HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG KHOA ĐA PHƯƠNG TIỆN BÀI TẬP MÔN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRUYỀN THÔNG Đề Tài: VĂN HÓA ỨNG XỬ HIỆN NAY CỦA GIỚI TRẺ VIỆT NAM TRÊN MẠNG XÃ HỘI FACEB
Trang 1HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
KHOA ĐA PHƯƠNG TIỆN
BÀI TẬP MÔN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRUYỀN THÔNG
Đề Tài: VĂN HÓA ỨNG XỬ HIỆN NAY CỦA GIỚI TRẺ VIỆT NAM TRÊN MẠNG
XÃ HỘI FACEBOOK
Giảng viên hướng dẫn: Trần Ngọc Trang Ninh
Họ tên sinh viên:
Nguyễn Thùy Dương- B20DCTT025
Lý Thị Hiền- B20DCTT039 Đặng Quang Hiếu- B18DCTT036 Trần Trung Hiếu- B20DCTT042 Phạm Thị Minh Phượng- B20DCTT083
Hà Nội 2021
Trang 2MỤC L C Ụ
1 Tên đề tài: 3
2 T ổng quan lý thuyết: 3
2.1 Cơ sở lý luận: 3
2.2 Tổng quan lý thuyết v ề mạng xã hội nói chung và mạng xã hội Facebook nói riêng: 4
2.3 Tổng quan các nghiên cứu v ề văn hóa ứng x ử của giới trẻ trên mạng xã hội và mạng xã hội Facebook: 5
2.4 M ột số nhận xét: 6
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: 7
4 Câu hỏi nghiên cứu: 7
5 Gi ả thuyết nghiên cứu: 7
6 M ục tiêu nghiên cứu: 7
TÀI LIỆU THAM KHẢO 8
BÁO CÁO ĐÓNG GÓP 10
Trang 31 Tên đề tài:
Văn hóa ứng xử hiện nay của giới tr Việt Nam trên mạng xã hội Facebook ẻ
2 Tổng quan lý thuy ết:
2.1 Cơ sở lý luận:
Trong xã hội hiện đại và phát triển không ngừng, văn hóa ứng xử ngày càng trở nên quan tr ng trong viọ ệc chúng ta giao tiếp và hòa nhập với xã hội Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của xã hội, sự bùng nổ ủa công nghệ thông tin và internet, các c trang mạng xã hội ra đời đã làm thay đổi cu c s ng cộ ố ủa con người, nhất là giới tr Vẻ ới đặc điểm nổi trội là tính kết nối nhanh, chia sẻ rộng, chỉ cần một chiếc điện thoại hay một máy tính kế ối Internet, chúng ta có thểt n truy cập và tham gia vào rất nhiều trang mạng như: Facebook, Zalo, Youtube, Twitter… trong đó, phổ biến nhất là Facebook, với 2,7 tỷ người dùng tích cực [3] Theo thống kê, lượng người dùng mạng xã hội trên toàn thế giới tăng 8% trong 3 tháng vừa qua, lên mức 3,3 tỷ người, chiếm 43% dân số thế giới Ấn Độ
là nước có lượng người dùng Facebook cao nhất thế giới, Việt Nam xếp ở vị trí thứ 7 [2]
Và tính đến tháng 6/2020, Việt Nam có 69.280.000 người dùng sử dụng mạng xã hội Facebook, chiếm 70,1% toàn bộ dân số Người dùng Facebook tại Vi t Nam ch yệ ủ ếu là
độ tuổi còn khá trẻ từ 18 - 34 tuổi (chiếm hơn 23 triệu người), trong đó khoảng 50,7% là nam giới và 49,3% là nữ ớ gi i [4]
Mặc dù mục đích, cách thức, mức độ tham gia các trang mạng xã hội của mỗi người khác nhau nhưng có một điểm chung là nó đã trở thành một phần không thể thiếu trong
đờ ối s ng tinh thần của con người Có thể nói rằng, giới trẻ ngày nay “ăn cùng Facebook, chơi cùng Facebook, ngủ cùng Facebook” và đáng báo động là thực trạng “sống - hướng tới tương lai qua Facebook” Vô hình trung, Facebook trở thành “cuộc sống thứ hai” của
họ Họ có thể ễ dàng trao đổi thông tin, họ ậ d c t p, t do thoự ải mái khẳng định và thể ện hi bản thân qua các bài viết, chia sẻ, bình luận Chính sự tự do thoải mái đó đã ẫn đế d n những bi u hi n l ch chu n, ng x thiể ệ ệ ẩ ứ ử ếu văn hóa, hoặc dùng MXH để trụ ợi , gây ra c l những tác động xấu tới nền tảng và những giá trị đạo đức, văn hóa của dân tộc Vậy nên văn hóa ứng xử trên mạng xã hội Facebook trở thành vấn đề nhức nhối và rất được quan tâm trong thời gian gần đây
Văn hóa ứng xử là một thành tố cơ bản của văn hóa, đó là một biểu hiện của giao tiếp, là sự phản ứng của con người trước sự tác động của người khác với mình trong một tình huống nhất định được thể hiện qua thái độ hành vi, cử, chỉ, cách nói năng của con
Trang 4người nhằm đạ ết quả t t trong mối quan hệ git k ố ữa con ngườ ới nhau Văn hóa ứi v ng xử chính là những đặc điểm tính cách của cá nhân được thể hiện qua thái độ, hành vi, cử chỉ, lời nói của từng cá nhân trong giao tiếp xã hội [1]
Dựa trên những định nghĩa về văn hóa ứng xử nêu trên, nhóm em nghiên cứu về văn hóa ứng xử của giới trẻ hiện nay trên mạng xã hội thông qua thái độ, cách thức và hành vi ứng xử với các mối quan hệ và vấn đề ễn ra trên mạng xã hộ di i xoay quanh cuộc sống của giới trẻ hiện nay
2.2 Tổng quan lý thuyết v ề mạng xã hội nói chung và mạng xã hội
Facebook nói riêng:
Mạng xã hội trong thời đại 4.0 hiện nay được xem như là một kênh truyền thông vô cùng hiệu quả Với số lượng người dùng ngày càng tăng lên trên các nền tảng, nổi bật hơn cả ở Việt Nam là Facebook đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong
và ngoài nước
Tại Việt Nam đã có nhiều bài nghiên cứu v nhiề ều khía cạnh khác nhau liên quan đến mạng xã hội nói chung và Facebook nói riêng và đã gặt hái được những thành quả khác nhau
“Báo Cáo Nghiên Cứu Thói Quen Sử Dụng Mạng Xã Hội Của Người Việt Nam 2018” [5] của Vinaresearch cho thấy Facebook đang là mạng xã hội phổ biến nh t hiện ấ nay, ngoài ra còn có Zalo, Youtube, Instagram và Twitter Báo cáo còn chỉ ra rằng mua sắm qua mạng xã hội đang dần trở nên phổ ến hơn bi
Luận văn thạc sĩ của Bùi Thu Hoài với đề tài: “Tác động của mạng xã hội đến giới trẻ” [6] Đề tài đã làm rõ các tác động tích cực và tiêu cực của mạng xã hội đến giới trẻ đồng thời cũng nêu lên những thực trạng sử dụng mạng xã hội của giới trẻ hiện nay Nguyễn Lan Nguyên đã có luận án tiến sĩ nghiên cứu về: “Ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội facebook đến h c tọ ập và đờ ối s ng của sinh viên hiện nay” [7] Luận án làm rõ ảnh hưởng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến học tập, đời sống của sinh viên hiện nay, từ đó đã đưa ra một số khuyến nghị giúp nâng cao hiệu quả sử dụng Facebook của sinh viên
Theo “Nghiên cứu về hành vi sử dụng mạng xã hộ ủa người c i Việt năm 2016” [8] của Q&me (d ch vị ụ nghiên cứu thị trường Việt Nam) thì người Việt Nam dành 237 phút cho Internet mỗi ngày và chưa tới 91 phút cho TV, Trung bình mỗi người dùng "thích"
48 trang fanpage thương hiệu, 75% bỏ "thích" hay "unlike" trang fanpage nếu thấy không
Trang 5hài lòng với nội dung hay chất lượng c a trang, 57% click chuủ ột vào quảng cáo Facebook trong vòng 7 ngày và 41% mua hàng sau khi thấy quảng cáo
Trên thế giới, những công trình nghiên cứu lớn về đã đưa con người hiểu và tiếp cận một cách sâu sắc hơn về ạng xã hội m
Christopherson, KM đã vô vùng thẳng thắng với nghiên cứu: “Ý nghĩa tích cực và tiêu cực của việc ẩn danh trong các tương tác xã hội trên internet: Trên internet, không ai biết bạn là một con chó” (The positive and negative implications of anonymity in Internet social interactions: „„On the Internet, Nobody Knows You‟re a Dog‟‟)[11] Nghiên cứu này đánh giá các tài liệu liên quan đến các vấn đề ẩn danh trong bối cảnh xã hội, đặc biệt
là trong CMC (Computer-Mediated Communication), chứng minh tính hữu ích của lý thuyết tâm lý xã hội đã được thiết lập để ải thích hành vi trong CMC và thả gi o luận v sự ề phát triển của các lý thuyết hiện tại trong việc giải thích tác động của ẩn danh trong xã hội
Một nghiên cứu khác của Barker, Valerie năm 2009 về: “Động cơ sử dụng mạng xã hội của thanh thiếu niên lớn tu i: ổ Ảnh hưởng của giới tính, bản sắc nhóm và tính tự tôn tập thể” (Older Adolescents‟ Motivations for Social Network Site Use: The Influence of Gender, Group Identity, and Collective Self-Esteem)[10] đã đánh giá động cơ sử dụng trang mạng xã hội (SNS), thu c vộ ề nhóm, lòng tự tôn tập thể và ảnh hưởng về giới ở thanh thiếu niên lớn tuổi
Và còn rất nhiều nghiên cứu khác về ạng xã hội và Facebook trên nhiều khía cạ m nh khác nhau,…
2.3 Tổng quan các nghiên cứu v ề văn hóa ứng x ử của giới trẻ trên mạng xã
h ội và mạng xã hội Facebook:
Các nghiên cứu trên [4] đã cho thấy số lượng người tr s d ng Facebook ngẻ ử ụ ày một tăng Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ mới diễn ra ngày càng mạnh mẽ, tác động đến mọi lĩnh vực trong đờ ống con người s i, sự bùng nổ của mạng xã hội khiến vấn
đề văn hóa ứng xử trên không gian mạng càng được chú trọng quan tâm, nhất là với giới trẻ Việt Nam- chủ nhân tương lai của đất nước
Trong bài viết “ Xây dựng văn hóa ứng xử trên mạng xã hội” [13], Đại tá, Thạc sĩ Nguyễn Văn Tỵ đã làm sáng tỏ những lợi ích, nguy cơ và văn hóa ứng xử trên MXH,
đồng th i ch ờ ỉ điểm những biểu hiện tiêu cực Đó là những lời nói tục, chửi thề, những phát ngôn gây sốc; những hành động trả thù cá nhân bằng nói xấu, quay clip, những lời
Trang 6bình luận miệt thị; xuất hiện những “thánh chửi”, những “anh hùng bàn phím” Hiện tượng a dua, “ném đá‟ tập thể trên mạng ngày càng tăng Có khi người dùng thể hiện cảm xúc, thái độ như thích (like), yêu thích (love), chia sẻ (share) một cách vô thức hay theo thói quen mà không xem xét, cân nhắc hậu quả, thậm chí không đọc, không xem
Báo VNEXPRESS [14] đã chỉ ra phát ngôn gây thù ghét là một trong những hành vi tiêu biểu của lối ứng xử vô văn hóa trên mạng xã hội, Cụ thể: nói xấu, phỉ báng (61,7%);
vu kh ng, bố ịa đặt thông tin (46,6%); kỳ thị dân tộc (37,01%); kỳ thị ới tính (29,03%); gi
kỳ thị khuyết tật (21,76%); kỳ thị tôn giáo (15,09%)
Tuy nhiên, Tiến sĩ tâm lý học Nguyễn Tuấn Anh, Viện nghiên cứu thanh niên (Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh) nhận định: Thực tế cho thấy, chỉ một bộ phận nhỏ người dùng mạng xã hội sử dụng lời nói không đúng chuẩn mực hoặc
có văn hóa ứng xử đi ngược lại thuần phong mỹ tục, nhưng đã vô tình được nhắc đi nhắc lại nhi u lề ần, được thông tin tuyên truyền, vì vậy khi n cho nhiế ều người có cảm giác văn hóa ứng xử đang xuống cấp trầm trọng [9] Điều này cho thấy không phải tất cả giới trẻ Việt Nam đều ứng xử thiếu văn hóa trên mạng xã hội mà do một bộ phận nhỏ đã gây ảnh hưởng đến họ Chúng ta không thể phủ nhận khi không ít các bạn trẻ đã biết tận dụng những mặt tích cực c a mủ ạng xã hội để làm những điều có ích như chia sẻ nguồn thông tin chính thống nhanh chóng đến mọi người, chia sẻ niềm vui và tán thưởng thành công của bạn bè, lên án phê phán những hành vi thiếu văn hóa, Tùy vào mục đích, mà mỗi cá nhân có những lối ứng xử khác nhau trên mạng xã hội
VTV Chuyển động 24h cũng đã chỉ điểm: “Câu chuyệ ứn ng xử văn minh trên không gian mạng vẫn là bài toán nan giải khi hành vi tấn công, bắt nạt qua mạng chưa phải trả giá tương xứng.”[12]
2.4 M ột số nhận xét:
Các nghiên cứu đã trải dài trên nhiều khía cạnh trong các kênh mạng xã hội nói chung và mạng xã hội Facebook nói riêng Các nghiên cứu cho thấy rằng số lượng người
sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là giới trẻ ngày càng đông đảo Mạng xã hội tuy là ảo nhưng lạ ảnh hưởng đếi n nhiều mặt trong thực tế của con người Hành vi ứng xử của con người trên mạng xã hội cũng đều là những hành vi có thật giống như ứng xử ngoài đời thực
Các báo cáo, nghiên cứu, các bài báo cũng chỉ ra được 2 chiều hướng của văn hóa ứng xử trên mạng xã hội: tích cực và tiêu cực
Trang 7Việc phân tích đánh giá những công trình nghiên cứu về mạng xã hội và mạng xã hội Facebook sẽ là tiền đề giúp cho việc nghiên cứu sâu rộng hơn về văn hóa ứng x cử ủa giới trẻ Việt Nam trên mạng xã hội Facebook hiện nay
Các bài nghiên cứu tuy da dạng, tuy nhiên nhiều nghiên cứu đã từ nhiều năm trước, nhiều bài vẫn chưa thực sự đi sâu để tìm hiểu về văn hóa ứng xử của giới trẻ Vi t Nam ệ trên mạng xã hội Facebook và chiều hướng thay đổ ủa nó trong thời đại c i hiện nay Từ những tìm hiểu và phân tích trên, chúng tôi có những cái nhìn tổng hợp để tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu và cung cấp những thông tin đầy đủ hơn về ấn đề này Xác định đượ v c khoảng trống nghiên cứu này là tiền đề quan trọng để triển khai nh ng nữ ội dung ti p theo ế của luận án
3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu:
Nghiên cứu thực tiễn về hành vi và văn hóa ứng xử trên mạng xã hội Facebook của giới trẻ Việt Nam hi n nay ệ
4 Câu hỏi nghiên cứu:
Thái độ và hành vi ứng xử của giới trẻ Việt Nam trên mạng xã hội Facebook hiện nay như thế nào?
5 Gi ả thuy ết nghiên cứu:
H1: Gi i trớ ẻ Việt Nam ng xứ ử trên mạng xã hội Facebook một cách tiêu cực và thiếu văn hóa
H2: Giới trẻ ệt Nam đang dầVi n tạo thói quen tích cực trong việc ứng xử trên mạng
xã hội Facebook
6 M ục tiêu nghiên cứu:
Tổng quan v ề văn hóa ứng x cử ủa giới trẻ Việt Nam trên mạng xã hội Facebook
- Nghiên cứu về thực tr ng ng x c a gi i trạ ứ ử ủ ớ ẻ Việt Nam trên mạng xã hội Facebook hi n nay ệ
- Nghiên cứu về chiều hướng thay đổi về văn hóa ứng xử của giới trẻ Việt Nam trên mạng xã hội Facebook
Trang 8TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] T.Đ.Huy, “Văn hóa ứng xử và ành vi ứ h ng xử có văn hóa trong HS, 26/1/2019 ” [Trực tuyến] Địa chỉ: https://www.giaoduc.edu.vn/van-hoa-ung-xu-va-hanh-vi-ung-xu-co-van-hoa-trong-hs.htm [Truy c p 18/09/2021] ậ
[2] N.Nguyễn, “Việt Nam có số lượng người dùng Facebook lớn thứ 7 trên thế giới,” 18/04/2018 [Tr c tuyự ến] Địa chỉ: https://dantri.com.vn/suc-manh-so/viet-nam-co -so-luong-nguoi-dung-facebook-lon-thu-7-tren-the-gioi-20180418145327613.htm [Truy c p 12/03/2021] ậ
[3] T.Thùy, “Điểm danh 10 mạng xã hội có lượng người dùng lớn nh t th gi i hiấ ế ớ ện nay,” 02/01/2021 [Trực tuyến] Địa chỉ: https://dantri.com.vn/suc-manh-so/diem-danh-10-mang-xa-hoi-co-luong-nguoi-dung-lon-nhat-the-gioi-hien-
nay-20210102033545406.htm [Truy c p 12/09/2021] ậ
[4] N.Hải, “Số liệu thống kê: Việt Nam có 69.280.000 người s dử ụng Facebook,” 30/11/2020 [Tr c tuyự ến] Địa chỉ: https://vietnamnet.vn/vn/goc-nhin/so-lieu -thong-ke-viet-nam-co-69-280-000-nguoi-su-dung-facebook-700013.html [Truy c p ậ 12/09/2021]
[5] “Báo Cáo Nghiên Cứu Thói Quen Sử D ng Mụ ạng Xã Hội Của Người Vi t Nam ệ 2018,” 27/04/2018 [Trực tuyến] Địa chỉ:
https://vinaresearch.net/public/news/2201-bao-cao-nghien-cuu-thoi-quen-su -dung-mang-xa-hoi-cua-nguoi-viet-nam-2018.vnrs.[Truy c p 12/09/2021] ậ
] [6 B.T.Hoài, “Tác động của mạng xã hội đến giới trẻ,” Luận án Thạc sĩ Báo chí học,
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội, 2014
[7] N.L.Nguyên, “Ảnh hướng của việc sử dụng mạng xã hội Facebook đến học tập và
đời sống của sinh viên hiện nay,” Luận án Tiến sĩ Xã hội học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội, 2020
[8] “Nghiên cứu về hành vi sử dụng mạng xã hộ ủa người c i Việt năm 2016,” 2016 [Trực tuyến] Địa chỉ: https://qandme.net/vi/baibaocao/Nghien-cuu-ve-hanh-vi-su -dung-mang-xa-hoi-cua-nguoi-Viet-nam-2016.html [Truy c p 12/09/2021] ậ
[9] P.Hằng, “Văn hóa hướng tới phát triển b n v ng - ề ữ Bài 4: Ứng xử văn hóa trên mạng
xã hội,” 25/12/2019 [Trực tuyến] Địa chỉ: https://baotintuc.vn/van-hoa/van-hoa-huong-toi-phat-trien-ben-vung-bai-4-ung-xu-van-hoa-tren mang-
-xa-hoi-20191225144222114.htm [Truy c p 18/09/2021] ậ
Trang 9[10] “Older Adolescents‟ Motivations for Social Network Site Use: The Influence of Gender, Group Identity, and Collective Self-Esteem,” 2009 [Tr c tuyự ến] Địa chỉ:
https://www.researchgate.net/publication/24144687_Older_Adolescents%27_Motiv ations_for_Social_Network_Site_Use_The_Influence_of_Gender_Group_Identity_ and_Collective_Self-Esteem [Truy c p 12/09/2021] ậ
[11] K.M Christopherson, The positive and negative implications of anonymity in “ Internet social interactions: „„On the Internet, Nobody Knows You‟re a Dog,”
10.1016/j.chb.2006.09.001
[12] “Những hành xử kém văn minh trên mạng xã hội,” 20/03/2020, [Tr c tuy n] ự ế Địa chỉ: https://vtv.vn/chuyen-dong-24h/nhung-hanh-xu-kem-van-minh-tren -mang-xa-
hoi-20200320142254296.htm?fbclid=IwAR23ZCZCv9YFLu4ro7Z3yXxC4Kyc_MbM SSDbyGTD-DVzxL5MCCUht0hdCJI [Truy c p 12/09/2021] ậ
[13] N.V.Tỵ, “Xây dựng văn hóa ứng xử trên mạng xã hội,” Tạp chí Lý luận chính trị, số
8-2019
[14] H.Phương, “Gần 80% người dùng mạng xã hội là nạn nhân của phát ngôn gây thù ghét,” 12/4/2017, [Trực tuyến] Địa chỉ: https://vnexpress.net/gan-80 -nguoi-dung-mang-xa-hoi- -nan-nhan-la cua-phat-ngon-gay-thu-ghet-3569175.html [Truy cập 18/09/2021]
Trang 10BÁO CÁO ĐÓNG GÓP
Nhi ệm v chung:ụ Các thành viên đều phải suy nghĩ và đưa ra một đề tài nghiên cứu, Sau đó, cả nhóm cùng bàn luận và chốt một đề tài khả thi nhất Sau khi có đề tài nghiên cứu, t t cấ ả các thành viên cùng th o luả ận, đóng góp ý kiến để đưa ra đối tượng, ph m vi ạ nghiên cứu, câu hỏi, giả thuyết và mục tiêu nghiên cứu
STT Họ và tên Mã SV Đóng góp
Đánh giá mức
độ đóng góp
1 Nguyễn Thùy
Dương B20DCTT025
Tìm tài liệu nghiên cứu Viết cơ sở lý luận Đánh danh mục tài liệu tham khảo
Tổng h p, ch nh sợ ỉ ửa và trình bày bài nghiên cứu
100%
2 Lý Thị Hiền B20DCTT039
Đưa ra đề tài nghiên cứu Tìm kiếm tài liệu nghiên cứu Tổng hợp và viết hoàn chỉnh phần gi thuyả ết nghiên cứu
100%
3 Đặng Quang Hiếu B18DCTT036
Tìm tài liệu nghiên cứu Nhận xét, đóng góp, bổ sung ý kiến
80%
4 Trần Trung Hi u ế B20DCTT042
Tìm tài liệu nghiên cứu Viết phần gi thuyả ết nghiên cứu
90%
5 Phạm Thị Minh
Phượng B20DCTT083
Tìm tài liệu nghiên cứu Viết giả thuyết nghiên cứu 90%