Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
MỞ ẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho học viên các trường Công an nhân dân nói chung và giáo dục chủ nghĩa yêu nước nói riêng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác giáo dục, đào tạo của các trường Công an nhân dân, giữ vai trò chủ đạo trong việc góp phần hình thành và phát triển ở học viên nhân cách của người cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân Từ đó góp phần đào tạo, cung cấp, bổ sung đủ nguồn nhân lực có chất lượng cao nhằm đáp ứng yêu cầu công tác, chiến đấu của toàn lực lượng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế
Hiện nay, thế giới đang trải qua một thời kỳ có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường: xung đột dân tộc, tôn giáo, khủng bố quốc tế, chiến tranh kinh tế, chiến tranh mạng, các hoạt động can thiệp, tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ, tài nguyên… diễn ra dưới những hình thức mới, gay gắt hơn Những vấn đề toàn cầu và an ninh phi truyền thống như an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, an ninh tài chính, an ninh mạng, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh… diễn biến nghiêm trọng Để phát triển đất nước, Việt Nam đang mở cửa hội nhập, giao lưu hợp tác phát triển kinh tế đã mang lại cho đất nước nhiều thành tựu to lớn Nhưng đất nước cũng chịu ảnh hưởng bởi những tác động từ bên ngoài như mặc trái của nền kinh tế thị trường: phân hóa giàu - nghèo, tham nhũng, tội phạm, chủ nghĩa thực dụng, chủ nghĩa cá nhân, lối sống chạy theo đồng tiền bất chấp đạo lý; các thế lực thù địch trong và ngoài nước đang ngày đêm ra sức chống phá Đảng, Nhà nước bằng những âm mưu, phương thức, thủ đoạn và đặc biệt là chiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm xóa bỏ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam… các nhân tố trên đã tác động
Bên cạnh đó, những biến thể đa dạng, phức tạp, tinh vi của các loại hình tội phạm thời hội nhập, đặt lên vai lực lượng Công an nhân dân Việt Nam trọng trách rất lớn Giữ vững an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội là trách nhiệm to lớn và rất tự hào của lực lượng Công an nhân dân Vì thế, việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, cấp bách là một điều kiện tiên quyết để hình thành đội ngũ cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức trong sáng, tinh thông pháp luật và sắc xảo về nghệ thuật phòng ngừa, đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội
Do nhiều nguyên nhân, công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay hiệu quả chưa cao, chưa đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế Bản thân công tác trong trường Công an nhân dân, chúng tôi mong muốn góp một phần nhỏ công sức của mình vào nền giáo dục nước nhà, giáo dục chủ nghĩa yêu nước và tự hào dân tộc cho học viên của các trường Công an nhân dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, đây là nơi đào tạo cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân cho các tỉnh từ Quảng Trị tới Cà Mau Với ý nghĩa đó, tác giả chọn đề tài: “Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân Thành phố ồ Chí Minh hiện nay” làm luận án tiến sĩ, đây là nội dung hết sức cần thiết, có ý nghĩa mang tính thời sự, ý nghĩa khoa học và thực tiễn rất sâu sắc
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, luận án đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích trên, tác giả luận án xác định và thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu như sau:
Thứ nhất, hệ thống hóa các công trình khoa học liên quan đến đề tài, phân tích, đánh giá những công trình này theo những nội dung cụ thể của đề tài, kế thừa những quan điểm hợp lý, phù hợp với hướng nghiên cứu của đề tài
Thứ hai, làm rõ những vấn đề lý luận chung về giáo dục chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Thứ ba, làm rõ thực trạng và chỉ ra thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Thứ tư, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới
3 ối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Về thời gian nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ
Về không gian nghiên cứu: giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên chính quy hệ cao đ ng và đại học của các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay (Trường Đại học An ninh nhân dân; Trường Đại học Cảnh sát nhân dân và Trường Cao đ ng Cảnh sát nhân dân II)
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các kết quả điều tra nghiên cứu của các nhà khoa học có liên quan đến giáo dục chủ nghĩa yêu nước
4.2 Phương pháp nghiên cứu của luận án
Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Để làm sáng tỏ các nội dung nghiên cứu, luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản như sau:
- Phương pháp lịch sử và lôgíc: đây là phương pháp chủ yếu trong luận án, phương pháp này được sử dụng khi phân tích làm rõ nội dung giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố
Hồ Chí Minh hiện nay
- Phương pháp phân tích và tổng hợp: phương pháp này được sử dụng vào quá trình tìm hiểu các tư liệu có liên quan đến lý luận giáo dục chủ nghĩa yêu nước, khi đánh giá về những kết quả đạt được, hạn chế trong việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước tại các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
TỔN QUAN TÌNH HÌNH N HIÊN CỨU LIÊN QUAN ẾN Ề TÀI
Những công trình nghiên cứu về lý luận giáo dục chủ nghĩa yêu nước
Các công trình nghiên cứu có liên quan đến cơ sở lý luận của chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước, tác giả luận án chia thành các nội dung cơ bản để tiếp cận như sau:
1.1.1 Các công trình nghiên cứu về chủ nghĩa yêu nước
Yêu nước là một trong những tình cảm sâu sắc nhất được củng cố qua hàng trăm năm, hàng nghìn năm tồn tại của các quốc gia biệt lập Yêu nước mang tính phổ biến của nhân dân các quốc gia, các dân tộc trên thế giới Yêu nước là một trong những giá trị tinh thần, là tình cảm và tư tưởng của các dân tộc Tuy nhiên, tùy vào quốc gia dân tộc mà tư tưởng đó ra đời sớm hay muộn, mức độ, cung bậc đậm nhạt khác nhau
Trong tác phẩm “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam” (Nxb Khoa học xã hội, 1980) tác giả Trần Văn Giàu cho rằng: “Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ xuyên qua toàn bộ lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến hiện đại Ở đây, bản chất Việt Nam biểu lộ đầy đủ và tập trung nhất, hơn bất cứ chỗ nào khác, yêu nước trở thành một triết lý xã hội và nhân sinh của người Việt Nam” [61; tr 101] Đối với dân tộc Việt Nam, chủ nghĩa yêu nước không chỉ là tình cảm tự nhiên, mà còn là sản phẩm của lịch sử, được hun đúc bởi chính lịch sử đau thương và hào hùng của dân tộc Chủ nghĩa yêu nước đó không chỉ dừng lại ở những tư tưởng thuần túy mà còn được biểu hiện ở những hành
Tác giả Trần Xuân Trường trong tác phẩm “Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2008), đã luận giải cho chúng ta thấy được chủ nghĩa yêu nước là một hệ thống quan điểm, tư tưởng tình cảm của mỗi người đối với đất nước, dân tộc của mình, thể hiện ở tình yêu quê hương, xứ sở, tiếng nói, văn hóa hay ở sự gắn bó vì lợi ích chung của cộng đồng, của quốc gia, dân tộc và cũng ở ý thức xây dựng, bảo vệ đất nước Hơn thế nữa, chủ nghĩa yêu nước còn là một phạm trù lịch sử, hình thành phát triển, luôn biến đổi qua các thời kỳ lịch sử của dân tộc mình Tinh thần yêu nước, lòng yêu nước có thể nảy sinh rất sớm từ khi nhà nước mới hình thành, cộng đồng quốc gia mới xuất hiện, nhưng chủ nghĩa yêu nước đòi hỏi một bước phát triển cao của tinh thần yêu nước, khi tình cảm yêu nước được nâng lên một trình độ nhận thức sâu sắc, có hệ thống, chi phối một cách có ý thức mọi hành vi và ứng xử của con người Bên cạnh đó, chủ nghĩa yêu nước là tình cảm vừa có tính phổ quát và mang tính đặc thù riêng của các quốc gia, dân tộc, do điều kiện tự nhiên, xã hội, đặc điểm tộc người và hoàn cảnh nội dung lịch sử cụ thể của từng nước quy định
Trong cuốn sách “Mấy vấn đề về Chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1981) tác giả Trần Xuân
Trường cũng đã làm rõ vấn đề chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là sản phẩm của một phong trào cách mạng sâu rộng của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng trong mấy chục năm qua Tuy nhiên, dòng sông mênh mông của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam có thể có một sức mạnh đến như vậy chính là vì trong lòng nó không phải chỉ chứa đựng sức mạnh của thời đại mà còn có cả sức mạnh của truyền thống, sức mạnh của những tinh hoa của dân tộc ta đã được tích lũy lại trong hàng nghìn năm phát triển lịch sử Bên cạnh đó, tác giả cũng chỉ ra cho chúng ta thấy được chủ nghĩa yêu nước là cái dòng tư tưởng và tình cảm bao trùm và chi phối toàn bộ đời sống tinh thần của nước Việt
Nam xưa kia Trong ý thức thẩm mỹ của người Việt Nam, cái cao quý và đẹp đẽ nhất là lòng yêu nước thương nòi, là hành động giết giặc cứu nước Trí tuệ Việt Nam sâu sắc nhất cũng là trí tuệ đánh giặc, giữ nước Thần tượng anh hùng bền vững nhất trong trái tim của Nhân dân cũng là thần tượng những anh hùng nghĩa sĩ xả thân vì nước vì dân Đó chính là một nét đặc sắc nhất trong đời sống tinh thần, trong văn hóa và tâm lý dân tộc Việt Nam xưa kia Tác phẩm “Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, truyền thống và hiện đại”
(Nxb Chính trị Quốc gia, 2002), tác giả Phan Huy Lê, chủ nghĩa yêu nước truyền thống bao gồm tình yêu quê hương, đất nước, con người; ý thức bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc; sự gắn bó cố kết cộng đồng, luôn hướng về dân và luôn lấy dân làm gốc; ý thức bảo vệ lãnh thổ, quốc gia dân tộc, ý thức về độc lập dân tộc xây dựng đất nước Chủ nghĩa yêu nước hiện đại ngày nay là yêu nước gắn liền với yêu chế độ chủ nghĩa xã hội, ý chí tự lực, tự cường, toàn thể đồng bào đoàn kết một lòng, ra sức xây dựng đất nước ta giàu đẹp, văn minh sánh vai với các nước trong khu vực và trên thế giới
Tác giả Nguyễn Trọng Phúc trong tác phẩm “Chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam, và giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết chiến, quyết thắng cho quân và dân ta trong thời kỳ mới” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006) đã chỉ ra sự khác nhau căn bản giữa tư tưởng, tình cảm và tinh thần yêu nước với chủ nghĩa yêu nước ở Việt Nam Bên cạnh đó tác giả cũng đã luận giải “Yêu nước là tình cảm đặc biệt của con người, của mỗi người đối với quê hương, đất nước, Tổ quốc mình Ở Việt Nam tình cảm đặc biệt đó còn phát triển thành tư tưởng yêu nước, chủ nghĩa yêu nước Như vậy, nó đã vượt ra khỏi trạng thái tâm lý, tình cảm thông thường của con người để đạt tới giá trị cao về tư tưởng, lý luận và chính trị” Từ đó tác giả đã
Việt Nam”; “Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là chính trị - xã hội, là đạo đức, là văn hóa, là nhân văn” [103; tr 22-36]
Trong “Tài liệu giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003), dưới góc độ tiếp cận của khoa học chính trị, các tác giả đã quan niệm chủ nghĩa yêu nước đó là một phạm trù thuộc lĩnh vực ý thức xã hội, nó bao gồm tư tưởng và tình cảm của một dân tộc Nội dung chính của chủ nghĩa yêu nước là tình yêu và lòng trung thành với Tổ quốc Tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, hoàn cảnh lịch sử, tự nhiên của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc mà quá trình phát triển từ tình cảm yêu nước, tư tưởng yêu nước thành chủ nghĩa yêu nước xuất hiện có khác nhau về nội dung, đặc điểm của chúng cũng không giống nhau Đó là thể hiện mối quan hệ giữa tính phổ biến và tính đặc thù của chủ nghĩa yêu nước
Nguyễn Hùng Hậu, “Từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống đến chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008) trong tác phẩm này tác giả đã đi sâu nghiên cứu phân tích, làm rõ khái niệm, những truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam về lý tưởng cách mạng, về truyền thống yêu nước thương dân, về giáo dục chủ nghĩa yêu nước và vai trò của việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay
Như vậy, các công trình nghiên cứu trên của các tác giả đã có nhiều ưu điểm nổi bật Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn tồn tại những mặt hạn chế nhất định Những kết quả nghiên cứu trên là cơ sở lý luận quan trọng để tác giả luận án kế thừa, tiếp thu có chọn lọc, trên cơ sở đó có thể đưa ra quan niệm đầy đủ về chủ nghĩa yêu nước Việt Nam và đặc trưng cơ bản của nó dưới góc độ tiếp cận, luận giải của phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử
1.1.2 Các công trình nghiên cứu về cơ s hình thành chủ nghĩa yêu nước
Trong tác phẩm “Tài liệu giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam”
(Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2003) tác giả Đào Duy Quát đã phân tích cơ sở hình thành của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đó là lịch sử dựng nước, sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, với quê hương xứ sở và cộng đồng Lòng yêu nước thường bắt đầu từ tình yêu quê hương xứ sở, nơi sinh ra, lớn lên của mỗi người; từ sự gắn bó giữa những thành viên của gia đình, cộng đồng làng xã rồi đến quốc gia, dân tộc Đây là cơ sở chung hình thành chủ nghĩa yêu nước Cơ sở này không hoàn toàn giống nhau đối với các quốc gia, các dân tộc do điều kiện tự nhiên, xã hội và lịch sử cụ thể khác nhau quy định; lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, nước ta có vị trí địa lý chính trị, kinh tế rất quan trọng, do đó lịch sử nước ta là lịch sử của dựng nước luôn luôn gắn liền với giữ nước; nền văn hóa thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, nét tiêu biểu, đặc sắc của văn hóa dân tộc ta là sự phong phú, đa dạng và thống nhất cao Đặc điểm này được thể hiện trong suốt quá trình hình thành và phát triển của nền văn hóa Việt Nam; quá trình hình thành và thống nhất sớm của quốc gia, dân tộc Việt Nam Đây là quan niệm tổng quát, toàn diện về đất nước, dân tộc và quốc gia, nó bao quát những yếu tố cơ bản về lịch sử, văn hóa, lãnh thổ và thể chế nhà nước Sự tự nhận thức này đạt tới trình độ khá toàn diện về quốc gia, dân tộc và là cơ sở hình thành chủ nghĩa yêu nước Việt Nam
Trong tác phẩm “Truyền thống yêu nước trong lịch sử Việt Nam” do Cao Minh tuyển chọn (Nxb Thanh Niên, Hà Nội, 1999) có bài viết của tác giả Trần Văn Giàu “Sự hình thành về cơ bản của chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam” đã cho rằng: “Sự hình thành và phát triển của tư tưởng yêu nghĩa yêu nước không phải chỉ là một số tình cảm thầm lặng hay bồng bột từng lúc, cũng không phải là một triết lý để nhàn đàm, mà là hệ thống tiêu chuẩn để nhận định đúng sai, tốt xấu, nên chăng, là kim chỉ nam cho hành động, như một bộ luật không thành văn mà được khắc trong tâm trí của người Việt Nam” [92; tr 33-34]
Tác giả Nguyễn Nam Thắng trong tác phẩm “Chủ nghĩa yêu nước Việt
Nam nửa cuối thế kỷ XIX” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2014) nhận xét:
“Trong lịch sử phát triển của một cộng đồng người, không phải lúc nào cũng đã xuất hiện khái niệm yêu nước và ý thức yêu nước Khi một cộng đồng người còn sống du canh, du cư, nay đây mai đó, chưa có chỗ ở nhất định, thì chưa có ý thức về yêu nước Lúc bấy giờ mới có ý thức về yêu mến tộc người mình, yêu mến tín ngưỡng, tập quán của mình Chỉ đến lúc cộng đồng đó sống định cư, có cương vực cư trú cố định thì mới có ý thức về nước, về lãnh thổ cư trú riêng và sau đó mới hình thành tình cảm hoặc tâm trạng yêu nước” [115; tr 35-36]
Bàn về cơ sở hình thành của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, tác giả Trần Văn Giàu trong tác phẩm “Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011) đã phân tích nguồn gốc lịch sử của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam gồm 2 đặc điểm nổi bật: “thứ nhất, nước ta xuất hiện rất sớm, từ thời thượng cổ, tên gọi nước Văn Lang; thứ nhì, nhìn đại thể, lịch sử nước ta là một chuỗi dài những cuộc khởi nghĩa và những cuộc chiến tranh chống đô hộ, chống xâm lược của những nước lớn mạnh hơn nước ta gấp mấy chục lần Hai đặc điểm ấy quyết định sự sinh nở, sự phát triển của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, một chủ nghĩa yêu nước xuất hiện rất sớm và luôn được củng cố, dùi mài bởi vô số những cuộc khởi nghĩa chống đô hộ và nhiều cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, thành một thứ vũ khí tinh thần cực kỳ sắc bén” [64; tr 170-171]
Cùng chung với quan điểm của tác giả Trần Văn Giàu, trong tác phẩm
Những công trình nghiên cứu về thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước
Trong bài viết “Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam và vấn đề giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết chiến, quyết thắng cho quân và dân ta hiện nay” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006) nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng làm rõ nội dung thực trạng về chủ nghĩa yêu nước ngày nay đã có sự phát triển Vì thế, giáo dục chủ nghĩa yêu nước cũng phải có những điều chỉnh mới, những cái nhìn mới Thời chiến tranh, yêu nước thì ít nhất phải có một chút gan dạ, một chút hy sinh; còn bây giờ thời bình, yêu nước biểu hiện trong sinh hoạt, trong học tập và trong lao động hằng ngày Chúng ta phải chuyển nội hàm của chủ nghĩa yêu nước lên một cung bậc khác, đây cũng chính là quá trình chủ yếu của sự phát triển dân tộc
Ngoài ra, tác giả Đinh Hùng Tuấn trong tác phẩm“Vai trò, nội dung của giáo dục chủ nghĩa yêu nước và xây dựng ý chí quyết chiến, quyết thắng cho quân và dân ta trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006) đã nói lên thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước hiện nay và xây dựng ý chí quyết chiến quyết thắng là cơ sở để quân và dân ta kiên định mục tiêu lý tưởng chiến đấu, lập trường cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, lòng trung thành với Đảng, với Tổ quốc và dân tộc Bên cạnh đó tác giả còn cho rằng giáo dục chủ nghĩa yêu nước còn là cơ sở quan trọng góp phần xây dựng, củng cố sự đoàn kết, thống nhất cao về tư tưởng, tổ chức và hành động, nêu cao ý thức chấp hành kỷ cương, pháp luật, ý chí chịu đựng gian khổ, vựợt qua khó khăn thử thách hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao
Trong công trình “Nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà
Nội, 2002) Nguyễn Tuấn Dũng (chủ nhiệm đề tài), nhóm tác giả đã nghiên cứu, điều tra, khảo sát từ thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước hiện nay để từ đó đưa ra những nguyên nhân và kết quả đạt được Trong những năm qua, giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong các đơn vị đã đổi mới về nội dung, đa dạng về hình thức, cải tiến về phương pháp; đổi mới phương tiện là do có sự lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức Đảng, tổ chức chỉ huy và của các tổ chức quần chúng ở các đơn vị Có thể kh ng định rằng, giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho quân nhân là một nội dung lãnh đạo của tổ chức Đảng, một chương trình công tác của đội ngũ cán bộ các cấp và là một phong trào của các tổ chức quần
Theo tác giả Phạm Thái Bình trong tác phẩm “Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức trong các trường Công an nhân dân trên nền tảng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh” (Tạp chí Công an nhân dân, số 1, 2009) tác giả cho rằng song song với những thành tựu đã đạt được trong thời kỳ đổi mới thì vấn đề suy thoái đạo đức là rất nghiêm trọng Từ đó, cần nêu rõ yêu cầu đổi mới nhận thức về công tác giáo dục đạo đức truyền thống yêu nước với những giá trị truyền thống phổ biến của nhân loại, kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục chính trị tư tưởng nói chung và giáo dục chủ nghĩa yêu nước nói riêng cho học viên Công an nhân dân
Trong bài viết “Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng nhằm nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên” (Tạp chí Cộng sản số 841, 2012) của tác giả Mai Thế Dương Bài viết đề cập đến công tác kiểm tra, giám sát trong thời gian qua đã có nhiều đóng góp tích cực quan trọng trong đường lối lãnh đạo của Đảng, chỉ ra nguyên nhân những hạn chế, yếu kém của cán bộ, đảng viên bị sa sút về phẩm chất đạo đức, thoái hóa, biến chất, phai nhạt lý tưởng cách mạng và tinh thần yêu nước Bên cạnh đó, công tác xây dựng Đảng còn hạn chế, yếu kém, chậm khắc phục, tác giả còn đề cập đến Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, để góp phần khắc phục những hạn chế này, nhằm ngăn chặn đẩy lùi tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tinh thần yêu nước của cán bộ, đảng viên hiện nay Tác giả đưa ra một số nội dung để thực hiện công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng Tuy nhiên, bài viết chỉ đề cập đến suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tinh thần yêu nước của cán bộ, đảng viên, nhưng chưa đề cập đến tầng lớp học viên, sinh viên hiện nay
Tổng cục Xây dựng lực lượng Công an nhân dân (nay là Tổng cục Chính trị Công an nhân dân) năm 2001 và 2005 có hai đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại” do tác giả Phạm Văn Dần làm chủ đề tài và “Xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong tình hình mới” của tác giả Trần
Quang Trọng làm chủ nhiệm đề tài Các công trình nghiên cứu nói trên tuy không trực tiếp bàn về chủ nghĩa yêu nước nhưng đã nghiên cứu sâu về việc xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại, xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong tình hình mới, các đề tài đều nhấn mạnh thực trạng việc xây dựng giáo dục, tư tưởng đạo đức, truyền thống cách mạng cho cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân trong đó có học viên Công an Các đề tài đã phân tích tình hình chính trị, kinh tế và xã hội của nước ta cũng như các nước trong khu vực và thế giới, đã vạch rõ âm mưu thủ đoạn đen tối của các thế lực thù địch trong và ngoài nước đang ngày đêm ra sức chống phá chế độ, chống phá nhà nước ta, gây chia rẽ dân tộc, tôn giáo Tác giả luận án đã đồng tình với những mục tiêu xây dựng rèn luyện, giáo dục cho cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân, trong đó có học viên Công an nhân dân Không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện để trở thành người Công an cách mạng, đủ đức, đủ tài, đủ bản lĩnh chính trị để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội
Ngoài ra, còn có nhiều công trình đi sâu nghiên cứu truyền thống xây dựng lực lượng Công an nhân dân như: “Đạo đức và pháp luật với an ninh trật tự trong nền kinh tế thị trường” của tác giả Đặng Thái Giáp (Tạp chí
Cộng sản, số 12, 2000), “Tư cách người Công an cách mạng trong tư tưởng
Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Quang Trọng (Đặc san Công an nhân dân, số
5, 2004), “60 năm những trang sử vẻ vang Công an nhân dân” (Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2005)
Trong “Báo cáo tổng kết công tác giáo dục, đào tạo trong Công an nhân công tác giáo dục, đào tạo trong Công an nhân dân Việc quán triệt, thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về giáo dục đào tạo đã thực thi và đạt hiệu quả Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 (Khóa XI) đã đặt yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Nhận thức về vai trò, vị trí công tác giáo dục, đào tạo trong Công an nhân dân đã bắt kịp với những thay đổi, những xu thế mới của xu thế mới của giáo dục, đào tạo nước nhà cũng như các nước trong khu vực; hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng trong Công an nhân dân tiếp tục phát triển và từng bước kh ng định vị thế trong hệ thống giáo dục quốc dân Các trường Công an nhân dân từng bước được quy hoạch phù hợp với thực tiễn công tác chiến đấu, xây dựng lực lượng Công an nhân dân và cơ cấu về trình độ, lực lượng, vùng miền; hệ thống các trung tâm huấn luyện và bồi dưỡng nghiệp vụ phát triển mạnh mẽ, đáp ứng kịp thời nhu cầu đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao, cập nhật kiến thức mới cho cán bộ, chiến sỹ Như vậy, “Báo cáo tổng kết công tác giáo dục, đào tạo trong Công an nhân dân” cũng đã cho chúng ta thấy, đến nay hệ thống các trường Công an nhân dân đã được quy hoạch cơ bản phù hợp và từng bước đáp ứng nhu cầu đào tạo cán bộ, chiến sỹ cho từng lực lượng, vùng miền và đáp ứng nhiệm vụ đặt ra cho công tác Công an Hệ thống các trường Công an nhân dân tích cực hội nhập và kh ng định vị trí, vai trò trong hệ thống giáo dục quốc dân
Trong cuốn “Phát triển văn hóa với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội”, (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2014) của tác giả Trần Thị Minh, tác giả tập trung phân tích những thành tựu và hạn chế trong phát triển văn hóa, một số vấn đề đặt ra từ thực trạng phát triển văn hóa với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội, tinh thần yêu đất nước, con người của dân tộc Việt Nam Đặc biệt, phần thực trạng, tác giả đưa ra những số liệu cụ thể đánh giá một số biểu hiện suy thoái tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, tinh thần dân tộc trong cán bộ, đảng viên, chỉ ra những nguyên nhân của hiện tượng suy thoái này như sau:
“Đó là những tàn dư của xã hội cũ chưa cải tạo được hết, những ảnh hưởng nặng nề của quá khứ lạc hậu, chậm phát triển vẫn đang tác động tiêu cực tới đời sống xã hội, các quan hệ xã hội và lối sống của con người Việt Nam hiện nay” [93, tr
96] Tuy nhiên, do góc độ nghiên cứu khác nhau nên phần thực trạng tư tưởng chính trị, tinh thần yêu nước tác giả có đề cập đến nhưng phân tích chưa sâu, chưa cụ thể
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu phân tích trên, đã góp phần làm rõ thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước, chỉ ra những nguyên nhân thành công, nguyên nhân còn tồn tại, hạn chế về giáo dục chủ nghĩa yêu nước ở nước ta hiện nay Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước, những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân về giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên, sinh viên còn ít đề cập đến Do đó, tác giả luận án kế thừa các công trình trên một cách chọn lọc và tiếp tục nghiên cứu để làm sáng tỏ thực trạng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.
Những công trình nghiên cứu về giải pháp giáo dục chủ nghĩa yêu nước
Tác giả Võ Văn Sen trong bài viết “Những kinh nghiệm giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết chiến quyết thắng cho thanh niên, sinh viên các tỉnh miền Nam” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006) đã góp phần làm rõ chủ nghĩa yêu nước Việt Nam có chiều sâu và rất đặc sắc Vì vậy, khi giáo dục chủ nghĩa yêu nước thì chúng ta cũng phải đi vào chiều sâu, nghĩa là chỉ ở trong nhà trường, mặc dù trong nhà trường chúng ta phải làm rất nhiều Đó là công việc của toàn xã hội, trong đó Quân đội cũng có thể đóng góp vào việc giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ Bên cạnh đó, giáo dục chủ nghĩa yêu nước còn phải đi vào chiều sâu Nhiều người hiện nay bày tỏ tâm trạng băn khoăn, mất tin tưởng vào thế hệ trẻ Việt Nam Đây là một quan niệm không đúng Dân tộc Việt Nam với sự tồn tại hàng nghìn năm đã chứng tỏ có một bản lĩnh văn hóa rất độc đáo được truyền qua nhiều thế hệ
Trong tác phẩm “Một số vấn đề đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục chủ nghĩa yêu nước” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006), tác giả Thái
Duy Tuyên đã phân tích một cách có hệ thống và đưa ra một số giải pháp cơ bản, việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước thường được bắt đầu từ việc cung cấp hệ thống tri thức dưới những hình thức khác nhau: kể chuyện, tham quan, đọc sách báo… từ nhận thức mà chuyển thành thái độ, đây là một quá trình tự vận động nội tại Tuy nhiên, có nhiều trường hợp nhận thức không chuyển thành thái độ được, nói thì hay nhưng không làm được, hoặc làm lại dở Vì vậy, muốn nhận thức được chuyển thành thái độ thì phải có sự xúc cảm trong quá trình nhận thức Đó là điểm rất quan trọng cần đặc biệt chú ý Cho nên yêu cầu của công tác giáo dục là phải tạo ra xúc cảm, phải có sự tham gia của văn học nghệ thuật [123; tr 127-128]
Trong tác phẩm “Giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết thắng cho quân và dân ta hiện nay” do tác giả Phùng Khắc Đăng (chủ biên) có bài viết “Phát huy vai trò của hệ thống chính trị trong giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết chiến quyết thắng cho quân và dân ta hiện nay” (Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006) của Nguyễn Ngọc Hồi, nội dung bài viết đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm phát huy vai trò của hệ thống chính trị trong giáo dục chủ nghĩa yêu nước Xây dựng các bộ phận cấu thành hệ thống chính trị thật sự trong sạch, vững mạnh, hoạt động có nề nếp, có sức sống, đủ sức thu hút các tầng lớp Nhân dân vào các tổ chức khác nhau của hệ thống chính trị để tiến hành giáo dục; xây dựng đội ngũ cán bộ công chức trong sạch, vững mạnh, gắn liền với đẩy mạnh cải cách hành chính theo xu hướng xóa bỏ cơ chế xin - cho, đảm bảo cho những người công chức hưởng lương từ sự đóng thuế của dân phải thực sự là công bộc của dân, phải đáp ứng những yêu cầu chính đáng, những quyền lợi mà người dân được hưởng; bên cạnh việc chỉ đạo đổi mới nội dung, chương trình giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết chiến quyết thắng trong hệ thống các nhà trường (cả dân sự và quân sự), phải tích cực đổi mới nội dung và hình thức tiến hành giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết chiến quyết thắng của các bộ phận hợp thành hệ thống chính trị; việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước và xây dựng ý chí quyết chiến quyết thắng cho quân và dân ta ngày nay cần phải gắn liền với việc tổ chức thành công trong thực tiễn công cuộc đổi mới vì chủ nghĩa xã hội; cần phải kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước, xây dựng ý chí quyết chiến quyết thắng cho quân và dân ta
Trong tác phẩm “Công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay” (Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010), tác giả Trần Thị Anh Đào đã đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên hiện nay trong việc: “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ giảng dạy lý luận chính trị cho các trường đại học; đổi mới chương trình, giáo trình nội dung giáo dục lý luận chính trị cho các trường đại học; hơn thế còn đổi mới phương pháp, đa dạng hóa phương tiện, hình thức giáo dục lý luận chính trị trong các trường đại học; ngoài ra, xây dựng môi trường giáo dục của gia đình, nhà trường, xã hội theo hướng văn cho rằng, bản thân mỗi sinh viên phải thấm nhuần nguyên lý giáo dục “học đi đôi với hành” để thường xuyên liên hệ thực tiễn, áp dụng những kiến thức lý luận chính trị vào thực tiễn cuộc sống hiện tại cũng như trong tương lai
Trong tác phẩm “Bàn về giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống hiện nay”, của tác giả Trương Giang Long,
(Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2012) Tác phẩm đã đề cập đến một số bài viết về nguyên nhân và tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một số cán bộ, đảng viên hiện nay và đề ra một số giải pháp cơ bản Cụ thể là Bài viết “Chủ động, sáng tạo tiến hành đồng bộ các giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống hiện nay” của Trương Giang Long, tác giả chỉ ra những nguyên nhân của tình trạng suy thoái này và đưa ra một số giải pháp như: xây dựng Đảng về mặt tư tưởng chính trị, xây dựng Đảng về mặt tổ chức, tăng cường sự giám sát của nhân dân
Tác giả Đỗ Thị Sen với đề tài “Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân” (luận văn thạc sỹ triết học, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minnh, 2017) đã đề ra một số phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân: một là, phát huy vai trò “người thổi lửa” của giảng viên; hai là, phát huy vai trò tự học của học viên, nhân rộng hơn nữa truyền thống yêu nước của dân tộc; ba là, phát động phong trào thi đua yêu nước ở các trường Công an nhân dân phải thường xuyên, liên tục, phù hợp, hiệu quả, nhằm phát huy được sức mạnh to lớn của cả dân tộc, tinh thần yêu nước, truyền thống đoàn kết, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, ý chí tự lực tự cường, để vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, hy sinh đi đến thắng lợi; bốn là, trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên phải tạo ra nhiều sân chơi, cách làm phong phú, nhiều mô hình hấp dẫn để học viên tích cực tham gia
Trong công trình “Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng của lực lượng Công an nhân dân trong tình hình hiện nay”, (Bộ Công an, Hà Nội,
2006), Đặng Thái Giáp (Chủ nhiệm đề tài), đề tài đã đánh giá thực trạng tình hình tư tưởng của cán bộ, chiến sỹ, kết quả các mặt công tác tư tưởng của lực lượng Công an nhân dân từ năm 1996 đến nay làm cơ sở cho việc tổng kết Quyết định 556 và Chỉ thị 02 của Bộ Công an về công tác tư tưởng trong Công an nhân dân Những bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn chỉ đạo công tác tư tưởng của lực lượng Công an nhân dân trong thời gian qua Đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng của lực lượng Công an nhân dân trong thời gian tới
Trong tác phẩm “Thanh niên Công an làm theo lời Bác” (Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2008), gồm những bài viết của lãnh đạo Bộ Công an, lãnh đạo Tổng cục Xây dựng lực lượng Công an nhân dân (nay là Tổng cục Chính trị Công an nhân dân) Tác phẩm đã phân tích ý nghĩa lý luận và giá trị thực tiễn của sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân cũng như tầm quan trọng đối với thanh niên Công an trong thời đại mới nhiều bài viết về tấm gương đoàn viên, thanh niên tiêu biểu, thể hiện rõ nét phẩm chất người Công an cách mạng cần, kiệm, liêm chính, mưu trí, dũng cảm, không quản ngại hy sinh hết lòng hết sức phục vụ Nhân dân Tác phẩm đã đề ra những giải pháp hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả từ những mô hình tiêu biểu, những điển hình tiên tiến để có thể nhân rộng và trở thành tấm gương cho thanh niên Công an nhân dân học tập, và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, xứng đáng với danh
Trong “Kỷ yếu hội thảo khoa học về công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân - Những vấn đề lý luận thực tiễn” (Bộ Công an, Hà Nội, 2011) đã kh ng định công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân có vị trí vai trò quan trọng trong toàn bộ công tác Công an, là yếu tố quyết định tạo nên sức mạnh to lớn để lực lượng Công an nhân dân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó Các bài viết đã đánh giá một cách toàn diện về công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho các em học viên, từ đó góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận, thực tiễn, và đã đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho học viên Công an, xây dựng lực lượng Công an nhân dân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
Trong bài viết “Đổi mới giảng dạy các môn lý luận chính trị trong các học viện, trường Công an nhân dân” (Bộ Công an, Kỷ yếu Hội thảo, 2015), tác giả Trương Giang Long đã đưa ra một số giải pháp cơ bản đó là: “trước hết, phải nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của giáo dục lý luận chính trị ở các trường Công an nhân dân; giảng dạy lý luận chính trị không tách rời những quan điểm, nguyên tắc về xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng lực lượng công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; cơ cấu lại nội dung, kiến thức các môn học lý luận ở các học viện, trường công an nhân dân; đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị theo hướng nâng cao tính tích cực của người học, lý luận gắn liền với thực tiễn; quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên giảng dạy lý luận chính trị trong các học viện, trường Công an nhân dân cả về số lượng và chất lượng, năng lực và phẩm chất” [21; tr 3-7] Nghiên cứu công trình này cho chúng ta thấy được cái nhìn sâu sắc về chủ nghĩa yêu nước mà tác giả đã vạch ra để từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp trong các học viện, trường Công an nhân dân
Ngoài ra, trong bài viết “Vai trò của đội ngũ giáo viên đối với việc nâng cao chất lượng giảng dạy các môn lý luận chính trị trong các học viện, trường Công an nhân dân giai đoạn hiện nay” (Bộ Công an, Kỷ yếu Hội thảo, 2015), tác giả Vũ Đức Khiển cũng cho rằng việc giáo viên giảng dạy lý luận chính trị có vai trò rất quyết định đến việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn học này Tuy nhiên, hiện nay đội ngũ giáo viên lý luận chính trị ở các trường nói chung và đội ngũ giáo viên lý luận chính trị ở các học viện, trường Công an nhân dân nói riêng đang có những vấn đề bất cập Vì vậy, để đáp ứng được chất lượng giảng dạy lý luận chính trị tác giả cũng đã đưa ra những giải pháp cơ bản trong việc đội ngũ giáo viên giảng dạy lý luận chính trị đó là:
“phải thường xuyên được bồi dưỡng, tái đào tạo để không ngừng hoàn thiện chuyên môn và bản lĩnh chính trị; các học viện, trường Công an nhân dân cần tạo điều kiện để giáo viên lý luận chính trị được tham dự đầy đủ các lớp tập huấn do Bộ giáo dục tổ chức; tổ chức học tập, nghiên cứu các tài liệu lý luận tại bộ môn, tại trường; ba là, thực tế hiện nay việc sát nhập ba môn mà thực chất là ba bộ phận cấu thành Chủ nghĩa Mác - Lênin hiện đang bất cập, trong khi đó thời gian giảng bị rút ngắn” [21; tr 11-12] Đồng tình với quan điểm trên của các tác giả, tác giả Cấn Văn Chúc trong bài viết “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy lý luận chính trị trong các học viện, trường Công an nhân dân góp phần thực hiện thắng lợi đổi mới giáo dục đào tạo” (Bộ Công an, Kỷ yếu Hội thảo,
2015); tác giả Nguyễn Quang Thứ trong bài viết “Đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị trong các học viện, nhà trường Công an đề về đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị ở các trường Công an nhân dân theo hướng phát triển năng lực của người học”
(Bộ Công an, Kỷ yếu Hội thảo, 2015) Thông qua những bài viết trên các tác giả đã luận giải việc đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị trong các học viện, trường Công an nhân dân nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy các môn học này Đa dạng hóa những hình thức, phương pháp giáo dục chủ nghĩa yêu nước, tác giả Đoàn Văn Thuận trong bài viết “Một số vấn đề về tổ chức hoạt động nghiên cứu thực tế gắn với giảng dạy, học tập các học phần lý luận chính trị tại Trường Cao đẳng cảnh sát nhân dân II” (Bộ Công an, Kỷ yếu
Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
Từ sự tổng quan các công trình nêu trên, đối chiếu với mục đích, nhiệm vụ luận án, tác giả nhận thấy:
Thứ nhất, do những mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, các công trình trên chưa đưa ra một sự xác định hệ thống và đầy đủ về thực chất, nội dung của khái niệm chủ nghĩa yêu nước Cụ thể là, chủ nghĩa yêu nước thường chỉ được định nghĩa một cách khái quát với một nội dung xuyên suốt chiều dài lịch sử dân tộc Sự vận động, biến đổi, kế thừa, nâng cao và mở rộng nội dung của chủ nghĩa yêu nước chưa được quan tâm đầy đủ; đặc biệt là trong điều kiện hiện nay với những biến đổi rõ rệt trong các quan hệ quốc tế
Thứ hai, mặc dù luôn nhấn mạnh tầm quan trọng và vai trò của giáo dục chủ nghĩa yêu nước, nhưng các công trình trên chưa đi sâu xem xét giáo dục chủ nghĩa yêu nước như là một loại hình giáo dục đặc thù; tính đặc thù của giáo dục chủ nghĩa yêu nước là ở chỗ, nó phải được thể hiện và thực hiện thông qua các hình thức giáo dục xác định khác
Thứ ba, các công trình trên không trực tiếp nghiên cứu vấn đề giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố
Hồ Chí Minh Vì vậy, thực trạng, nghĩa là những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và giải pháp cho giáo dục chủ nghĩa yêu nước chỉ được trình bày và đề xuất trong khuôn khổ của những nghiên cứu nhằm phục vụ cho những đối tượng khác, không phải là học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay Việc giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay cần được đặt trong bối cảnh kinh tế, xã hội, tình hình và những yêu cầu về trật tự, an ninh của Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như hoàn cảnh cụ thể của các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh trong việc thực hiện chức năng giáo dục, đào tạo
Từ sự kế thừa các thành tựu của những người đi trước, căn cứ vào mục đích và nhiệm vụ của luận án đã gợi mở cho tác giả khá nhiều vấn đề cần tập trung đi sâu nghiên cứu và giải quyết:
Một là , làm rõ hơn thực chất, cơ sở hình thành, nội dung của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam; đặc biệt là chỉ ra sự kế thừa, đổi mới, nâng cao và mở rộng nội dung chủ nghĩa yêu nước trong điều kiện hiện nay
Hai là , trên cơ sở phân tích những đặc điểm công tác giáo dục, đào tạo của các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, luận án sẽ xác định nội dung và những hình thức cụ thể thích hợp để giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên
Ba là , xác định và phân tích những nhân tố tác động tới công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Bốn là , phân tích và đánh giá thực trạng bao gồm: những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Năm là , đề xuất, phân tích những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
Những vấn đề đặt ra trên đây là cơ sở trực tiếp để tác giả luận án tiếp tục đi sâu nghiên cứu làm sáng tỏ trong đề tài luận án
Như vậy, giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho sinh viên nói chung và học viên các trường Công an nhân dân là nhiệm vụ rất quan trọng, cấp thiết và mang tính thời sự đối với xã hội ở các giai đoạn lịch sử nhất định Đây là một nội dung trong mục tiêu giáo dục của nền giáo dục nước nhà Hiện nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, các cấp, các ngành đã đào tạo ra các thế hệ thanh niên yêu nước, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức tốt, tinh thông về chuyên môn, nghiệp vụ, có lối sống giản dị,… góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Qua nghiên cứu các tài liệu khoa học của các tác giả có liên quan đến đề tài luận án “Giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay”, là cơ sở quan trọng để tác giả luận án tiếp thu, chọn lọc và kế thừa được nhiều kiến thức bổ ích và làm sâu sắc thêm những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Bởi vì, đây là những tài liệu được các tác giả dày công nghiên cứu về mặt lý luận cũng như từ thực tiễn Các tài liệu ấy đã luận giải, minh chứng về những vấn đề có liên quan đến đề tài luận án của tác giả như: chủ nghĩa yêu nước là gì? cơ sở hình thành chủ nghĩa yêu nước và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho tầng lớp thanh niên hiện nay trong đó có bộ phận học sinh - sinh viên Như vậy, trong những công trình đã được công bố, nhưng chưa có công trình nào đề cập một cách có hệ thống, sâu sắc và trực tiếp về giáo dục chủ nghĩa yêu nước cho học viên các trường Công an nhân dân ở Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.