Tieng Viet TH - Le Thi Que - TH Xuan Phuc - Nhu Thanh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM KINH NGHIỆM DẠY HỌC PHÂN HÓA PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU CHO HỌC SINH LỚP 5 TRƯỜNG TIỂU HỌC XUÂN PHÚC Người thực[.]

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM DẠY HỌC PHÂN HÓA PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU CHO HỌC SINH LỚP 5

TRƯỜNG TIỂU HỌC XUÂN PHÚC

Người thực hiện: Lê Thị Quế Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Xuân Phúc SKKN thuộc lĩnh vực môn: Tiếng Việt

THANH HÓA NĂM 2021

1 Mở đầu 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi sử dụng sáng kiến 3

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4

2.3.1 Chuẩn bị điều kiện dạy và học……… 4

2.3.2 Phân loại đối tượng học sinh……… 4

2.3.3 Tìm hiểu tâm lí học sinh đối với việc học luyện từ và câu……….5

2.3.4 Xây dựng kế hoạch dạy học……… ……… 5

2.3.5 Sử dụng các kĩ thuật dạy học……… ……….6

2.4 Hiệu quả của biện pháp đối với công tác giảng dạy, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 10

3 Kết luận và kiến nghị 11

3.1 Kết luận 11

3.2 Kiến nghị 12

Tài liệu tham khảo và trích dẫn tài liệu tham khảo 13 DANH MỤC

1.1 Lí do chọn đề tài

Để thực hiện Nghị quyết 29 về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” thì việc dạy học phân hóa hết sức quan trọng (đặc biệt dạy phân hóa trong phân môn Luyện từ và câu) Dạy làm sao để các đối tượng trong lớp phải được học theo năng lực của mình Giáo viên phải tạo hứng thú học tập cho các em Thế nhưng hiện nay vẫn còn tồn tại hiện tượng chán học, lười học của một số học sinh trong nhà trường Một trong những nguyên nhân sư phạm của hiện tượng này là “ Chủ nghĩa bình quân” trong cách đối xử với học sinh, không tính đến sự khác nhau của học sinh

về tư chất, thiên hướng, trình độ phát triển, điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh

tế-xã hội,…trong môi trường sống của các em

Dạy học theo hướng truyền thống thì nội dung bài học được thiết kế theo sát nội dung sách giáo khoa và sách hướng dẫn giáo viên nhằm truyền tải hết nội dung đã có chứ không xem xét nội dung kiến thức đó có phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình không Giáo viên không dám thay đổi, thêm hay bớt dữ liệu trong sách giáo khoa mặc dù biết rằng nếu đưa ra học sinh của mình cũng không hiểu được ( đặc biệt trường tôi học sinh dân tộc thiểu số chiếm hơn 70%) Trong các tiết dạy giáo viên chỉ tập trung giải quyết hết các nội dung, kiến thức có trong bài học và giáo viên thường tập trung vào học sinh hoàn thành tốt

ít quan tâm đến học sinh chưa hoàn thành vì những em đó khi giáo viên hỏi các

em sẽ đứng im không trả lời được hoặc không làm được bài ảnh hưởng đến kết quả giờ học (việc này thể hiện rất rõ qua các tiết thao giảng dự giờ) Tất cả học sinh đều được phải tiếp thu kiến thức như nhau( dạy bình quân), thế nên không phát huy được hết khả năng, năng khiếu của từng em, chưa tạo được sự hứng thú

để các em được học theo năng lực, nhiều học sinh “bị bỏ quên” Giáo viên thiếu

sự quan tâm, không nắm được trong tiết học đó học sinh cần gì? phải bổ sung kiến thức gì?

Nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, giúp học sinh tháo

gỡ và giải quyết tốt những khó khăn, vướng mắc trong học tập, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh về phân môn Luyện từ và câu nên việc phân hóa học sinh theo trình độ và năng lực tư duy của mỗi cá nhân là điều quan trọng và cần thiết Nhất là học sinh lớp 5- một giai đoạn tuy phát triển

ổn định về tâm, sinh lí Chính vì thế qua thực tế giảng dạy và việc cập nhật kiến thức nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, thông qua chương trình bồi dưỡng thường

xuyên về dạy học phân hóa ở tiểu học Bản thân tôi áp dụng và đưa ra “Kinh

nghiệm dạy học phân hóa phân môn Luyện từ và câu cho học sinh lớp 5 trường Tiểu học Xuân Phúc” để chia sẻ với đồng nghiệp.

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

- Đảm bảo cho tất cả học sinh có cơ hội tham gia thực sự vào quá trình học tập, giáo viên quan tâm đến khả năng học tập của từng em, đặc biệt là những học sinh có khó khăn trong khi học

- Tạo cơ hội cho giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn, kĩ năng sư phạm

và phát huy khả năng sáng tạo trong việc áp dụng các phương pháp dạy học các tiết học, môn học

- Học sinh trong lớp phải được học theo năng lực của mình

- Áp dụng phương pháp dạy học phân hóa nhằm bồi dưỡng, nâng cao kiến thức cho học sinh năng khiếu, vừa trang bị kiến thức cho học sinh hoàn thành và phụ đạo lấp lỗ hổng kiến thức cho học sinh chưa hoàn thành Góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học, đánh giá học sinh qua quá trình dạy học theo phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, hình thành và rèn kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn đồng thời giúp học sinh tháo gỡ những vướng mắc trong học tập

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

- Dạy học phân hóa phân môn Luyện từ và câu lớp 5

- Học sinh lớp 5B

Phạm vi nghiên cứu

Học sinh lớp 5B Trường Tiểu học Xuân Phúc, huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa

1.4 Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp nghiên c u ứu

a Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn dạy học Tiếng Việt nói chung và dạy Luyện từ và câu lớp 5 nói riêng

b Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thảo luận

- Phương pháp thống kê

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

“Mục tiêu của giáo dục là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người”[1]

Trước sự phát triển mạnh mẽ nền kinh tế tri thức khoa học, công nghệ thông tin như hiện nay, một xã hội thông tin đang hình thành và phát triển trong thời kỳ đổi mới như nước ta đã và đang đặt nền giáo dục và đào tạo trước những thời cơ và thách thức mới Để hội nhập tiến độ phát triển đó thì giáo dục và đào

tạo luôn đảm nhận vai trò hết sức quan trọng trong việc “đào tạo nhân lực, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài” mà Đảng, Nhà nước đã đề ra.

Tuy nhiên, mỗi học sinh là một cá thể Trong cùng độ tuổi chỉ có sự tương đồng về tâm, sinh lí nhưng lại có sự khác nhau về nhận thức, tư duy, năng khiếu, sở trường, điều kiện, hoàn cảnh, nền nếp gia đình vì vậy, việc lĩnh hội kiến thức của mỗi học sinh cũng khác nhau tạo nên một sự đa dạng trong một môi trường giáo dục toàn diện

Nhằm đáp ứng được mục tiêu giáo dục, với tư tưởng chủ đạo là lấy trình độ phát triển chung của HS trong lớp làm nền tảng; tìm cách đưa diện học sinh chưa hoàn thành nhiệm vụ học tập lên trình độ chung; tìm cách đưa diện học

sinh năng khiếu đạt những yêu cầu nâng cao trên cơ sở đạt được những yêu cầu

cơ bản buộc mỗi giáo viên phải lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp nhất để

đảm bảo mục tiêu chung và Dạy học phân hóa là một xu thế tất yếu và là đòi hỏi

khách quan.Dạy học phân hóa là con đường ngắn nhất để đạt mục đích của dạy học đồng loạt

Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn của quá trình dạy học hiện nay nói chung và cấp Tiểu học nói riêng, có thể nhận thấy sự phân hóa dạy học có ý nghĩa đặc biệt cần thiết để bộc lộ và phát triển đầy đủ tư chất và năng lực của mỗi học sinh Trong điều kiện lớp học thông thường thì không thể phát triển tối

đa năng lực của mỗi cá nhân được Phân hóa dạy học chính là một trong những biện pháp hữu hiệu giúp khơi gợi, kích thích hứng thú học tập cho học sinh và giúp phát triển tối đa tư chất, năng lực của người học.Đây cũng là lý do tôi chon

đề tài “Kinh nghiệm dạy học phân hóa phân môn Luyện từ và câu cho học

sinh lớp 5 trường Tiểu học Xuân Phúc” để chia sẻ với đồng nghiệp nhằm

nâng cao chất lượng giáo dục để đáp ứng với sự phát triển không ngừng của xã hội hiện nay

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi sử dụng sáng kiến

a.Thực trạng của việc dạy học phân môn Luyện từ và câu lớp 5

* Thuận lợi

- Về giáo viên: Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường luôn sâu

sát và chỉ đạo, tư vấn kịp thời về chuyên môn, về phương pháp dạy học cũng như những vướng mắc trong quá trình dạy học của giáo viên

- Là trường luôn được các cấp quan tâm giúp đỡ tạo mọi điều kiện tốt nhất cho việc dạy và học của giáo viên và học sinh

- Đội ngũ giáo viên đa số đã được chuẩn hóa, nhiệt tình công tác, luôn đoàn kết giúp đỡ nhau Hơn nữa hằng năm đều được đi tiếp thu các lớp chuyên đề

- Về học sinh: Có đầy đủ sách vở, một số em chăm học và đi học chuyên cần.

* Khó khăn

- Về học sinh: Là học sinh thuộc xã miền núi thuộc diện 135, hầu hết các

em ở xa trung tâm nên việc giao tiếp, tiếp xúc với sách báo còn hạn chế Học sinh nhút nhát ngại giao tiếp, thiếu vốn từ, ngại tư duy, thụ động, thiếu tự tin, nhiều em còn rụt rè, không dám bày tỏ ý kiến của riêng mình Khả năng sử dụng

từ ngữ, dùng từ, đặt câu còn hạn chế Hơn nữa các em còn mất nhiều thời gian

để giúp đỡ công việc gia đình, nhiều bậc phụ huynh còn chưa quan tâm nhiều đến việc học tập của con em mình Trình độ của các em không đồng đều

- Về giáo viên: Cách dạy của nhiều giáo viên còn đơn điệu, lệ thuộc vào

sách giáo khoa và sách giáo viên, ít sáng tạo, chưa sinh động Hơn thế nữa, một

số giáo viên chưa thật sự đổi mới phương pháp dạy học hoặc đổi mới chưa triệt

để, ngại sử dụng đồ dùng dạy học, phương tiện dạy học Đặc biệt dạy học theo chủ nghĩa bình quân, chưa quan tâm đến mọi đối tượng học sinh hay nói các khác việc phân hóa đối tượng chưa được quan tâm triệt để, chưa hiệu quả

Khả năng tiếp thu và vận dụng phương pháp mới còn hạn chế, quen dạy phương pháp cũ Việc nghiên cứu bài dạy chưa kĩ “Giáo viên quan tâm trước hết đến việc hoàn thành trách nhiệm của mình là truyền đạt cho hết nội dung quy

định trong chương trình và sách giáo khoa, cố gắng làm cho mọi học sinh hiểu

và nhớ những điều giáo viên giảng

Điều kiện giảng dạy của giáo viên còn gặp nhiều khó khăn Ngoài cuốn sách giáo viên và sách học sinh, giáo viên chưa có nhiều tài liệu khác để tham khảo

Một số giáo viên việc tự học còn rập khuôn, mang tính máy móc, chưa phù hợp với tình hình thực tế còn sao chép dẫn đến việc tiếp nhận nội dung tự học còn thụ động

b Kết quả và hiệu quả của thực trạng:

Kết quả khảo sát đầu năm lớp 5B tôi chủ nhiệm năm học 2020-2021qua tiết

Luyện từ và câu: Luyện tập về từ đồng nghĩa (Tuần 1 - Học kì I)

Tổng số 31 em

Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành

Từ thực trạng và kết quả đạt được như trên, bản thân tôi là một giáo viên nhiều năm dạy lớp 5, tôi luôn trăn trở để tìm ra phương pháp dạy Luyện từ và câu sao cho có hiệu quả và tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp dạy phân hoá Luyện từ và câu lớp 5 để khắc phục những hạn chế trên

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

* Các giải pháp

- Giáo viên và học sinh chuẩn bị tốt các điều kiện trước khi thực hiện việc dạy và học tiết Luyện từ và câu

- Phân loại đối tượng học sinh

-Tìm hiểu tâm lí học sinh đối với việc học môn Luyện từ và câu ở lớp 5

- Xây dựng kế hoạch dạy học

- Sử dụng các kĩ thuật dạy học

* Các biện pháp tổ chức thực hiện

Để thực hiện dạy phân hóa trong phân môn Luyện từ và câu lớp 5 giáo viên cần:

2.3.1 Giáo viên và học sinh chuẩn bị tốt các điều kiện trước khi thực hiện việc dạy và học tiết Luyện từ và câu.

Học sinh cần chuẩn bị kĩ bài học, sách vở, đồ dùng học tập, trước khi đến lớp Giáo viên cần nghiên cứu kĩ bài dạy, chuẩn bị đồ dùng dạy học, tài liệu giảng dạy

2.3.2 Phân loại đối tượng học sinh.

Thực hiện hướng dẫn của TT30 (Thông tư 30/2014/TT- BGD ĐT ban hành ngày 28/08/2014 và có hiệu lực từ ngày 15/10/2014) đi kèm là TT22 ( Nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định về TT30, có hiệu lực từ ngày 6/11/2016) đang được thực hiện đồng thời (Thể hiện trong văn bản hợp nhất số 03 ngày 28/09/2016 về đánh giá học sinh tiểu học của Bộ GD và ĐT) quy định đánh giá định kì ở ba mức

- Hoàn thành tốt: Thực hiện tốt các yêu cầu học tập của môn học hoặc hoạt động giáo dục

- Hoàn thành: Thực hiện được các yêu cầu học tập của môn học hoặc hoạt động giáo dục

- Chưa hoàn thành: Chưa thực hiện được một số yêu cầu học tập của môn học hoặc hoạt động giáo dục

Dựa trên cơ sở đó tôi chia lớp thành 3 nhóm đối tượng:

+ Nhóm 1 : Học sinh chưa hoàn thành: Củng cố kiến thức cơ bản

+ Nhóm 2: Học sinh hoàn thành ( Học sinh đại trà): Ngoài việc củng cố kiến thức cơ bản còn vận dụng và phát triển kĩ năng

+ Nhóm 3: Học sinh hoàn thành tốt hoặc có năng khiếu vượt trội: Dạy học nhằm phát triển tư duy, kĩ năng vận dụng sáng tạo

2.3.3 Tìm hiểu tâm lí học sinh đối với việc học môn Luyện từ và câu ở

lớp 5

Qua tìm hiểu tâm lí của học sinh đối với việc học phân môn Luyện từ và câu câu: Đa phần học sinh chưa hứng thú với phân môn này Những học thuộc nhóm 1 ( Nhóm học sinh chưa hoàn thành), các em ngại học các phân môn cần vận dụng nhiều kĩ năng khi làm bài cũng như phải sử dụng nhiều vốn từ để đặt câu, viết đoạn văn, Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do các em thiếu vốn từ, ngại tư duy, thụ động, thiếu tự tin, nhiều em còn rụt rè, không dám bày tỏ ý kiến của riêng mình Khả năng sử dụng từ ngữ, dùng từ, đặt câu còn hạn chế Hơn nữa trong tiết học các em đều phải hoàn thành bài tập như nhau nên nhiều bài tập quá sức với các em

2.3.4 Xây dựng kế hoạch dạy học

“Điều kiện trước tiên để giáo viên có thể thiết kế được các hoạt động dạy học theo quan điểm dạy học phân hoá là phải hiểu học sinh và đánh giá đúng

năng lực, trình độ của từng học sinh”[2] Giáo viên không thể xây dựng kế

hoạch bài học một cách khuôn mẫu, chung chung và áp dụng đại trà Giáo viên cần phải chủ động, linh hoạt thực hiện tốt các bước chuẩn bị, phải nghiên cứu và chuẩn bị kĩ bài dạy trước khi lên lớp Chuẩn bị đồ dùng dạy học như: phiếu bài tập phù hợp dành cho từng đối tượng học sinh

Những học sinh hoàn thành tốt bài tập cần nâng cao hơn so với chuẫn kiến thức Những em thuộc đối tượng chưa hoàn thành thì lượng bài tập cần giảm nhẹ hơn

Ví dụ: Khi xây dựng kế hoach dạy học bài: Luyện tập về từ đồng nghĩa (Tuần 3 trang 32,33) Bài 1 và bài 2 cho cả lớp cùng làm nhưng bài tập 3 giáo viên cần phân hoá để học sinh nào cũng hoàn thành bài tập, ngoài ra còn chuẩn

bị thêm bài tập củng cố kiến thức (Bài tập củng cố phân hoá theo mức độ)

Bài 3: Dựa theo ý một khổ thơ trong bài Sắc màu em yêu, hãy viết một

đoạn văn miêu tả màu sắc đẹp của những sự vật mà em yêu thích Trong đoạn văn, chú ý sử dụng những từ đồng nghĩa

Giáo viên giao việc làm cụ thể cho từng đối tượng học sinh

Nhóm 1 (HS chưa hoàn thành): Viết đoạn văn 3-4 câu có sử dụng khoảng 2

từ đồng nghĩa trở lên

Nhóm 2 (HS hoàn thành): Viết đoạn văn 4-5 câu trở lên có sử dụng khoảng

2-3 từ đồng nghĩa trở lên

Nhóm 3 (HS hoàn thành tốt, HS năng khiếu): Viết đoạn văn 5-7 câu trở lên

có sử dụng 3-4 từ đồng nghĩa trở lên

Ngoài ra còn chuẩn bị thêm bài tập củng cố kiến thức (Bài tập củng cố phân hoá theo mức độ).Giáo viên cần chuẩn bị phiếu cho từng đối tượng học sinh:

Phiếu cho HS nhóm 1 (HS Chưa hoàn thành)

Họ và tên HS:

………

Từ đồng nghĩa

Ví dụ

………

…

………

…

Phiếu cho HS nhóm 2 (HS Hoàn thành)

Họ và tên HS:

………

Từ đồng nghĩa

Khái niệm

………

………

Ví dụ

………

………

Phiếu cho HS nhóm 3 (HS Hoàn thành tốt , HS năng khiếu)

Họ và tên HS:………

Từ đồng nghĩa

Khái niệm

……… ………

………

Ví dụ

………

………

Đặt câu

………

………

2.3.5 Sử dụng các kĩ thuật dạy học

* Sử dụng kĩ thuật " Các mảnh ghép” theo hướng dạy học phân hóa.

Kĩ thuật ” mảnh ghép ” là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập mang tính hợp tác kết hợp giữa cá nhân và nhóm, giữa nhóm với nhóm nhằm giải quyết một nhiệm vụ phức tạp Với hình thức này, tất cả học sinh trong nhóm đều phải tích cực tham gia, nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác (Không chỉ

hoàn thành nhiệm vụ ở vòng 1 mà còn phải truyền đạt lại kết quả vòng 2) Trong dạy học Tiếng Việt, tôi thường áp dụng kĩ thuật này ở các tiết dạy Luyện từ và câu Với định hướng dạy học phân hóa tôi thường chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm 4 đến 8 em tùy theo bài học và chia nhóm theo các hình thức ” Nhóm đối tượng” và ” nhóm nhiều trình độ” (nhóm có đủ 3 đối tượng) nhằm tạo cơ hội học sinh biết tương tác với nhau để phát huy các sở trường của từng cá nhân Với hình thức này, tôi thường ” tập huấn” cho nhóm trưởng giao nhiệm vụ cho từng thành viên trong nhóm phù hợp để ai cũng được làm việc, được phát huy khả năng của bản thân Sau khi hoàn thành công việc, mỗi cá nhân dán kết quả của mình vào bảng nhóm được giao trước đó Nhóm trưởng tống hợp kết quả rồi trình bày trước lớp

Ví dụ minh họa: Tiết 13: Từ nhiều nghĩa (Trang 67 SGK Tiếng Việt 5 – tập 1) Bài tập 2 : (Phần Luyện tập): Các từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật thường là từ nhiều nghĩa Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ

sau: Lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.

- Đây là bài tập củng cố, nên việc thực hiện dạy học phân hóa sẽ giúp học sinh nắm vững kiến thức theo chuẩn đồng thời mở rộng thêm cho các em kĩ năng dùng từ, đặt câu để phân biệt nghĩa chuyển, nghĩa gốc Để phù hợp với các đối tượng học sinh trong lớp, tôi đã áp dụng một phần kĩ thuật dạy học ”Các mảnh ghép” vừa giảm nhẹ yêu cầu với học sinh nhóm 1, mở rộng thêm kiến thức trong phạm vi phân môn với các đơn vị kiến thức đã học với học sinh nhóm

3, hệ thống câu hỏi như sau:

+ Học sinh thuộc nhóm 1 (HS chưa hoàn thành): Tìm 1 ví dụ về về sự

chuyển nghĩa của những từ sau: Lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.

+Học sinh thuộc nhóm 2 (HS hoàn thành): Tìm một số ví dụ về về sự

chuyển nghĩa của những từ sau: Lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng.

+ Học sinh thuộc nhóm 3 (HS hoàn thành tốt, HS năng khiếu): Tìm 1 ví dụ

về về sự chuyển nghĩa của những từ sau: Lưỡi, miệng, cổ, tay, lưng Đặt câu để

phân biệt nghĩa chuyển và nghĩa gốc của từng từ

* Cách tiến hành: Tôi chia lớp thành các nhóm 3 (Nhóm nhiều trình độ), phân công nhóm trưởng rồi giao bảng nhóm và phiếu đã ghi sẵn yêu cầu (bảng nhóm để học sinh trong nhóm dán phiếu bài làm của mình) Nhóm trưởng giao

việc và phiếu cho các thành viên (Học sinh đã quen với làm việc theo nhóm không cùng trình độ được tôi sử dụng trong dạy học hàng ngày nên khi đọc yêu cầu nhóm trưởng đã phân loại ngay được câu hỏi, đồng thơì giao đúng việc cho từng bạn Việc làm này tránh cho học sinh thuộc đối tượng nhóm 1 tự ti , mặc cảm mình kém hơn bạn, các em xem phần việc của mình là đương nhiên và là trọng trách, đây cũng là một kinh nghiệm bổ ích cho mỗi giáo viên theo tinh thần Thông tư 22 đang được áp dụng) Học sinh hoàn thành bài tập rồi ghi vào

phiếu, sau đó dán kết quả vào bảng nhóm, nhóm trưởng báo cáo kết quả trước lớp; Giáo viên hướng dẫn học sinh nhận xét, đánh giá

Với hình thức dạy học như trên vừà đảm bảo tính vừa sức cho học sinh nhóm 1 kết hợp với làm việc cùng các bạn thuộc đối tượng nhóm 2, nhóm 3 các

em sẽ mở rộng thêm được các ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ ngữ đã cho, ngoài việc đảm bảo về chuẩn kiến thức, nhớ và hiểu sâu hơn kiến thức đã

Nhóm 1:

Các từ loại

Ví dụ Ví dụ

học đồng thời tăng thêm các em sự tự tin hơn trong hợp tác nhóm Ngược lại, với học sinh thuộc nhóm 3, các em không chỉ tìm được các từ mà còn sử dụng từ vừa tìm để đặt câu, phân biệt nghĩa chuyển, nghĩa gốc đồng thời giúp học sinh phát huy khả năng hùng biện trước tập thể, phát huy khả năng ngôn ngữ với vốn

từ vựng ngày một phong phú

Với đặc thù học sinh lớp 5B do tôi phụ trách, học sinh nhóm 2 chiếm tỉ lệ nhiều hơn (18/31 em) nên trong chia nhóm nhiều trình độ và giao việc mối nhóm có thể là 2 em (đối với nhóm 4, nhóm 6 ) và 3 em (đối với nhóm 8) là học sinh nhóm 2 và yêu cầu bài tập là nội dung bài tập SGK, việc làm này vừa tạo

sự cân bằng về đối tượng, vừa có dụng ý khắc sâu yêu cầu bài tập theo chuẩn kiến thức kĩ năng buộc học sinh nhóm 1, nhóm 2 phải đạt được

* Sử dụng lược đồ trong dạy học phân hóa.

Lược đồ có thể phát huy tác dụng trong dạy học tất cả các môn, nhất là đối với phân môn Luyện từ và câu Ôn tập kiến thức về từ, về câu, cấu tạo câu, Sử dụng lược đồ sẽ giúp học sinh có cái nhìn tổng quát, hệ thống hóa kiến thức một cách khoa học hơn, dễ ghi nhớ hơn, dễ vận dụng hơn nhất là khi sử dụng trong phương pháp dạy học phân hóa

* Ví dụ minh họa: Tiết 29: Ôn tập về từ loại (Trang 142,143- SGK Tiếng Việt 5 - tập 1)

Đối với tiết học này trước khi hướng dẫn học sinh làm 2 bài tập ( xếp các

từ vào bảng thích hợp và chỉ ra các từ là động từ, tính từ và quan hệ từ ở hai khổ thơ bài ” Hạt gạo làng ta” mà em đã viết thành đoạn văn), tôi đã tổ chức cho học sinh ôn lại các từ loại đã học ( Chỉ phục vụ cho mục tiêu tiết học chứ không mở rộng thêm về các từ loại khác)

- Cách thực hiện: tôi chia lớp thành các nhóm 4 ( chia theo nhóm đối tượng), phân công nhóm trưởng đồng thời giao phiếu học tập có ghi yêu cầu ôn tập Nhóm trưởng điều hành các thành viên thảo luận, ghi kết quả vào phiếu rồi trình bày kết quả trước lớp

+ Giáo viên hướng dẫn nhận xét, đánh giá, bổ sung

Mẫu phiếu học tập như sau: