1 PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN TRƯỜNG THCS NHA TRANG BÁO CÁO BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC GIẢNG DẠY Tên biện pháp TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC[.]
Trang 11 Thực trạng:
PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG THCS NHA TRANG
BÁO CÁO BIỆN PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
CÔNG TÁC GIẢNG DẠY
Tên biện pháp:
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC THỰC HÀNH TIN HỌC
Ở TRƯỜNG THCS NHA TRANG
Tác giả: Trần Hải Yến Chức vụ: Phó CT Công đoàn
Tổ chuyên môn: Toán - Tin
P Phan Đình Phùng, tháng 11 năm 2020
Trang 2Hiện nay môn Tin học đã trở thành môn học đã được chú trọng hơn trong nhà trường phổ thông Nhà trường có cơ sở về trang thiết bị, phòng máy phục vụ giảng dạy Giáo viên được đào tạo chuyên ngành, thường xuyên được học các lớp tập huấn bồi dưỡng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ về CNTT nhằm phục vụ việc dạy
và học trong nhà trường Học sinh ở địa bàn thành phố, nhiều em được tiếp xúc thường xuyên với máy tính
Tuy nhiên qua những năm trực tiếp giảng dạy bộ môn cũng như trao đổi với đồng nghiệp tôi nhận thấy kĩ năng thực hành trên máy tính của học sinh còn chưa tốt, thậm chí một số học sinh còn rất ngại khi sử dụng máy tính để rèn luyện kĩ năng, có tâm lý ỷ lại, phụ thuộc vào các bạn khác không chịu thực hành hoặc thực hành độc lập
Nguyên nhân thứ nhất do phòng máy nói chung ở các trường là quá tải Số lượng học sinh trong một lớp học còn quá đông, diện tích phòng máy nhỏ hẹp, trang thiết bị sử dụng được chưa tương xứng với số lượng học sinh nên việc tổ chức và thực hiện các buổi thực hành còn gặp nhiều khó khăn
Cụ thể như trường THCS Nha Trang có một phòng máy vi tính dành cho cả
29 lớp thực hành môn Tin học, nhiều máy vi tính có cấu hình máy quá thấp, chất lượng không còn tốt nên thường xuyên hay bị lỗi và hỏng, chỉ có chưa đến 20 máy tính còn dùng được
Phòng thực hành tin học Trường THCS Nha Trang
Trang 3Mỗi lớp khoảng trên dưới 45 học sinh, khi học sinh vào ngồi học thực hành thì căn phòng trở nên chật hẹp, giáo viên đi lại rất khó khăn, ảnh hưởng rất nhiều đến việc tổ chức dạy học
Nguyên nhân thứ hai là rất nhiều học sinh có tư tưởng môn Tin học là môn học tự chọn không quan trọng, máy tính là để giúp các em giải trí, các em chỉ thích chơi trò chơi, dùng mạng xã hội, không để ý đến việc học tập Mặt khác, không phải tất cả các gia đình đều có máy vi tính riêng cho con em học tập hoặc có những gia đình có máy tính nhưng cấm không cho con sử dụng Đặc biệt còn một số em học sinh tiếp thu kiến thức còn chậm, thậm chí có học sinh khuyết tật nên kỹ năng thực hành trên máy của học sinh còn yếu hoặc chưa thao tác được
Việc giảng dạy bộ môn Tin học của các trường THCS với mục đích mang lại cho các em học sinh kiến thức áp dụng vào thực tế, từ đó các em chủ động, sáng tạo hơn trong cuộc sống hiện đại phát triển ngày nay Chính vì thế học tốt bộ môn Tin học là điều cần thiết, để tránh tình trạng “cưỡi ngựa xem hoa” thì giáo viên giảng dạy cần đặc biệt chú ý đến các tiết thực hành, học sinh phải thực hành nhiều, phát huy được năng lực thực hành và thực hành hiệu quả Mỗi tiết thực hành được
có thời gian 45 phút, nếu tổ chức không tốt sẽ có rất nhiều học sinh không làm việc trong giờ thực hành
Năm học 2020 - 2021 tôi được phân công dạy môn Tin học lớp 6A8, 6A9 Qua khảo sát và thử nghiệm đối với các em học sinh hai lớp trên, tổng hợp kết quả thu được như sau:
Trang 4Mức độ thao tác Trước khi thực hiện các biện pháp
Để kỹ năng thực hành của học sinh trong 2 lớp 6a8 và 6a9 tốt hơn, tôi nhận thấy rất cần thiết phải nâng cao chất lượng giờ học thực hành
Với những biện pháp đã thử nghiệm và sử dụng trong những năm giảng dạy trước đây cũng như đã vận dụng linh hoạt vào năm học này, tôi nhận thấy hiệu quả
rõ rệt của phương pháp dạy học tích cực là dạy học nhóm trong việc hình thành kỹ
năng thực hành cho học sinh nên tôi mạnh dạn đưa ra biện pháp: “Tổ chức hoạt
động nhóm nâng cao chất lượng giờ học thực hành Tin học ở Trường THCS Nha Trang”.
2 Biện pháp:
Với mỗi một tiết dạy thực hành, giáo viên cần thực hiện rất nhiều công việc như xây dựng kế hoạch dạy học, ổn định tổ chức lớp, phổ biến nội quy phòng máy, chia nhóm thực hành, hướng dẫn nội dung thực hành, quản lí, giám sát học sinh thực hành, nhận xét, đánh giá kết quả học tập, hướng dẫn giao nhiệm vụ về nhà Mỗi công việc đều góp phần thực hiện mục tiêu của giờ học thực hành, tuy nhiên với thực trạng phòng máy tính và đặc điểm tình của học sinh trường THCS Nha Trang, để nâng cao chất lượng giờ thực hành tôi đặc biệt quan tâm đến việc tổ chức cho học sinh thực hành theo nhóm Trong quá trình tổ chức cho học sinh thực hành theo nhóm tôi chú ý các giải pháp như: Chia nhóm thực hành, hướng dẫn học sinh thực hành, bạn giúp bạn, thi đua giữa các nhóm, kiểm tra đánh giá, nhận xét rút kinh nghiệm và giao nhiệm vụ về nhà cho học sinh
* Chia nhóm thực hành:
Để tổ chức hoạt động nhóm việc quan trọng đầu tiên là chia nhóm thực hành Với việc cho học sinh thực hành theo nhóm, học sinh có thể trao đổi hỗ trợ lẫn nhau, bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên Căn cứ vào số lượng học sinh của lớp, số máy tính sử dụng được, giáo viên phải có phương án chia nhóm một cách đồng đều về số lượng cũng như chia nhóm chú ý tới lực học, phù hợp về tâm lý học sinh, chia nhóm theo khu vực gia đình học sinh
Trang 5Để các em học sinh có thể học hỏi lẫn nhau, hướng dẫn, chỉ bảo giúp đỡ nhau trong giờ thực hành, giáo viên phải chia nhóm sao cho trong nhóm có ít nhất một bạn khá giỏi, kĩ năng thực hành tốt cùng nhóm với các bạn học yếu hơn, kĩ năng thực hành kém hơn Đặc biệt phân vị trí ngồi thực hành sao cho các bạn học tốt nhất trong lớp ngồi đều ở các khu vực khác nhau để có thể giúp đỡ được nhiều bạn hơn ở cả nhóm mình và các nhóm khác
Mỗi nhóm thực hành phải có một nhóm trưởng, mỗi dãy bàn thực hành có một bạn làm dãy trưởng để điều khiển các bạn trong nhóm của mình từ việc ổn định chỗ ngồi đến nội dung thực hành
Để đội ngũ cốt cán bộ môn Tin học của lớp hoạt động có hiệu quả, giáo viên phải tập huấn riêng, phân công nhiệm vụ, hướng dẫn các em đó thực hiện nhiệm vụ của mình
* Hướng dẫn thực hành:
Giáo viên tổ chức hướng dẫn các nhóm thực hành, gợi mở, khuyến khích học sinh tích cực hoạt động nhóm và phát huy khả năng tư duy của các em Trong nhiều trường hợp có thể khuyến khích nhóm học sinh sử dụng mạng internet để tra cứu thông tin, tích cực, chủ động tìm hiểu, lĩnh hội kiến thức hỗ trợ bài học
Trong quá trình học sinh thực hành, giáo viên theo dõi quan sát và bổ trợ khi học sinh cần Phát hiện các nhóm thực hành không có hiệu quả để uốn nắn kịp thời Luôn có ý thức trách nhiệm giúp đỡ nhưng tránh can thiệp sâu làm hạn chế khả năng tư duy sáng tạo của học sinh Trong quá trình thực hành, giáo viên có thể đưa ra nhiều cách để thực hiện thao tác giúp các em rèn luyện và nâng cao kĩ năng
* Bạn giúp bạn:
Tuy nhiên, có một số trường hợp trong lớp chỉ có một máy thực hiện nhiệm
vụ được giao buộc người giáo viên phải đến từng máy hướng dẫn, như vậy trong thời gian 45 phút thì người giáo viên không thể trợ giúp hết cho các nhóm Để giải quyết vấn đề này bản thân có một kinh nghiệm nhỏ như sau: Lấy tiêu chí “ Học Thầy không tày học bạn” mỗi học sinh biết thao tác thực hành đều là một người Thầy, lúc đó chỉ trong một thời gian ngắn tất cả học sinh trong lớp sẽ biết được thao tác thực hành
Mặt khác, ở lứa tuổi này các em có nghị lực dồi dào, có tính tích cực cao, rất thích được khẳng định mình nên qua việc làm này tạo động lực cho các em tích cực hơn trong các tiết thực hành sau với tâm lí để “được làm Thầy dạy cho các bạn” Việc làm này cũng có hiệu quả đối với những em học sinh rụt rè, nhút nhát không dám hỏi thầy cô
Trang 6Bên cạch đó, với phòng tin học hiện tại chỉ có khoảng chưa đến 20 máy sử dụng được thì học sinh đi chỉ cho học sinh khác thực hành đồng nghĩa với việc là học sinh ấy nhường máy tính cho bạn khác thực hành giúp cho tất cả học sinh trong lớp được tham gia thực hành trên máy tính
* Tổ chức thi đua giữa các nhóm:
Trong giờ thực hành giáo viên nên tạo sự tranh đua giữa các nhóm bằng cách phân công các nhóm làm bài thực hành, sau đó các nhóm quan sát nhận xét kết quả, có thể chấm điểm bài của nhau (dưới sự chỉ dẫn của giáo viên) để tạo được sự hào hứng học tập và sáng tạo trong quá trình thực hành
* Kiểm tra, đánh giá, nhận xét, rút kinh nghiệm:
Giáo viên có thể kiểm tra hiệu quả làm việc của các nhóm bằng cách chỉ định
1 học sinh trong nhóm thực hiện lại các thao tác đã thực hành Nếu học sinh được chỉ định không hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm gắn cho các thành viên trong nhóm, đặc biệt là nhóm trưởng Hoặc tổ chức cho các nhóm trưởng kiểm tra, nhận xét kết quả thực hành của các thành viên trong nhóm hay của nhóm khác theo vòng tròn Làm được như vậy các em sẽ tự giác và có ý thức hơn trong học tập
Nếu là bài thực hành lấy điểm cho học sinh, giáo viên phải đưa ra tiêu chí, hình thức rõ ràng ngay từ đầu buổi thực hành và công khai điểm trước lớp Giáo viên chỉ lấy điểm thực hành cho cá nhân, hạn chế lấy điểm thực hành theo nhóm vì
sẽ không thực chất với một số em lười thực hành, ỷ lại vào người khác
Giáo viên cũng nên có nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của các nhóm, các cá nhân để kịp thời động viên, khuyến khích các em học sinh tích cực và rút kinh nghiệm đối với các em chưa thực hành tốt để bổ sung kiến thức
* Giao nhiệm vụ về nhà:
Với đối tượng học sinh ở thành phố, hầu như ở nhà các em đều có máy tính nên giáo viên cần thường xuyên giao nhiệm vụ cho học sinh luyện tập cá nhân ở nhà (hoặc nhóm các học sinh có địa bàn gần nhau) để rèn luyện kỹ năng thường xuyên và yêu cầu học sinh báo cáo kết quả lại cho giáo viên dưới nhiều hình thức như gmail, zalo, Sau đó giáo viên phải có phản hồi đối với kết quả luyện tập của các nhóm Lưu ý: Giáo viên cần thông báo với giáo viên chủ nhiệm về yêu cầu thực hành ở nhà để giáo viên chủ nhiệm nắm được, thông báo tới phụ huynh tạo điều kiện cho các em sử dụng máy tính và học tập theo nhóm
* Ví dụ minh họa cho các giải pháp:
Trang 7Tiết 10 – Bài 5 Luyện tập chuột máy tính là tiết học sinh thực hành tại
phòng máy để luyện tập sử dụng chuột với phần mềm Mouse Skills
Học sinh thực hành theo nhóm
Học sinh lên phòng máy nhanh chóng ổn định chỗ ngồi theo nhóm đã được phân công để nghe giáo viên phổ biến nội dung, yêu cầu thực hành Học sinh thực hành tốt nhất trong nhóm sẽ hướng dẫn các bạn còn lại hoặc hướng dẫn các bạn ở nhóm khác Sau đó mỗi học sinh sẽ thực hành 5 mức luyện tập trong phần mềm và báo cáo kết quả thực hành của mỗi bạn (điểm do phần mềm chấm)
Giờ thực hành phần mềm Mouse Skills.
Sau khi học sinh kết thúc thực hành, giáo viên nhận xét đánh giá kết quả đạt được của học sinh và giờ thực hành Giáo viên yêu cầu học sinh về nhà tải phần mềm để luyện tập tại địa chỉ: https://taimienphi.vn/download-mouse-skills-15692
Trang 8Kết quả thực hành của học sinh
Kết quả thực hành của học sinh trong bài Luyện tập chuột máy tính như sau: Lớp
Tiết 12 – Bài 6 Học gõ mười ngón học sinh thực hành tại phòng máy.
Dãy trưởng kiểm tra tư thế ngồi của các bạn trong dãy.
Trang 9Sau khi thảo luận để đưa ra tư thế ngồi đúng khi làm việc với máy tính, các dãy trưởng sẽ điều khiển và kiểm tra các bạn ở trong dãy của mình, kịp thời nhắc nhở để tất cả các bạn trong dãy có tư thế ngồi đúng
Khi luyện gõ mười ngón với phần mềm, học sinh luyện tập theo nhóm, các thành viên trong nhóm hỗ trợ và thay nhau luyện tập, các bạn có kĩ năng thực hành tốt hơn có thể ra khỏi chỗ hướng dẫn cho các nhóm khác để tất cả các bạn học sinh đều được thực hành và có kĩ năng, thao tác với máy tốt hơn
Học sinh hỗ trợ nhau luyện kĩ năng gõ mười ngón
Trang 103 Kết quả:
Trong quá trình dạy học áp dụng việc tổ chức hoạt động phù hợp với các đối tượng học sinh đặc biệt là biện pháp tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm trong giờ thực hành Tin học, tôi thu được kết quả như sau:
- Giáo viên không làm việc nhiều, không phải đi lại quan sát, hướng dẫn vất
vả như các tiết thực hành trước đó
- Học sinh tích cực tự giác, không còn tâm lý tự ti, mất tự tin khi thực hành trên máy tính mà các em mạnh dạn thể hiện bản lĩnh của bản thân, có tinh thần hợp tác giúp bạn cùng tiến bộ
- Học sinh có kĩ năng cơ bản trên máy thành thạo hơn, đồng đều hơn, thao tác với máy tính nhanh, chính xác hơn
- Học sinh yêu thích học tập bộ môn và từ đó các em áp dụng được nhiều kiến thức được học vào cuộc sống hàng ngày
So với bảng tổng hợp trước đó:
Mức độ thao tác
Trước khi thực hiện các biện pháp
Sau khi thực hiện các biện pháp
Tỷ lệ tăng/giảm
Số HS Tỷ lệ Số HS Tỷ lệ
Thao tác nhanh, đúng 15/89 16,8% 33/89 37,1% Tăng 20,3%
4 Kết luận:
Tin học là môn học mới hơn so với các môn học khác ở trường phổ thông Để tạo hứng thú học tập cho học sinh và từng bước nâng cao chất lượng bộ môn đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp
Trường THCS Nha Trang là trường THCS có số lượng học sinh lớn, để môn Tin học nói chung và giờ thực hành Tin học nói riêng đạt chất lượng tốt hơn, tôi mạnh dạn đề nghị các cấp lãnh đạo đặc biệt quan tâm để Trường THCS Nha Trang
có thêm một phòng thực hành tin học mới và phòng thực hành hiện tại có được chất lượng máy tính tốt
Trên đây là một trong những biện pháp của bản thân rút ra được trong quá trình dạy giờ thực hành Tin học mà tôi thấy hiệu quả Rất mong nhận được sự góp
ý của quý thầy cô, bạn bè đồng nghiệp để tôi rút kinh nghiệm, nâng cao chất lượng giảng dạy cho những năm học tiếp theo
Trang 11Tôi xin chân thành cảm ơn!
P Phan Đình Phùng, ngày 15 tháng 11 năm 2020.
XÁC NHẬN CỦA BGH NHÀ TRƯỜNG NGƯỜI VIẾT BÁO CÁO
Trần Hải Yến
