1 MỤC LỤC PHẦN NỘI DUNG TRANG 1 Mở đầu 1 1 Lý do chọn đề tài 2 1 2 Mục đích nghiên cứu 2 1 3 Đối tượng nghiên cứu 3 1 4 Phương pháp nghiên cứu 3 1 5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3 2 Nội du[.]
Trang 1MỤC LỤC
1 Mở đầu
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm 3
2 Nội dung
2.3 Những giải pháp hỗ trợ học sinh phát huy tính tích cựctrong kể chuyện ở lớp 4 9
3 Kết luận, kiến nghị
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:
Việc dạy các môn học nói chung và dạy môn Tiếng Việt nói riêng ở Tiểu học đang hướng tới mục tiêu chung của giáo dục Mỗi phân môn, mỗi tiết học của môn Tiếng Việt đều hướng đến mục đích phát triển các kĩ năng "nghe, nói, đọc, viết" cho học sinh Mà phân môn kể chuyện là một phân môn tương đối khó Với học sinh tiểu học vốn kiến thức, vốn sống, ngôn ngữ giao tiếp trong cả hai hình thức nói – viết đều cũng rất hạn chế Học sinh muốn kể tốt thì các em phải có kĩ năng quan sát tinh tế, ghi nhớ, sắp xếp các chi tiết, năng lực diễn đạt suy nghĩ của mình bằng lời nói và thái độ tự tin, tự nhiên nhập vai,… Nhưng thực tế cho thấy, trong giờ kể chuyện thì các em lại tỏ ra lúng túng chưa phát huy hết khả năng và tính chủ động của mình trong học tập, khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ văn học của các em còn nhiều hạn chế, chưa biết diễn đạt ý mình bằng những câu văn hay, sử dụng từ chưa hợp lý, ý văn còn khô khan, rời rạc, chưa kết hợp được lời kể với cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, giọng kể, đặc biệt là các
em học sinh vùng miền núi…
Mặt khác việc dạy và học phân môn này đang gặp nhiều khó khăn, không chỉ đối với học sinh mà cả đối với giáo viên cũng rất lúng túng trong việc rèn kĩ năng, truyền cảm hứng, hứng thú, sự tự tin, cử chỉ điệu bộ tự nhiên, giọng kể truyền cảm…cho học sinh
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về "đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế"
Từ những lý do nêu trên, tôi đã chọn đề tài: “Những giải pháp hỗ trợ học sinh phát huy tính tích cực kể chuyện ở lớp 4B Trường Tiểu học Thanh Tân 2”.
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Nâng cao chất lượng dạy và học phân môn kể chuyện
- Tìm ra phương pháp dạy học và cách thức tổ chức các hoạt động cho phù hợp, tháo gỡ một số vướng mắc khi dạy tiết kể chuyện
- Nghiên cứu các cơ sở Lý luận và cơ sở thực tiễn của việc dạy và học phân môn kể chuyện lớp 4
- Giúp hình thành kĩ năng nói cho học sinh ngày một hoàn thiện hơn Rèn cho học sinh kĩ năng nói thông, nói thạo theo văn bản đã có sẵn bằng cách diễn đạt theo ngôn ngữ, giọng điệu của bản thân nhưng đảm bảo cốt truyện mặc dù có thay đổi từ ngữ trong truyện bên cạnh mục đích rèn kĩ năng nói cho học sinh, kiểu bài này còn có mục đích kích thích học sinh ham đọc sách
Trang 3- Mở rộng và tích cực hóa vốn từ ngữ, phát triển tư duy hình tượng và tư duy lôgic, nâng cao sự cảm nhận về thực tiễn đời sống thông qua nội dung câu chuyện
- Bồi dưỡng tình cảm tốt dẹp, trao đổi hứng thú đôc và kể chuyện, đem lại niềm vui tuổi thơ trong học tập
- Giúp bản thân tự học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn
1 3 Đối tượng nghiên cứu
- Nội dung chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4
- Đề tài nghiên cứu một số một số giải pháp hỗ trợ học sinh phát triển năng lực kể chuyện của học sinh lớp 4
1 4 Phương pháp nghiên cứu
1 Phương pháp tham khảo tài liệu
2 Phương pháp quan sát
3 Phương pháp phân tích nội dung
4 Điều tra thực tế: Tìm hiểu khả năng đọc sách báo ở nhà và ở trường của học sinh
5 Phương pháp trao đổi vấn đáp gợi mở
6 Phương pháp thực nghiệm giáo dục
7 Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm
1 5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
Nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của phân môn Kể cho học sinh lớp 4
và bằng những kinh nghiệm rút ra được từ quá trình giảng dạy cho học sinh, tôi
đã tiến hành áp dụng một số biện pháp cụ thể sau:
- Rèn cho học sinh kĩ năng nói thông, nói thạo theo văn bản đã có sẵn bằng cách diễn đạt theo ngôn ngữ, giọng điệu của bản thân nhưng đảm bảo cốt truyện
- Mở rộng và tích cực hóa vốn từ ngữ, phát triển tư duy hình tượng và tư duy lôgic, nâng cao sự cảm nhận về thực tiễn đời sống thông qua nội dung câu chuyện
- Bồi dưỡng tình cảm tốt dẹp, trao đổi hứng thú đọc và kể chuyện, đem lại niềm vui tuổi thơ trong học tập
- Trau dồi hứng thú cho học sinh khi tiếp xúc với các câu chuyện
- Rèn kĩ năng kể chuyện cho học sinh
- Kích thích học sinh ham đọc sách
Trang 42 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận:
2.1.1 Cơ sở triết học Mác – Lê nin.
Nhận thức lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin cũng cho rằng: con đường của nhận thức của nhận thức chân lý đi qua 2 giai đoạn nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính để đạt đến mục đích cuối cùng là nhận thức Đây là cơ sở quan trọng giúp cho dạy học Kể chuyện đạt kết quả cao Từ những kinh nghiệm vốn sống gần gũi, hiểu tâm lý học sinh mà giáo viên sẽ có cách dạy phù hợp như sử dụng tranh ảnh, mô hình Các em học sinh sẽ được nhìn và cảm nhận trực tiếp, sau đó giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh khái quát để nhận thức đúng về nội dung
và ý nghĩa câu chuyện Tri thức các em lĩnh hội tiếp nhận được vận dụng vào thực tiễn giao tiếp thông qua lời nói hoặc kể lại câu chuyện
Triết học Mác – Lê nin cho rằng ngôn ngữ là phương tiện quan trọng nhất của loài người (Lênin) Nhờ có hoạt động giao tiếp ngôn ngữ mà con người mà con người có thể trao đổi thông tin với nhau Do vậy, phát triển ngôn ngữ rấtquan trọng trong mục tiêu giáo dục của môn Tiếng Việt nói chung và phân môn kể chuyện lớp 4 nói riêng hay góp phần vào hoàn thành mục tiêu giáo dục đó.Thông qua các câu chuyện của học sinh rèn luyện được cho mình kĩ năng nghe nói một cách có hiệu quả Hơn nữa các câu chuyện còn mở rộng cho các
em nhận thức về thế giới xung quanh, bồi dưỡng cho trẻ những tình cảm lành mạnh những ước mơ cao đẹp, giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp tự nhiên trong các mối quan hệ xung quanh
2.1.2 Cơ sở tâm lí học
Ngoài tiết học các em có nhu cầu rất lớn trong việc giao lưu với bạn và những người xung quanh Các em luôn muốn thể hiện những điều mình biết lĩnh hội được của giao lưu trao đổi, trò chuyện Do vậy, kể chuyện cho các bạn nghe
là một hoạt động phổ biến trong hoạt động hàng ngày của các em Một số đặc điểm về kể chuyện nhận thức của học sinh tiểu học có ảnh hưởng đến việc dạy học kể chuyện
Trong thực tế chúng ta thấy học sinh tiểu học rất thích nghe kể chuyện mặc dù các em đã đọc sách và có rất nhiều câu chuyện để đọc Điều này thể hiện
rõ khi các em chăm chú nghe từng lời kể, quan sát cử chỉ hành động của giáo viên Khi đó các em hiểu cả niềm vui và nỗi buồn, sự lo sợ trên mặt người kể Mỗi câu chuyện lại mở ra một chuyện cổ tích thần kỳ như chàng Sọ Dừa hình dạng kỳ quái trở thành một chàng trai khôi ngô tuấn tú và lấy được cô Út xinh đẹp nết na
Thứ nhất, đối với đối tượng học sinh càng nhỏ thì duy trì khả năng chú ý học tập càng thấp, các em luôn bị hấp dẫn bởi những sự vật mới, những cử động màu sắc Với đối tượng học sinh lớp 4 thì sự trực quan này đã giảm dần hơn so với đầu bậc học Tuy nhiên, trong quá trình dạy giáo viên cần có sự kết hợp hài
Trang 5hòa phù hợp giữa lời kể và cử chỉ ngữ điệu (có tranh ảnh minh họa) Giáo viên phải thường xuyên đổi mới về phương pháp hình thức tổ chức dạy học, giao các bài tập cho học sinh
Đặc điểm thứ hai về trí tuệ học sinh đó là trí nhớ các em còn bị hạn chế và khó nhớ các câu chuyện dài những tình tiết và nhiều nhân vật Do vậy, khi dạy giáo viên cần chọn những câu chuyện dạy cho phù hợp và nhấn mạnh các tình tiết, nội dung thông qua cách kể chuyện để các em ấn tượng và ghi nhớ
2.1.3 Cơ sở giáo dục
Trong dạy học Kể chuyện có những nguyên tắc chung của giáo dục học
và nguyên tắc trực quan Nguyên tắc gắn lý thuyết với thực hành, nguyên tắc tích cực hóa nhận thức của học sinh, nguyên tắc khoa học, nguyên tắc hệ thống cũng thể hiện rất rõ Những nguyên tắc trên được vận dụng một cách sáng tạo phù hợp với đặc điểm từng bài học từng đối tượng cụ thể
Phương pháp dạy học tiếng Việt là một bộ phận của khoa học giáo dục nó
sử dụng những kĩ năng thuật ngữ của giáo dục học Mục đích của phương pháp dạy học tiếng Việt cũng như các môn khoa học khác đó là tổ chức sự phát triển
về tâm hồn và thể chất của học sinh chuẩn bị cho các em hành trang bước vào cuộc sống lao động trong xã hội mới Quá trình giảng dạy bộ môn cũng vậy, bộ môn phương pháp dạy học tiếng Việt hoàn toàn sử dụng thuật ngữ của dạy học điều này thể hiện rõ qua từng phân môn cụ thể Ví dụ phân môn Kể chuyện cũng nhằm mục tiêu, nhiệm vụ của giáo dục nói trên Thứ nhất, phát triển tư duy sáng tạo óc thẩm mỹ cho học sinh Thứ hai, giáo dục tư tưởng đạo đức ý thức lao động vệ sinh cho các em
Ví dụ với phương pháp trực quan giáo viên thông qua tranh, ảnh, mô hình
để khai thác giúp học sinh nhớ câu chuyện, khơi gợi trí tưởng tượng sự sáng tạo của các em Lời kể của giáo viên cũng là hình ảnh trực quan, là cơ sở để học sinh nhớ và kể lại câu chuyện.Với phương pháp thực hành gián tiếp, giáo viên tạo điều kiện cho học sinh thực hành kĩ năng kể chuyện tùy theo khả năng của mình, giáo viên cho học sinh nói về nội dung câu chuyện được kể trước lớp, kể với các bạn và khuyến khích kể cho những người thân nghe Đây là sự vận dụng các nguyên tắc của giáo dục trong dạy học Kể chuyện đảm bảo tính khoa học hệ
thống tích cực của quá trình nhận thức của học sinh
2.1.4 Cơ sở sư phạm của dạy học phân môn Kể chuyện lớp 4
Trong giai đoạn này học sinh vẫn còn nhận thức từ trực quan cụ thể đến
tư duy trừu tượng, ghi nhớ sâu hơn những sự vật mà mắt thấy tai nghe Do vậy, giáo viên nên sử dụng đa dạng các loại tranh ảnh để từ đó giúp các em khắc sâu kiến thức mà mình được học
Học sinh lớp 4 là lứa tuổi gần cuối bậc học tiểu học nên tâm lý vui chơi hoạt động nhận thức quan trọng cũng giảm hơn so với đầu bậc học Tuy nhiên,
Trang 6sự chú ý của các em vẫn còn hạn chế, các em vẫn thích vui chơi hơn là hoạt động học Vì vậy trong quá trình dạy học giáo viên cần nắm được tâm lý học sinh Từ đó, có những biện pháp thích hợp để khắc phục những khó khăn gặp phải nhằm nâng cao hiệu quả bài học của học sinh
Trong tiết học, giáo viên có thể kết hợp việc dạy học với việc tổ chức tròchơi học tập nhằm củng cố khắc sâu kiến thức vừa tạo không khí vui vẻ, thoải mái cho các em Chẳng hạn như giáo viên có thể sử dụng các trò chơi thi sắm vai kể chuyện, thi kể chuyện theo tranh, kể chuyện theo vai… Các hình thức thay đổi như cá nhân, theo đội, theo nhóm để các em cùng tham gia
Ngoài ra, khả năng tập trung chú ý ở các em còn hạn chế các em chỉ tập trung chú ý trong thời gian ngắn (30’- 35’) và dễ bị phân tán bởi các hoạt động bên ngoài Các em có kĩ năng ghi nhớ nhưng ghi nhớ một cách máy móc và ít có
sự sáng tạo Do đó, trong tiết học kể chuyện ngoài việc kể chuyện sử dụng các phương pháp trực quan và các hình thức trò chơi học tập, giáo viên nên chú ý kết hợp hình thức, phương pháp sử dụng thiết bị dạy học đa dạng hấp dẫn, giáo viên sử dụng ngôn ngữ mạch lạc diễn đạt ngắn gọn dễ hiểu để các em ghi nhớ và
có thể ghi lại được
2.1.5 Tác dụng của dạy học kể chuyện
Khi đến tuổi mẫu giáo nhu cầu được nghe cũng như được kể chuyện lại tăng lên Bộ môn cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học chủ yếu là cho trẻ làm quen với truyện và thơ Truyện kể có một vai trò tác dụng to lớn trong việc góp phần phát triển hình thành nhân cách và thái độ, tình cảm của trẻ, đồng thời
nó làm cho con người sống đẹp hơn gạt bỏ những thói hư tật xấu, tính ích kỷ Puskin – một nhà thơ vĩ đại của Nga – từng bộc bạch: “Buổi tối, tôi nghe truyện
cổ tích và lấy việc đó bù đắp những thiếu sót trong sự giáo dục đáng nguyền rủa của mình Mỗi truyện cổ tích ấy mới đẹp đẽ làm sao, mỗi chuyện là một bài ca.”
Thông qua các câu chuyện mà các em nhận thức được về thế giới xung quanh, nó cũng cho các em về kinh nghiệm vốn sống, xác lập thái độ của bản thân đối với cuộc sống Như câu chuyện cổ tích, chúng luôn gắn liền với cái đẹp góp phần phát triển các cảm xúc thẩm mỹ của một tâm hồn cao thượng trên nhận thức thế giới xung quanh bằng trí tuệ và bằng cả con tim Từ đó trẻ có những hành động và suy nghĩ của bản thân mình biết yêu cái thiện và ghét cái
ác Giai đoạn đầu tiên của giáo dục lý tưởng cũng đề ra nhờ chuyện cổ tích Từ lúc bập bẹ nói các em nhỏ đã rất thích nghe kể chuyện từ các câu chuyện của bà luôn là niềm hứng khởi đối với các em và nó đã để lại trong lòng các em những tình cảm tốp đẹp Do vậy, truyện cổ tích là ngọn nguồn phong phú và không có
gì thay thế được về giáo dục lòng yêu tổ quốc cho thế hệ trẻ Đâycũng là mục tiêu quan trọng của việc dạy kiến thức và hình thành nhân cách của học sinh
Trong trường tiểu học bộ môn học tiếng Việt nói chung và phân môn Kể chuyện nói riêng có một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc dạy học tiếng mẹ
đẻ và giúp trẻ phát triển kĩ năng nghe, đọc, nói Qua việc nghe kể lại câu chuyện
Trang 7trẻ được tiếp xúc với các hình ảnh nghệ thuật của ngôn ngữ Chính điều đó giúp cho ngôn ngữ của trẻ phát triển hoạt động kể chuyện cho thầy cô bạn bè hoặc trước đám đông về câu chuyện
Cách vận dụng một cách tổng hợp sự hiểu biết về đời sống xã hội được thực hiện nhờ các kỹ năng tiếng Việt trong hoạt động giao tiếp Khi nghe thầy giáo, cô giáo kể chuyện học sinh đã tiếp thu những tác phẩm văn học ở dạng nói
âm thanh Khi học sinh kể lại câu chuyện các em sẽ có sự tư duy một cách logic
2.2 Thực trạng vấn đề
2.2.1 Về phía giáo viên:
Trong công tác, quá trình trực tiếp giảng dạy, sinh hoạt chuyên môn trao đổi với đồng nghiệp cũng như thường xuyên dự giờ - thăm lớp tôi nhận thấy rằng đa số giáo viên dạy phân môn kể chuyện còn có những hạn chế như sau:
- Giáo viên nhiều khi chưa bao quát lớp Không gọi các em học sinh hay rụt rè, ngại nói và diễn đạt kém lên kể chuyện Khi tổ chức các hoạt động trong giờ kể chuyện, giáo viên chưa phát huy được được tính tích cực, năng động, sáng tạo của học sinh Chưa linh hoạt xử lí các tình huống nảy sinh trong tiết học
- Một số giáo viên chưa thường xuyên chuẩn bị các đồ dùng dạy học để minh hoạ cho câu chuyện Giáo viên chỉ sử dụng tranh trong sách giáo khoa (kích thước nhỏ) hoặc dùng tranh phô tô (chưa đảm bảo tính khoa học và thẩm mỹ)
- Một số giáo viên chưa kịp thời động viên, giúp đỡ học sinh khi gặp khó khăn
2.2.2 Về phía học sinh:
- Học sinh nên chưa thực sự tự tin khi nói trước tập thể Khi kể chuyện các em còn lúng túng, quên nội dung Đa số các em ngại nói và diễn đạt kém, vốn từ giao tiếp còn hạn chế, chưa mạnh dạn, chưa biết dùng lời lẽ của mình thể hiện giọng của nhân vật trong mỗi câu chuyện cho phù hợp, chưa sáng tạo giọng
kể, gần như các em chỉ học thuộc lòng Khi kể chuyện trong nhóm, trước lớp, một số em còn ngại ngùng không dám bộc lộ khả năng của mình vì sợ mình kể không đúng, không hay các bạn sẽ cười Vậy nên, khi tổ chức kể chuyện để bình chọn người có giọng kể hay nhất, hấp dẫn nhất… thì chỉ là những học sinh học tốt, có năng khiếu trổ tài
- Thông thường các em hay chọn những câu chuyện đã được học trong sách giáo khoa chứ không phải là những câu chuyện mới lạ được biên soạn thành sách truyện đọc riêng Chính điều này đã giúp học sinh có nhiều thuận lợi trong việc nhớ và thuộc nội dung câu chuyện nhưng lại hạn chế về sự hứng thú,
sự hào hứng chờ đợi các tình tiết diễn biến và kết thúc của câu chuyện vì những câu chuyện này các em đã được học
Trang 82.2.3 Nguyên nhân
Tôi nhận thấy chất lượng tiết học kể chuyện của các em chưa cao là do những nguyên nhân sau:
- Kiến thức văn học, vốn từ ngữ, kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ (lời kể, giọng điệu, diễn cảm), hình thể (cử chỉ, điệu bộ, nét mặt, ánh mắt,…) còn hạn chế
- Bản thân học sinh chưa ham học nên chưa chú trọng tích lũy vốn từ, rèn luyện kỹ năng
- Chưa chú trọng việc tự học, tự đọc sách để học tập lời hay, ý đẹp
- Chưa biết cách liên kết câu, ý, đoạn, bài làm cho câu chuyện kể bị rời rạc, không hấp dẫn người nghe
- Do phương pháp dạy của giáo viên vẫn còn ảnh hưởng theo lối dạy cũ chưa linh hoạt thay đổi hình thức, phương pháp, xử lí tình huống nảy sinh,… khiến học sinh thụ động tiếp thu, giáo viên chưa phát huy được học sinh
- Các em chưa nắm chắc yêu cầu của đề bài
- Do điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị của nhà trường còn hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu giảng dạy và học tập
2.3 Những giải pháp hỗ trợ học sinh phát huy tính tích cực trong kể chuyện ở lớp 4:
2.3.1 Nắm vững phương pháp, giảng dạy
Giáo viên cần giảng dạy đúng đặc trưng bộ môn là kể chuyện chứ không phải đọc truyện, giảng văn hay là làm bài tập Khi dạy, người giáo viên phải hướng dẫn các em kể lại bằng ngôn ngữ, cử chỉ, điệu bộ Biết dựa vào các tranh
vẽ để nhớ lại nội dung từng đoạn của câu chuyện Thực hiện kể chuyện giúp các
em rèn luyện tổng hợp nhiều kĩ năng như: Kỹ năng ghi nhớ, kỹ năng kể chuyện
và kỹ năng nói trước đông người, kỹ năng đóng vai theo nội dung truyện Khi kể chuyện phải diễn tả ý của mình sao cho lời lẽ chân thật, chặt chẽ, chính xác, giàu cảm xúc, hấp dẫn người nghe
2.3.2 Biết đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học
Chúng ta đã biết đặc điểm tư duy của học sinh tiểu học còn mang tính trực quan cụ thể, nó được chuyển dần từ trực quan cụ thể sang trừu tượng, khái quát
Vì thế khi dạy giáo viên cần chú ý đến các đồ dùng trực quan, phát huy tối đa vai trò của thiết bị dạy học Dạy tốt phân môn kể chuyện, rèn kĩ năng kể chuyện tốt ở các em, giáo viên sẽ tạo điều kiện tốt cho sự phát triển năng khiếu ở học sinh tạo điều kiện ươm mầm cho những nhân tài mai sau Trong giai đoạn ở tiểu học, nếu các em được nghe và học kể chuyện đầy đủ thì các em được bồi dưỡng nhận thức, tình cảm, được làm giàu vốn từ ngữ và phát triển tư duy, đặc biệt là
Trang 9tư duy hình tượng, góp phần làm cho tuổi thơ của các em thêm thú vị, nhiều màu săc, ý nghĩa
2.3.3 Chuẩn bị đồ dùng, thiết bị
a) Chuẩn bị một số dụng cụ hoá trang sắm vai đơn giản, dễ làm: Thực tế
chúng ta thấy, tiết học nào giáo viên, học sinh có chuẩn bị dụng cụ học tập thì tiết học đó hết sức sôi nổi Dụng cụ hoá trang góp phần quan trọng trong việc gây hứng thú cho học sinh kể và gây sự chú ý theo dõi của người xem Chỉ cần thay đổi một vài kiểu dáng nho nhỏ cũng đã tạo được niềm hứng khởi rất lớn cho bạn được đóng vai kể và giúp người xem bớt nhàm chán
b)Tranh, ảnh phóng to: Theo chương trình sách giáo khoa, đa số các câu
chuyện đều được kể theo tranh, mỗi bức tranh sẽ tương ứng với nội dung của một đoạn truyện Tranh ảnh là đồ dùng trực quan cần thiết cho tất cả các môn học, đặc biệt là phân môn kể chuyện Giáo viên sử dụng tranh vẽ để minh hoạ cho nội dung truyện, làm cho lời kể mẫu của mình sinh động và hấp dẫn hơn Vì vậy, giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ tranh vẽ thể hiện nội dung, diễn biến câu chuyện Học sinh dựa vào tranh 5 để gợi nhớ lại nội dung câu chuyện, vừa là công cụ làm cho việc thể hiện lại câu chuyện thêm sinh động và hấp dẫn
4 Tác phong sư phạm của giáo viên
Trong tiết dạy giáo viên cần gần gũi, nhẹ nhàng và trực tiếp theo dõi giúp
đỡ các em với thái độ niềm nở Đặc biệt là đối với môn kể chuyện thì vấn đề này giáo viện lại càng phải quan tâm hơn Vì trong mỗi tiết kể chuyện thường có không ít em có thói quen rụt rè , ngại nói sẽ nói nhỏ và nói ấp a ấp úng, diễn đạt kém Những lúc này nếu giáo viên có nét mặt nhăn nhó, khó chịu thì lại càng cho các em rụt rè hơn và thậm chí còn hoảng sợ không nhớ đến nội dung chuyện
và lần sau sẽ không dám kể nữa Nếu khi kể chuyện nối tiếp đoạn trong nhóm những học sinh trung bình không nhớ được nội dung thì giáo viên nhẹ nhàng gợi
mở cho học sinh những câu hỏi gợi ý… Dần dần giúp các em tự tin, mạnh dạn hơn Tác phong sư phạm của giáo viên là yếu tố quan trọng trong việc tiếp xúc,
tổ chức học tập và truyền thụ kiến thức cho học sinh
5 Tạo không khí thoải mái, tự nhiên cho tiết học
Tổ chức cho học sinh khởi động vào đầu tiết học vừa tạo không khí dễ chịu giữa cô và trò, vừa khơi dậy những kiến thức có sẵn của học sinh có liên quan cần thiết đến câu chuyện sắp kể Giáo viên chỉ cần cho học sinh làm khởi động đơn giản như trò chơi " Xem hành động đoán nhân vật" hoặc khởi động bằng cách thi sắp xếp tranh đúng và nhanh theo trình tự câu chuyện hay thi tìm những bài thơ, bài hát, bài văn liên quan đến nội dung câu chuyện…Sẽ giúp cho tiết học diễn ra tự nhiên, thoải mái, nhẹ nhàng hơn
6 Luyện kể chuyện phân biệt lời nhân vật
Giáo viên cần tiến hành luyện cho học sinh đọc diễn cảm trong bước luyện đọc phân vai Việc này có vai trò rất quan trọng trong việc luyện cho học
Trang 10sinh kể phân vai Học sinh biết kể giọng phù hợp với từng nhân vật trong truyện
và giúp học sinh dễ thuộc nội dung câu chuyện, thuộc lời của mỗi nhân vật hơn Trước hết giáo viên cho học sinh luyện đọc phân vai theo theo nhóm Sau đó cho học sinh đọc thi trước lớp
7 Kể chuyện kết hợp hài hoà giữa giọng kể và ánh mắt, động tác, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt
Có câu “Ánh mắt là cửa sổ tâm hồn” quả đúng không sai Ánh mắt của người kể có vai trò rất quan trọng trong kể chuyện, nó là yếu tố cơ bản để làm cho người kể tạo dựng được câu chuyện có hồn Nếu biết kết hợp hài hoà giữa ánh mắt với động tác, điệu bộ, cử chỉ, nét mặt thì câu chuyện kể mới sống động, hấp dẫn, thu hút được người xem Muốn làm được điều này đòi hỏi người kể phải nhập vai, phải hoà mình vào câu chuyện Vì vậy người kể phải hiểu rõ tâm trạng vui buồn, hay tức giận, day dứt,…của mỗi nhân vật trong từng đoạn chuyện, trong cả câu chuyện Học sinh cần tìm hiểu về mỗi quan hệ giữa các nhân vật trong truyện với nhau Để tiết dạy kể chuyện thành công thì giáo viên cần dặn dò học sinh về nhà đọc kĩ bài và tìm hiểu tính cách của từng nhân vật, chuẩn bị kĩ cho bài học
8 Chú trọng rèn luyện giọng kể diễn cảm
Luyện kỹ năng kể lại câu chuyện diễn cảm là một nhiệm vụ hết sức quan trọng, nó vừa hình thành những phẩm chất, nhân cách vừa góp phần phát triển tư duy, ngôn ngữ, đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh
9 Thực hiện sắm vai phải thường xuyên, khoa học
Trong quá trình giảng dạy phân môn kể chuyện, giáo viên phải thường xuyên tổ chức cho học sinh sắm vai khi có bài học phù hợp (kể cả lúc có người
dự giờ hay không có người dự giờ) Tuy thời gian đầu sẽ khó khăn vì các em còn nhỏ nhưng dần dần sẽ quen với cách đóng vai và sẽ trở thành nhu cầu học tập của các em Giáo viên không cung cấp trước lời nói của nhân vật, để các em
tự tìm lấy Giáo viên không bày sẵn các tình huống mà để các em dựa vào câu chuyện xử lý các tình huống đó Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của các em
10 Phát huy học sinh, giúp học sinh kể sáng tạo
Giúp học sinh kể sáng tạo là một yêu cầu cao, tương đối khó đối với học sinh Nhưng làm được điều này thì câu chuyện kể không những trở nên sinh động hơn mà còn làm giàu thêm vốn từ cho học sinh Đặc biệt đối với những câu chuyện kể có yêu cầu kể phân vai dựng lại câu chuyện thì điều này lại là yếu
tố hết sức quan trọng Để luyện được cho học sinh biết kể sáng tạo đòi hỏi giáo viên phải có hệ thống câu hỏi gợi mở, dẫn dắt tỉ mỉ, đồng thời trong quá trình học sinh kể, giáo viên yêu cầu học sinh theo dõi bạn kể phải tìm ra được những
8 chi tiết nào sáng tạo trong lời kể, trong điệu bộ, trong cử chỉ, của bạn Đồng thời có thể đưa ra những ý kiến của bản thân làm mới câu chuyện