tottatmophoi

NỘI DUNG I ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BIỂU MÔ 1 NỘI DUNG I ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BIỂU MÔ Các TB đứng sát nhau Có 02 loại + Biểu mô phủ + Biểu mô tuyến Nguồn gốc nội, trung và ngoại bì phôi CN B/vệ, hấp thu, tái[.]

NỘI DUNG:

I ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BIỂU MÔ:

- Các TB đứng sát nhau

- Có 02 loại: + Biểu mô phủ

+ Biểu mô tuyến

- Nguồn gốc: nội, trung và ngoại bì phôi

- CN: B/vệ, hấp thu, tái hấp thu & chế tiết

Đặc điểm cấu tạo biểu mô:

1 Các TB BM thường đứng sát nhau, tạo thành lớp và tựa trên màng đáy, ngăn cách với mô liên kết

2 Các TB BM liên kết với nhau rất chặt nhờ các hình thức liên kết phong phú

3 Biểu mô có tính phân cực

4 Trong biểu mô không có mạch máu

5 Phần lớn có khả năng tái tạo mạnh (đặc biệt là biểu mô phủ)

II TB BIỂU MÔ PHỦ:

Cấu tạo giống TB động vật nhưng khác là:

- Vi nhung mao: là nhánh bào tương ở cực

III SỰ LIÊN KẾT GIỮA CÁC TB:

Có nhiều cấu trúc liên kết phong phú:

- Chất gắn: ở khoảng gian bào, kết dính TB.**

- Khớp mộng: là cấu trúc lồi lõm của TB khớp vào nhau.**

- Liên kết vòng bịt: ở cực ngọn / TB.**

- Thể liên kết vòng: ở cực ngọn / TB.**

IV PHÂN LOẠI:

Kết hợp lại

1 Biểu mô lát đơn.

2 Biểu mô vuông đơn.

3 Biểu mô trụ đơn.

b Biểu mô lát tầng:

• Sừng hoá: Da

• Không sừng hoá: Thực quản

c Biểu mô vuông đơn: Buồng trứng, ống thẳng, góp/thận

d Biểu mô vuông tầng: nang trứng thứ cấp, ống bài xuất/da

a Phân loại các tuyến:

- Tuyến ngoại tiết:

+ Chất tiết đổ vào các khoang thiên nhiên hoặc đổ lên bề mặt của da

+ Cấu tạo: TB chế tiết + bài xuất

- Tuyến nội tiết:

+ Tiết ra các chất đặc hiệu (Hormon) và

ngấm vào máu

+ Cấu tạo: TB chế tiết + m/mạch

+ Cận tiết (Paracrine) và tự tiết

(Autocrine) cũng được coi là nội tiết Các TB đứng rãi rác hệ nội tiết phân tán

b Các kiểu chế tiết: (3 kiểu)

- Kiểu Toàn vẹn: (xuất bào)

+ Chất tiết là khối phân tử nhỏ

+ TB không thay đổi cấu trúc

MÔ LIÊN KẾT

Bs Trần Kim Thương

• 3 loại: MLK chính thức, mô sụn và mô xương.

• Nguồn gốc: trung bì phôi, ngọai bì (đầu).

• Nhiều mạch máu.

a Nguyên bào sợi:

+ Cấu tạo:

- Non, ít biệt hóa, hình thoi, ít nhánh ngắn

- Nhân bầu dục, cầu có 1 vài hạt nhân

- Lưới nội bào , ti thể ít phát triển

- Tham gia vào quá trình tái tạo.

- Tạo TB sợi trưởng thành, TB mỡ, TB sụn, TB xương.

- Khả năng thực bào thấp.

2 Đại thực bào = mô bào: (Macrophage)

• CN( học thuộc ): bảo vệ, thực bào, tương tác với Lympho bào T và B trong phản ứng miễn dịch

3 Tương bào: (plasma cell)

.Bào tương ưa Bazơ, nhân hình cầu nằm

lệch, chất nhiễm sắc phân bố theo kiểu

bánh xe

• Biệt hóa từ lympho bào B

Chức năng:

- Chế tiết heparin, histamin

- Điều hòa nội môi tại chổ, kiểm sóat kích thước mạch và tính thấm thành mạch

4 Masto bào: (Mast cell)

5 TB nội mô: (Endothelial cell)

Chức năng:

• Bảo vệ, tạo hàng rào sinh học

• Trao đổi chất, khí giữa máu-mô

6 Chu bào: (Pericyte)

• Có nhánh bào tương, dạng hình sao

• Nằm sát m/mạch và có màng đáy bọc ngoài

• Có thể gặp 1 số tận cùng thần kinh, điều chỉnh lòng m/mạch

• Biệt hóa thành TB sợi, TB cơ trơn

7 TB mỡ: (adipocyte)

• Nguồn gốc: từ TB sợi, 1 ít từ chu bào

• CN: Dự trữ mỡ, tạo năng lượng, chuyển đổi hormon sinh dục, chuyển hóa nước

8 TB sắc tố: (Pigmentocyte)

• Gặp trong trong biểu bì, mô LK

• Nguồn gốc từ mào thần kinh, bào

tương có ít nhánh, khá dài

• Chức năng: Tổng hợp sắc tố Melanin

III CHẤT CĂN BẢN:

- Chức năng:

- Vận chuyển, trao đổi chất giữa máu-mô

- Là môi trường chuyển hóa các chất

- Làm nhiệm vụ đệm, chống đỡ và bảo vệ

VI PHÂN LOẠI MÔ LIÊN KẾT:

1 Mô LK giàu chất căn bản : mô LK thưa,

chất đông ở dây rốn.

2 Mô LK giàu TB : trung mô, mô lưới, trục LK nhung

mao ruột non, mô mỡ.

3 Mô LK giàu sợi : lớp chân bì dưới (dạng gân), gân

MÔ SỤN

BS.Trần Kim Thương

- TB sụn nằm trong ổ sụn.

1 Sinh sản kiểu vòng:

TB sụn phân chia nhiều lần với mặt phẳng phân chia khác nhau nhóm TB sụn cùng nguồn xếp theo kiểu vòng.

2 Sinh sản kiểu trục:

TB sụn phân chia nhiều lần với mặt phẳng phân chia không đổi một nhóm TB sụn cùng nguồn xếp theo hàng dọc

MÔ XƯƠNG

BS Trần Kim Thương

+ Chức năng: chống đỡ, vận động, bảo vệ, tạo huyết

+ Là MLK đặc biệt, nhiễm muối canci

xương cứng chắc.

+ 70% chất vô cơ và 30% chất hữu cơ

+ Luôn có sự hủy và tạo xương

NỘI DUNG:

1 Tế bào xương:(03 loại)

a Cốt bào: (Osteocyte)

- Nằm vùi trong chất gian bào xương

I Cấu tạo :

b.Tạo cốt bào : (Osteoblast)

- Tạo gian bào tự vùi vào ổ xương

- Nằm ở bè xương đang hình thành

c Hủy cốt bào :(Osteoclast)

ỐNG TIÊU HÓA

CHÍNH THỨC

Bs Trần Kim Thương

NỘI DUNG:

I ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CHUNG CỦA ỐNG TIÊU HÓA CHÍNH THỨC:

 Từ thực quản đến hậu môn

 Cấu tạo mô học giống nhau: 4 tầng

- Tầng niêm mạc

- Tầng dưới niêm mạc

- Tầng cơ.

- Cơ niêm:

+ Giữa niêm mạc và tầng dưới niêm

3 Tầng cơ

 Cơ trơn: trong vòng, ngoài dọc (trừ thực quản, hậu môn là thêm cơ vân).

 Giữa 2 lớp cơ có ĐRTK Auerbach.

 CN: giúp nhào trộn và đưa thức ăn xuống.

II THỰC QUẢN:

Giống phần cấu trúc chung

1 Niêm mạc:

- Biểu mô: Lát tầng không sừng hóa

- Lớp đệm: chứa tuyến thực quản - vị

III DẠ DÀY

Chia 4 vùng: tâm vị, đáy vị, thân vị và môn vị

+ TB nội tiết dạ dày - ruột:

- Ở đáy tuyến, giữa các TB chính.

Đặc điểm của ruột non:

- Có van ngang.

- Tá tràng có tuyến Brunner/dưới niêm.*

- Trên bề mặt van ngang có nhiều nhung mao.

- Trục liên kết nhung mao có nhiều mạch dưỡng chấp trung tâm.

- Hồi tràng có mãng Payer.

- Tuyến Lieberkun có ở tất cả các đoạn ruột.*

1 Niêm mạc:

+ Van ngang:

- Do tầng dưới niêm đội tầng niêm mạc lên.*

- Ở tá tràng chưa có van ngang.*

- Hổng tràng có nhiều van ngang , càng về dưới càng thấp và thưa dần đến góc hồi - manh tràng thì hết

- Không bị mất đi kể cả khi ruột căng phồng

do chứa nhiều thức ăn.

BM trụ đơn ở ruột non

3 loại TB:

+ TB hấp thu (TB mâm khía):

- Hình trụ, cực ngọn có nhiều vi nhung mao.+ TB đài (TB hình ly):

- Tiết nhầy, xen kẽ với các TB hấp thu

+ TB nội tiết dạ dày - ruột (hệ nội tiết lan tỏa):

- Rải rác ở BM phủ và tuyến Lieberkuhn

Tuyến Lieberkuhn:

+ TB hấp thu (TB mâm khía)

+ TB đài (TB hình ly)

+ TB nội tiết dạ dày - ruột

+ TB Paneth: hình tháp, ở đáy tuyến

V RUỘT GIÀ:

+ Chức năng:

- Hấp thu nước, tạo phân *

- Chế tiết nhầy để bảo vệ niêm mạc *

+ Đặc điểm:

- Không có van ngang và nhung mao.

- Biểu mô giống ruột non nhưng nhiều

TB đài hơn.

- Có 3 dãy cơ dọc.

VI RUỘT THỪA:

• Cấu tạo mô học gần giống với ruột già

• Lòng hẹp, không đều.

• Mô bạch huyết rất phát triển**

• Tuyến Lieberkun ít và ngắn, không có 3

dãy cơ dọc

I TIỂU THÙY GAN

 Là đơn vị cấu tạo chức năng của gan

 Hình lục giác

 Trường hợp xơ gan vách liên kết phát triển các tiểu thùy gan bị teo lại

 Gồm: Mao mạch nan hoa, Bè Remak,

TM trung tâm tiểu thùy, khoảng Disse, tiểu quản mật.**

1 Mao mạch nan hoa:

(Mao mạch trong tiểu thùy)

• Thành: TB nội mô, không liên tục, tế bào

Kupffer, nguồn gốc: mono bào.**

• Giữa mao mạch và TB gan có 1 khoảng gọi là

khoảng Disse.**

2 Bè Remak:

(Bè dây tế bào gan)

- Gồm 2 dãy TB gan xếp hướng vào tâm

tiểu thùy

- Giữa 2 dãy TB có 1 ống tiểu quản mật

** Tế bào gan:

 Hình đa diện hoặc khối vuông

 Nhân hình cầu ở trung tâm (có thể đa

nhân)

4 Tĩnh mạch trung tâm tiểu thùy:

- Nằm ở giữa tiểu thùy gan **

5 Khoảng Disse:

Là khoảng siêu vi

- Giữa TB gan và TB nội mô

- Giữa TB gan và TB Kupffer

- Giữa bè Remack và TB Kupffer

- Giữa bè Remack và TB nội mô

II KHOẢNG CỬA:

• Nằm giữa các gốc tiểu thùy gan.

• Khoảng cửa chứa:

- Động mạch gan:

Lòng hẹp, thành dầy, nhỏ hơn TM cửa và ống mật.**