Trong thời đại ngàynay, khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão, công cuộc xây dựng quê hươngđổi mới từng ngày, vì vậy tri thức giảng dạy ở trong nhà trường phải là nhữngkiến thức cơ bản
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KHOA HỌC
CHO TRẺ LỚP 5 - 6 TUỔI KHU CỘNG THÀNH
TRƯỜNG MẦM NON PHƯỢNG NGHI
Người thực hiện: Đới Thị Thành Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Phượng Nghi SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA NĂM 2021
Trang 21 Mở đầu 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 Nội dung của sáng kiến 2
2.1 Cơ sở lí luận 2
2.2 Thực trạng của vấn đề 4
2.3 Các biện pháp để giải quyết vấn đề 5
2.3.1 Lựa chọn nội dung để xây dựng kế hoạch, hệ thống câu hỏi phù hợp đặc điểm khả năng của trẻ 5
2.3.2 Tăng cường công tác làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo, phong phú để cho trẻ hoạt động 6
2.3.3 Lựa chọn phương pháp, hình thức linh hoạt sáng tạo khi tổ chức, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được hoạt động trải nghiệm 8
2.3.4 Lồng ghép, tích hợp khám phá khoa học vào các hoạt động học 10
2.3.5 Tích hợp hoạt động khám phá khoa học vào mọi lúc mọi nơi 12
2.3.6 Phối kết hợp với cha mẹ trẻ và tổ chức, tạo cơ hội cho trẻ trải nghiệm qua các trò chơi thực nghiệm 13
2.4 Hiệu quả của sáng kiến 16
3 Kết luận, kiến nghị 17
3.1 Kết luận 17
3.2 Kiến nghị 18
Tài liệu tham khảo 20 DANH MỤC
Trang 31.1 Lí do chọn đề tài
Trẻ em là chủ nhân tương lai tươi sáng của đất nước Trong thời đại ngàynay, khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão, công cuộc xây dựng quê hươngđổi mới từng ngày, vì vậy tri thức giảng dạy ở trong nhà trường phải là nhữngkiến thức cơ bản, hiện đại, sát thực tiễn, dùng làm chìa khóa để mở cánh cửakhoa học, là cái vốn mà thế hệ trẻ có thể vận dụng vào cuộc sống, tiếp tục họclên, tự bồi dưỡng và tiếp thu các quá trình đào tạo tiếp theo trong suốt cuộc đời.Vậy việc trang bị những kiến thức phổ thông cho các cháu là một việc làm vôcùng quan trọng nhằm góp phần xây dựng đất nước phồn vinh
Bác Hồ - vị lãnh tụ vô vàn kính yêu của dân tộc ta đã từng nói:
“Trẻ em hôm nay - Thế giới ngày mai”.
Xuất phát từ lời dạy của Bác, Đảng và nhà nước ta rất quan tâm đến vị trícủa giáo dục mầm non trong chiến lược: “Phát triển nguồn lực con người” Vậylàm thế nào để phát triển nguồn lực và thực hiện được lời dạy của Bác?
Chính vì vậy giáo dục Mầm non là bậc học đầu tiên và vô cùng quan trọngtrong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục Mầm non thực hiện nhiệm vụ nuôidưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ 6 tháng tuổi đến sáu tuổi Mục tiêu của giáodục Mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hìnhthành những yếu tố đầu tiên của nhân cách
Như vậy chúng ta thấy rằng giáo dục mầm non có tầm quan trọng rất lớnđối với đời sống con người nhất là các hoạt động giáo dục trong trường mầmnon mà đặc biệt là hoạt động khám phá khoa học Chúng ta hầu ai ai cũng biếtđến câu hát quen thuộc, thân quen“ Xung quanh chúng ta có bao điều kỳ lạ, mà
ta mới biết chẳng được bao nhiêu Vậy có thể nói rằng, thế giới xung quanh trẻchứa đựng biết bao nhiêu điều mới lạ hấp dẫn Ngay trong những điều tưởngnhư bình thường, giản dị ấy thì đối với trẻ mẫu giáo là phát hiện ra những điềuhết sức lý thú và mới mẽ Con người và cảnh vật xung quanh trẻ đều khoác lênmình một màu sắc, xúc cảm mạnh mẽ đối với trẻ Trẻ dễ ngạc nhiên, dễ bị lôicuốn vào những bài thơ, câu đố, những trò chơi, những vật thật thế giớixung quanh xinh động là vậy, thích thú là vậy Vì thế trẻ luôn có niềm khao khátkhám phá, tìm hiểu về chúng Vậy cho trẻ khám phá khoa học mang lại nguồnbiểu tượng vô cùng phong phú, đa dạng, xinh động, đầy hấp dẫn với trẻ thơ,cung cấp cho trẻ vốn hiểu biết những gì xung quanh mình, từ môi trường tựnhiên (cỏ cây, hoa lá) đến môi trường xã hội (công việc của mỗi người trong xãhội, mối quan hệ của con người với nhau) và trẻ hiểu biết về chính bản thânmình Chính khám phá thế giới xung quanh đã mang lại cho trẻ những điều tốtđẹp và đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục và hình thành nhâncách trẻ Giúp trẻ phát triển toàn diện về 5 mặt Đức - Trí - Thể - Mĩ - Lao động.Mặt khác đất nước ta ngày càng phát triển do vậy con người cần phải năngđộng sáng tạo để phù hợp với sự phát triển của nó Muốn được như vậy trẻ MầmNon là những công dân tý hon tương lai của đất nước phải là những con ngườinăng động và sáng tạo Đặc biệt là trẻ 5- 6 tuổi nhận thức, tư duy, ngôn ngữ và
Trang 4tình cảm xã hội gần như hoàn thiện Khám phá khoa học qua nền giáo dục làgóp phần không nhỏ vào việc phát triển thế hệ trẻ
Bên cạnh những ý nghĩa của việc cho trẻ khám phá khoa học có nhữngđóng góp to lớn thì việc cho trẻ khám phá khoa học trong trường mầm non đanggặp một số tồn tại sau: Về cơ sở vật chất còn thiếu, giáo viên chưa sáng tạotrong việc tổ chức, tổ chức hoạt động dạy trẻ chưa hứng thú chưa lấy trẻ làmtrung tâm, tổ chức các hoạt động còn độc lập, tách rời, mang nặng cung cấp kiếnthức cho trẻ, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo ở trẻ, chưabiết tạo môi trường để trẻ được học tập, tham quan khám phá ở mọi lúc mọi nơi Chính vì vậy là một giáo viên đứng lớp 5 tuổi tôi luôn băn khoăn trăn trởlàm thế nào để trẻ có đầy đủ kiến thức về thế giới xung quanh và chuẩn bị tốt
cho trẻ bước vào lớp 1 Vậy nên tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “ Biện pháp nâng
cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻ lớp 5 - 6 tuổi khu Cộng Thành trường mầm non Phượng Nghi
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Các biện pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động khám phá khoa học cho trẻlớp 5-6 tuổi
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp dùng lời
- Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan
- Phương pháp thực hành trải nghiệm
- Phương pháp phân tích xử lí số liệu
- Phương pháp nêu gương khích lệ
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
2 Nội dung của sáng kiến 2.1 Cơ sở lí luận.
Như chúng ta đã thấy thế giới xung quanh ta rất bao la rộng lớn Nó baogồm tất cả sự vật, hiện tượng, cây cỏ, con vật, các vấn đề về tự nhiên và xã hội.Chúng ta không thể đi đến tất cả mọi nơi, không thể tận mắt nhìn thấy hết thảycác sự vật, hiện tượng nhưng con người luôn có khát vọng muốn được khám phátìm hiểu thế giới xung quanh ta, đó chính là môi trường sống của con người Nólại là một kho tàng kiến thức vô tận ảnh hưởng tới sự tồn tại và phát triển củacon người, cho nên con người luôn có nhu cầu khám phá thế giới xung quanh
Trang 5thông qua các hoạt động để có thể có những hiểu biết về thế giới, cải tạo thế giớinhằm phục vụ chính cuộc sống của con người.
Nhu cầu tìm hiểu, khám phá về thế giới xung quanh của con người đãxuất hiện ngay từ khi còn nhỏ Từ khi trẻ ra đời đã muốn ngắm nhìn xung quanhnhư khi chỉ mới 2 tháng tuổi trẻ đã hứng thú đưa mắt nhìn theo những quả bóngbay xanh – đỏ treo trước mắt và tò mò đưa tay với, Càng lớn, nhu cầu đó càngtăng lên bằng việc bắt chước giọng điệu người lớn (thích mặc quần áo, đeo dépcủa mẹ…), làm những công việc của người lớn, đối với trẻ 5 - 6 tuổi kinhnghiệm sống đã nhiều hơn có trẻ liên tục hỏi những câu hỏi về thế giới xungquanh như: “Tại sao lại có trời ? gió ở đâu đến? con sinh ra như thế nào? ”Chính là lúc nhu cầu khám phá thế giới xung quanh của trẻ càng cao Nhưng vìtrẻ nhỏ chưa có vốn sống, vốn kinh nghiệm, sự trải nghiệm còn ít, trẻ chưa tự khám phá về thế giới xung quanh nên người lớn phải giúp đỡ trẻ, phải tổ chức,hướng dẫn trẻ tham gia vào các hoạt động nhằm cho trẻ làm quen, khám phá vềmôi trường xung quanh Khi trẻ được làm quen với thế giới xung quanh sẽ giúptrẻ tích lũy được kiến thức, kĩ năng về tự nhiên và xã hội, giúp trẻ được pháttriển về các mặt
Qua các kết quả nghiên cứu tâm lý khẳng định rằng trẻ 5-6 tuổi diễn ramạnh mẽ nhất về tâm lý Tư duy ngôn ngữ của trẻ phát triển gần như hoàn thiện.Trong quá trình sống trẻ tích lũy được nhiều kinh nghiệm và trẻ 5-6 tuổi đã xuấthiện sự tự nhận thức ở trẻ Trẻ ở tuổi này lĩnh hội các biểu tượng khái quát về sựvật hiện tượng hiểu được mối quan hệ và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng Nếuđược giáo dục một cách đúng đắn trẻ không những chỉ lĩnh hội tri thức về sựvật, hiện tượng xung quanh, mà còn học được cách tiếp cận đối tượng, cách thứckhám phá sự vật hiện tượng trong thế giới xung quanh Chính quá trình khámphá môi trường đã tạo điếu kiện để trẻ phát triển thể chất, thẩm mỹ, đạo đức vàlao động Hướng dẫn trẻ khám phá khoa học là phương thức hoạt động gắn bógiữa giáo viên và trẻ nhằm tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với thế giới xungquanh Để trẻ thích ứng với môi trường, nhận thức về môi trường, tích cực thamgia cải tạo môi trường thỏa mãn nhu cầu khám phá và phát triển bản thân Đểgiúp trẻ làm tốt vai trò chủ thể của quá trình khám phá thế giới xung quanh giáoviên cần: Cho trẻ khám phá và nhận ra những nét đặc trưng của vật sống, đồ vật
và những sự vật, hiện tượng quan sát được bằng cách sử dụng các giác quan mộtcách thích hợp; Cho trẻ xem xét những nét giống nhau và khác nhau của các sựvật, hiện tượng; Cho trẻ quan sát, xem xét, phỏng đoán các sự vật hiện tượngxung quanh; Dành thời gian cho trẻ tự khám phá, trải nghiệm và chia sẻ, bày tỏ
ý kiến của mình; Khích lệ trẻ suy nghĩ về những gì chúng đang nhìn thấy, đanglàm và phát triển những suy nghĩ, ý tưởng của mình và quan tâm đến môi trườngxung quanh; Sử dụng câu hỏi gợi mở để giúp trẻ phát triển suy nghĩ của mình;Cho phép trẻ được hoạt động và làm những công việc phục vụ cho bản thân trẻ
Vì những công việc đó có thể sẽ là những bài học và trải nghiệm tốt cho trẻ vềkhoa học;Tạo cho trẻ môi trường hoạt động khám phá khoa học phong phú, hấpdẫn với các đồ dùng, đồ chơi, các nguyên vật liệu khác nhau Vậy khám phá
Trang 6khoa học với trẻ nhỏ là quá trình tích cực tham gia hoạt động thăm dò, tìm hiểuthế giới tự nhiên.
2.2 Thực trạng của vấn đề.
Đầu năm học tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp 5 – 6 tuổi KhuCộng Thành với số trẻ là 26 trẻ, như vậy trong quá trình thực hiện nhiệm vụđược giao tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau
Bên cạnh những mặt thuận lợi còn có những khó khăn sau:
- Việc xây dựng lựa chọn nội dung vào công tác giảng dạy còn hạn chếchưa đạt hiệu quả
- Đồ dùng, đồ chơi chưa thật sự phong phú về chủng loại, chưa có nhiều
đồ chơi phát triển trí tuệ
- Việc xây dựng lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức, tạo cơ hội cho trẻđược trải nghiệm còn hạn chế
- Lồng ghép, tích hợp còn chưa khoa học để đưa vào các hoạt động học
- Tổ chức các hoạt động còn độc lập, tách rời, mang nặng cung cấp kiếnthức cho trẻ, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo ở trẻ, chưabiết tạo môi trường để trẻ được học tập, tham quan khám phá ở mọi lúc mọi nơi
- Một số ít cha mẹ trẻ chưa quan tâm đến việc chăm sóc giáo dục con emmình, chưa nắm rõ quan điểm giáo dục hiện nay, giáo dục trẻ ở gia đình mangtính áp đặt và thiếu làm gương tốt cho trẻ noi theo
Trước khi thực hiện đề tài, tôi đã làm khảo sát đối với trẻ đạt kết quả như sau:
Bảng khảo sát kết quả đầu năm học 2020 - 2021
Nội dung khảo sát ST
Kết quả Đạt Chưa đạt
Trang 7Qua bảng khảo sát trên tôi thấy hiệu quả của hoạt động khám phá khoa học của trẻ còn thấp, kỹ năng so sánh, phân loại, phát hiện ra cái mới
lạ, hành động, kỹ năng sống và khả năng giao tiếp còn hạn chế
2.3 Các biện pháp để giải quyết vấn đề
2.3.1 Lựa chọn nội dung để xây dựng kế hoạch, hệ thống câu hỏi phù hợp đặc điểm khả năng của trẻ
* Lựa chọn nội dung để xây dựng kế hoạch
Xây dựng kế hoạch là một biện pháp quan trọng trong quá trình thực hiệnnhững việc cần làm của người giáo viên Việc lập kế hoạch giáo dục giúp chogiáo viên thực hiện mục tiêu giáo dục đầy đủ, có hệ thống, giúp giáo viên dựkiến trước nội dung, thời gian để tổ chức các hoạt động một cách hiệu quả
Kế hoạch là cơ sở để thống nhất mọi hoạt động Giáo viên phải hình dungđược rõ ràng công việc sắp phải làm và hoàn toàn chủ động công việc trongnhóm, lớp, đồng thời đưa các hoạt động vào nề nếp
Có thể nói hoạt động học nào giáo viên cũng cần nắm bắt được đề tài đưa
ra ở các chủ đề xem có phù hợp với khả năng nhận thức của lớp mình chưa?Nếu không phù hợp giáo viên có thể nghiên cứu, xây dựng lại và thông qua buổihọp chuyên môn đề xuất, thống nhất các đề tài phù hợp với chủ đề, phù hợp vớitrẻ của lớp mình Để việc xây dựng kế hoạch được chính xác, phù hợp với nhậnthức và khả năng của học sinh, ngay từ đầu năm học tôi đã lựa chọn các đề tàiphù hợp với từng chủ đề, phát huy từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Dựavào thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vềquy định sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình giáo dục mầm nontheo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25/7/2009
Ngoài ra tôi còn dựa vào nội dung giáo dục cho từng độ tuổi (trongchương trình giáo dục mầm non), căn cứ vào khả năng, hứng thú của trẻ, điềukiện nhóm lớp, nhu cầu, mong muốn của cha mẹ trẻ muốn trẻ có những kiếnthức, kỹ năng nào để phù hợp với điều kiện sống của trẻ trong cộng đồng để xácđịnh mục tiêu phù hợp khả năng, kinh nghiệm sống của trẻ, đáp ứng được yêucầu của chương trình, phù hợp với vùng miền, với trường lớp của tôi
Nhờ vào việc xây dựng kế hoạch sát với tình hình thực tế nên khi thựchiện rất phù hợp, trẻ có những giờ khám phá khoa học vừa sức, hứng thú, sángtạo và đạt kết quả cao
* Xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp đặc điểm khả năng của trẻ
Sau khi đã lưa chọn nôi dung phù hợp để xây dựng kế hoạch thì yếu tốgiúp cho trẻ hứng thú hoạt động hiệu quả và tích cực là hệ thống câu hỏi của côđưa ra cho trẻ Vì quá trình đặt và trả lời là hoạt động hai chiều của cô và trẻ,thông qua các câu hỏi của cô trẻ trả lời nhằm giúp trẻ khám phá những đặc điểm,cấu tạo, công dụng của các sự vật hiện tượng xung quanh Ngoài ra việc đặt câuhỏi là một trong mười chiến lược dạy học giúp trẻ em có trí tuệ phát triển bìnhthường đạt được thành công trong học tập Với ý tưởng dạy học kiến tạo giáoviên cần dạy học bằng cách hỏi Hiện nay, trong quá trình tổ chức các hoạt độnghọc từ giới thiệu bài, tổ chức hoạt động, củng cố bài giáo viên đã chú ý đến
Trang 8cách đặt câu hỏi và khuyến khích trẻ biết hỏi Vậy nên việc đặt câu hỏi cần cómột kỹ thuật quan trọng.
Câu hỏi đặt ra phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ ở nhóm lớpmình, ngắn gọn, dễ hiểu, rõ ràng Đặt ra nhiệm vụ giáo dục trí tuệ và đòi hỏi mọitrẻ phải thực hiện Mỗi câu hỏi phải chứa đựng suy nghĩ, không nên đặt các câuhỏi chỉ trả lời có hoặc không Câu hỏi phải kích thích sự tư duy, hứng thú họctập của trẻ, kích thích trẻ khám phá, tìm tòi Trình tự câu hỏi phải dựa trên logictri thức cần khai thác với đặc trưng riêng của đối tượng và dựa vào các phươngtiện trực quan được sử dụng trong quá trình khảo sát đối tượng
Chính nhờ vào sự linh hoạt sáng tạo và đặt câu hỏi theo hệ thống khoa họcđảm bảo yêu cầu đối với trẻ mà khi tiến hành giờ học khám phá khoa học nào trẻ lớptôi cũng nắm bắt và phân loại tốt những sự vật hiện tượng đã được cô dạy
2.3.2 Tăng cường công tác làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo, phong phú để cho trẻ hoạt động
Như chúng ta đã biết tư duy của trẻ đi từ trực quan hành động đến tư duytrừu tượng Vậy muốn một giờ học đạt kết quả tốt thì đồ dùng, đồ chơi là mộtphần quan trọng không thể thiếu trong giờ dạy
Đồ dùng đồ chơi là người bạn không thể thiếu trong các trò chơi của trẻ
và là nguồn vui của trẻ thơ, là những phương tiện để trẻ vui chơi, là những đồvật cụ thể giúp trẻ cầm, nắm dễ dàng…giúp trẻ tìm hiểu khám phá thế giới xungquanh, làm quen với những đặc điểm, tính chất của nhiều đồ vật khác nhau, biếtđược công dụng của chúng trong sinh hoạt và trong lao động của con người, còn
là phương tiện giúp trẻ phát hiện ra những mối quan hệ giữa người với ngườitrong xã hội và dần dần biết nhập vào những mối quan hệ đó Đồ dùng, đồ chơicòn có tác dụng thúc đẩy, hình thành và phát triển các chức năng tâm lý, gópphần hình thành nhân cách ở trẻ
Vai trò và ý nghĩa của đồ chơi thật to lớn và sâu sắc, là nhu cầu tự nhiênkhông thể thiếu đối với cuộc sống tinh thần đối với mỗi đứa trẻ Đồ dùng, đồchơi được lựa chọn đúng đắn sẽ thúc đẩy hoạt động trí tuệ của trẻ em Có những
đồ chơi giúp phát triển các cơ quan thụ cảm, những đồ chơi mô phỏng các đồ vậtgiúp trẻ nắm được hình dáng, cấu tạo, công dụng và phương thức sử dụng Cónhững đồ chơi thôi thúc trẻ tập nói, phát triển ngôn ngữ và làm phong phú thêmvốn từ Những đồ chơi lắp ráp hay phương tiện giao thông giúp trẻ rèn luyện cácthao tác trí tuệ như phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại, làm phát triển tưduy ở trẻ thơ một cách hoàn thiện
Chính vì thế mà đồ dùng, đồ chơi cần phải đẹp, phong phú, sáng tạo, mới
mẻ, đảm bảo sự an toàn tuyệt đối, đảm bảo vệ sinh, dễ sử dụng thì hoạt độnghọc sẽ đạt được 50% hiệu quả của sự thành công Đặc biệt là những loại đồ dùng
tự làm, luôn thực tế, sinh động và bám sát với yêu cầu của hoạt động học nênchắc chắn sẽ hấp dẫn trẻ hơn so với những loại đồ dùng mua sẵn Hiểu đượcđiều này nên tôi đã mang hết khả năng của mình để làm ra những loại đồ dùng,
đồ chơi phong phú, nhiều chủng loại Tôi gom nhặt những loại phế liệu như vảivụn, miếng gỗ, bìa cát tông, giấy xốp, vỏ sữa chua… Từ nguyên vật liệu trên tôi
Trang 9đã làm ra những chú gà chú vịt, các cây xanh, con lợn, con công, các vườn rau,vườn hoa rất đẹp….Từ những thứ tưởng chừng như vô tri vô giác ấy nhưng bằng
sự chịu khó, mày mò, suy nghĩ của những cô giáo mầm non đã tạo cho nó một
vẻ đẹp, và thổi vào đó cái hồn để thu hút sự chú ý, hứng thú của trẻ
Ví dụ: Chủ đề “Thế giới thực vật tết và mùa xuân” Nhánh “ Một số loại rau”.
Tôi đã chuẩn bị những nguyên vật liệu: Gỗ, xốp, keo nến, bìa cát tông…Tôi vẽ hình lá cây cho trẻ cắt theo đường viền sau đó tôi dùng keo dán vàxếp tạo thành hình rau bắp cải, su hào, cà rốt, cây xanh … Để làm sa bàn kíchthích hứng thú vào bài cho trẻ
Hình ảnh đồ dùng đồ chơi tự tạo chủ đề thực vật
Ví dụ: Chủ đề “Thế giới động vật”: Nhánh động vật nuôi trong gia đình
tôi đã tận dụng những nguyên vật liệu như gỗ, xốp, vải vụn, vỏ sữa chua … Đểlàm các con vật làm sa bàn gây hứng thú cho trẻ vào bài và quan sát
Đặc biệt, trẻ ở độ tuổi này rất thích tự tìm tòi, khám phá những điều mới
lạ trong cuộc sống, qua thao tác với đồ chơi, trẻ sẽ tích lũy thêm kinh nghiệm vàhiểu biết nhiều hơn Nếu trong một giờ học, cô không sử dụng đồ dùng trựcquan thì sẽ không thu hút được sự chú ý của trẻ và trẻ chóng chán, khiến chấtlượng dạy và học không cao Đồ dùng trực quan là một minh họa sinh động đểgiúp trẻ chú ý và tiếp thu một cách nhanh chóng nội dung vấn đề cô cần truyềnđạt Đồ chơi tự tạo là dụng cụ học tập đơn giản dễ dàng phục vụ hoạt động chơi
mà học của trẻ, cách thức chơi với đồ chơi và những đồ chơi mà trẻ thích phảithay đổi theo sự phát triển của trẻ Càng có nhiều cách để trẻ chơi với một đồchơi thì trẻ càng học được nhiều
Với những đồ dùng, đồ chơi được phát và tự làm tôi đã sử dụng tối đatrong hoạt động dạy khám phá khoa học, tôi thấy trẻ rất hào hứng, hứng thú học,trẻ hiểu biết nhiều, quan sát rất tốt, so sánh và phân loại cũng rất rõ ràng, rànhmạch, ngôn ngữ rất phát triển, Tư duy của trẻ cũng nhanh và chính xác hơn Trong suốt một khoảng thời gian cố gắng thì số lượng đồ dùng tương đốinhiều đủ để phục vụ cho các hoạt động học làm quen với khám phá khoa học.Với cả một kho tàng đồ dùng phong phú như vậy sẽ góp một phần không nhỏ
Trang 10làm lên sự thành công của các hoạt động dạy, cũng như nâng cao chất lượng củahoạt động khám phá khoa học cho trẻ 5 tuổi
2.3.3 Lựa chọn phương pháp, hình thức linh hoạt sáng tạo khi tổ chức, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được hoạt động trải nghiệm.
Như chúng ta đã biết chương trình giáo dục Mầm non xây dựng thực hiệntheo hướng mở phù hợp với các mức độ theo từng độ tuổi Để giờ hoạt độngkhám phá khoa học có hiệu quả cao người giáo viên cần phải có sự linh hoạtsáng tạo trong hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ Ngoài ra với đặc điểm tâm lýcủa trẻ mầm non “Học bằng chơi, chơi mà học” và tư duy của trẻ đi từ tư duytrực quan hành động đến tư duy trừu tượng Chính vì vậy trẻ tri giác các sự vậthiện tượng qua các hình ảnh, vật thật Nên khi tổ chức cho trẻ tri giác quan sátcác sự vật hiện tượng dưới nhiều hình thức khác nhau thì trẻ hứng thú học tập vàtiếp thu bài học tốt hơn Bằng kinh nghiệm giảng dạy của bản thân tôi thấy nếumột hoạt động học đơn thuần cô chỉ cung cấp kiến thức cô đưa tranh ra cho trẻquan sát, đàm thoại và cung cấp kiến thức cho trẻ thì hoạt động học trẻ học buồnchán, trẻ không tập trung Trên cơ sở đó tôi dùng các thủ thuật vào bài khácnhau, phù hợp với từng đề tài, ở từng chủ đề để gây được hứng thú cho trẻ Lựachọn hình thức tổ chức tạo tâm thế thoải mái, không gò ép trẻ, mọi phương phápđưa ra phù hợp với kỹ năng, với nhận thức của trẻ, phát huy tính tích cực chủđộng ở trẻ Tạo điều kiện cho trẻ học qua vui chơi, qua trải nghiệm, tìm tòi khámphá khoa học, hình thành và rèn luyện kỹ năng cho trẻ
Khi tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ, giáo viên dùng thủ thuậttạo tình huống gây hứng thú cho trẻ bằng nhiều cách: Tham quan mô hình, tổchức hội thi, kết hợp các trò chơi và bố trí sắp xếp chỗ ngồi cho trẻ với đội hình
có thể là theo tổ, theo nhóm, theo hình chữ U, hay kết hợp tạo ý thức lao độngnhẹ cho trẻ qua việc trẻ cầm đồ dùng về chỗ ngồi để thực hiện
Ví dụ: Với chủ đề “Bản thân” Đề tài “ Một số bộ phận trên cơ thể”.
Tôi cho trẻ hát và vận động bài “Nào chúng ta cùng tập thể dục” tròchuyện cùng trẻ rồi vào bài
Nhưng đến chủ đề “Thế giới động vật” Đề tài “Một số con vật nuôi tronggia đình” Tôi cho trẻ đi tham quan trang trại chăn nuôi của bác nông dân để giớithiệu bài
Qua đó tôi thấy nếu cho trẻ tự khám phá trẻ sẽ rất hứng thú, kiến thức đếnvới trẻ nhẹ nhàng mà khắc sâu phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, để trẻkhông đánh mất cái tôi của mình
Ngoài việc lựa chọn hình thức tổ chức thực hiện thì bản thân luôn luôn đềcao thực hiện tốt việc lấy trẻ làm trung tâm khi tổ chức cho trẻ hoạt động Bởi vìtrẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đã có ý thức rõ về những ý nghĩ, tình cảm của mình, tráchnhiệm đối với hành vi, trẻ đã biết phân tích tổng hợp không chỉ dừng lại ở đồvật, hình ảnh mà ngay cả ở từ ngữ Bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp dạy trẻtôi luôn thực hiện nghiêm túc và có hiệu quả trong việc dạy học lấy trẻ làm trungtâm Với mục tiêu lấy trẻ làm trung tâm, xem trẻ là chủ thể của quá trình nhậnthức, dưa trên sự hiểu biết, hứng thú nhu cầu của trẻ mà ta đưa ra nội dung bài
Trang 11dạy, kiến thức sao cho phù hợp với trẻ Hình thức tổ chức hoạt động học đadạng, phong phú tuỳ vào sự sáng tạo của giáo viên để hoạt động học trở lên nhẹ
nhàng, không gò bó, áp đặt trẻ theo đúng tính chất: “Học mà chơi, chơi bằng học”
của trẻ mầm non Khi tổ chức cho trẻ hoạt động khám phá khoa học cô tạo tìnhhuống để kích thích trẻ giải quyết thực hiện nhiệm vụ một cách tích cực Biệnpháp này cô cần thực hiện như sau:
Ví dụ: Chủ đề “Thế giới thực vật – tết và mùa xuân”
Đề tài: “Các loại quả”
Tôi tổ chức như sau:
- Gây hứng thú:
+ Tôi tổ chức hình thức hội thi cho 3 đội giới thiệu đội mình
+ Đội quả cam “Nào cùng nhau đến tham gia hội thi, đội tôi có cái tên làđội cam sành”
+ Đội quả chuối: “Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi caoChúng tôi làng rất tự hào
Chuối xanh chuối chín hòa vào hội thiĐứng trên lớp học an toàn
Xin mời 2 đội cho 1 tràng pháo tay”
+ Đội quả xoài “ve vẻ vè ve
Bài vè giới thiệuĐội tôi chính hiệu
Là chú xoài laiSinh tố là xoàiThơm ngon bổ dưỡng”
- Quan sát và đàm thoại:
+ Phần giới thiệu 3 đội rất ấn tương ban tổ chức tặng cho 3 đội mỗi đội 1phần quà xin mời đội trưởng nhận quà chúng mình cùng về chỗ khám phá xemban tổ chức tặng cho các đội quà gì nhé Để biết được điều đó, cô và các concùng khám phá nhé! Cho trẻ đi nhẹ nhàng về chỗ ngồi
+ Cô lần lượt cho từng đội 1 lên khám phá quà
+ Đội quả xoài khám phá quả cam Bác nông dân tặng đội quả xoài quả gì? + Ai có nhận xét gì về quả cam?
+ Quả cam như thế nào? (trẻ sẽ tự nhận xét hình dáng, màu sắc, mùi vịcủa quả cam)
+ Cô bổ quả cam cho trẻ quan sát và nếm
+ Con vừa được ăn quả gì? Hãy nói về miếng quả mà mình được ăn (trẻ
tự nêu lên cảm nhận và phỏng đoán của mình)
+ Cô lần lượt cho trẻ khám phá hết các loại quả đã chuẩn bị và cho trẻ tựnhận xét theo suy nghĩ của mình Cô là người khái quát lại cho trẻ khắc sâu hơnkiến thức
