Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành

Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

HỒ VĂN HUY

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG

VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THEO HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - NĂM 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

HỒ VĂN HUY

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG

VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THEO HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGÔ QUANG SƠN

HÀ NỘI - NĂM 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn này là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi Các

số liệu và tài liệu được trích dẫn trong luận văn là trung thực Kết quả nghiên cứu này không trùng với bất kì công trình nào đã được công bố trước đó

Tôi chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình

Hà nội, tháng 9 năm 2021

Tác giả luận văn

Hồ Văn Huy

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn thạc sĩ “Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành”, tôi xin bày tỏ sự cảm kích

đặc biệt tới thầy PGS.TS Ngô Quang Sơn – người đã bằng tất cả tâm huyết

để tận tình hướng dẫn và theo dõi sát sao trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học Đồng thời, thầy cũng là người luôn cho tôi những lời khuyên vô cùng quý giá về kiến thức chuyên môn, hỗ trợ tối đa cho tôi trong nghiên cứu giúp cho quá trình hoàn thành luận văn được nhanh chóng

và hiệu quả nhất Một lần nữa, tôi xin gửi lời cảm ơn đến thầy bằng tất cả tấm lòng và sự biết ơn của mình

Xin chân thành cảm ơn Phòng sau đại học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập

Sau cùng, tôi xin tỏ lòng biết ơn đến cha mẹ, người thân và bạn bè đã luôn bên cạnh ủng hộ, động viên tôi trong cuộc sống cũng như trong thời gian hoàn thành luận văn thạc sĩ

Mặc dù đã cố gắng hết khả năng của mình, song chắc hẳn luận văn không thể tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót Kính mong nhận được những góp ý quý báu của Quý Thầy, Cô và Hội đồng để đề tài được hoàn thiện hơn nữa và có ý nghĩa thiết thực áp dụng trong thực tiễn cuộc sống Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 9 năm 2021

Tác giả luận văn

Hồ Văn Huy

KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

CNXH Chủ nghĩa xã hội

GDQP&AN Giáo dục quốc phòng và an ninh

GDQP&GDTC Giáo dục quốc phòng và giáo dục Thể

chất GDQP&TC Giáo dục quốc phòng và Thể chất

QP&AN Quốc phòng và an ninh

XHCN Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ viii

DANH MỤC PHỤ LỤC x

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Giả thuyết khoa học 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của đề tài 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 6

1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước 7

1.2 Các khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Quản lý dạy học ở các trường đại học 10

1.2.2 Dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành 12

1.2.3 Quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành 18

1.2.4 Môn học Giáo dục Quốc phòng và an ninh ở các trường đại học 19

1.3 Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát

triển năng lực thực hành ở các trường Đại học 23

1.3.1 Dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 23

1.3.2 Nội dung quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành ở các trường Đại học 24

1.4 Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 27

1.4.1 Tác động từ tình hình quốc tế, trong nước và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ 27

1.4.2 Tác động từ nội dung, chương trình dạy học trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo 28

1.4.3 Tác động từ chất lượng giảng dạy của giảng viên và hoạt động quản lý của đội ngũ cán bộ các cấp trong Nhà trường 28

1.4.4 Tác động từ cơ sở vật chất sư phạm đảm bảo cho hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường đại học 29

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 31

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH 32

2.1 Khái quát về Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh 32

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 32

2.1.2 Hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh 32

2.2 Khái quát về tổ chức khảo sát thực trạng 34

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 34

2.2.2 Nội dung khảo sát 34

2.2.3 Phương pháp khảo sát 34

2.3 Thực trạng dạy học và quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành 34

2.3.1 Thực trạng dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh 34

2.3.2 Thực trạng quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành 41

2.4 Đánh giá chung về thực trạng 57

2.4.1 Mặt mạnh và nguyên nhân 57

2.4.2 Mặt yếu và nguyên nhân 58

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 60

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MÌNH THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH 61

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 61

3.1.1 Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu 61

3.1.2 Nguyên tắc bảo đảm tính thực tiễn 61

3.1.3 Nguyên tắc bảo đảm tính hiệu quả 61

3.1.4 Nguyên tắc bảo đảm tính khả thi 62

3.2 Biện pháp quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành 62

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ, giảng viên và sinh viên trong quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 62

3.2.2 Biện pháp 2: Quản lý đổi mới xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nội dung, chương trình, kế hoạch dạy học môn Giáo dục quốc phòng và

an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 66

3.2.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 69

3.2.4 Biện pháp 4: Đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh của giảng viên theo hướng phát triển năng lực thực hành 73

3.2.5 Biện pháp 5: Quản lý chặt chẽ cơ sở vật chất sư phạm phục vụ dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh 76

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 78

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất79 3.3.1 Mục đích, nội dung, phương pháp khảo nghiệm 79

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp đã đề xuất 81

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 83 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 88

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 89

1 Kết luận 89

2 Khuyến nghị 90

2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 90

2.2 Đối với Vụ Giáo dục Quốc phòng 90

2.3 Đối với Ban Giám hiệu Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh 91

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

PHỤ LỤC 97

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ

Bảng 2 1 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về mức độ thực hiện các hình thức tổ chức dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh 37 Bảng 2 2 Kết quả khảo sát sinh viên về mức độ thực hiện các hình thức tổ chức dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh 38 Bảng 2 3 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về mức độ thực hiện công tác kiểm tra đánh giá dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường 40 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát sinh viên về mức độ thực hiện công tác kiểm tra đánh giá dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường 41 Bảng 2.5 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về mức độ thự hiện các nội dung quản lý mục tiêu dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 43 Bảng 2.6 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về mức độ thực hiện các nội dung quản lý nội dung chương trình dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 45 Bảng 2.7 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về mức độ thực hiện quản lý việc thực hiện chương trình của giảng viên 46 Bảng 2.8 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về việc lập kế hoạch của của giảng viên 47 Bảng 2.9 Kết quả khảo sát mức độ quản lý việc chuẩn bị giảng dạy của giảng viên 49 Bảng 2.10 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về hoạt động quản lý giờ giảng và sinh hoạt chuyên môn 51 Bảng 2.11 Kết quả khảo sát cán bộ quản lý, giảng viên về hoạt động quản lý đổi mới phương pháp dạy học 53 Bảng 2.12 Quản lý các phương pháp kiểm tra, đánh giá ở Trung tâm 54

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát cán bộ, giảng viên về mức độ ảnh hướng của các yếu tố đến quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 55 Bảng 2.14 Kết quả khảo sát sinh viên về mức độ ảnh hướng của các yếu tố đến quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành 56

Biểu đồ 3.1: Tính cấp thiết của các biện pháp đã đề xuất 78 Biểu đồ 3.2: Tính khả thi của các biện pháp đã để xuất 80 Biểu đồ 3.3: Mối tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 81

Phụ lục 4: Kết quả trưng cầu ý kiến sinh viên…………

Phụ lục 5 : Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi…

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân Trong điều kiện bảo vệ đất nước trong thời bình, để thực hiện được phương sách “bảo vệ Tổ quốc từ xa” đòi hỏi Đảng, Nhà nước phải thực hiện tốt công tác giáo dục quốc phòng - an ninh cho các đối tượng trong đó có học sinh, sinh viên Từ đó, hoạt động giáo dục quốc phòng và

an ninh cho sinh viên luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm và luôn gắn chặt với thực tiễn yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc trong từng thời kỳ cách mạng Chính phủ ban hành Nghị định số 15/2001/NĐ-CP ngày 01/05/2001 về Giáo dục quốc phòng Trong Nghị định này đã xác định rõ vị trí, tính chất của công tác Giáo dục quốc phòng và an ninh là một bộ phận của nền giáo dục quốc gia, có ý nghĩa quan trọng trong chiến lược đào tạo con người mới ở nước

ta Năm 2007, thực hiện Chỉ thị số 12 - CT/TW ngày 03 tháng 05 năm 2007 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng, an ninh trong tình hình mới; môn học Giáo dục quốc phòng được chính thức đổi tên thành môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh (lồng ghép kiến thức giáo dục an ninh trong giáo dục quốc phòng) Giáo dục quốc phòng

và an ninh đã thực sự đi vào cuộc sống, trở thành một nội dung quan trọng để công dân phát huy trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc, ngày 19/06/2013, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành “Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh” (Luật số: 30/2013/QH13) khẳng định cơ sở pháp lý và tầm quan trọng của công tác Giáo dục quốc phòng và an ninh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đối với Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh góp phần đào tạo, bồi dưỡng nên nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đáp ứng yêu cầu sinh viên ra trường trở thành một công dân “vừa hồng vừa

chuyên”, có những kiến thức, kỹ năng cơ bản về quốc phòng an ninh để luôn sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc khi cần Thực tế, tại trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh công tác quản lý dạy học môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh trong thời gian qua được quan tâm đúng mức từ khâu lập kế hoạch đến tổ chức thực hiện, chỉ đạo lãnh đạo và kiểm tra đánh giá Từ đó, chất lượng dạy và học môn giáo dục quốc phòng và an ninh được nâng lên rõ rệt, sinh viên khi hoàn thành khóa học đều nắm được những kiến thức cơ bản về Giáo dục quốc phòng và an ninh Tuy nhiên, công tác quản lý hoạt động dạy học môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành còn có nhiều hạn chế như: Vai trò của chủ thể quản lý giáo dục trong quản lý hoạt động dạy học của giảng viên

và sinh viên chưa phát huy hết trách nhiệm; Công tác xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nội dung, chương trình, kế hoạch dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh còn nặng lý thuyết chưa chú trọng các kỹ năng thực hành quân sự cho sinh viên; Chỉ đạo đổi mới phương pháp, hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh chưa chú trọng gắn với phát triển năng lực thực hành của người học nên giảng viên vẫn thiên về lý thuyết ít chú trọng rèn luyện năng lực thực hành; Cơ sở vật chất sư phạm và việc quản lý nề nếp chế độ, xây dựng ý thức học tập và tự học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên chưa chặt chẽ nên ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng thực hành của sinh viên Do vậy, đặt ra yêu cầu khách quan là phải xác định các biện pháp quản lý hoạt động dạy học một cách khoa học, có tính khả thi, phù hợp và thống nhất nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

Xuất phát từ các lý do trên, tác giả chọn vấn đề: “Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành” làm đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu khái quát lý luận, đánh giá thực trạng về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành Từ đó, đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Khái quát cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và

an ninh ở các trường đại học theo hướng phát triển năng lực thực hành

- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng và

an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng

phát triển năng lực thực hành

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

4.2 Ðối tượng nghiên cứu

Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành

5 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành Mọi vấn đề nghiên cứu phải dựa trên cơ sở của

lý luận giáo dục và quản lý giáo dục trong Nhà trường

- Phạm vi về khách thể điều tra nghiên cứu: Cán bộ quản lý, giảng viên, sinh viên đang học tập công tác tại Trường Đại học công nghiệp Thành phố

Hồ Chí Minh

- Phạm vi về thời gian nghiên cứu: Các số liệu, tài liệu nghiên cứu điều tra khảo sát từ năm từ 2017 đến nay

6 Giả thuyết khoa học

Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh đã được thực hiện, đạt được một số kết quả nhất định song còn nhiều bất cập Nếu chọn lựa, đề xuất và áp dụng một số biện pháp quản lý phù hợp với điều kiện của Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành cho sinh viên Nhà trường

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014, các văn kiện có liên quan của Đảng và Nhà nước về định hướng phát triển giáo dục và đào tạo và hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành

- Nghiên cứu các văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Quốc phòng có liên quan đến hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát sư phạm

Quan sát hoạt động hàng ngày để tìm hiểu công tác quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Điều tra cán bộ quản lý, giảng viên nhằm tìm hiểu công tác quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

- Phương pháp phỏng vấn sâu

Trò chuyện, trao đổi với giảng viên, cán bộ quản lý, cán bộ lãnh đạo để nắm thông tin về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Nghiên cứu hồ sơ, các báo cáo về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh của cán bộ giảng viên

- Phương pháp khảo nghiệm

Đây là phương pháp khảo sát lại kết quả đã nghiên cứu, qua đó đo độ chính xác của nội dung nghiên cứu với thực tiễn Đối với đề tài này tác giả tiến hành khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã được đề xuất

7.3 Phương pháp thống kê toán học:

Sau khi tổng hợp được các số liệu, thông tin thì tác giả sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý

8 Cấu trúc của đề tài

Kết cấu của luận văn gồm: Phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, các công trình đã công bố, tài liệu tham khảo và phụ lục Phần nội dung gồm 3 chương: Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng

và an ninh ở các trường đại học theo hướng phát triển năng lực thực hành Chương 2 Thực trạng quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành

Chương 3 Biện pháp quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng phát triển năng lực thực hành

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

Khi có sự phân công lao động xã hội thì quản lý bắt đầu manh nha ra đời Trong các mặt quản lý đó có quản lý dạy học và quản lý dạy học được xem

là quá trình xã hội đặc thù

Tác giả T.Makiguchi (Nhật Bản) vào nữa đầu thế kỷ XX đã nêu lên lý thuyết về quá trình hình thành phát triển của giáo dục, đi cùng với sự phát triển đó thì vai trò của người dạy cũng có nhiều bước thay đổi trong quá trình dạy học Trong lý thuyết này tác giả cho rằng dạy học trong bối cảnh mới phải chú trọng hướng vào người học, biến quá trình dạy học thành quá trình tự học

và xem sự tiến bộ của người học là mục đích của giáo dục Xu hướng này hoàn toàn phù hợp với quá trình đổi mới giáo dục ở các nước trên thế giới hiện nay Ngày nay, với sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo trở thành nhân tố cốt lõi thay thế con người trong nhiều hoạt động, sự bùng nổ thông tin và mạng Internet kết nối toàn cầu Với bối cảnh mới đó, tư tưởng giáo dục của T.Makiguchi vẫn còn giữ nguyên giá trị và được tiếp tục kế thừa phát triển mạnh mẽ gắn với bối cảnh cải cách giáo dục hiện nay

Đối với hoạt động giáo dục cũng như quản lý hoạt động Giáo dục quốc phòng và an ninh ở các nước thực hiện như sau: Ở Trung Quốc, khi quân nhân đi diễn tập thì sinh viên các trường đại học đến các đơn vị quân đội học giáo dục quốc phòng 2 tháng Các đơn vị quân đội trở thành Trung tâm giáo dục quốc phòng và hoạt động giáo dục quốc phòng được quản lý

như huấn luyện các quân nhân Đối với giáo dục quốc phòng, Malaixia thành lập 41 Trung tâm giáo dục quốc phòng các trung tâm này đều do tư nhân quản lý Hàng năm, tất cả công dân từ 18 đến 25 tuổi phải đến các Trung tâm giáo dục quốc phòng học 3 tháng, giảng viên các trường đại học giảng phần lý thuyết, các sĩ quan giảng phần thực hành Ở Singapore, hàng năm, tất cả công dân từ 18 đến 25 tuổi phải đến các Trung tâm giáo dục quốc phòng học 3 tháng, các trung tâm này do Bộ Quốc phòng quản lý Ở

Mỹ, Luật giáo dục quốc phòng có từ năm 1958, với mục tiêu giáo dục là: Yêu đất nước, biết phục tùng, trọng đoàn thể, chịu cống hiến Giáo dục quốc phòng không thực hiện đại trà ở tất cả các trường mà bằng 2 cách:

Thiếu sinh quân từ năm 1910, công dân từ 8-18 tuổi tự nguyện phục vụ, hiện có 4 triệu nam và 3 triệu nữ thiếu sinh quân Sĩ quan dự bị 600 trường

đại học có trung đoàn huấn luyện Sĩ quan dự bị không quân, kinh phí do nhà nước bảo đảm 100%

Như vậy, trên thế giới cách thức tổ chức quản lý hoạt động Giáo dục quốc phòng và an ninh tương đối khác nhau nhưng nhìn chung các nước đều quan tâm đến công tác quản lý hoạt động giáo dục quốc phòng và an ninh từ rất sớm nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm công dân với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc

1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước

Ở nước ta, trong những năm gần đây, đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục đào tạo nói chung và đổi mới phương pháp dạy học nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu trong đó có những nhà giáo dục học, tâm lý học như Trần Hồng Quân, Phạm Minh Hạc, Phan Trọng Luận, Vũ Văn Tảo, Đỗ Đình Hoan, Trịnh Xuân Vũ, Phạm Viết Vượng, Đặng Thành Hưng, Ngô Quang Sơn đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới quản lý nội dung dạy học theo hướng nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy học sinh làm trung tâm trong hoạt động dạy học

Đối với hoạt động giáo dục cũng như quản lý hoạt động Giáo dục quốc phòng và an ninh, đã có nhiều đề tài các cấp, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, sách tham khảo, bài báo khoa học nghiên cứu về vấn đề này Một số bài viết trên các tạp chí, đề tài nghiên cứu khoa học trong nước có liên quan tới vấn

đề nghiên cứu:

Lê Văn Nghệ (2011), “ Nghiên cứu đề xuất giải pháp đồng bộ hóa công tác quốc phòng ở các trường đại học, cao đẳng và trung tâm Giáo dục quốc phòng – an ninh sinh viên”, Đề tài khoa học cấp Bộ, Mã số B2009-18-16NV

Trong đề tài này, tác giả phân tích rõ lý luận về quốc phòng, giáo dục quốc phòng ở các trường đại học, cao đẳng đi sâu phân tích đặc điểm và các nhân tố tác động đến công tác quốc phòng ở các trường cao đẳng, đại học nhất là hoạt động Giáo dục quốc phòng và an ninh Trên cơ sở đó, đánh giá thực trạng công tác quốc phòng nhất là công tác giáo dục quốc phòng ở các trường Từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm đồng bộ hóa công tác quốc phòng ở các trường cao đẳng, đại học và Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh sinh viên, trong đó tập trung vào đồng bộ hóa hoạt động Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên các trường

Nguyễn Nhứt (2004), “Nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng toàn dân trong giai đoạn hiện nay”, Đề tài khoa học, Quân khu 7 Trong đề tài

này, tác giả đi vào khái quát cơ sở lý luận về giáo dục quốc phòng và giáo dục quốc phòng toàn dân; lý luận về nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng toàn dân Trên cơ sở lý luận đó, tác giả đánh giá hoạt động giáo dục quốc phòng toàn dân tập trung vào các địa phương trên địa bàn Quân khu 7 Từ đó tác giả đề cuất 6 giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng toàn dân, trong đó giải pháp có tính chất động lực là nâng cao nhận thức của các đối tượng tham gia giáo dục quốc phòng toàn dân

Nguyễn Văn Vọng (số 2/2021): “Giáo dục quốc phòng - an ninh cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn mới”, Tạp chí Đại học và giáo dục

chuyên nghiệp Trong bài viết này, tác giả đi vào khái quát bối cảnh đất nước trong điều kiện quốc tế và khu vực mới Xác định vị trí, vai trò của công tác GDQP&AN đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, đánh giá thực trạng hoạt động Giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên trong thời gian vừa qua, phân tích rõ những nguyên nhân của hạn chế, khuyết điểm tập trung vào các nguyên nhân chủ quan Từ đó đề xuất các biện pháp góp phần nâng cao chất lượng Giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên trong thời gian tiếp theo chú trọng vào nâng cao nhận thức các đối tượng, hoàn thiện nội dung chương trình, giáo trình tài liệu; bồi dưỡng giáo viên; củng cố các trung tâm và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và tang cường đầu tư cho Giáo dục quốc phòng và an ninh

Nguyễn Nghĩa (số 27/2002): “Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng trong các trường phổ thông ở Hà nội hiện nay”, Tạp chí Giáo

dục Trong bài viết này, tác giả nghiên cứu và đề xuất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng ở các trường phổ thông Hà Nội với các giải pháp trọng tâm là: Tăng cưỡng sự lãnh đạo của tổ chức Đảng các cấp; đẩy mạnh đổi mới nội dung, chương trình, hình thức, phương pháp giáo dục sao cho thiết thực; tăng cường bỗi dưỡng và bổ sung đội ngũ giáo viên; bảo đảm tốt các chế độ chính sách cho giáo viên dạy môn giáo dục quốc phòng; đổi mới cơ chế điều hành một cách linh hoạt qua đó nâng cao chất lượng dạy và học môn học ở các trường phổ thông

Hà Nội

Tác giả Nguyễn Thành Công (quý II, năm 2012), “Thực trạng, giải pháp nâng cao chất lượng môn học giáo dục quốc phòng – an ninh cho học sinh, sinh viên tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng - an ninh Đà Nẵng”, Tạp chí Dân quân

tự vệ - Giáo dục quốc phòng Trong bài báo này, tác giả khái quát lý luận về giáo dục, chất lượng Giáo dục quốc phòng và an ninh Trên cơ sở lý luận đó, đánh giá thực trạng chất lượng Giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng-an ninh Đà Nẵng, tuy có nhiều ưu điểm song còn

nổi lên không ít khuyết điểm trong đó nổi bật lên là chất lượng thực hành của học sinh, sinh viên còn hạn chế Từ đó, tác giả đề xuất 4 giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên ở Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Đã Nẵng trong bối cảnh mới

Như vậy mặc dù đã có nhiều công trình tiếp cận ở các khía cạnh khác nhau nghiên cứu về nâng cao chất lượng Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học Tuy nhiên, nhìn tổng thể thì cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào đề cập đến các biện pháp Quản

lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành phù hợp với điều kiện thực tế của Trung tâm giáo dục Quốc phòng và Thể chất, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý dạy học ở các trường đại học

- Quản lý

Quản lý là thuật ngữ được hiểu theo những khía cạnh khác nhau, tùy theo góc độ tiếp cận nghiên cứu đối tượng Do vật, mỗi lĩnh vực tiếp cận, mỗi khoa học khác nhau có nhưng quan niệm khác nhau về quản lý Thuật ngữ

“quản lý” thường được hiểu theo những cách khác nhau tuỳ theo góc nhìn

khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu

Theo Từ điểm Tiếng Việt thì “ Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” hoặc “Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định (Trung tâm từ điển học, 2008, trang 991) Trong các khái niệm này mới chỉ ra sự cần thiết phải có quản lý khi có sự phối hợp hoạt động của nhiều người và mục đích của quản lý, chưa chỉ ra phương thức tiến hành quản lý Điều này có nghĩa là tổ chức có trước quản lý

Dưới góc độ quản lý và tổ chức học Peter Ferdinand Drucker cho rằng quản lý phải có trước tổ chức khi đưa ra định nghĩa sau “Quản lý là hoạt động đặc biệt để biến một đám đông không có tổ chức thành một nhóm hoạt động

có hiệu quả và mục tiêu”

Dưới góc độ quản trị, Fayol cho rằng “quản lý tức là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra” (Viện Nghiên cứu và Đào tạo về quản lý,

2008, trang 59) Ngược với các quan điểm trên, Fayol xem trọng cách thức

tiến hành hoạt động quản lý vì ông tin tưởng, nếu có cách thức quản lý tốt chắc chắn sẽ giúp tổ chức đạt được mục tiêu mong muốn

Dưới góc độ chính trị, “quản lý được xem là phương thức tốt nhất để đạt được mục tiêu chung của một nhóm người, một tổ chức, một cơ quan, hay nói rộng hơn là một nhà nước” (Đặng Quốc Bảo, 1999, trang 186)

Như vậy, ta có thể hiểu quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động của chủ thể quản lý đối vứi đối tượng quản lý một cách có định hướng, có tổ chức, có kế hoạch theo những yêu cầu nhất định nhằm phát huy tối đa hiệu

quả thực hiện của đối tượng quản lý Vì thế, mỗi chủ thể tương ứng với khách thể và mục tiêu đưa ra khác nhau sẽ có phương thức quản lý khác nhau, cũng

như bối cảnh xã hội và mức độ đầy đủ của các nguồn lực cũng là các yếu tố chi phối đến hoạt động quản lý

- Dạy học ở trường đại học

Theo Từ điển Tiếng Việt thì dạy là “truyền đạt lại tri thức hoặc kỹ năng một cách có phương pháp” hay “làm cho biết điều phải trái, biết cách tu dưỡng và đối xử” còn học được định nghĩa là “thu nhận kiến thức, luyện tập

kỹ năng do người khác truyền lại” hoặc “đọc đi đọc lại, nghiền ngầm cho nhớ” (Trung tâm từ điển học, 2008, trang 314) Như vậy, ta có thể khái quát dạy học là hoạt động truyền thụ và lĩnh hội tri thức và kỹ năng một cách có phương pháp giữa người dạy và người học Đối với trường đại học thì dạy học nhằm mục tiêu:

1 Đào tạo nhân lực: Đối với trường đại học tập trung đào tạo nhân lực trình độ cao; tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ phục

vụ nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng và an ninh

2 Mục đích dạy học: Bảo đảm cho người học phát triển toàn diện, có tri thức, kỹ năng, trách nhiệm với nghề nghiệp trong tương lai; nắm bắt được tiến

bộ khoa học tương xứng với trình độ đào tạo; có khả năng tự học, tự thích nghi

và tinh thần tự lập, có ý thức phục vụ nhân dân (Luật giáo dục năm 2019) Với mục tiêu này nên dạy học ở đại học khác về chất so với dạy học ở các cấp học phổ thông, nghĩa là hoạt động dạy của người thầy chủ yếu là định hướng người học tìm tòi kiến thức, phát triển các kỹ năng còn học chủ yếu là

tự học dưới sự định hướng của người thầy

- Quản lý dạy học ở các trường đại học

Đi từ cách tiếp cận trên, luận văn quan niệm: Quản lý dạy học ở các trường đại học là quá trình tác động có định hướng, có tổ chức, có kế hoạch

và hệ thống của chủ thể quản lý đến hoạt động truyền thụ và lĩnh hội tri thức

và kỹ năng một cách có phương pháp ở các trường đại học nhằm hình thành các phẩm chất và năng lực cho người học trên cơ sở phát huy tối đa tính tích cực, chủ động của người học và vận dụng những quy luật chung của xã hội cũng như quy luật của quá trình giáo dục phù hợp với tâm lý người học

Quá trình quản lý phải dựa trên những thông tin về tình trạng của đối tượng hình thành một môi trường phát huy một cách hiệu quả các tiềm năng, các cơ hội của cá nhân và tổ chức để đạt được mục tiêu đã đề ra Bên cạnh đó,

mỗi chủ thể tương ứng với khách thể và mục tiêu đưa ra khác nhau sẽ có

phương thức quản lý khác nhau Ngoài ra, bối cảnh xã hội và mức độ đầy đủ của các nguồn lực cũng là các yếu tố chi phối đến hoạt động quản lý

1.2.2 Dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành

a Quan niệm dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành

Theo Từ điển Tiếng Việt thì phát triển là “biến đổi hoặc làm cho biến đổi theo chiều hướng tăng, từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” (Trung tâm từ điển học, 2008, trang 953) hay phát triển là “mở mang” (Phan Việt Anh, 2003, trang 774) Nét đặc trưng của quá trình phát triển là cái mới ra đời trên cơ sở kế thừa cái cũ Nên trong từng lĩnh vực hoạt động để nhận biết sự phát triển phải căn cứ vào những dấu hiệu đặc trưng của

nó Để xác định một sự vật, hiện tượng phát triển đến đâu là ở trạng thái, trình

độ phát triển và tính quy định cao hơn về chất của nó

Khái niệm năng lực đã được nhiều tác giả đề cập đến cụ thể:

Theo từ điển Tiếng Việt thì năng lực là “khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó” hay “phẩm chất tâm sinh lý và trình độ chuyên môn tạo cho con người khả năng hoàn thành một hoạt động nào đó với chất lượng cao” (Trung tâm từ điển học, 2008, trang 816)

Tác giả Phạm Minh Hạc thì cho rằng “Năng lực là đặc điểm tâm lý cá nhân đáp ứng những đoài hỏi của hoạt động nhất định nào đó là điều kiện để thực hiện có kết quả hoạt động đó” (Phạm Minh Hạc, 2001, trang 38)

Tác giả Đặng Thành Hưng xem “Năng lực là thuộc tính cá nhân cho phép cá nhân thực hiện thành công hoạt động nhất định đạt được kết quả mong muốn trong điều kiện cụ thể” (Đặng Thành Hưng , 2014, trang 57)

Từ đó, năng lực được hiểu là tổ hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ, niềm tin,

ý chí, giá trị xã hội của cá nhân đảm bảo thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ trong tình huống cụ thể

Thực hành là “làm để áp dụng lý thuyết vào thực tế” hay “làm cho trở thành sự thật bằng những việc làm hoặc hành động cụ thể” (Trung tâm từ điển học, 2008, trang 1207) Theo ILO, năng lực thực hành là “ Sự vận dụng các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ để thực hiện các nhiệm vụ có hiệu quả theo những tiêu chuẩn nhất định của kinh tế” Thực hành là một hoạt động mang tính trải nghiệm, thông qua đó hình thành kĩ năng khám phá đối tượng thông qua quan sát, phân tích, xác định phương pháp, xây dựng quy trình, tìm cách biện giải để xác định bản chất khách quan đối tượng

Như vậy, thực hành là hoạt động của con người tác động vào thực tiễn dựa trên những hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân để đáp ứng nhu cầu cần tìm hiểu đối tượng Khi bàn về năng lực thực hành, Kim Jack-son trong cuốn

sách “Tiêu chuẩn năng lực cho các nhà đánh giá” đã chỉ ra khá đầy đủ “Năng lực thực hiện – thực hành bao gồm các đặc điểm về kiến thức, kỹ năng và sự

áp dụng các kiến thức, kỹ năng đó đạt tiêu chuẩn theo yêu cầu của sự thự thực hiện trong công việc” (Dự án Giáo dục kỹ thuật và Dạy nghề, 2004, trang 61) Như vậy, năng lực thực hành là việc vận dụng kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo

và thái độ để thực hiện một hoạt động nào đó trong công việc theo tiêu chuẩn nhất định đối với các công việc đó Quá trình hình thành năng lực thực hành gắn liền với việc luyện tập, rèn luyện một cách bền bỉ, kiên trì hàng ngày và một tiêu chuẩn năng lực thực hành thường có 5 thành phần chủ yếu sau:

- Sự thực hiện: công việc/kỹ năng mà người học cần thực hiện

- Điều kiện thực hiện: Ở đây đòi hỏi các thông tin, các công cụ, thiết bị

cũng như các nguồn lực cần thiết khác phải đầy đủ để người học rèn luyện

- Tiêu chuẩn (Các tiêu chí/tiêu chuẩn của sự thực hiện): các tiêu chí dùng

để xác định trình độ cần đạt được của sự thực hiện bao gồm các đặc tính của hành động/công việc, các yêu cầu về quá trình hoặc quy trình (như các quy định an toàn), các yêu cầu về thời gian và sự chuẩn xác

- Kiến thức và khả năng có liên quan: các kiến thức và khả năng mà

người người học cần có để thực hiện được công việc

- Đánh giá và lập hồ sơ: Đây là các phương pháp sẽ dùng để đánh giá sự

thực hiện công việc của người học và quy trình lập hồ sơ về kết quả đánh giá đó

Từ hướng tiếp cận trên, luận văn khái quát: Dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành là quá trình dạy học làm cho năng lực vận dụng các kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện các hoạt động (nhiệm vụ, công việc) trong nghề nghiệp theo các tiêu chuẩn đặt ra đối với từng nhiệm vụ, công việc của người học vận động theo hướng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Thực chất dạy học

theo hướng phát triển năng lực thực hành là phương thức dạy học dựa chủ yếu vào tiêu chuẩn NLTH quy định cho một nghề và dạy học theo các tiêu chuẩn

đó Quá trình dạy học này tập trung vào phát triển các năng lực thành phần của năng lực thực hành gồm:

- Dạy học hướng vào phát triển năng lực xác định vấn đề thực hành,

đề xuất câu hỏi nghiên cứu, người học nhận thức được vấn đề thực hành, đặt được câu hỏi cho vấn đề nghiên cứu thực hành và phân tích được vấn

đề cần thực hành

- Dạy học hướng vào phát triển năng lực lập kế hoạch thực hiện là khả năng xác định các mục tiêu cần đạt của nội dung thực hành, từ đó lựa chọn thiết bị, nguyên vật liệu, phương pháp thực hiện phù hợp và sắp xếp logic các bước thực hiện

- Dạy học hướng vào phát triển năng lực thực hiện kế hoạch thực hành gồm: các thao tác thực hành, quan sát; ghi chép số liệu, thu thập các thông tin theo yêu cầu, mục tiêu thực hành; phân tích dữ liệu thu được để rút ra kết luận

từ kết quả thực hành thu được

- Dạy học hướng vào phát triển năng lực viết báo cáo thu hoạch và đề xuất ý tưởng mới, đây là khả năng xây dựng mẫu báo cáo kết quả thực hành để trình bày, mô tả khoa học kết quả thu được, đề xuất cải tiến cho bài thực hành

b Đặc điểm dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành

- Dạy học theo định hướng đầu ra: Dạy học theo hướng phát triển năng

lực thực hành định hướng và chú trọng vào kết quả, đầu ra của quá trình dạy học Dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành quan tâm đến từng người học có thể làm được việc gì đó trong một tình huống nghề nghiệp nhất định theo tiêu chuẩn đề ra Trong dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành, một người được xem là có năng lực thực hành khi họ làm được việc gì

đó (điều này có liên quan tới nội dung chương trình dạy học) và có thể làm được những việc đó tốt như mong đợi (điều này có liên quan tới việc đánh giá kết quả học tập của người học dựa vào tiêu chuẩn nghề)

Trong dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành, người ta không quy định cứng nhắc về thời gian học, người học được phép tích luỹ tín chỉ về những gì đã học trước đó, không phải học lại những điều đã học một khi được công nhận là đã thông thạo, có khả năng thực hiện chúng theo tiêu chuẩn quy định

- Dạy và học theo hướng phát triển các năng lực thực hành

Do định hướng đầu ra nên muốn có một chương trình đào tạo theo hướng phát triển năng lực thực hành, trước tiên, phải xác định được các năng lực thực hành mà người học cần đạt; chúng được coi như là kết quả, đầu ra của quá trình đào tạo Sự thông thạo các năng lực thực hành thể hiện ở sự thực hiện được các công việc nghề nghiệp theo tiêu chuẩn đặt ra tương ứng với các cấp trình độ nghề

Trong quá trình xây dựng chương trình đào tạo, để xác định được các năng lực thực hành của người hành nghề, người ta phải tiến hành phân tích nghề thực chất là xác định mô hình hoạt động của người hành nghề, cụ thể

là xác định các nhiệm vụ, công việc mà người hành nghề phải thực hiện

trong quá trình lao động nghề nghiệp

Các năng lực thực hành sẽ được người học tiếp thu trong quá trình dạy học được trình bày dước dạng các thao tác thực hành nghề thực tế phải làm trong thực tiễn cũng như thái độ của cá nhân đó với công việc Các năng lực thực hành mà người học sẽ tiếp thu được công bố cho người học biết trước khi vào học

- Về tổ chức dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành phải được thiết kế và thực hiện sao cho:

+ Bảo đảm khi hoàn thành chương trình học tập người học thông thạo tất

cả các năng lực thực hành được xác định trong chương trình đào tạo không phụ thuộc vào thời lượng học tập

+ Tùy vào điều kiện của cá nhân, người học có thể học tập theo khă năng

và nhịp độ của mình không phụ thuộc vào người khác, nên người học có thể vào học và kết thúc khóa học ở những thời điểm khác nhau

+ Họ phải luôn có thông tin phản hồi cụ thể về sự hình thành năng lực thực hành của bản thân qua tiến trình học tập

+ Hồ sơ về kết quả học tập cần được lưu giữ, ghi chép cẩn thận Đồng thời người học cũng có thể chuyển đi học trường khác mà không cần học lại những năng lực thực hành mình đã được trang bị theo cơ chế tín chỉ

cứ cụ thể Sự thông thạo các năng lực thực hành thể hiện:

+ Họ phải thực hiện được công việc giống như người đã hành nghề thực thụ trong thực tiễn

+ Khi tiến hành đánh giá có thể đánh giá riêng rẽ từng người khi họ đã hoàn thành công việc

+ Khi đánh giá cần đánh giá toàn diện cả kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và

cả thái độ với nghề nghiệp

+ Các tiêu chuẩn đánh giá được xác định trên cơ sở yêu cầu tối thiểu mà người học cần có, bảo đảm khi hoàn thành chương trình người học có thể thực hiện ngay được công việc ở mức độ tối thiểu đó

+ Các tiêu chí và chỉ số kiểm tra đánh giá, cần được công khai trước để

người học tập trung rèn luyện

1.2.3 Quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành

Với các hướng tiếp cận trên đến đây tác giả quan niệm quản lý dạy học

theo hướng tiếp cận năng lực thực hành là: Quá trình tác động có định hướng,

có tổ chức, có kế hoạch và hệ thống của chủ thể quản lý đến hoạt động truyền thụ và lĩnh hội tri thức và kỹ năng một cách có phương pháp theo hướng làm cho năng lực vận dụng các kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện các hoạt động (nhiệm vụ, công việc) trong nghề nghiệp theo các tiêu chuẩn đặt ra đối với từng nhiệm vụ, công việc của người học vận động theo hướng tiến lên

từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Quá trình quản lý này tập trung vào các nhân tố:

- Về quản lí mục tiêu dạy học:

Công việc này thực hiện các nội dung: Quản lý quá trình xác định mục tiêu dạy học với yêu cầu mục tiêu phải được cụ thể hóa gắn với phát triển năng lực thực hành Quản lý việc tuân thủ mục tiêu đã xác định của các giảng viên khi tiến hành các họa động dạy Quản lý việc điều chỉnh mục tiêu trong quá trình dạy học, điều này nghĩa là mục tiêu đã xác định nhưng quá trình dạy học trong thực tiễn nếu có vấn đề gì bất cập có thể tiến hành điều chỉnh mục tiêu nhưng phải theo quy trình chặt chẽ

- Về quản lý nội dung dạy học:

Với nội dung quản lý này cần tập trung vào: Quản lý việc cụ thể hóa nội dung chương trình chung vào cơ sở giáo dục mình phù hợp với định hướng phát triển năng lực thực hành Quản lý việc tuân thủ nội dung chương trình dạy học đã xác định của các giảng viên Quản lý việc điều chỉnh nội dung chương trình dạy học, điều này nghĩa là nội dung chương trình đã xác định

nhưng quá trình dạy học trong thực tiễn nếu có vấn đề gì bất cập có thể tiến hành điều chỉnh nhưng phải theo quy trình chặt chẽ

- Về quản lý phương pháp dạy học:

Với nội dung quản lý này cần tập trung vào: Quản lý việc việc vận dụng các phương pháp dạy học sao cho phù hợp với định hướng phát triển năng lực thực hành cho người học Quản lý việc tuân thủ các phương pháp dạy học đã xác định của các giảng viên Quản lý việc điều chỉnh việc sử dụng các phương pháp dạy học trong thực tiễn dạy học của người dạy và người học

- Về quản lý công tác kiểm tra đánh giá:

Vì không thể quan sát trực tiếp được năng lực thực hành nên trong quản

lý dạy học cần phải xây dựng các tiêu chuẩn, tiêu chí, nghĩa là nó đo sự thực hiện hay thành tích của một cá nhân người học trong mối liên hệ so sánh với các tiêu chuẩn, tiêu chí chứ không có liên hệ so sánh gì với sự thực hiện hay thành tích của người khác

Tuy nhiên, quản lý dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành không nên đặt ra yêu cầu về thời lượng dành cho học tập bởi vì người học có thể học theo khả năng và nhịp độ của riêng mình, không phụ thuộc vào người khác, miễn là đủ thời gian để thông thạo được các năng lực thực hành, điều đó cho phép người học có thể vào học và kết thúc việc học ở các thời điểm khác nhau Mặt khác, dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành đặt trọng tâm vào việc giải quyết vấn đề, vào việc hình thành năng lực thực hành cho người học hơn là tập trung vào giải quyết nội dung chương trình

1.2.4 Môn học Giáo dục Quốc phòng và an ninh ở các trường đại học

a) Mục tiêu, yêu cầu và tổ chức dạy học môn học giáo dục quốc phòng

và an ninh

- Mục tiêu:

Tại Điều 12, Luật Gáo dục quốc phòng và an ninh chỉ rõ “Giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường cao đẳng nghề, cơ sở giáo dục đại học là môn

học chính khóa” Như vậy, đối với các trường đại học thì môn học giáo dục quốc phòng và an ninh là môn học chính khóa, tức là, môn học bắt buộc trong chương trình đào tạo chính khóa của các cơ sở giáo dục đại học

Về mục tiêu, khoản 2, điều 12 Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh xác định “Bảo đảm cho người học có kiến thức cơ bản về quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng và an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân;

bổ sung kiến thức về phòng thủ dân sự và kỹ năng quân sự; sẵn sang thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc” Cụ thể hóa mục tiêu này cho các cơ sở giáo dục đại học, Thông tư 05/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 18/3/2020 về Ban hành chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường trung cao sư phạm, cao đẳng sư phạm và cơ sở giáo dục đại học xác định “Sinh viên có kiến thức cơ bản về quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng và an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận

an ninh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; bổ sung kiến thức

về phòng thủ dân sự và kỹ năng quân sự; sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an bảo vệ Tổ quốc”

- Yêu cầu:

Đối với trường cao đẳng sư phạm và cơ sở giáo dục đại học yêu cầu sinh viên sau khi học xong chương trình Giáo dục quốc phòng và an ninh phải đảm bảo:

+ Có hiểu biết cơ bản về chủ trương, đường lối quốc phòng, an ninh của Đảng, Nhà nước về xây dựng nền QPTD, ANND, yêu chủ nghĩa xã hội

+ Nắm được kiến thức cơ bản về công tác quốc phòng và an ninh trong tình hình mới

+ Thành thạo điều lệnh đội ngũ từng người có súng, biết đội ngũ đơn vị;

có hiểu biết chung về các quân binh chủng trong quân đội nhân dân Việt

Nam; có hiểu biết ban đầu về bản đồ quân sự; biết cách phòng tránh địch tiến công hỏa lực bằng vũ khí công nghệ cao

+ Thực hiện được kỹ năng cơ bản về kỹ thuật chiến đấu bộ binh, chiến thuật từng người trong chiến đấu tiến công, phòng ngự và làm nhiệm vụ canh gác, biết sử dụng súng tiểu liên AK, lựu đạn

- Tổ chức dạy học:

Trong tổ chức dạy học thì “dạy và học tập trung tại Trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh hoặc trường cao đẳng nghề, cơ sở giáo dục đại học” (Điều 12, Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh) Hiện nay, ở các cơ sở giáo dục đại học môn học này được tổ chức học tập trung tại các Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh của các cơ sở giáo dục đại học, các trường Quân đội Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục đại học đảm bảo được điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, được Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng ý cho tự chủ dạy môn Giáo dục quốc phòng và an ninh thì cũng được tổ chức dạy học môn học này

b) Nội dung chương trình môn học

Theo Thông tư 05 /2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 18/3/2020 về Ban hành chương trình Giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường trung cấp, cao đẳng và cơ sở giáo dục đại học thì ở các cơ sở giáo dục đại học nội dung chương trình gồm 4 học phần với thời lượng 165 tiết, cụ thể:

Học phần 1 Đường lối quốc phòng an ninh của Đảng Cộng sản Việt Nam

Học phần này gồm 11 bài với thời lượng 45 tiết, nội dung tập trung vào: Nghiên cứu những quan điểm cơ bản có tính chất lý luận của Đảng về đường lối quân sự, bao gồm: quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh về chiến tranh, quân đội và bảo vệ Tổ quốc; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; xây dựng lực lượng Vũ trang nhân dân Việt Nam; kết hợp phát triển kinh tế, xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh và đối ngoại; những vấn đề cơ bản về lịch sử

nghệ thuật quân sự Việt Nam; xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng

dự bị động viên và động viên công nghiệp quốc phòng; xây dựng và bảo vệ chủ quyền biển, đảo, biên giới quốc gia trong tình hình mới; xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; những vấn đề cơ bản về bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội

Học phần 2 Công tác quốc phòng và an ninh

Học phần này gồm có 7 bài với thời lượng 30 tiết, nội dung tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản về nhiệm vụ nội dung công tác Quốc phòng

và An ninh của Đảng ta hiện nay, bao gồm: phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam; một số nội dung cơ bản về dân tộc, tôn giáo, đấu tranh phòng chống các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo chống phá cách mạng Việt Nam; phòng, chống vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường; phòng, chống vi phạm pháp luật về bảo đảm trật tự an toàn giao thông; phòng, chống một số loại tội phạm xâm hại danh dự, nhân phẩm người khác;

an toàn thông tin và phòng, chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng;

an ninh phi truyền thống và đấu tranh phòng chống các đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam

Học phần 3: Quân sự chung

Học phần này gồm có 8 bài với thời lượng 30 tiết, nghiên cứu các kiến thức chung về lĩnh vực quân sự cần thiết như: chế độ sinh hoạt, học tập, công tác trong ngày, tuần; chế độ nền nếp chính quy, bố trí trật tự nội vụ trong doanh trại; hiểu biết chung về các quân, binh chủng trong quân đội; điều lệnh đội ngũ từng người có súng; điều lệnh đội ngũ đơn vị; hiểu biết chung về bản

đồ địa hình quân sự; phòng tránh địch tiến công hỏa lực bằng vũ khí công nghệ cao; Ba môn quân sự phối hợp

Đây là những kiến thức nền tảng phục vụ cho rèn luyện chính quy, chấp hành kỷ luật trong môi trường quân sự Qua đó rèn luyện tác phong, ý thức tổ

chức kỷ luật cho sinh viên góp phần xây dựng phẩm chất nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa

Học phần 4: Kỹ thuật chiến đấu bộ binh và chiến thuật

Học phần này gồm có 5 bài với thời lượng 60 tiết, nghiên cứu những kỹ thuật và chiến thuật chiến đấu cơ bản của người chiến sĩ khi thực hiện nhiệm

vụ gồm: kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK; tính năng, cấu tạo, và cách sử dụng một số loại lựu đạn thường dùng ném lựu đạn bài 1; từng người trong chiến đấu tiến công và phòng ngự; từng người làm nhiệm vụ cảnh giới

1.3 Quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành ở các trường Đại học

1.3.1 Dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành

Vì dạy học theo hướng phát triển năng lực thực hành là phương thức dạy học dựa chủ yếu vào định hướng đầu ra nên muốn có một chương trình đào tạo theo hướng phát triển năng lực thực hành Trước tiên, phải xác định được các năng lực thực hành mà người học cần đạt; chúng được coi như là kết quả, đầu ra của quá trình đào tạo Sự thông thạo các năng lực thực hành thể hiện ở sự thực hiện được các công việc nghề nghiệp theo tiêu chuẩn đặt ra tương ứng với các cấp trình độ nghề Do vậy, dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành thực chất là dạy học hướng vào rèn luyện các năng lực thực hành các kỹ năng, kỹ xảo quân sự,

an ninh trong thực tiễn sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay nên quá trình dạy học này tập trung vào phát triển các năng lực thực hành sau:

- Năng lực thực hiện và xử lý được các tình huống quốc phòng và an ninh trong thực tiễn đời sống xã hội phù hợp với đường lối quốc phòng và

an ninh của Đảng Cộng sản Việt Nam như: biết tham gia phòng, chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đối với

cách mạng Việt Nam; đấu tranh phòng chống các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo chống phá cách mạng Việt Nam; biết phòng, chống

vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, bảo đảm trật tự an toàn giao thông; biết bảo đảm an toàn thông tin và phòng, chống vi phạm pháp luật trên không gian mạng

- Năng lực thực hành các nội dung quân sự chung như: thực hiện được các nề nếp chế độ quy định của quân đội; thành thạo điều lệnh đội ngũ từng người có súng, biết đội ngũ đơn vị; sử dụng được bản đồ quân sự để thực hiện một số nhiệm vụ trong quốc phòng và an ninh; biết cách phòng tránh địch tiến công hỏa lực bằng vũ khí công nghệ cao

- Năng lực thực hành các nội dung của kỹ thuật chiến đấu bộ binh và chiến thuật quân sự như: thực hiện được kỹ năng cơ bản về kỹ thuật chiến đấu bộ binh, biết sử dụng súng tiểu liên AK, ném lựu đạn trong chiến đấu; chiến thuật từng người trong chiến đấu tiến công, phòng ngự và làm nhiệm

vụ canh gác

Các năng lực thực hành này sinh viên sẽ tiếp thu trong quá trình dạy học và nó được trình bày dưới dạng công việc thực hành mà họ phải thực hiện ở những mức độ thuần thục nhất định theo chuẩn đầu ra đã được xây dựng Các năng lực thực hành mà người học sẽ tiếp thu được công bố cho người học biết trước khi vào học

1.3.2 Nội dung quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành ở các trường Đại học

- Quản lí mục tiêu, chuẩn đầu ra chương trình dạy học

Quản lí mục tiêu, chuẩn đầu ra chương trình dạy học là quản lí việc xác định mục tiêu dạy học và việc cụ thể hóa mục tiêu đó bằng nội dung, chương trình dạy học, cụ thể:

Quản lý quá trình xác định mục tiêu, chuẩn đầu ra chương trình dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh với yêu cầu mục tiêu phải gắn với phát

triển năng lực thực hành trong xử lý các tình huống quốc phòng và an ninh, trong thực hành các kỹ năng, kỹ xảo quân sự Quản lý việc tuân thủ mục tiêu, chuẩn đầu ra đã xác định của các giảng viên khi tiến hành các hoạt động dạy Quản lý việc điều chỉnh mục tiêu trong quá trình dạy học, điều này nghĩa là mục tiêu, chuẩn đầu ra đã xác định nhưng quá trình dạy học trong thực tiễn nếu

có vấn đề gì bất cập có thể tiến hành điều chỉnh mục tiêu nhưng phải theo quy trình chặt chẽ, gắn với thực tiễn hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng

và an ninh

- Quản lý nội dung chương trình dạy học

Quản lý việc cụ thể hóa mục tiêu dạy học thành nội dung chương trình dạy học phù hợp với định hướng phát triển năng lực thực hành Quản lý giảng viên về nội dung chương trình dạy học đã được xác định Quản lý nội dung dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh bao gồm toàn bộ hệ thống kiến thức quân sự, kỹ thuật, điều lệnh, các giá trị chuẩn mực, kỹ năng, kỹ xảo, cần trang bị cho sinh viên để góp phần hình thành ở các em những phẩm chất nhân cách cần thiết Quản lý việc điều chỉnh nội dung chương trình dạy học, điều này nghĩa là nội dung chương trình đã xác định nhưng quá trình dạy học trong thực tiễn nếu có vấn đề gì bất cập có thể tiến hành điều chỉnh nhưng phải theo quy trình chặt chẽ

- Quản lý tổ chức thực hiện kế hoạch

+ Về thực hiện chương trình dạy học: Chương trình dạy học là công cụ

chủ yếu để quản lý và giám sát việc thực hiện nội dung và kế hoạch đào tạo của Trung tâm, đồng thời nó cũng là căn cứ để giảng viên xây dựng công tác

và kế hoạch giảng dạy bộ môn

+ Quản lý hoạt động lập kế hoạch của giảng viên: Để có cơ sở cho giảng

viên xây dựng kế hoạch cá nhân, hàng năm vào đầu năm học, Ban Giám đốc Trung tâm căn cứ vào nhiệm vụ năm học xây dựng kế hoạch chỉ đạo của Trung

tâm là cơ sở định hướng cho kế hoạch công tác của tổ và từng giảng viên

+ Quản lý công tác chuẩn bị giảng dạy của giảng viên: Công tác chuẩn

bị cho giờ dạy của giảng viên có vai trò rất quan trọng, trong thực tiễn giảng dạy của Trung tâm Thực tiễn cho thấy, giảng viên nào có ý thức chuẩn bị tốt (soạn bài, chuẩn bị các điều kiện giảng dạy) thì chất lượng giảng dạy của giảng viên đó được đồng nghiệp và học sinh, sinh viên đánh giá có chất lượng tốt

+ Quản lý giờ lên lớp và sinh hoạt chuyên môn: Qua điều tra bằng phiếu

hỏi và trao đổi với lãnh đạo, chỉ huy Trung tâm, chúng tôi được biết, do nhận thức được vai trò quan trọng của công tác quản lý nề nếp lên lớp nên thời gian qua Trung tâm đã có nhiều biện pháp để quản lý chắc công việc này Các biện pháp mà Trung tâm đã áp dụng là: xây dựng quy định ghi trong nghị quyết hội đồng khoa học về các yêu cầu thực hiện nề nếp lên lớp và tổ chức hoạt động chuyên môn Đồng thời ngay từ đầu năm học, Ban Giám đốc Trung tâm đã lập

kế hoạch quản lý việc thực hiện nề nếp lên lớp và tổ chức hoạt động chuyên môn, có kế hoạch phân công trực ban theo dõi nề nếp lên lớp thường xuyên Để quản lý tốt và nâng cao trách nhiệm trong việc thực hiện nề nếp lên lớp, Trung tâm đã sử dụng thông tin theo dõi việc thực hiện nề nếp của các giảng viên trong việc đánh giá chất lượng hàng năm và xếp loại thi đua

- Quản lý phương pháp dạy học

Với nội dung quản lý này cần tập trung vào: quản lý việc vận dụng các phương pháp dạy học sao cho phù hợp với định hướng phát triển năng lực thực hành cho người học Quản lý việc tuân thủ các phương pháp dạy học đã xác định của các giảng viên và sinh viên Quản lý việc điều chỉnh việc sử dụng các phương pháp dạy học trong thực tiễn dạy học của người dạy và người học

- Quản lý kiểm tra đánh giá

Vì không thể quan sát trực tiếp được năng lực thực hành nên trong quản

lý dạy học cần phải xây dựng các tiêu chuẩn, tiêu chí, nghĩa là nó đo sự thực

hiện hay thành tích của một cá nhân người học trong mối liên hệ so sánh với các tiêu chuẩn, tiêu chí chứ không có liên hệ so sánh gì với sự thực hiện hay thành tích của người khác Do vậy, công tác quản lý phải hướng vào thực hiện nghiêm túc các quy chế và các văn bản hướng dẫn của Bộ, Ngành và các cấp quản lý khác

Trong công tác quản lý kiểm tra đánh giá cần coi trọng quản lý khâu ra

đề thi bảo đảm cho đề thi bám sát mục tiêu định hướng phát triển năng lực thực hành Cơ cấu đề thi phải hợp lý hướng vào phát triển các năng lực thực hành cho sinh viên Công tác coi chấm thi thực hiện nghiêm túc, đúng quy chế bảo đảm cho sinh viên độc lập làm bài phát huy được năng lực vốn có đúng với kỹ năng thực hành mà họ đã học tập được

1.4 Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành

1.4.1 Tác động từ tình hình quốc tế, trong nước và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ

Hiện nay và trong những năm tới, sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc đứng trước

cơ hội, thuận lợi và thách thức đan xen; tranh chấp chủ quyền, lãnh thổ, biển, đảo, can thiệp vũ trang, chiến tranh cục bộ diễn biến phức tạp, khó lường; thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ tác động, ảnh hưởng sâu sắc tới quốc phòng, an ninh của từng quốc gia và cộng đồng quốc tế Những thành tựu, tiến bộ vượt bậc về khoa học công nghệ sẽ tạo ra nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật thế hệ mới, công nghệ cao, làm xuất hiện các hình thái chiến tranh, phương thức tác chiến mới Bên cạnh đó, các thế lực thù địch vẫn đang ráo riết chống phá cách mạng nước ta, với âm mưu, thủ đoạn mới hết sức nguy hiểm, tinh vi, v.v Thực tế đó vừa là khó khăn, vừa đặt ra yêu cầu cao đối với công tác giáo dục quốc phòng

và an ninh nói chung và quản lý hoạt động Giáo dục quốc phòng và an ninh ở các Trường Đại học theo hướng phát triển năng lực thực hành nói nói riêng

1.4.2 Tác động từ nội dung, chương trình dạy học trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo

Chương trình, nội dung Giáo dục quốc phòng và an ninh hiện đang thực hiện khá đa dạng, liên quan đến nhiều lĩnh vực, ngành nghề, các kiến thức chính trị xã hội, quân sự, chiến tranh, an ninh mới mẻ đối với sinh viên; có

lý thuyết, thực hành quân sự; có liên quan tới vũ khí, vật chất huấn luyện, học cả trong giảng đường, ngoài thao trường, bãi tập Mặc dù, hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương trình Giáo dục quốc phòng - an ninh cho tất cả các cấp học trong đó có đại học và cao đẳng (theo Thông tư số 05/2020/TT-BGDĐT ngày 18 tháng 3 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục

và Đào tạo); đồng thời giáo trình GDQP&AN cũng được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, thống nhất cho tất cả các ngành học nhưng lại thiếu sự liên thông với chương trình GDQP&AN cho học sinh phổ thông có nhiều nội dung đã học ở cấp học phổ thông vẫn học lại ở cấp học đại học và cao đẳng Từ đó, nếu không cẩn thận sinh viên nhận thức khá chung chung về quốc phòng - an ninh, nhất là xem các nội dung đó đã học nên không chú tâm vào việc rèn luyện các kỹ năng thực hành cần thiết

Do vậy trong tổ chức và quản lý dạy học môn Giáo dục quốc phòng và

an ninh theo hướng phát triển năng lực thực hành cần thấy được những ưu điểm và bất cập của chương trình nội dung đã và đang thực hiện, từ đó có

biện pháp tổ chức và quản lý dạy học môn học cho phù hợp

1.4.3 Tác động từ chất lượng giảng dạy của giảng viên và hoạt động quản lý của đội ngũ cán bộ các cấp trong Nhà trường

Đội ngũ giảng viên giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng và an ninh luôn luôn đóng vai trò quyết định trong đổi mới và nâng cao chất lượng môn học Từ năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức đào tạo giáo viên giáo dục quốc phòng ngắn hạn và dài hạn tại các trường đại học và liên kết ở địa phương Theo đó, các trường đã bước đầu tự chăm lo xây dựng đội ngũ