một số biện pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê của việt nam sang thị trường mỹ

Thị trờng Mỹ là một thị trờng rất lớn và giàu tiềm năng, hoạt động xuất khẩucủa ngành cà phê Việt Nam sang Mỹ trong những năm qua luôn đạt mức ổn định, số lợng xuất khẩu cà phê ngày càng

Mục lục

Lời nói đầu 3

Nội dung 5

Chơng I: Cơ sở lí luận của việc thúc đẩy cà phê sang thị trờng Mỹ 5

I Xuất khẩu và sự cần thiết phải tăng cờng xuất khẩu cà phê sang thị trờng Mỹ 5

1 Xuất khẩu - Con đờng phát triển có hiệu quả nền kinh tế quốc gia để hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới 5

2 Sự cần thiết phải tăng cờng xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ 6

II Tăng cờng xuất khẩu cà phê sang thị trờng Mỹ-một định hớng chiến lợc quan trọng 7

1 Đặc điểm thị trờng Mỹ 7

2 Xuất khẩu cà phê-một mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam 9

Chơng II Thực trạng xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ 13

I Sơ qua vài nét về xuất khẩu cà phê của Việt Nam 13

1 Vài nét về ngành cà phê Việt Nam 13

2 Tình hình xuất khẩu cà phê của Việt Nam 1 4 II.Thực trạng xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trờng Mỹ 17

1 Khó khăn và thuận lợi khi xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ……….17

2 Cơ cấu mặt hàng cà phê xuất khẩu vào Mỹ……… 24

3 Tình hình xuất khẩu cà phê sang Mỹ của Việt Nam ………24

4 Những kết luận rút ra từ tình hình xuất khẩu cà phê sang thị trờng Mỹ………26

Chơng III Một số biện pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ I Một số biện pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ … 31

1 Các giải pháp từ phía nhà nớc 31

2 Các giải pháp từ phía doanh nghiệp 31

II Các giải pháp về phía doanh nghiệp ……… 34

1 Tích cực tìm hiểu về thị trờng Mỹ, tăng cờng các hoạt động

2 Nâng cao khả năng cạnh tranh của mặt hàng cà phê Việt Nam ……… 35

3 Liên kết các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê để đáp ứng các đơn hàng lớn…….36

Kết luận 37

Lời nói đầu

Ngày nay, dới sự tác động mạnh mẽ của các nền kinh tế thế giới, đặc biệt là sựtác động ngày càng tăng của xu hớng khu vực hoá và toàn cầu hoá đối với nền kinh

tế tong quốc gia và thế giới, hoạt động kinh doanh và các hình thức kinh doanhquốc tế ngày càng đa dạng phong phú và đang trở thành một trong những nội dungcực kỳ quan trọng trong quan hệ quốc tế Đặc biệt là lĩnh vực xuất khẩu từ lâu đãchiếm một vị trí hàng đầu trong lĩnh vực kinh doanh quốc tế Hoạt động xuất khẩu

đóng một vai trò vô cùng to lớn phục vụ cho mục tiêu phát triển đất nớc, là chìakhoá mở ra các giao dịch kinh tế cho quốc gia

Nớc ta từ khi thực hiện chủ trơng “mở cửa”, “Việt Nam muốn làm bạn với tấtcả các nớc trên thế giới ” của Đảng và nhà nớc, hoạt động xuất khẩu đã có những b-

ớc tiến lớn cả về chất và về lợng Hàng hoá Việt Nam đã xuất hiện ở nhiều nớctrong đó có quốc gia Hoa Kỳ

Thị trờng Mỹ là một thị trờng rất lớn và giàu tiềm năng, hoạt động xuất khẩucủa ngành cà phê Việt Nam sang Mỹ trong những năm qua luôn đạt mức ổn định,

số lợng xuất khẩu cà phê ngày càng tăng, đặc biệt từ khi hiệp định thơng mại Việt

-Mỹ có hiệu lực bắt đầu từ ngày 10/12/2001, có thể khẳng định rằng việc hiệp địnhthơng mại Việt - Mỹ có hiệu lực sẽ tạo điều kiện rất thuận lợi cho việc xuất khẩu càphê của Việt Nam sang thị trờng mỹ một thị trờng có sức mua lớn nhất thế giới, tạo

điều kiện cho các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê của Việt Nam có điều kiện thuậnlợi hơn trong việc mở rộng thị trờng và có thể cạnh tranh bình đẳng với các doanhnghiệp khác trên thị trờng cà phê của Mỹ

Hiệp định thơng mại Việt - Mỹ thực thi sẽ có tác dụng tích cực trong việckhuyến khích các nhà đầu t trong và ngoài nớc kể cả các nhà đầu t Mỹ gia tăng đầu

t vào Việt Nam nói chung và vào ngành công nghiệp cà phê nói riêng để nâng caochất lợng từ khâu sản xuất đến khâu tiêu dùng, tạo điều kiện cho cà phê Việt Nam

có chỗ đứng ngày càng vững chắc trên thị trờng cà phê toàn thế giới.Tuy nhiên bên cạnh những cơ hội, thuận lợi trên đây hiệp định thơng mại Việt - Mỹcũng đặt ra cho việc xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trờng Mỹ cũng không

ít những khó khăn và thách thức Bởi vì các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê củaViệt Nam là những ngời đến sau so với các đối thủ cạnh tranh mạnh khác nhBraxin, Colombia, các đối thủ này từ lâu đã giành đợc một chỗ đứng khá vữngchắc trên thị trờng cà phê Mỹ

Nhìn chung, hiệp định thơng mại Việt - Mỹ có hiệu lực từ ngày 10/12/2001,

đã đem lại cho việc xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trờng Mỹ nhiều cơ hội

và cũng đầy thách thức Để xem phân tích hoạt động sản xuất, xuất khẩu cà phênhằm thúc đẩy số lợng, chất lợng cũng nh giá cà phê xuất khẩu sang thị trờng Mỹ,

đa cà phê xứng đáng là một trong những mặt hàng xuất khẩu mũi nhọn của nềnkinh tế Việt Nam và là mặt hàng không thể thiếu của thị trờng Mỹ Em xin mạnh

dạn nghiên cứu đề tài: Một số giải pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê Việt Nam sang“

thị trờng Mỹ” Đề tài đợc trình bày trong ba chơng sau:

Chơng I: Cở sở lý luận của việc thúc đẩy xuất khẩu cà phê sang thị trờng Mỹ

ChơngII: Thực trạng của hoạt động xuất khẩu cà phê sang thị trờng Mỹ.

Chơng III: Một số biện pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị

trờng Mỹ

Đây là một đề tài phức tạp, lại do hạn chế về trình độ nên chắc chắn không thểtránh khỏi sai sót Em rất mong nhận đợc ý kiến đóng góp thầy cô giáo để đề án đ-

ợc hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn sự chỉ bảo tận tình chu đáo của thầy

giáo ThS: Nguyễn Thành Hiếu đã chỉ giúp em những sai sót của mình và làm cho

đề án ngày càng hoàn thiện hơn

Xuất khẩu là một bộ phận của hoạt động ngoại thơng, trong đó hàng hoá dịch

vụ đợc bán cho ngời nớc ngoài Xuất khẩu là một hình thức kinh doanh quốc tếquan trọng ra đời sớm nhất và phát triển mạnh mẽ nhất cho tới nay Đây thờng làhình thức cơ bản của doanh nghiệp khi bớc vào kinh doanh quốc tế

1 Xuất khẩu - Con đờng phát triển có hiệu quả nền kinh tế quốc gia để hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới

Xuất khẩu tạo nguồn vốn thu ngoại tệ lớn, tạo nguồn vốn cho hoạt động nhậpkhẩu đáp ứng nhu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Nguồn ngoại tệ củamột quốc gia có thể có từ: đầu t nớc ngoài, vay nợ, viện trợ, Các nguồn vốn nàytuy cũng quan trọng nhng cũng phải trả bằng cách này hay cách khác ở các thời kỳsau Xuất khẩu là một trong những nguồn thu ngoại tệ bằng cách khai thác chínhlợi thế và nội lực của nền kinh tế trong nớc Xuất khẩu có ảnh hởng rất lớn tới quymô và tốc độ tăng của hoạt động nhập khẩu

Xuất khẩu đóng góp vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuấtphát triển Xuất khẩu tạo điều kiện để khai thác triệt để lợi thế của nền kinh tế trongnớc, tạo điều kiện cho các ngành phát triển thuận lợi và đạt hiệu quả cao Xuất khẩutạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp đầu vào cho sản xuất, tạo ra những tiền đềkinh tế - kỹ thuật nhằm cải tạo và nâng cao năng lực sản xuất trong nớc Xuất khẩutạo ra khả năng mở rộng thị trờng tiêu thụ và góp phần cho sản xuất phát triển Xuấtkhẩu đòi hỏi các doanh nghiệp phải luôn luôn đổi mới, năng động, sáng tạo, hoànthiện công việc quản trị sản xuất kinh doanh để nâng cao khả năng cạnh tranh củahàng hoá trên thị trờng thế giới

Xuất khẩu có tác động tích cực tới việc giải quyết công ăn việc làm và cảithiện đời sống nhân dân Tác động của xuất khẩu tới đời sống nhân dân bao gồm rấtnhiều mặt, khu vực sản xuất hàng xuất khẩu là nơi thu hút tạo công ăn việc làm vàthu nhập cho hàng triệu lao động Xuất khẩu còn tạo nguồn thu ngoại tệ để nhậpkhẩu những hàng hoá tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu ngày một đa dạng và phong phú

của ngời dân.

Xuất khẩu là cở sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại Đây

là mối quan hệ hai chiều có tác động qua lại lẫn nhau Xu ất khẩu thờng là bớc đi

đầu tiên của mỗi quốc gia khi vơn ra thị trờng thế giới , cùng với xuất khẩu, hàngloạt các hoạt động khác sẽ đợc phát triển, các mối quan hệ đối ngoại, các hình thứcliên kết và hội nhập với thị trờng thế giới cũng đợc hình thành và phát triển Ngợclại chính những điều đó sẽ có tác động tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất pháttriển về cả bề rộng lẫn chiều sâu

Dới góc độ các đơn vị sản xuất kinh doanh, xuất khẩu là cơ hội để thâm nhậpthị trờng thế giới để tìm kiếm lợi nhuận cao, để phân tán rủi ro, để nâng cao danhtiếng của doanh nghiệp và chất lợng sản phẩm của mình Xuất khẩu và thông quacác nghiệp vụ liên quan giúp các doanh nghiệp trởng thành hơn trong hoạt độngkinh doanh của mình

2 Sự cần thiết phải tăng cờng xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ

Mỹ là cờng quốc hàng đầu thế giới cả về kinh tế, khoa học công nghệ Hiệnnay với dân số trên 270 triệu ngời, với sản phẩm quốc nội lên tới 10.000 tỷ USD/năm, trong đó 80% dành cho ngời tiêu dùng, Mỹ là nớc có nền kinh tế mạnh nhất

và là một thị trờng khổng lồ, có sức mua với số lợng hàng lớn và ổn định, trong khi

đó dân số Việt Nam là khoảng 80 triệu ngời Khi bớc vào thị trờng Mỹ chỉ cần cácdoanh nghiệp vợt qua đợc giai đoạn giới thiệu sản phẩm, đợc ngời tiêu dùng chấpnhận là họ có thể nhận đợc những đơn đặt hàng lớn và lâu dài Mỹ có ảnh hởng rấtlớn đến các thị trờng khác trên thế giới, đến các tổ chức tài chính quốc tế nh:APEC, WTO, WB, IMF,

Vì vậy xuất khẩu hàng hoá nói chung và xuất khẩu cà phê nói riêng vào thị ờng Mỹ, Cà phê Việt Nam không những tiếp cận và thâm nhập vào hoà một nềnkinh tế lớn nhất thế giới, có thị trờng có sức mua lớn và ổn định mà qua đó còn tạomối quan hệ tích cực hơn với các tổ chức thơng mại và tài chính thế giới, từ đó màtừng bớc thúc đẩy xuất khẩu cà phê Việt Nam sang các thị trờng khác

tr-Đặc biệt là hiệp định thơng mại Việt - Mỹ đợc thực thi vào ngày 10/12/2001

đã tạo cơ hội rất lớn trong việc đẩy mạnh xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị tr ờng

Mỹ Hiệp hội cà phê Mỹ ớc tính rằng trung bình hàng năm Mỹ tiêu thụ chừng 353triệu ly cà phê Trong khi đó cà phê là mặt hàng chủ lực và đầy tiềm năng của ViệtNam Giá trị xuất khẩu cà phê hàng năm đạt trên 100 triệu USD, năm 2001 giá trịxuất khẩu cà phê của Việt Nam vào thị trờng Mỹ là 60.065 triệu USD con số nàycòn nhỏ so với chi phí Mỹ bỏ ra 2 tỷ USD để nhập khẩu hàng năm Một thị trờng cà

phê rộng lớn đã mở ra trớc mắt cho ngành cà phê Việt Nam

Chính vì vậy việc tăng cờng xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ làmột tất yếu khách quan, nhất là khi hiệp định thơng mại Việt-Mỹ đã đợc thực thi

II Tăng cờng xuất khẩu cà phê sang thị trờng mỹ – một định h một định h ớng chiến

l-ợc quan trọng.

1 Đặc điểm thị trờng Mỹ.

Mỹ là một nớc có nền kinh tế lớn nhất toàn cầu, chi phí rất mạnh nền kinh tếthế giới đẩy mạnh xuất khẩu sang Mỹ chẳng những giúp gia tăng kim ngạch xuấtkhẩu của Việt Nam mà còn giúp chúng ta hội nhập nhanh trong tiến trình toàn cầuhoá về kinh tế

Thị trờng Mỹ rất rộng, nhu cầu rất đa dạng nhng tính cạnh tranh cũng rấtquyết liệt cho nên để đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trờng Mỹ doanh nghiệp ViệtNam không những chỉ trông chờ vào quy chế tối huệ quốc mà còn thờng xuyên cậpnhật về quy chế nhập khẩu hàng hoá của Mỹ, đặc biệt lu ý về hệ thống xuất nhậpkhẩu, quy định về xuất hàng hoá, về quyền sở hữu trí tuệ hàng hoá, các tiêu chuẩn

kỹ thuật quy định với hàng hoá nhập khẩu vào Mỹ, đặc biệt nghiên cứu nắm vững

Những đặc điểm riêng về địa lý và lịch sử đã hình thành nên một thị trờng

ng-ời tiêu dùng khổng lồ và đa dạng nhất thế giới Hoa kỳ có một sức mạnh kinh tếkhổng lồ và thu nhập của ngời dân cao với thu nhập đó mua sắm đã trở thành nétkhông thể thiếu trong nét văn hoá hiện đại của nớc này cửa hàng là nơi họ đến muahàng, dạo chơi, gặp nhau, trò chuyện và mở rộng giao tiếp xã hội Qua thời gian ng-

ời tiêu dùng Hoa kỳ có niềm tin tuyệt đối vào hệ thống của hàng đại lý bán lẻ củamình Họ có sự bảo đảm về chất lợng bảo hành và các điều kiện vệ sinh an toànkhác điều này cũng làm cho họ có những ấn tợng rất mạnh với lần tiếp xúc đầu tiênvới các mặt hàng mới Nếu ấn tợng này là xấu hàng hoá đó sẽ khó có cơ hội quaylại

ở Hoa kỳ không có những lề ớc và tiêu chuẩn thẩm mỹ xã hội mạnh và bắt

buộc nh ở những nớc khác các nhóm ngời khác nhau vẫn sống theo văn hoá tôngiáo của mình và theo thời gian hoà trộn ảnh hởng đến nhau tạo ra sự khác biệttrong thói quen tiêu dùng ở Hoa kỳ so với ngời tiêu dùng ở các nớc châu Âu.

Nền kinh tế Mỹ có dải phân đoạn thị trờng rộng vì thế nó có thể thu hút và tiêuthụ vô số chủng loại hàng hoá khác nhau với số lợng lớn thuộc đủ mọi chất lợng từtrung bình đến cao Mỹ luôn thu hút mọi nhà xuất khẩu trên khắp trế giới, khi đãqua đợc giai đoạn giới thiệu sản phẩm và thâm nhập đợc vào hệ thống phân phốicủa họ thì các nhà xuất khẩu Việt Nam sẽ nhận đợc những đơn đặt hàng rất lớn, ổn

định và lâu dài đem lại nguồn doanh thu ổn định và ngày càng tăng, giúp các nhàsản xuất tái đầu t mở rộng sản xuất, liên tục phát triển Chính sách thơng mại của

Mỹ nói chung là tự do và mở rộng Hàng hoá nớc ngoài vào thị trờng Mỹ phải chịucác mức thuế khác nhau và phải chịu sự điều chỉnh của các luật lệ và quy định củanớc này Đối với hệ thống thuế quan Mỹ áp dụng ba biểu thuế suất

Một là hệ thống thuế quan theo quy chế quan hệ thơng mại bình thờng (NTR)

áp dụng cho những quốc gia thành viên của tổ chức thơng mại thế giới (WTO)

Hai là hệ thống thuế quan theo hệ thống u đãi thuế quan phổ cập áp dụng cho

các nớc đang phát triển đợc Mỹ cho phép

Ba là hệ thống thuế quan cho phép các quốc gia có quan hệ không thân thiện

với Mỹ Mỹ có một hệ thống pháp luật về thơng mại vô cùng rắc rối và phức tạp Bộthơng mại (UCC) đợc coi là bộ luật cái của hệ thống pháp luật về thơng mại của Mỹbao gồm: Luật về trách nhiệm sản phẩm (Theo luật này, nhà sản xuất và ngời bánhàng phải chịu trách nhiệm với ngời tiêu dùng về chất lợng sản phẩm hàng hoá bán

ra trên thị trờng Mỹ), luật bảo hành và bảo vệ ngời tiêu dùng, Bên cạnh đó Mỹcòn áp dụng công cụ phi thuế quan rất ngặt nghèo nh: vệ sinh an toàn thực phẩm, Vì vậy khi nghiên cứu đặc điểm thị trờng Mỹ ta cần nghiên cứu sở thích, thói quen,luật pháp của ngời dân Mỹ để việc xúc tiến đa hàng hoá vào thị trờng Mỹ đặc biệt

là mặt hàng cà phê đợc thuận lợi và dễ dàng hơn

2 Xuất khẩu cà phê một mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam

Trong 70 nớc sản xuất cà phê thì cách đây 20 năm, Việt Nam còn đứng ở vị tríthấp, hàng năm xuất khẩu 5000-6000 tấn Ngoài việc trao đổi hàng hoá với Liên Xô

và các nớc xã hội chủ nghĩa Đông Âu cũ, còn lại là lợng nhỏ đợc bán cho các thơnggia ở 2 thị trờng Singapo và Hồng Kông Ngày nay cà phê Việt Nam đang trực tiếpxuất sang trên 40 nớc với khối lợng cà phê đứng thứ hai thế giới sau Brazil ở mứctăng trởng lợng cà phê xuất khẩu hàng năm khá lớn có thể xem số lợng cà phê xuấtkhẩu nớc ta từ vụ cà phê 1992-1993 trở lại đây

Nguồn: Tạp chí thị trờng giá cả , số 8/2001

Kim ngach xuất khẩu còn tuỳ thuộc vào giá cả, có năm ngành cà phê đã thu

đ-ợc 560 triệu USD, đứng thứ 6 kim ngạch xuất khẩu của cả nớc Từ 1998 đến 2000

dù giá cà phê giảm nhng lợng xuất khẩu tăng nhanh nên kim ngạch xuất khẩu càphê vẫn giữ ở mức cao: 1998 tơng ứng bằng 593,8 triệu USD, 1999 tơng ứng bằng583,3 triệu USD, năm 2000 tơng ứng bằng 489 triệu USD, năm 2001 giá cà phêgiảm sút lớn, nhng nhờ lợng tăng 33,65% nên kim ngạch xuất khẩu vẫn đạt 372triệu USD Với một lợng hàng hoá lớn nh vậy, Việt Nam đã thực sự có ảnh hởng tolớn đến giá giao dịch cà phê trên thế giới Có thể nói giá cà phê trên thế giới tănggiảm theo mùa vụ thu hoạch của cà phê Việt Nam và Indonesia Chính vì vậy xuấtkhẩu cà phê là một mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam

Tuy là một quốc gia đang phát triển nhng Việt Nam có một số lợi thế nh: dân

số khoảng 80 triệu ngời, cơ cấu dân c trẻ và có trên 80% dân số sống bằng sản lợngnông nghiệp Có thể nói nguồn nhân lực cho trồng cà phê rất dồi dào thêm vào đóvới tiềm năng nhiệt ẩm và gió khá dồi dào phân bố khá đồng đều trong nớc, với sốgiờ nắng cao, cờng độ bức xạ lớn, tài nguyên nhiệt của nớc ta đợc xếp loại giàu sovới nớc khác Với độ ẩm cao trong năm cao hơn 80%, lợng ma lớn ( trung bình từ

1800 - 2000mm/năm) kết hợp với nguồn nhiệt giàu có, đây là điều kiện thiên nhiênthuận lợi đối với việc sinh trởng và phát triển cây cà phê Bên cạnh đó ngời ViệtNam có đặc điểm cần cù, thông minh, sáng tạo, có khả năng nắm bắt nhanh chóngcác thành tựu khoa học công nghệ, tích luỹ ngày một nhiều kinh nghiệm trong sảnxuất cà phê, cùng với sự phát triển sản xuất, lợng cà phê xuất khẩu của Việt Nam

trong những năm qua đã tăng rất nhanh, kim ngạch xuất khẩu cà phê hàng năm đạttrung bình từ 400 - 500 triệu USD đa cà phê trở thành một mặt hàng xuất khẩu chủlực của Việt Nam Do có chất lợng khá tốt và mùi vị thơm ngon, đặc biệt giá rẻ nên

cà phê Việt Nam đợc nhiều ngời trong và ngoài nớc a chuộng, trong đó có nớc Mỹ

-đây cũng là mặt hàng mà thị trờng Mỹ có nhu cầu rất lớn Trong giai đoạn vừa quatuy số lợng cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ ngày một tăng, nhng giá trị xuấtkhẩu cà phê mới chiếm một tỷ trọng rất nhỏ so với nhu cầu nhập khẩu cà phê của n-

ớc Mỹ Nh vậy thị trờng tiêu thụ tiềm năng là rất rộng lớn, phù hợp với khả năngsản xuất và xuất khẩu của ngành cà phê Việt Nam Vì vậy trong thời gian tới ngành

cà phê Việt Nam nên tăng cờng xuất khẩu cà phê sang thị trờng Mỹ nhằm thực hiệnchiến lợc quan trọng trong công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc, đẩymạnh xuất khẩu thay thế nhập khẩu

Tóm lại:

Xuất khẩu hàng hoá là tất yếu khách quan trong hoạt động kinh doanh của mỗi quốc gia Chính hoạt động xuất khẩu đã tạo điều kiện cho các quốc gia có thể gia tăng kim ngạch ngoại thơng, phát huy tối u và có hiệu quả các lợi thế của mình trong phân công lao động và hợp tác quốc tế đồng thời xuất khẩu cũng làm cho mỗi quốc gia nâng cao uy tín và vị nthế của mình trên trờng quốc tế.

Mỹ là một cờng quốc hàng đầu thế giới cả về kinh tế, khoa học công nghệ Hiện nay với dân số trên 270 triệu ngời, với tổng sản phẩm quốc nội lên tới hơn 10.000tỷ USD/năm, trong đó 80% dành cho ngời tiêu dùng Hiệp hội cà phê Mỹ ớc tính trung bình mỗi năm chi khoảng 2 tỷ USD để nhập khẩu cà phê, trong khi đó cà phê là một mặt hàng xuất khẩu đầy tiềm năng của Việt Nam Vì Việt Nam coi Mỹ

là một bạn hàng lớn là hoàn toàn đúng đắn Chính thị trờng Mỹ đang tạo ra một cơ hội mới cho hoạt động xuất khẩu cà phê của Việt Nam, đặc biệt là sau khi hiệp

định thơng mại Việt – một định hMỹ có hiệu lực Vậy nên, là nhiệm vụ của các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam phải làm sao xâm nhập thành công trên thị trờng đầy tiềm năng này.

Chơng II: Thực trạng xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị

trờng Mỹ

I Sơ qua vài nét về xuất khẩu cà phê của Việt Nam

1 Vài nét về ngành cà phê Việt Nam

Hơn một thế kỷ qua sản lợng cà phê đã trải qua một thời kỳ phát triển vợt bậcxen lẫn với thời kỳ giảm sút

Cà phê đợc đem vào trồng ở Việt Nam từ năm 1857 lúc mới nhập cà phê vàoViệt Nam cà phê đợc trồng ở Hà Nam, KonTum Tuy nhiên mãi tới đầu thế kỷ 20

cà phê mới đợc trồng trên quy mô tơng đối lớn ở các đồn điền của Pháp tại Đắc lắc,Lâm Đồng nhng tổng diện tích không quá vài ngàn hécta Sau cách mạng tháng tám

cà phê đợc trồng ở các nông trờng quốc doanh và có thời kỳ diện tích cao nhất làtrên 10.000 ha Nhng đến nay do đợc Đảng và nhà nớc quan tâm và chú trọng đúngmức nên cả sản lợng tăng lên đáng kể Đầu năm 80 diện tích cà phê mới đợc trồng

là 7457 ha nhng năng suất cà phê không lớn năm 1993-1994 sản lợng cà phê là140.000 tấn đứng thứ 3 châu á sau Indonesia và ấn độ, năm 1996 đứng thứ 4 thếgiới và đứng thứ hai châu á về cà phê Hiện nay diện tích cà phê đã đạt trên19.000ha

Ngành cà phê nớc ta trong những năm qua có chiều hớng phát triển đáng kểtuy rằng ngành cà phê còn gặp khó khăn về chế biến, các công nghệ để chế biến vàsản xuất đã đợc nhập nhng còn thiếu đồng bộ Năm 1998 Việt Nam xuất khẩu càphê đứng thứ 3 trên thế giới sau Brazin và Colombia Hiện nay cà phê là một trongnhững mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ đạo của Việt Nam

Ngành cà phê cũng nh các ngành sản xuất các cây công nghiệp khác nó cũngtham gia giải quyết những vấn đề xã hội rất lớn Ngành cà phê tạo ra công ăn việclàm cho ngời dân, biến môi trờng đang suy thái thành môi trờng đợc phục hồi, Thực tế cho thấy trong vài năm gần đây việc trồng mới và phát triển cây cà phê,ngành cà phê đã góp phần:

Xây dựng các vùng kinh tế mới trên Tây Nguyên nói riêng và Miền Nam nói chung.Tham gia tích cực vào công cuộc định canh định c của đồng bào dân tộc thiểu

số

Tạo công ăn việc làm và thu nhập chính đáng cho hàng triệu lao động

Tích cực tham gia vào cải tạo môi sinh, phủ xanh đất trống đồi trọc và gópphần quan trọng vào an ninh quốc phòng khu vực tây nguyên và khu vực miền núiphía Bắc

Khai thác tiềm năng mặt hàng cà phê nông nghiệp cũng nh trong sự phát triển

kinh tế xã hội Việt Nam

2 Tình hình xuất khẩu của cà phê Việt Nam

Trong những năm vừa qua sản lợng cà phê xuất khẩu của Việt Nam tăngnhanh và cà phê trở thành một trong những mặt hàng xuất khẩu chiến lợc của ViệtNam với giá trị kim ngạch xuất khẩu tơng đối cao Cà phê đứng thứ 2 chỉ sau gạo

(1000 tấn) Giá xuất khẩu bình quân(USD/tấn) Kim ngạch xuất khẩu(1000USD)

Nguồn: theo báo cáo của VICOFA

Có thể nói rằng sản lợng cà phê xuất khẩu của Việt Nam tăng lên rất nhanh

điều này làm tăng kim ngạch xuất khẩu cà phê qua các năm theo tổng cục thống kênăm 2001 sản lợng cà phê Việt Nam tăng mạnh, gần 35% so với năm 2000, ớc đạtgần 900.000 tấn Lợng cà phê xuất khẩu ớc tính cũng tăng kỷ lục tăng 33,65% sovới năm 2000 lên 855.000 tấn Tuy nhiên khối lợng xuất khẩu không phải là yếu tốduy nhất tác động kim ngạch xuất khẩu Một yếu tố khác rất quan trọng đó là giáxuất khẩu Giá này một phần phụ thuộc thị trờng thế giới, một phần phụ thuộc vàochất lợng cà phê xuất khẩu của ta Ta cha thể kiểm soát đợc giá cà phê thế giới mứcgiá này phụ thuộc tình hình đợc mùa hay mất mùa của Brazin

Nớc sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, giá cà phê Việt Nam dựa trên nền tảngchính là giá cà phê ở thị trờng Luân đôn và Mỹ Tuỳ từng thời gian nhng thông th-ờng giá quốc tế đó bù trừ 200-350USD/tấn là giá xuất khẩu FOB Thành phố HCM

của cà phê Việt Nam.

Mời tháng đầu năm năm 1999 giá cà phê trên các thị trờng giảm mạnh Tại

Mỹ và Arabica giảm 16% từ 2461USD/tấn (quí I/1999) xuống 1978USD/tấn (tháng10/1999) Tại Luân Đôn giá cà phê giao ngày giảm 29,5% từ 1758USD/tấn – một định h1234USD/tấn Vì giá cà phê thế giới có ảnh hởng rất mạnh lên giá xuất khẩu cà phêcủa Việt Nam nên thời điểm giá FOB cà phê Robusta của Việt Nam loại R2 rấtmạnh 590USD/tấn từ 1565USD/tấn – một định h 976USD/tấn Có nhiều nguyên nhân dẫn đếngiá cà phê giảm mạnh Trớc hết là do nguồn cung tăng mạnh theo FAO tổ chức l-

ơng thực của liên hiệp quốc sản lợng cà phê thế giới vụ năm 1998-1999 so với vụ1997-1998 ớc tính tăng 9,2% tơng đơng với 8,96 triệu bao ( một bằng 60 kg) đạt106,63 triệu bao trong đó sản lợng của Brazin tăng kỷ lục 11,2 triệu bao đạt 34,7triệu bao Sản lợng tăng kỷ lục và đồng REAL mời tháng đầu năm 1999 đã đa càphê xuất khẩu của nớc này tăng mạnh

Năm 20001 là năm đầy khó khăn và thử thách đối với với các nhà sản xuấtcũng nh xuất khẩu cà phê của Việt Nam Trong khi sản lợng cà phê tăng lên nhiềulần so với vụ cà phê trớc thì giá cà phê lại giảm kỷ lục cùng với sự giảm giá cà phêthế giới đã làm cho kim ngạch xuất khẩu cà phê năm 2001 ớc tính chỉ đạt 372 triệuUSD, giảm 76,23% so với năm 2000 giá xuất khẩu cà phê Robuta loại 2 (5% đen và

vỡ ) năm 20001 chỉ còn ở mức 350-400USD/tấn FOB giảm 52% so với năm 2001.theo Vicofa đây là mức giá cà phê xuất khẩu thấp nhất 10 năm qua Đây cũng lànguyên nhân làm giá cà phê cũng liên tục giảm với tốc độ nhanh với mức kỷ lục ch-

a từng có Tại Đắc lắc giá cà phê nhân loại một đã giảm từ 11500đ-4000đ/kg xuống3600đ/kg giảm hơn 50% so với tháng 1/2000 Nguyên nhân chính của tình trạngnày là do thị trờng cà phê thế giới d thừa cung lớn cộng với lợng cà phê qúa cao.Niên vụ 2000-2001 tổng sản lợng cà phê trên thế giới đã đạt trên 114 triệu bao(Việt Nam sản xuất 14 triệu bao chiếm 12,3%) trong khi nhu cầu tiêu dùng chỉ là

104 triệu bao, lợng d thừa quá lớn khiến giá cà phê giảm liên tục Có thể nói cà phêthị trờng thế giới cha có dấu hiệu phục hồi, tình hình biến động này của thị trờng càphê có ảnh hởng không nhỏ đến nền kinh tế đất nớc cũng nh đến thu nhập và cuộcsống của những ngời dân trồng cà phê, ở nhiều nơi đã diễn ra tình trạng chặt phá càphê để trồng những cây khác có giá trị kinh tế cao hơn do đó nhà nớc phải tìm rabiện pháp hữu hiệu để bảo hộ sản xuất cà phê trong nớc tránh gây ra đổ vỡ lớn ảnhhởng đến việc thực hiện các chủ trơng kinh tế xã hội của nhà nớc ở miền núi nớc ta.Giá cà phê nớc ta luôn thấp hơn giá cà phê thế giới 100-200USD/ tấn là dochất lợng cà phê xuất khẩu của Việt Nam không đồng đều có bao tốt bao xấu

nguyên nhân là do việc áp dụng khoa học còn hạn chế cha triệt để và đang bị buôngcả hai khâu sản xuất và kinh doanh Hiện tại các hộ nông dân đang sở hữu 80%diện tích trồng cà phê trong cả nớc nhng lại bị “tách rời” với khoa học kỹ thuật diễn

ra một tình trạng “mạnh ai nấy làm” bên cạnh đó ngành công nghệ chế biến khôngtheo kịp với tốc độ tăng của sản lợng do công nghệ chế biến đã quá lạc hậu hiệnnay cứ đến mùa thu hoạch ngời sản xuất lo lắng trong khâu tiêu thụ sản phẩm làm

ra, ngành chế biến còn long đong hơn do xởng chế biến không đáp ứng nổi nhu cầu

Đây cũng là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng chất lợng cà phê ViệtNam không đợc tốt Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế cà phê Việt Namthơm ngon hơn cà phê Indonesia nhng do giá thấp hơn nên với số lợng xuất khẩu300.000tấn thì mỗi năm Việt Nam bị thiệt hại khoảng 50 triệu USD

Hiện nay có trên 95% sản lợng cà phê Việt Nam sản xuất để xuất khẩu vì vậytìm đợc thị trờng xuất khẩu có ý nghĩa hết sức quan trọng Tại thời điểm này cà phêViệt Nam đã có một chỗ đứng trên thị trờng thế giới, sản phẩm cà phê Việt Nam đã

có mặt trên 57 nớc trên thị trờng thế giới đặc biệt là khi mở cửa nền kinh tế ViệtNam có quan hệ với nhiều khách hàng bao gồm cả những khách hàng kinh doanh

cà phê hàng đầu thế giới nh: Đức, Anh,

II Thực trng xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ

1 Khó khăn và thuận lợi khi xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trờng Mỹ.

1.1 Khó khăn khi xuất khẩu cà phê sang mỹ

Mỹ là nớc có nền kinh tế lớn nhất toàn cầu chi phối rất mạnh nền kinh tế thếgiới Đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trờng Mỹ chẳng những gia tăng kim ngạch xuấtkhẩu của Việt Nam mà còn giúp chúng ta hội nhập nhanh trong tiến trình toàn cầuhoá về kinh tế Thị trờng Mỹ rất rộng nhu cầu đa dạng nhng tính cạnh tranh vẫn rấtquyết liệt Tuy cà phê của Việt Nam đợc a chuộng ở Mỹ nên khối lợng cà phê ViệtNam ở Mỹ thời gian qua đã tăng nhanh nhng việc xuất khẩu cà phê sang mỹ gặpkhông ít những khó khăn

Khi kinh doanh trên thị trờng Mỹ các doanh nghiệp Việt Nam phải đơng đầuvới nhiều khó khăn và thách thức

Trớc hết các doanh nghiệp Việt Nam là những ngời đến sau so với các đối thủcạnh tranh khác trên thị trờng Tuy cà phê của Việt Nam vào thị trờng Mỹ đợc hởngmức thuế 0% nhng vẫn phải cạnh tranh quyết liệt với cà phê của các quốc gia khácnh: Inđônêxia, Brazin, côlômbia, các doanh nghiệp của các quốc gia này đã từ lâu

dành đợc chỗ đứng vững chắc trên thị trờng Mỹ Cà phê là mặt hàng xuất khẩu lớnnhất dẫn đầu trong các mặt hàng của Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ năm 2001 với giátrị 60,065 triệu USD nhng cà phê xuất khẩu lại có chất lợng không ổn định, đángchú ý là các dạng hạt nâu, đen, xanh, quả khô, quả sâu, vẫn còn nhiều là do ngờisản xuất tranh thủ hái cà phê xanh khi đầu vụ thu hoạch, thêm vào đó quá trình thuhái cà phê của khu vực tự nhiên không đảm bảo, tạp chất lẫn nhiều không tơng ứngvới phẩm chất, hơng vị thơm ngon của giống tốt vì vậy đã thua thiệt về giá cả so vớicác nớc khác, trong bảo quản thờng để quá Trớc đây, ngời sản xuất thờng xay xátchế biến thành cà phê xô có độ ẩm từ 17%-20% Do đó để xuất khẩu ngời xuấtkhẩu phải tái chế cho cà phê có độ ẩm phù hợp bảo đảm tiêu chuẩn xuất khẩu dới20% nên vừa gây thiệt hại cho ngời sản xuất vừa ảnh hởng đến lợng cà phê xuấtkhẩu Bên cạnh đó tập quán quen xuất khẩu cà phê xô, có quy định độ ẩm, tỷ lệ hạt

đen vỡ và có lẫn tạp chất nên đã không khuyến khích đợc ngời sản xuất nâng caochất lợng sản phẩm Những bất ổn của chất lợng sản phẩm nh đã nói trên là mộttrong những nguyên nhân khiến cho nhiều nhà nhập khẩu e ngại đặc biệt là thị tr-ờng Mỹ - một thị trờng khó tính và có các bớc kiểm định ngặt nghèo

Một trong những khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp xuất khẩu cà phêViệt Nam hiện nay là sức cạnh tranh còn rất yếu Theo phòng thơng mại và côngnghiệp Việt Nam thì trong hai ngành Việt Nam có khả năng thâm nhập vào thị tr-ờng Mỹ là dệt may và cà phê thì tỷ lệ doanh nghiệp có đủ khả năng trên thị trờng

Mỹ là rất thấp Nguyên nhân là do các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Namchủ yếu có quy mô vừa và nhỏ, khả năng về vốn, công nghệ quản lý và kinh nghiệmkinh doanh quốc tế còn thấp Hơn nữa các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê cũng chanăng động sáng tạo và chủ động trong việc thích ứng với thị trờng, cha xây dựng đ-

ợc chiến lợc dài hạn Việc thiếu hiểu biết về môi trờng kinh doanh các thông tin vềnhu cầu, giá cả, đối tác trên thị trờng cà phê khiến các doanh nghiệp gặp khó khăntrong việc thâm nhập các kênh phân phối trên thị trờng Mỹ do đó dễ rơi vào tìnhtrạng bị ép giá

 Thêm vào đó là việc các doanh nghiệp tự do tham gia trực tiếp vàoviệc xuất khẩu cà phê Hiện nay, cả nớc có rất nhiều mối thu gom chế biến xuấtkhẩu cà phê Do đó, tình hình thu mua nhiều sản phẩm rất phức tạp, không tậptrung gây nên tình trạng tranh mua tranh bán, nên việc quản lý số lợng cũng nh chấtlợng không đảm bảo, do vậy làm mất uy tín với khách hàng mà đặc biệt là ngờiMỹlà ngời giữ tín và đúng hẹn, đồng thời giá cà phê xuất khẩu bị thua thiệt so vớicác nớc khác, khả năng cạnh tranh của cà phê Việt Nam trên thị trờng quốc tế cũng

bị giảm sút nhiều.

 Công nghệ và các cơ sở chế biến cà phê Việt Nam trong một thời gian dài ít

đợc quan tâm đầy đủ, nên trình độ công nghệ thấp và chậm đổi mới Tổn thất sauthu hoạch còn trên 10% Hiện nay ngành cà phê mới chỉ có hơn 20 cơ sở chế biếncông nghiệp hoàn chỉnh chủ yếu là sơ chế, đảm bảo chế biến khoảng 30% sản lợng

cà phê/năm (100 nghìn tấn/năm), 70% còn lại đợc sơ chế tại các hộ gia đình vớicông nghệ chế biến đơn giản, thô sơ lạc hậu, nặng dấu ấn kinh nghiệm thậm chínhững điều kiện tối thiểu nh: sân phơi, máy sấy, kho bảo quản cũng không đủ Tuyvậy cha doanh nghiệp Việt Nam nào bán trực tiếp cho các nhà rang xay Mỹ làmhạn chế khả năng tìm kiếm đối tác, mở rộng khả năng tiêu thụ và phân phối cà phêqua các đại lý, mở rộng thị trờng cà phê Việt Nam trên đất Mỹ

 Bên cạnh những khó khăn trên, hoạt động xuất khẩu cà phê Việt Nam sangthị trờng Mỹ còn gặp những khó khăn thách thức khác khi Hiệp định thơng mạiViệt Mỹ cha đợc hoạt động

* Khó khăn thách thức về cạnh tranh:

Mặc dù Hiệp định thơng mại Việt - Mỹ đem lại thuận lợi cho các doanhnghiệp xuất khẩu cà phê trong việc mở rộng thị trờng, nhng Hiệp định thơng mạiViêt - Mỹ sẽ buộc các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam bớc vào cuộc chơi chungvới nền kinh tế toàn cầu, có nghĩa là các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê của ViệtNam sẽ phải chấp nhận sự cạnh tranh gay gắt với các mặt hàng cà phê từ các quốcgia khác, trong đó có một số quốc gia có mặt hàng cà phê rất phát triển từ lâu đã

đứng vững trên thị trờng này nh : Brazil, Colombia, indonexia, Đây là một khókhăn không nhỏ buộc các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê phải suy nghĩ thật kỹ khithâm nhập vào thị trờng rộng lớn và cạnh tranh gay gắt này, nếu không các doanhnghiệp này sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, một cuộc chơi không dành cho những ngờilàm ăn kém hiệu qủa

Khó khăn thách thức về sự khác biệt trình độ giữa hai quốc gia :

Trình độ phát triển kinh tế giữa hai nớc rất chênh lệch, lại có những điểm khácnhau về thể chế chính trị xã hội, về quan niệm về tập quán, sở thích và thị hiếu, nếu không tính đến những nhân tố này thì rất có thể dẫn đến những nôn nóng sốtruột hoặc chủ quan hay cả bi quan trong khi giải quyết các mối quan hệ phát sinhkhi quan hệ với Mỹ

* Khó khăn thách thức về yêu cầu cải cách hành chính và hoàn thiện pháp luật :

Hệ thống pháp luật và chính sách của Việt Nam còn cha hoàn chỉnh và cha