“Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động góc của trẻ 45 tuổi theo hướng xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”.

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM I MỞ ĐẦU Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, thẩm mĩ, tình cảm xã hội, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, khơi dậy và phát triển tối đa khả năng tiềm ẩn của trẻ Trẻ không thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản, có hệ thống như trẻ phổ thông Vì thế, cần tạo cho trẻ một môi trường hoạt động để đáp ứng nhu cầu mong muốn tự nhiên của trẻ và được cảm nhận khám phá một cách tích cực về thế giới.

I MỞ ĐẦU

Mục tiêu của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất,trí tuệ, thẩm mĩ, tình cảm - xã hội, giúp trẻ mạnh dạn tự tin, hình thành yếu tốđầu tiên của nhân cách, khơi dậy và phát triển tối đa khả năng tiềm ẩn của trẻ.Trẻ không thể tiếp thu các kiến thức một cách bài bản, có hệ thống như trẻ phổthông Vì thế, cần tạo cho trẻ một môi trường hoạt động để đáp ứng nhu cầumong muốn tự nhiên của trẻ và được cảm nhận khám phá một cách tích cực vềthế giới xung quanh Quá trình khám phá và học hỏi của trẻ diễn ra thông quanhiều hoạt động trong đó hoạt động vui chơi có ý nghĩa rất quan trọng Thôngqua chơi kích thích sự ham hiểu biết, khám phá và trải nghiệm của trẻ về thếgiới bên ngoài, từ đó trẻ có thể tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiênhơn

Trong những năm gần đây giáo dục mầm non cũng đã có những bướcchuyển lớn trong việc đổi mới chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Việc xâydựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm được đặt lên hàng đầu và được áp dụngvào các hoạt động của trẻ đặc biệt là trong hoạt động chơi Điều này giúp trẻphát huy tích tích cực, chủ động, sáng tạo, kích thích trẻ hứng thú với các hoạtđộng trí óc như ham hiểu biết, kích thích trẻ khám phá, trải nghiệm Hoạt độngvui chơi giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển ở trẻ, các chức năng tâm lý(nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, ý chí,…) và hình thành, phát triển các mặt củanhân cách một cách toàn diện, chơi chính là cuộc sống thực của trẻ, là niềm vui,hạnh phúc tuổi thơ Vì vậy, tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ ở lứa tuổi này cực

kì quan trọng và có ý nghĩa giáo dục to lớn Tổ chức hoạt động vui chơi phảiphù hợp với sự phát triển của từng cá nhân trẻ, khuyến khích trẻ hoạt động mộtcách chủ động, tích cực, hồn nhiên, vui tươi, theo phương châm “học bằng chơi,chơi mà học”

Và theo các nghiên cứu về tâm lý học trẻ em lứa tuổi mầm non cũng chothấy “Vào tuổi mẫu giáo nhiều hình thức hoạt động phong phú đã suất hiện như:

của lứa tuổi này Vui chơi là hoạt động chủ đạo không phải vì trẻ mẫu giáo dànhnhiều thời gian cho nó mà chính trò chơi đã gây ra những biến đổi về chất trongtâm lý của trẻ, nó chi phối toàn bộ đời sống tâm lý của trẻ và các hoạt động kháclàm cho chúng mang màu sắc độc đáo ở lứa tuổi mẫu giáo Hình thức tổ chứcvui chơi trong hoạt động góc chính là nơi trẻ được thỏa mãn động cơ vui chơiqua đó giúp trẻ rèn luyện khả năng vận động, nhận thức và các mối quan hệ xãhội, là tiền đề của sự phát triển nhân cách cho trẻ, đáp ứng nhu cầu phát triểntoàn diện của trẻ ở lứa tuổi mầm non”

Tóm lại, thông qua các hoạt động góc hàng ngày giúp trẻ chia sẻ niềm vuicủa mình với bạn bè, cộng đồng, làm cho thế giới xung quanh của các bé đẹphơn và rộng lớn hơn, tuổi thơ của trẻ sẽ trở thành những kỷ niệm quý báu theosuốt cuộc đời, làm giàu nguồn tình cảm và nhận thức cho trẻ

Xuất phát từ nhận thức trên, tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động góc của trẻ 4-5 tuổi theo hướng xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”

II NỘI DUNG

1.Thời gian thực hiện: Từ năm học 2016 – 2017 đến năm học 2018- 2019 2.Đánh giá thực trạng:

Để tìm ra những phương pháp hữu hiệu nhất nhằm đem lại kết quả caotrong việc phát huy tính tích cực trong hoạt động góc của trẻ 4-5 tuổi theo hướngxây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm, đầu năm học tôi tiến hành khảosát thực tế ở lớp tôi đang giảng dạy

a) Kết quả khảo sát đầu năm học:

4 Trẻ giao tiếp mạnh dạn khi chơi 18/38 47% 20/38 53%

5 Trẻ tạo ra được sản phẩm khi

- Đồ dùng đồ chơi ở các góc chơi còn hạn chế, chưa đa dạng, phong phú

về màu sắc, hình dạng, thể loại, tính sáng tạo của đồ chơi chưa cao

- Đa số trẻ có ít kinh nghiệm, vốn sống nên chưa hình thành kỹ năng chơi

- Công tác phối hợp với cha mẹ trẻ trong việc hình thành một số kinhnghiệm sống, rèn luyện các kỹ năng chơi cho trẻ còn hạn chế.

c) Nguyên nhân đạt được và nguyên nhân hạn chế:

 Nguyên nhân đạt được:

- Ban giám hiệu nhà trường luôn chỉ đạo sâu sát về chuyên môn, thườngxuyên dự giờ thăm lớp góp ý để giáo viên rút kinh nghiệm và nâng cao trình độchuyên môn

- Bản thân tôi được nhà trường tạo điều kiện để tham gia các lớp tập huấntại Phòng giáo dục cũng như tại trường

- Cha mẹ trẻ đã dần có nhận thức đúng về ngành học mầm non, và quantâm đến nhu cầu cũng như sự phát triển tâm lý theo lứa tuổi của con mình

- Bản thân tôi luôn yêu nghề, mến trẻ, gần gũi trẻ, luôn năng động, sáng tạo

và rất thích tiếp cận phương thức giáo dục mới Tận dụng những nguyên vật liệuphế thải để làm đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn trẻ, nhằm phát huy tốt tính tíchcực khi tham gia hoạt động góc ở trường mầm non

 Nguyên nhân hạn chế:

- Bản thân là giáo viên trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc nắm bắtcác phương pháp, nội dung, hình thức tổ chức phát huy tính tích cực hoạt độnggóc cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

- Khi xây dựng kế hoạch vui chơi chưa chú trọng đến tình hình thực tế củalớp, địa phương và của trẻ

- Thời gian làm đồ dùng đồ chơi lại hạn chế, có ít đồ chơi sáng tạo, việcthiết kế, sắp xếp các các góc chơi chưa phù hợp

- Chưa đặt ra các tình huống có vấn đề trong lúc trẻ chơi để trẻ có thể giaotiếp, xử lý tình huống đưa ra cách giải quyết phù hợp với nhiệm vụ chơi củamình

- Công tác phối hợp với cha mẹ trẻ trong việc hình thành một số kinhnghiệm sống, rèn luyện các kỹ năng chơi cho trẻ còn hạn chế

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

1 Căn cứ thực hiện:

Để thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm này bản thân căn cứ vào cácnội dung sau:

- Căn cứ vào Chương trình giáo dục Mầm non theo Thông tư BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vềsửa đổi bổ sung một số nội dung của chương trình giáo dục mầm non ban hànhkèm theo thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25/7/2009.

28/2016/TT Căn cứ vào kế hoạch nhiệm vụ năm học 201828/2016/TT 2019 của trường, căn cứvào sự hướng dẫn của Ban giám hiệu, đặc biệt là bộ phận chuyên môn

- Căn cứ vào sách hướng dẫn thực hiện chương trình

- Căn cứ vào chuyên đề xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm

- Căn cứ vào khả năng, năng lực của bản thân, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ,

và tình hình thực tế của lớp

2 Nội dung giải pháp và cách thức thực hiện:

a) Nội dung, phương pháp:

 Nội dung

Nghiên cứu “Một số biện pháp phát huy tính tích cực trong hoạt động góc

của trẻ 4-5 tuổi theo hướng xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”

 Phương pháp nghiên cứu

Căn cứ vào đối tượng, mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu trong đề tài tôi chọncác phương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp thống kê toán học

 Giải pháp thực hiện:

 Biện pháp 1: Chú trọng bồi dưỡng chuyên môn về tổ chức hoạt động góc.

Để nâng cao trình độ chuyên môn đặc biệt là việc tổ chức hoạt động góccho trẻ tôi luôn tham gia đầy đủ các buổi tập huấn do phòng, trường tổ chức,tham gia các buổi sinh hoạt cụm, tìm hiểu và học bồi dưỡng thường xuyên.Ngoài ra tôi cũng đăng ký các tiết dạy mẫu để rút ra kinh nghiệm, tham gia thigiáo viên giỏi các cấp.

Nghiên cứu tài liệu, qua sách, báo, qua mạng liên quan đến việc tổ chức tốthoạt động vui chơi cho trẻ để từ đó tôi nắm rõ và phối hợp một cách linh hoạtcác phương pháp dạy học trong tổ chức hoạt động góc cho trẻ như: quan sát, tròchuyện, đặt tình huống có vấn đề, Điều này có nghĩa là ‘‘Để đáp ứng nhu cầucủa trẻ khi chơi, tôi có thể trực tiếp tham gia vào các trò chơi ở các mức độ khácnhau Đây là biện pháp hướng dẫn trẻ chơi mang tính tình huống Mỗi cách thứctham gia có khả năng giải quyết một số tình huống nảy sinh như: Để làm rõ vàduy trì ý tưởng chơi, để phát triển nội dung của trò chơi, giúp trẻ học cách chơimới, học cách chơi cùng bạn, điều chỉnh hành vi chơi, hay thỏa mãn nhu cầu đồchơi của trẻ”

Ví dụ: Khi trẻ chưa biết đó là góc chơi gì và chơi những gì trong góc đó thì

cô giáo phải cung cấp, hướng dẫn giải thích rõ cho trẻ biết ‘‘Hôm nay các con sẽđược chơi ba góc chơi đó là góc xây dựng, góc phân vai, góc học tập Ở gócphân vai con sẽ đóng vai gia đình có ba, mẹ, con, mẹ đi chợ, con đi học ; gócxây dựng con sẽ làm chú công nhân xây nhà cửa ”

Ví dụ: Khi trẻ vào góc phân vai nhưng chưa biết thỏa thuận là mình sẽ chơivai gì thì cô giáo đặt tình huống như ‘‘Quày hàng đang tuyển nhân viên bánhàng bạn nào thích có thể đến đó để thử việc xem sao!; Phòng khám cũng đangthiếu bác sĩ và có rất nhiều bệnh nhân đang chờ khám vì thế cần một bác sĩ giỏi

để khám bệnh, bạn nào có thể đến đó và vào vai bác sĩ; hoặc là theo các controng gia đình thì có những ai? Vậy ai làm bố! Ai làm mẹ! Ai làm các con!

Hình 1:Trẻ đóng vai các thành viên trong gia đình

Ví dụ: Khi trẻ vào vai bác sĩ nhưng chưa có bệnh nhân đến khám, trẻ ngồimột chỗ, bị động lúc này cô có thể đóng vai người bệnh đến khám Có thể đặcnhững câu hỏi để bác sĩ giao tiếp cùng cô và tạo cho trẻ sự hứng thú khi vào vaichơi “Bác sĩ ơi hôm nay tôi thấy đau bụng, bác sĩ khám giúp tôi”, hoặc một trẻđến khám bệnh mà ngồi im không nói gì cô sẽ gợi ý: “ Bác sĩ ơi có bệnh nhânđến khám kìa, không biết bạn ấy đau gì mà ngồi im thế” từ đó giúp trẻ mạnh dạngiao tiếp trong hoạt động chơi và vai chơi

Hình 2:Trẻ đóng vai bác sĩ và người bệnh

 Biện pháp 2: Lựa chọn, sắp xếp, trang trí các góc chơi phù hợp

Theo như tâm lý học ở lứa tuổi mầm non mỗi độ tuổi khác nhau thì sựphát triển về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm -xã hộicủa trẻ là khác nhau và điều này cũng ảnh hưởng đến khả năng, nhu cầu chơicủa trẻ Chính vì vậy, các góc chơi trong lớp cũng cần phải được lựa chọn phùhợp với từng độ tuổi Tôi đã dựa vào mức độ nhận thức và khả năng chú ý cóchủ đích cũng như đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi mẫu giáo 4-5 tuổi ở lớp tôi

để lựa chọn nội dung chơi và sắp xếp các góc chơi sao cho phù hợp giúp trẻ pháthuy hết khả năng, năng lực vui chơi của mình, cụ thể:

Lựa chọn nội dung chơi theo độ tuổi và chủ đề ở các góc chơi phù hợp.Tùy theo độ tuổi mà chủ đề chơi và nội dung chơi được mở rộng hơn, phongphú hơn

Ví dụ: Xây dựng nội dung chơi của một chủ đề Gia đình bé yêu

STT Góc chơi Nội dung chơi Chuẩn bị đồ dùng

1

- Học tập

- Trẻ đến góc chơi xếp sốlượng đối tượng tương ứng vớicác thành viên trong gia đình

-Tranh, tạp chí

- Tranh ảnh, sách báo… vềchủ đề, kéo, hồ dán…

-Bút chì, bút màu, giấyvẽ…

- Chuẩn bị cát, nước, đá, sỏi, chai nhựa, phiểu, hình bàn tay bàn chân in trên cát

3 - Phân vai

- Đóng vai các thành viên trong gia đình

- Nhóm gia đình nấu ăn

- Cửa hàng thực phẩm

- Bác sĩ, y tá

- Chuẩn bị 1 số đồ dùng đồnấu ăn, đồ chơi như búp

bê, bình, ly

- Một đồ dùng quày bánhàng thực phẩm: Tráicây,rau, củ ,quả, cá, thịt…

-Vẽ, nặn, tô màu về chủ đề

- Làm một số món quà tặng người thân trong gia đình

- Nhạc cụ, đàn, trống, micaro…

- Trang phục

- Giấy màu, đất nặn, bút màu, bút chì, …

- Hột hạt, dây,giấy, kéo, hồ,keo, …

5

- Góc xây

dựng

- Xây dựng nhà cho bé - Đồ dùng lắp ráp, cây cỏ,

hoa, gạch, cây xanh,…-Cây ăn quả, rau,

- Sắp xếp các góc chơi cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi tôi thực hiện theo các tiêuchí sau:

+ Phân chia các góc chơi trong lớp phù hợp Các góc tĩnh và các góc độngkhông nên sắp sếp gần nhau, tuy nhiên không phải xếp hết các góc động gần gócđộng hoặc góc tĩnh gần góc tĩnh và phải có một khoảng cách không gian trốngnhất định để trẻ chơi góc chơi của mình mà vẫn có thể giao lưu qua lại với bạn ởgóc chơi khác.

+ Chia diện tích cho các góc chơi một cách hợp lý, chẳng hạn góc xây dựngchiếm nhiều vị trí nhất

+ Do việc tiến hành các góc chơi hợp lý nên khi chơi trẻ không phải đi lại nhiềulàm ảnh hưởng đến góc chơi của bạn

+ Trẻ đã quen dần với việc giao lưu cùng nhóm chơi khác và biết mở rộng nộidung chơi, trẻ say sưa, hứng thú và thỏa mái trong khi chơi

Ví dụ: Góc xây dựng gần với góc phân vai, bán hàng, bác sĩ để trẻ có thể đi lại

dễ dàng trao đổi mua bán đồ, hoặc qua chơi khám chữa bệnh khi thấy mệt…nhưng vẫn đảm bảo một khoảng cách nhất định tránh sự ồn ào, lộn xộn khi trẻtiến hành chơi

Hình 3: Bố trí góc chơi xây dựng- phân vai- học tập

+ Bên cạnh việc sắp xếp các góc chơi trong lớp hợp lý, tôi còn trang trí các gócchơi phù hợp với chủ đề theo hướng mở cung cấp vốn tri thức cho trẻ, giúp trẻ

phát triển tư duy, tính sáng tạo thu hút trẻ tích cực tham gia các góc

Mảng tường mở là nơi giúp trẻ nhận biết và hiểu về thế giới xung quanh.Trẻ nhìn vào là biết đây là góc gì? Và chơi theo chủ đề gì? Vì thế tôi trang trímảng tường mở bằng việc tạo ấn tượng các góc chơi cho trẻ Tôi thường sưutầm, thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh, đáng yêu, có màu sắc đẹp, bố cục hợp lý

và tiêu đề của góc có tên gần gũi với trẻ Ngoài ra đây cũng là nơi trẻ được hoạtđộng theo sở thích cá nhân phù hợp với chủ đề chơi ở mỗi giai đoạn Trẻ có thểcùng cô cắt, dán, vẽ những hình ảnh về nội dung có liên quan đến chủ đề và tôi

sử dụng nó để trang trí góc chơi Từ đó, tạo cho trẻ sự gần gũi và hứng thú thamgia hoạt động góc vì đó là sản phẩm của trẻ, trẻ tạo ra nó chơi với nó

VD: Để góc nghệ thuật hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tôi đã lấy tên góc là: Bé yêu

âm nhạc, Ca sĩ tí hon, …và sử dụng những gam màu sáng để trang trí như nhữngbông hoa tạo nền sân khấu phía trên mảng tường và có hình ảnh các bé đangmúa, hát, chơi đàn…ở phía dưới mảng tường Trong đó có các sản phẩm dochính tay trẻ làm để dán vào làm tranh trang trí cho góc đó

Hình 4: Trang trí góc nghệ thuật

Những kỹ năng về ca hát, múa, nhảy… sẽ được rèn luyện qua góc nghệthuật, tôi cũng sáng tạo ra nhiều đồ chơi, dụng cụ gõ, đàn, mũ, hoa… từ ốngnhựa, phách tre, gáo dừa, lon bia…

Làm thẻ theo kí hiệu của trẻ khi trẻ có nhu cầu chơi ở góc nào thì sẽ cầmthẻ của mình sang góc đó để chơi, nếu muốn đổi góc chơi chỉ việc cầm thẻ đósang góc khác giúp trẻ có tính chủ động, độc lập Hoặc tôi làm một số thẻ lô tô

về các vai mà trẻ muốn chơi khi đến đó trẻ có thể thỏa thuận với bạn, mình sẽchơi vai này và gắn thẻ hình lên trên áo Từ đó, trẻ ý thức được vai chơi mà trẻđang đóng

Ví dụ: Trẻ đeo thẻ có vai bố thì phải hành động cư xử như thế nào cho phùhợp… Khi chơi như vậy tôi thấy trẻ rất hứng thú tham gia chơi

 Biện pháp 3: Làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo trong các góc chơi của trẻ

Nói đến chơi không thể không nhắc đến đồ chơi Đồ chơi là phương tiện

để chơi là người bạn thân thiết của trẻ thơ Bên cạnh đó, tư duy của trẻ mẫu giáo4-5 tuổi trong giai đoạn này thường gắn liền với những hành động và tư duyhình ảnh Vì vậy, sự chuẩn bị đồ dùng của cô là hình thức hấp dẫn để trẻ khámphá và tham gia vào các vai chơi một cách hứng thú, tích cực nhất Nhờ có đồdùng, đồ chơi ở các góc chơi mà trẻ có thể thỏa sức sáng tạo, thể hiện lại xã hộithu nhỏ qua vai chơi của mình và thỏa mãn nhu cầu được chơi của lứa tuổi

Mỗi góc chơi, chủ đề chơi, nội dung chơi lại có các loại đồ dùng, đồ chơikhác nhau đa dạng về màu sắc, kích thước, kiểu dáng, vật liệu cụ thể:

Ở góc chơi xây dựng: Tôi xác định được nội dung chơi ở đây là gì? Chơitheo chủ đề gì? Thường nội dung chơi là xây dựng nhà cửa, trang trại, nông trại,trường học, bệnh viện, khu vui chơi, công viên, bãi biển, hay một di tích nàođó… thì đồ dùng đồ chơi ở góc này thường là gạch, khối gỗ hàng rào, cây hoa,con vật, sỏi, xích đu, cầu trượt… Từ đó, tôi lên kế hoạch bổ sung đồ chơi theotừng nội dung chơi và chủ đề cho phù hợp

Hình 5 Đồ chơi tự làm ở góc xây dựng

Ví dụ: Tôi có thể sử dụng gạch, khối gỗ để trẻ xây tường rào, những hàngrào nhỏ được làm bằng nhựa cắt ra từ chai comfort, cây ăn quả, hoa được làm từbitit, vải nỉ, kẽm, khăn bản, các nguyên liệu phế thải như nắp chai, hủ sữa nhựa,

đá cuội, bao nilon, phông nhà cũng được sử dụng làm đồ chơi tạo sự phong phú

đa dạng hấp dẫn trẻ khi chơi

Đối với góc phân vai: Đây là góc chơi thể hiện nhiều vai chơi và hoạtđộng chơi của trẻ cũng đa dạng nhất như: nhóm bác sĩ, nhóm bán hàng, nhómnấu ăn… Chính vì thế, đồ chơi ở góc này cũng rất hấp dẫn và phong phú Nhữngnguyên liệu làm nên đồ dùng ở góc này vì thế mà cũng không kém phần đa dạngnhư: Xốp, bitit, vải nỉ, chai, lọ nhựa, hộp giấy, vải vụn,…

Ví dụ: Nhóm bán hàng tôi làm một số thực phẩm mang đặc trưng của địaphương như: mạch nha, bánh nổ, bánh tráng, bánh xèo, bánh mức ngày tết, một

số loại rau, củ quả, thức ăn hộp,… tất cả đều được làm dưới đôi bàn tay khéo léocủa cô giáo và một số đồ chơi còn do chính trẻ làm