* Khổ 8, 9: Khát vọng dâng hiến và bất tử hóa tình yêu - Nhà thơ suy tư về không gian, thời gian và bộc lộ nỗi niềm khắc khoải, tự nhận thức về mình, về tình yêu và hạnh phúc đồng thời k[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT BÌNH ĐIỀN
ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA
MÔN NGỮ VĂN NĂM HỌC 2021-2022 Thời gian làm bài 120 phút
ĐỀ THI SỐ 1
I ĐỌC – HIỂU (3 điểm)
Đọc văn bản dưới đây và thực hiện các yêu cầu
…Họ làm việc cật lực suốt cả tuần đằng đẵng, họ khổ sở vì làm việc, không phải vì họ thích làm
việc, mà vì họ cảm thấy họ phải làm Họ phải làm việc, vì họ phải trả tiền thuê nhà, vì họ phải nuôi gia
đình Họ gánh tất cả những nhọc nhằn bất mãn ấy, và khi họ nhận được những đồng tiền của mình, họ
không hạnh phúc Họ có hai ngày để nghỉ ngơi, làm điều họ muốn làm, và họ làm gì? Họ tìm cách chạy
trốn Họ uống say mềm vì họ không ưa chính họ Họ không thích cuộc sống của họ Có nhiều cách để
chúng ta tự làm tổn thương mình, khi chúng ta không ưa bản thân mình
Mặt khác, nếu bạn hành động chỉ vì lợi ích của hành động đó, mà không mong chờ phần thưởng,
bạn sẽ thấy rằng bạn vui thích với mỗi hành động bạn thực hiện Các phần thưởng rồi sẽ đến, nhưng bạn
không bị ràng buộc vào phần thưởng Bạn thậm chí còn nhận được cho mình nhiều hơn những gì bạn
tưởng tượng, khi không mong chờ phần thưởng Nếu chúng ta yêu thích điều chúng ta làm, nếu chúng
ta luôn làm hết khả năng của mình, khi ấy chúng ta sẽ được tận hưởng cuộc sống một cách thực sự
Chúng ta có niềm vui, chúng ta không chán nản, và chúng ta không thất vọng…
(Bốn thỏa ước, Don Miguel Ruiz, Nguyễn Trung Kỳ dịch, NXB Tri thức, 2017)
Câu 1: Cho biết phương thức biểu đạt chính của đoạn trích? (0.5 điểm)
Câu 2: Trong văn bản trên, tác giả đã chỉ ra những thái độ nào của con người đối với công việc?
Những biểu hiện nào thể hiện thái độ tích cực? (0.5 điểm)
Câu 3: Trong đoạn trích có câu "Họ tìm cách chạy trốn" Theo anh/chị, tác giả muốn nói "họ tìm
cách chạy trốn" khỏi điều gì? (1 điểm)
Câu 4: Anh/chị có đồng tính với ý kiến: "Mặt khác, nếu bạn hành động chỉ vì lợi ích của hành động
đó, mà không mong chờ phần thưởng, bạn sẽ thấy rằng bạn vui thích với mỗi hành động bạn thực hiện"?
Vì sao? (1 điểm)
II LÀM VĂN (7 điểm)
Trang 2Câu 1: Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/chị hãy việt một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình
bày suy nghĩ của mình về cách để mỗi người có thể tận hưởng cuộc sống một cách thực sự (2 điểm)
Câu 2: Trong Vội vàng, nhà thơ Xuân Diệu viết: (5 điểm)
Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,
Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn;
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng, Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng,
Cho no nê thanh sắc của trời tươi;
- Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi!
(Ngữ Văn 11 – Tập II, NXB Giáo dục Việt Nam)
Bài thơ Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh có đoạn:
Ở ngoài kia đại dương Trăm ngàn con sóng đó Con nào chẳng tới bờ
Dù vuôn vời cách trở
Cuộc đời tuy dài thế Năm tháng vẫn đi qua Như biển kia dẫu rộng Mây vẫn bay về xa
Trang 3Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ
(Ngữ Văn 12 – Tập I, NXB Giáo dục Việt Nam)
Hãy trình bày cảm nhận của anh/chị về khát vọng tình yêu tuổi trẻ ở các đoạn thơ trên
-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 1
I ĐỌC – HIỂU
Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Câu 2:
- Những thái độ của con người với công việc:
+ Công việc như một việc phải làm, không có niềm đam mê, yêu thích với công việc
+ Công việc như một niềm đam mê, họ yêu thích công việc của mình
- Biểu hiện thể hiện thái độ tích cực:
+ Nếu hành động chỉ vì lợi ích của hành động đó, không mong chờ phần thưởng bạn sẽ nhận được
phần thưởng lớn hơn mình tưởng tượng
+ Làm điều mình yêu thích bằng tất cả khả năng của mình sẽ là cách bạn tận hưởng cuộc sống một
cách thực sự
+ Khi ấy chúng ta sẽ có niềm vui, không chán nản, không thất vọng,…
Câu 3:
- Điều “họ tìm cách chạy trốn” là: công việc không yêu thích, những gánh nặng đè nặng lên vai họ:
tiền nhà, gia đình,… và chạy trốn chính bản thân mình
Câu 4:
- Học sinh có thể lựa chọn đồng ý hoặc không đồng ý miễn là có cách lý giải hợp lý
Trang 4+ Nếu lựa chon đồng tình có thể lý giải: khi chúng ta làm vì niềm yêu thích, đam mê với công việc
thì mọi chuyện sẽ trở nên dễ dàng hơn, có hứng thú trong công việc hơn
+ Nếu lựa chọn không đồng tình có thể lý giải: mỗi công việc nếu không có phần thưởng được đặt
ra trước chúng ta sẽ mất đi động lực để ta không ngừng tiến lên, vượt qua những trở ngại Phần thưởng
càng lớn động lực quyết tâm phấn đấu càng cao
II LÀM VĂN
Câu 1:
* Giới thiệu vấn đề
* Giải thích vấn đề
- “Tận hưởng cuộc sống một cách thực thụ” là sự hưởng thụ trọn vẹn tất cả niềm vui, sự hạnh phúc
trong cuộc sống của mỗi người
+ Hài lòng với những gì mình đang có, không ghen ghét đố kị với những người xung quanh Nhưng
không vì thế mà sinh ra tính tự thỏa mãn, không nỗ lực phấn đấu cho tương lai
+ Không ngừng nâng cao hiểu biết và hoàn thiện bản thân
+ Có tấm lòng nhân hậu, lương thiện, luôn có thái độ khoan hòa, bao dung trước mọi sai lầm, khuyết
điểm của người khác
=> Hưởng thụ thực sự là khi con người cảm thấy thanh thản và mãn nguyện với những việc mình
làm, những điều mình suy nghĩ
* Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân
- Hiện nay vẫn còn những quan niệm sai lầm về hưởng thụ như: chỉ chăm lo cho cá nhân, sống đua
đòi, hưởng lạc,… đó là những cách suy nghĩ sai lầm, thiển cận, cần phải loại bỏ
Trang 5- Muốn có được sự hưởng thụ thực sự đòi hỏi mỗi con người cần phải học hỏi và hiểu biết về những
gì ta đang làm, ta đang có, cảm thấy hạnh phúc và mãn nguyện với những điều đó
- Liên hệ bản thân: Em đã làm gì để tận hưởng cuộc sống một cách thực thụ
Câu 2:
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Xuân Diệu là cây bút xuất sắc của phong trào Thơ mới Ông được giới trẻ tấn phong là ông hoàng
của thơ tình bởi đã đem vào thơ tình một quan niệm đầy đủ, toàn diện, một cách thể hiện mới mẻ, phong
phú đặc biệt là sự diễn đạt chân thực và táo bạo về tình yêu Xuân Diệu đem đến cho thơ hiện đại Việt
Nam một giọng điệu thiết tha, sôi nổi
- Vội vàng được in trong tập Thơ thơ (1938) Thi phẩm đầu tay này ngay lập tức vinh danh Xuân
Diệu như một đại biểu tiêu biểu nhất của phong trào thơ Mới
- Xuân Quỳnh là gương mặt tiêu biểu thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng
chiến chống Mỹ Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một phụ nữ nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên tươi tắn,
vừa chân thành đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc bình dị đời thường
- Sóng (1967) là bài thơ đặc sắc viết về tình yêu, tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh
2 Phân tích
2.1 Đoạn thơ trong bài thơ "Vội Vàng" của Xuân Diệu bộc lộ một cái tôi sôi nổi, vồ vập và giàu
khát vọng và yêu cuộc sống đến cuồng nhiệt
- Câu thơ mở đầu đoạn thơ "Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm" như một lời giục giã nhanh
chóng tận hưởng vẻ đẹp cuộc sống Có lẽ sự nhạy cảm về thời gian đã khiến Xuân Diệu lúc nào cũng
cuống quýt, vội vàng
- Chữ "tôi" trong đoạn thơ mở đầu đã chuyển thành chữ ta ở đoạn cuối Dường như có sự đồng thuận
mặc nhiên nào đó mà cảm xúc của "cái tôi" bỗng hòa nhập vào "cái ta" rộng mở
- Nhịp thơ sau một hồi ngưng đọng lại như hối hả, gấp gáp hơn chuyển tải cả một dòng cảm xúc say
Trang 6- Liên từ "và", "cho" được lặp lại ⟶ nhấn mạnh sự ăm ắp, thịnh soạn của bàn tiệc của mùa xuân,
bàn tiệc của cuộc đời
- Một loạt tính từ và cũng là từ láy: "chếnh choáng", "đã đầy", "no nê" -> diễn tả sự thỏa mãn tận
cùng
- Tác giả khép lại mong muốn của mình bằng:
+ Lời gọi: "hỡi xuân hồng" ⟶ mùa xuân không còn vô hình, trừu tượng mà trở thành con người hữu
hình, thân thiết
+ Biện pháp chuyển đổi cảm giác: "xuân" ⟶ "xuân hồng" ⟶ "muốn cắn" ⟶ mong muốn được
hưởng thụ một cách trọn vẹn nhất
=> Xuân Diệu vô cùng nhạy cảm trước bước đi của thời gian cho nên thi sĩ khát khao tận hưởng
những phút giây đẹp nhất của đời người Đây cũng chính là một khát vọng rất nhân văn
- Nghệ thuật:
+ Có sự đan xen giữa cảm xúc nồng nàn với cảm hứng triết luận sâu sắc
+ Dùng rất nhiều biện pháp nghệ thuật: thể thơ tự do, thủ pháp trùng điệp, ngôn từ mới mẻ, hình ảnh
sáng tạo…
2.2 Đoạn thơ trong bài thơ "Sóng" của Xuân Quỳnh thể hiện cái tôi đầy khao khát
* Khổ 7: Khát vọng, niềm tin vào tình yêu và cuộc đời
- Khát vọng của sóng luôn hướng vào bờ, khát vọng của em đặt trọn vào tình yêu nơi anh Quy luật
của tự nhiên cũng như quy luật của cuộc đời luôn khao khát bến đỗ hạnh phúc dù còn muôn vàn khó
khăn, trắc trở
- Dù đã trải qua nhiều đắng cay, đổ vỡ trong tình yêu nhưng người phụ nữ ấy vẫn hồn nhiên, tha
thiết yêu đời, vẫn ấp ủ hi vọng và niềm tin vào hạnh phúc tương lai
* Khổ 8, 9: Khát vọng dâng hiến và bất tử hóa tình yêu
- Nhà thơ suy tư về không gian, thời gian và bộc lộ nỗi niềm khắc khoải, tự nhận thức về mình, về
tình yêu và hạnh phúc đồng thời khẳng định sự hữu hạn, nhỏ bé của đời người với dòng chảy vô thủy
vô chung của thời gian và cái vô hạn của vũ trụ
- Khát vọng được hóa thành trăm con sóng nhỏ, khát vọng được tan thành trăm con sóng nhỏ là khát
vọng được cho đi và dâng hiến bởi có một nghịch lý trong tình yêu là "Hạnh phúc thật sự chỉ đến khi
Trang 7bạn dám mạnh dạn cho đi chứ không phải nắm giữ thật chặt" (Christopher Hoare) "Tan ra" không phải
là tan biến đi mà là để còn mãi
- Khát vọng muốn hòa nhập tình yêu của mình để ngàn năm còn vỗ Đây là khát vọng muốn được
vĩnh cửu hóa, bất tử hóa tình yêu
- Nghệ thuật:
+ Thể thơ năm chữ giàu nhịp điệu như âm hưởng của những con sóng biển
+ Sử dụng phép nhân hóa, so sánh
2.3 So sánh
- Giống nhau: đều sử dụng thể thơ giàu nhịp điệu, thể hiện được khát vọng mãnh liệt, cháy bỏng về
tình yêu với cuộc đời
- Khác nhau: khát vọng trong Sóng là khát vọng của tình yêu lứa đôi, là khao khát dâng hiến đến tận
cùng Còn trong Vội Vàng thì thể hiện một quan niệm sống: sống vội vàng, sống giục giã, cuống quýt,
phải tận hưởng vì thời gian đi qua tuổi trẻ sẽ không còn – đó là tình yêu tha thiết với cuộc sống
em đi xa kí ức giàu có
Trang 8hương quê nưng nức nồi nước xông chị nấu bảy thứ lá cây
và cả dáng quê nghiêng chao sóng nước trời mây dáng chị gập người bên chậu quần áo ven bờ sông ngày nắng
(Khát vọng mùa – Hoàng Đăng Khoa, NXB Hội nhà văn 2016, tr.17)
Câu 1: Chỉ ra phương thức biểu đạt chính (0.5 điểm)
Câu 2: Nêu biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ đầu (0.5 điểm)
Câu 3: Hình ảnh “dáng chị gập người bên chậu quần áo ven bờ sông ngày nắng” gợi cho anh/chị
điều gì? (1 điểm)
Câu 4: Thông điệp nhà thơ gửi gắm qua đoạn trích? (1 điểm)
II LÀM VĂN (7 điểm)
Câu 1: Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về tình quê hương
được gợi ra từ phần Đọc hiểu (2 điểm)
Câu 2: (5 điểm)
Rượu đã tan lúc nào Người về, người đi chơi đã vãn cả Mị không biết, Mị vẫn ngồi trơ một
mình giữa nhà Mãi sau Mị mới đứng dậy, nhưng Mị không bước ra đường chơi, mà từ từ bước vào
buồng Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết Mị cũng chẳng buồn đi Bấy giờ Mị ngồi xuống giường,
trông ra cái cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng Đã từ nãy, Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột
nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước Mị trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ Mị muốn đi chơi Bao nhiêu
người có chồng cũng đi chơi ngày Tết Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở
với nhau! Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa
Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra Mà tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường
Anh ném pao, em không bắt
Em không yêu, quả pao rơi rồi…
(Trích Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài, Ngữ Văn 12, Tập 2, NXB Giáo dục 2008, tr 7-8)
Cảm nhận của anh/chị về tâm trạng nhân vật Mị trong đoạn văn trên
Từ đó, liên hệ với tâm trạng nhân vật Chí Phèo trong đoạn trích sau để thấy được khát vọng sống,
khát vọng hạnh phúc của người lao động trong xã hội cũ:
Trang 9Nhưng bây giờ thì hắn tỉnh Hắn bâng khuâng như tỉnh dậy sau một cơn say rất dài Cũng như
những người say tỉnh dậy, hắn thấy miệng đắng, lòng mơ hồ buồn Người thì bủn rủn, chân tay không
buồn nhấc Hay là đói rượu? Nghĩ đến rượu, hắn hơi rùng mình Ruột gan lại nôn nao lên một tí Hắn sợ
rượu cũng như người ốm thường sợ cơm Tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá! Có tiếng cười nói của
những người đi chợ Anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá Những tiếng quen thuộc ấy hôm nào chả có
Nhưng hôm nay hắn mới nghe thấy… Chao ôi là buồn!
- Vải hôm nay bán mấy?
- Kém ba xu, dì ạ!
- Thế thì còn ăn thua gì!
- Có khéo co mới được một tấm năm xu
- Thật thế đấy Những chẳng lẽ rằng lại chơi…
Chí Phèo đoán chắc rằng một người đàn bà hỏi một người đàn bà khác đi bán vải ở Nam Định
về Hắn lại nao nao buồn, vì là mẩu chuyện ấy nhắc cho hắn một cái gì rất xa xôi Hình như có một thời
hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải Chúng lại bỏ một con
lợn nuôi để làm vốn liếng Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm
(Trích Chí Phèo – Nam Cao, Ngữ Văn 11, Tập 1, NXB Giáo dục 2007, tr.149)
-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 2
- Hình ảnh “dáng chị gập người bên chậu quần áo ven bờ sông ngày nắng” gợi:
+ Hình ảnh đẹp, người chị tảo tần, lam lũ với công việc thường ngày
+ Hình ảnh đó còn gợi về những kí ức đẹp đẽ của tuổi thơ, kỉ niệm về quê hương
Trang 10Câu 4:
- Thông điệp của bài thơ: Quê hương là gia đình, là người thân, là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn mỗi
con người Những kỉ niệm tuổi thơ là nguồn động lực để mỗi chúng ta không ngừng nỗ lực, cố gắng
II LÀM VĂN
Câu 1:
* Giới thiệu vấn đề
* Giải thích vấn đề
- Quê hương: là nơi ta được sinh ra, được nuôi dưỡng trưởng thành Quê hương là nơi gắn liền với
những kỉ niệm, gắn với gia đình thân thương, ruột thịt
=> Tình yêu quê hương là một thứ tình cảm thiêng liêng, cao quý của mỗi cá nhân dành cho đất
nước mình
* Bàn luận vấn đề
- Biểu hiện tình yêu quê hương
+ Thời kì chiến tranh: Các chiến sĩ đã không ngại gian khổ, hiểm nguy, đã cầm súng đánh giặc và
giành lại độc lập cho đất nước Những người ở hậu phương không ngừng tăng gia sản xuất để cung cấp
lương thực thực phẩm cho tuyền tiến
+ Thời kì hòa bình hiện nay: Cố gắng, không ngừng nỗ lực học tập, tiếp thu tri thức mới để xây dựng
đất nước giàu mạnh
- Vai trò của quê hương với mỗi chúng ta:
+ Là nơi nuôi dưỡng chúng ta trưởng thành, là cái nôi khiến đời sống tâm hồn ta thêm phong phú,
tốt đẹp
+ Quê hương là động lực để mỗi người không ngừng nỗ lực, cố gắng
- Vai trò trách nhiệm của thế hệ trẻ:
+ Không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện, trau dồi đạo đức để trở thành con người đủ sức, đủ tài để
xây dựng quê hương đất nước
+ Nghiêm túc, tự giác chấp hành các chính sách pháp luật của nhà nước, các nội quy, quy định của
nhà trường, cơ quan công tác…
Trang 11* Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân
- Bên cạnh những người luôn phấn đấu để xây dựng đất nước giàu mạnh lại có những kẻ thờ ơ, thậm
chí chống phá lại chính quê hương mình Bên cạnh đó một số người tài giỏi được cử ra nước ngoài học,
cũng không trở về quê hương góp phần xây dựng đất nước, đó quả là một điều đáng buồn
- Liên hệ bản thân
Câu 2:
1 Giới thiệu tác giả Tô Hoài, tác phẩm “Vợ chồng A Phủ”
- Tô Hoài là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại Sáng tác của ông thiên về diễn tả sự
thực đời thường Ông có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục, tập quán của nhiều vùng khác
nhau trên đất nước ta Ông cũng là nhà văn luôn hấp dẫn người đọc bởi lối trần thuật hóm hỉnh, sinh
động của người từng trải, vốn từ vựng giàu có
- Truyện ngắn Vợ chồng A Phủ (1952) in trong tập Truyện Tây Bắc được tặng giải Nhất – Giải
thưởng Hội văn nghệ Việt Nam 1954 – 1955
2 Phân tích
2.1 Giới thiệu về nhân vật Mị
* Chân dung, lai lịch:
- Nhan sắc: “trai đến đứng nhẵn chân vách đầu buồng Mị” ⟶ nhan sắc rực rỡ ở tuổi cập kê
- Tài năng: thổi sáo, thổi lá, hay đến mức có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị
- Phẩm chất tốt đẹp: Khi bố mẹ Mị hết đời chưa trả được món nợ cho thống lí Pá Tra, thống lí Pá
Tra định bắt Mị về làm con dâu gạt nợ:
+ Hiếu thảo:“ Con sẽ làm nương ngô giả nợ thay cho bố”
+ Tự tin vào khả năng lao động: “Con nay đã biết cuốc nương làm ngô”
+ Khao khát tự do: “Bố đừng bán con cho nhà giàu”
=> Xứng đáng được hưởng hạnh phúc nhưng lại bị xã hội của tiền quyền, cường quyền và thần
quyền vùi dập, đẩy vào ngã rẽ tăm tối
* Số phận bất hạnh: bị biến thành con dâu gạt nợ
- Nguyên nhân:
