về cuộc

đời và sự nghiệp của

có ích cho xã hội;

nâng cao lòng tự hào

về đất nước, về

SV sẽ nâng cao bản lĩnh CT, kiên định ý thức và trách nhiệm công dân, tu dưỡng, rèn luyện bản thân để hoàn thành tốt NV của mình, có sự đóng góp thiết thực, hiệu quả vào sự nghiệp CM

1.3.3 XÂY DỰNG, RÈN LUYỆN PHƯƠNG PHÁP

VÀ PHONG CÁCH CÔNG TÁC

• Qua học tập, nghiên cứu SV có thể vận dụng tốt hơn

những kiến thức, kỹ năng vào xây dựng phương pháp

học tập, tu dưỡng bản thân.

• Người học có thể vận dụng mọi phong cách Hồ Chí

Minh vào cuộc sống theo phương châm “Dĩ bất biến

ứng vạn biến”.

• TTHCM góp phần tích cực trong giáo dục thế hệ trẻ

tiếp tục hoàn thiện nhân cách, trở thành chiến sĩ trong

sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

NỘI DUNG ÔN TẬP

• Khái niệm Tư tưởng Hồ Chí Minh?

• Đối tượng nghiên cứu của môn Tư tưởng Hồ Chí

NỘI DUNG CHƯƠNG

TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2.3 • GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2.1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH 2.1.1 Cơ sở thực tiễn

a Thực tiễn Việt Nam cuối

thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

b Thực tiễn thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

a Thực tiễn Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

VN từ một nước phong kiến trở thành nước “thuộc địa nửa phong kiến”

Biến đổi về cơ

gay gắt

PT đấu tranh GPDT dấy lên mạnh mẽ nhưng đều thất bại

Cuộc khủng khoảng về đường lối cứu nước diễn ra sâu sắc

Con đường cứu nước mới

b Thực tiễn thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

- CNTB chuyển sang giai đoạn ĐQCN, trở thành kẻ

thù chung của các DT thuộc địa và GCCN thế giới

- Thắng lợi của CM tháng 10 Nga mở ra thời đại CM

chống đế quốc, GPDT

- Sự ra đời của QTCS gắn kết PTCN với PT GPDT

trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung

a Giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam

• Chủ nghĩa yêu nước , ý chí quật cường, đấu tranh bất

khuất.

• Tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái.

• Cần cù, chịu khó, thông minh, sáng tạo, quý trọng

người tài.

• Tinh thần lạc quan, ý chí vươn lên vượt qua mọi khó

khăn thử thách,…

2.1.2 Cơ sở lý luận

- Tinh hoa văn hóa nhân loại:

+ Tinh hoa văn hóa phương Đông

• Nho giáo

• Phật giáo

• Lão giáo

• Chủ nghĩa “tam dân” của Tôn Trung Sơn

+ Tinh hoa văn hóa phương Tây

• Tư tưởng tự do, bình đẳng, bác ái của các nhà khai

+ Là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của Hồ Chí Minh.

+ Quá trình tiếp nhận chủ nghĩa Mác-Lênin: từ những nhận thức ban đầu (cảm tính) đi đến nhận thức lý tính.

+ HCM tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin một cách có chọn lọc, phù hợp với điều kiện VN

Chủ nghĩa Mác-Lênin là nhân tố quyết

định trực tiếp đến bản chất Cách mạng

và khoa học của TTHCM

2.1.2 Cơ sở lý luận

c Chủ nghĩa Mác-Lênin

2.1.3 Nhân tố chủ quan Hồ Chí Minh

Là người có tầm nhìn chiến lược, bao quát thời đại.

Có năng lực tổng kết thực tiễn, năng lực tiên tri, dự báo tương lai chính xác.

Là người suốt đời tận trung với nước, tận hiếu với dân, suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam

2.1.3 Nhân tố chủ quan Hồ Chí Minh

b Tài năng hoạt động, tổng kết thực tiễn phát triển lý luận

HCM là người có vốn sống và thực tiễn cách mạng phong phú, phi thường.

Người thấu hiểu về phong trào GPDT, về xây dựng CNXH, về xây dựng ĐCS,…

Là nhà tổ chức vĩ đại của CMVN Người đã hiện thực hóa tư tưởng, lý luận cách mạng thành hiện thực sinh động; đồng thời tổng kết thực tiễn cách mạng,

bổ sung, phát triển lý luận, tư tưởng cách mạng.

2.2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đầu năm 1941 - 1969

TT HCM tiếp tục phát triển hoàn thiện

Đầu năm 1930 - 1941

Vượt qua thử thách, giữ vững

đường lối, phương pháp cách

2.2.1 Trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước,

có chí hướng tìm con đường cứu nước mới

Quê hương Người là vùng đất giàu truyền thống cách mạng với nhiều

anh hùng GPDT tiêu biểu.

Làng Hoàng Trù quê ngoại Làng Sen quê nội

2.2.1 Trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước,

có chí hướng tìm con đường cứu nước mới

- Truyền thống quê hương và gia đình đã tác động đến

HCM, hình thành ở Người chí lớn, tinh thần yêu

nước nhiệt thành, tấm lòng thương dân sâu sắc.

- Rất khâm phục ý chí cách mạng, tinh thần yêu nước

của các vị tiền bối nhưng sớm nhận ra hạn chế trong

các con đường cứu nước đó.

- HCM quyết định đi ra nước ngoài để tìm con đường

cứu nước, giải phóng DT mới.

2.2.2 Từ giữa năm 1911 đến cuối 1920: dần dần hình

thành tư tưởng cứu nước, GPDT theo con đường CMVS

- 5/6/1911 trên một chiếc tàu buôn của Pháp, Nguyễn

Tất Thành đã rời Bến cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường

cứu nước.

Tàu Latútsơ Tơrêvin

2.2.2 Từ giữa năm 1911 đến cuối năm 1920: dần

dần hình thành tư tưởng cứu nước, GPDT theo

con đường Cách mạng vô sản

Qua lao động kiếm sống và hoạt động cách mạng, từng

bước Người nhận rõ vấn đề bạn - thù…

- Năm 1919, NAQ đã gửi đến HN Vécxây bản “Yêu sách

của nhân dân An Nam” đòi CP Pháp thừa nhận các quyền

dân chủ tự do, bình đẳng của NDVN

- Bản yêu sách không được chấp nhận, NAQ rút ra kết luận:

Muốn cứu nước phải dựa vào sức mạnh của chính bản

thân mình.

Bản yêu sách của nhân dân An Nam

1 Ân xá cho những người bản xứ bị án tù chính trị.

2 Cải cách pháp lý ở ĐD bằng cách cho người bản xứ cũng được

hưởng những đảm bảo vệ mặt pháp luật như người dân châu Âu,

xóa bỏ hoàn toàn các tòa án đặc biệt dùng làm công cụ để khủng

bố và áp bức bộ phận trung thực nhất trong nhân dân An Nam

3 Tự do báo chí và tự do ngôn luận

4 Tự do lập hội và hội họp

5 Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương

6 Tự do học tập, thành lập các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp

ở các tỉnh cho người bản xứ.

7 Thay thế chế độ ra sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật

8 Đoàn đại biểu thường trực của người bản xứ, do người bản xứ

bầu ra tại nghị viện Pháp để giúp cho nghị viện biết được những

nguyện vọng của người bản xứ.

2.2.2 Từ giữa năm 1911 đến cuối năm 1920: dần dần hình thành tư tưởng cứu nước, GPDT theo con đường Cách mạng vô sản

- 7/1920 khi được đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn

đề dân tộc thuộc địa của Lênin, NAQ-HCM đã tìm thấy con đường

cứu nước cho DTVN - Con đường CMVS.

- HCM nói: “Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn

khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào bị đọa đầy đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta”.

2.2.2 Từ giữa năm 1911 đến cuối năm 1920: dần dần

hình thành tư tưởng cứu nước, GPDT theo con đường

Cách mạng vô sản

- 12/1920 tại Đại hội Tua, NAQ

đã bỏ phiếu tán thành QTCS ,

tham gia sáng lập ĐCS Pháp

* Từ đây NAQ trở thành người

cộng sản VN đầu tiên, đánh dấu

bước chuyển biến về chất trong

tư tưởng của Người (và của

phong trào GPDT Việt Nam).

Nguyễn Ái Quốc tại Đại hội

Tua 12/1920

2.2.3 Từ cuối năm 1920 đến đầu 1930: Hình thành

những nội dung cơ bản tư tưởng về CMVN

Pháp 1921-1923

• Thành lập Hội Liên hiệp

thuộc địa

• Xuất bản Báo Người cùng

khổ

- Hoạt động thực tiễn:

2.2.3 Từ cuối năm 1920 đến đầu năm 1930: Hình thành

những nội dung cơ bản tư tưởng về CMVN

Tại Trung Quốc (1924-1927)

- Sáng lập Hội Việt Nam Thanh niên cách mạng (6/1925)

- Xuất bản báo “Thanh niên” bằng tiếng Việt

- Mở lớp huấn luyện chính trị cho thanh niên yêu nước tại

Quảng Châu (1925-1927)

2.2.3 Từ cuối năm 1920 đến đầu 1930: Hình thành

những nội dung cơ bản tư tưởng về CMVN

- Hoạt động lý luận:

* Trong thời gian này HCM viết nhiều tác phẩm có giá

trị: Đông Dương (1923-1924), Bản án chế độ thực dân

Pháp (1925), Đường kách mệnh (1927), Công tác quân

sự của Đảng trong nông dân (1928), Chính cương vắn

tắt, sách lược vắn tắt, điều lệ vắn tắt (1930)

* Mục tiêu, phương hướng cách mạng giải phóng dân

tộc Việt Nam từng bước được cụ thể hóa, thể hiện rõ

trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của ĐCSVN.

những nội dung cơ bản tư tưởng về CMVN

2.2.3 Từ cuối năm 1920 đến đầu 1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam.

Những tư tưởng lớn của HCM về con đường CMVN:

+ Mục tiêu và con đường CM là “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địacách mạng để đi tới xã hội cộng sản”

+ Đối tượng CM: “đánh đổ đế quốc Pháp, PK An Nam và GCTS phản cáchmạng” CMGPDT và CMVS có quan hệ khăng khít; CMTĐ trước hết là mộtcuộc “dân tộc cách mệnh”, đánh đuổi giặc ngoại xâm, giành ĐL tự do

+ Lực lượng lãnh đạo: CM muốn thành công phải do Đảng lãnh đạo Nềntảng tư tưởng của Đảng là CNM-LN

+ Lực lượng tham gia của CMGPDT là toàn thể DT, trong đó phải XD khốiliên minh công nông là lực lượng nòng cốt

2.2.4 Từ đầu năm 1930 đến đầu năm 1941: Vượt qua thử thách, giữ vững đường lối, phương pháp cách mạng VN đúng đắn, sáng tạo

- Một số người trong QTCS và ĐCSVN có những nhìn nhận sai lầm về HCM

do chịu ảnh hưởng quan điểm giáo điều tả khuynh xuất hiện trong Đại hội VIcủa QTCS

- Hội nghị Trung ương Đảng (10-1930) ra nghị quyết: “thủ tiêu chánh cương,sách lược và điều lệ Đảng”; đổi tên ĐCSVN thành ĐCSĐD, hoạt động theochỉ thị của QTCS

- Từ 1934-1938, HCM vẫn bị QTCS hiểu lầm về một số hoạt động thực tế vàquan điểm cách mạng

- NAQ-HCM kiên trì bảo vệ quan điểm của mình (thực tiễn đã chứng minhquan điểm của Người hoàn toàn đúng đắn)

2.2.4 Từ đầu năm 1930 đến đầu năm 1941: Vượt qua thử

thách, giữ vững đường lối, phương pháp CMVN đúng đắn,

sáng tạo

- Tháng 1/1941 NAQ-HCM về nước trực tiếp lãnh đạo CMVN

- Tháng 5/1941, Người triệu tập HNTƯ8, thực hiện hoàn chỉnh thêm một bước

sự chuyển hướng chiến lược đối với CMVN, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộclên hàng đầu

- Sự chuyển hướng thực chất là sự trở lại với quan điểm của HCM đã nêu trongCương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (3/2/1930)

* Như vậy: Trải qua sóng gió, thử thách những quan điểm cơ bản nhất về đường lối CMGPDT Việt Nam của NAQ-HCM đã được Đảng ta khẳng định và đưa vào thực tiễn đấu tranh CM của đất nước để giành thắng lợi năm 1945.

2.2.5 Từ đầu năm 1941 đến tháng 9-1969: Tư tưởng HCM tiếp tục phát triển, hoàn thiện, soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta

HCM sáng lập Mặt trận Việt Minh ngày 19-5-1941

HCM sáng lập VNTTGPQ, tiền thân của QĐNDVN ngày 22-12-1944

2.2.5 Từ đầu năm 1941 đến tháng 9-1969: Tư tưởng HCM

tiếp tục phát triển, hoàn thiện, soi đường cho sự nghiệp cách

mạng của Đảng và nhân dân ta

- 2/9/1945 tại quảng trường Ba Đình, Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước VN dân chủ cộng hòa

2.2.5 Từ đầu năm 1941 đến tháng 9-1969: Tư tưởng

HCM tiếp tục phát triển, hoàn thiện, soi đường cho sự

nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta

- Từ ngày 2-9-1945 đến ngày 19-12-1946, HCM đề ra chiến

lược sách lược cách mạng sáng suốt:

+ Củng cố chính quyền cách mạng

+ Diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm

+ Khắc phục nạn tài chính thiếu hụt

+ Thực hiện chính sách đối ngoại mềm dẻo, khôn khéo, “dĩ

bất biến ứng vạn biến”, tranh thủ khả năng hòa bình để chuẩn

bị thế và lực cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp.

2.2.5 Từ đầu năm 1941 đến tháng 9-1969: Tư tưởng HCM tiếp tục phát triển, hoàn thiện, soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta

- Từ năm 1946 đến năm 1954, HCM là linh hồn của cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp

+ Đường lối chiến tranh nhân dân: toàn dân, toàn diện, lâu dài, tự lựccánh sinh; kháng chiến kiến quốc

+ HCM lãnh đạo, tổ chức, chỉ đạo kháng chiến chống thực dân Pháp

+ HCM hoàn thiện lý luận CM-DTDCND, từng bước hình thành tưtưởng về xây dựng CNXH ở VN

* Năm 1954, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Nam giànhthắng lợi

2.2.5 Từ đầu năm 1941 đến tháng 9-1969: Tư tưởng HCM

tiếp tục phát triển, hoàn thiện, soi đường cho sự nghiệp

cách mạng của Đảng và nhân dân ta

- Từ năm 1954 đến năm 1969:

+ Chủ trương thực hiện hai chiến lược CM ở hai miền

+ Tư tưởng về CNXH và con đường quá độ lên CNXH

+ Tư tưởng về Nhà nước của dân, do dân, vì dân; xây dựng Đảng Cộng

sản Việt Nam cầm quyền

+ Phát triển kinh tế - văn hóa nhằm không ngừng nâng cao đời sống

nhân dân