ngu-van-khoi-7-tiet-58-choi-chu_16072021

Thứ 4 Ngày 17 tháng 11 năm 2010 Môn Ngữ văn 8 Tiết 49 Văn bản BÀI TOÁN DÂN SỐ Tiết 58 CHƠI CHỮ Bà già đi chợ Cầu Đông,Bà già đi chợ Cầu Đông, Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng ?Bói xem một quẻ lấy c[.]

Tiết 58: CHƠI CHỮ

Bà già đi chợ Cầu Đông, Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng ?

Thầy bói xem quẻ

Thầy bói xem quẻ nói rằng :

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

lợi1

lợi3

Lợi2

CHƠI

CHỮ

Là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ

ngữ

Tạo sắc thái dí dỏm, hài ước, làm câu văn hấp dẫn và thú vị

Khái niệm

Tác dụng

Thảo luận nhóm

Hình thức: Nhóm 2 học sinh

Thời gian: 4 phút

Trình bày: Phiếu học tập

Xác định từ ngữ được dùng để chơi chữ, chỉ ra lối chơi chữ và nêu tác dụng?

chữ, chỉ ra lối chơi chữ và nêu tác dụng?

(1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ.

(3) Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo, Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.

(4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.

Mời cô, mời bác ăn cùng, Sầu riêng mà lại vui chung trăm nhà.

VÍ DỤ TỪ NGỮ CHƠI

CHỮ

LỐI CHƠI

(1) Sánh với Na-va

“ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc

ở Đông Dương.

( Tú Mỡ)

- “ranh tướng”: tên tướng nhãi ranh, ranh ma, xảo quyệt

- “danh tướng”:

tiếng tăm lừng lẫy,

uy danh của một vị tướng

Trại âm ( Gần âm)

Giễu cợt, mỉa mai, châm biếm sâu cay tên tướng Na-

va

VÍ DỤ TỪ NGỮ

CHƠI CHỮ

LỐI CHƠI

( 2)Mênh mông muôn

mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man

mãi mịt mờ

(Tú

Mỡ)

Điệp phụ âm

“m”

 Điệp âm - Tạo không gian

mênh mông mờ mịt, vắng lặng, thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn tẻ của tác giả

VÍ DỤ TỪ NGỮ

CHƠI CHỮ

LỐI CHƠI

(3) Con cá đối bỏ trong

cối đá,

Con mèo cái nằm trên

mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo,

anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

Cá đối - cối đá Mèo cái - mái kèo

Nói lái Diễn tả sự trái

khoáy, sự hẩm hiu của duyên phận

VÍ DỤ TỪ NGỮ CHƠI

CHỮ

LỐI CHƠI

( 4) Ngọt thơm sau lớp

vỏ gai,

Quả ngon lớn mãi

cho ai đẹp lòng.

Mời cô, mời bác ăn

cùng,

Sầu riêng mà hoá vui

chung trăm nhà.

( Phạm Hổ)

- Sầu riêng:

+ Chỉ 1 loại quả của Nam Bộ + Chỉ trạng thái tâm lý: buồn đau, khó thổ lộ -Vui chung: Chỉ trạng thái tâm lý: vui vẻ, dễ thổ lộ

Đồng âm

           Dùng từ trái nghĩa

Diễn tả tâm trạng phiền muộn,

riêng tư của con người

CÁC LỐI CHƠI CHỮ THƯỜNG GẶP

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà, Rắn đầu biếng học chẳng ai tha Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,

Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối, Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

( Lê Quý Đôn)

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,

Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

( Lê Quý Đôn)

Bài tập 2: Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các sự vật gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ

không?

Bài tập 2: Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các sự vật gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ

không?

b) Bà đồ Nứa, đi võng đòn tre, đến khóm trúc, thở dài hi hóp a) Trời mưa, đất thịt, trơn như mỡ, dò đến hàng nem chả muốn ăn.

a) Trời mưa đất thịt trơn như mỡ , dò đến hàng nem chả muốn ăn.

Thịt

Mỡ

Chả Dò

Nem

b) Bà đồ Nứa , đi võng đòn tre , đến khóm trúc , thở dài hi hóp

Nứa

hóp

Hi hóp Trúc

- Cam (1): Quả

cam

Cam (2): Cam lai ( tính từ chỉ sự vui, hạnh

phúc, sung sướng)

1 2

3 4

5

T R Ạ I Â M

Đ Ồ N G N G H Ĩ A

N Ó I L Á I

Đ I Ệ P Â M

Đ Ồ N G Â M

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu đối sau?

Cô gái mồm to xuống bể mò tôm.

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong VD sau?

Kiến bò trên đĩa thịt bò.

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong vd sau?

Mác – ác – tơ => mặt ác tệ Oét – mô – lanh => vét mỡ lợn

Có 6 chữ:Trong câu văn sau có sử dụng lối chơi chữ nào?

Có 9 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong VD sau:

Da trắng vỗ bì bạch Rừng sâu mưa lâm thâm.

DẶN DÒ

1.Học bài cũ

2.Chuẩn bị bài: Chuẩn mực sử dụng từ