“Biện pháp xây dựng, tổ chức các hoạt động khám phá, trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi ở trường Mầm non” thông qua hoạt động chơi ngoài trời.

““Biện pháp xây dựng, tổ chức các hoạt động khám phá, trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi ở trường Mầm non” thông qua hoạt động chơi ngoài trời.Vậy, hoạt động khám phá, trải nghiệm là gì? Khám phá trãi nghiệm thông qua hoạt động chơi ngoài trời có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục trẻ Mầm non như thế nào? Vâng khám phá, trải nghiệm là quá trình nhận thức, khám phá đối tượng bằng việc tương tác với đối tượng thông qua các thao tác vật chất bên ngoài (nhìn, sờ, nếm, ngửi...) và các quá trình tâm lý bên trong (chú ý, ghi nhớ, tư duy, tưởng tượng). Hoạt động khám phá, trải nghiệm thông qua hoạt động chơi ngoài trời là một cách học thông qua thực hành, trẻ được trải nghiệm thực tế dựa trên kiến thức, kinh nghiệm sẵn có để tiếp tục lĩnh hội kiến thức kinh nghiệm mới qua quá trình hoạt động.

Như chúng ta đã biết việc dạy học lấy trẻ làm tung tâm, phát huy tính tíchcực chủ động, sáng tạo ở trẻ Mầm non luôn được ngành giáo dục đặt lên hàngđầu Tất cả các hoạt động giáo dục đều hướng trẻ đến sự phát triển toàn diện vềthể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm kỹ năng xã hội và thẩm mỹ Trong đó,lĩnh vực phát triển nhận thức có vai trò vô cùng quan trọng, tạo tiền đề cho trẻmẫu giáo 5 – 6 tuổi bước vào lớp một Do đó, để phát triển tốt lĩnh vực này,ngoài việc giáo dục trẻ qua hoạt động khám phá khoa học, khám phá xã hội, làmquen với toán thì hoạt động khám phá, trãi nghiệm thông qua vui chơi cũng gópphần to lớn trong việc giáo dục trẻ Đặc biệt, thông qua hoạt động chơi ngoài trời

sẽ giúp khai thác tối đa khả năng tự lực, chủ động, sáng tạo ở trẻ Giúp trẻ tíchcực khám phá, trải nghiệm và khắc sâu kiến thức, mang lại hiệu quả giáo dụccao

Vậy, hoạt động khám phá, trải nghiệm là gì? Khám phá trãi nghiệm thôngqua hoạt động chơi ngoài trời có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục trẻ Mầmnon như thế nào?

Vâng khám phá, trải nghiệm là quá trình nhận thức, khám phá đối tượngbằng việc tương tác với đối tượng thông qua các thao tác vật chất bên ngoài(nhìn, sờ, nếm, ngửi ) và các quá trình tâm lý bên trong (chú ý, ghi nhớ, tư duy,tưởng tượng) Hoạt động khám phá, trải nghiệm thông qua hoạt động chơi ngoàitrời là một cách học thông qua thực hành, trẻ được trải nghiệm thực tế dựa trênkiến thức, kinh nghiệm sẵn có để tiếp tục lĩnh hội kiến thức kinh nghiệm mớiqua quá trình hoạt động

Đối với trẻ, những hoạt động khám phá, trải nghiệm thú vị, bổ ích luôngiúp trẻ hình thành và phát triển các giá trị và kỹ năng sống phù hợp Khám phá,trải nghiệm khiến trẻ sử dụng tổng hợp các giác quan (nghe, nhìn, sờ, ngửi…)làm tăng khả năng lưu giữ những điều đã tiếp cận được lâu hơn và tối đa hóa khảnăng sáng tạo, tính năng động cũng như khả năng thích ứng của trẻ Khám phá,

trải nghiệm thông qua hoạt động chơi ngoài trời giúp trẻ tích lũy kiến thức, kỹnăng Từ đó, hình thành những năng lực, phẩm chất, kinh nghiệm cho bản thân

và hoàn thiện các kỹ năng trong cuộc sống Đây, chính là tiền đề tâm lý vữngvàng để trẻ 5 tuổi bước vào lớp một

Vậy làm thế nào để xây dựng, tổ chức các hoạt động khám phá, trảinghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thật hấp dẫn,hứng thú, thu hút trẻ đạt hiệu quả tốt nhất Xuất phát từ nhận thức trên, tôi đãchọn: “Biện pháp xây dựng, tổ chức các hoạt động khám phá, trải nghiệm cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi ở trường Mầm non” thông qua hoạt động chơi ngoài trời

II NỘI DUNG

1 Thời gian thực hiện:

Từ năm học 2019-2020 đến nay

2 Đánh giá thực trạng:

a Kết quả khảo sát đầu năm học

Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động khám phá, trải nghiệm thôngqua hoạt động chơi ngoài trời đối với quá trình phát triển nhận thức cho trẻ Đầunăm học tôi đã tiến hành khảo sát một số nội dung, mục tiêu trong chương trìnhgiáo dục Mầm non của nhà trường tại lớp tôi đang công tác, kết quả như sau:

Nội dung đánh giá

Số trẻ Tỷ lệ % Số trẻ Tỷ lệ %

- Trẻ tò mò, tìm tòi, khám phá các

sự vật, hiện tượng xung quanh 12 39 19 61

- Giải quyết các vấn đề đơn giản

- Làm thử nghiệm và sử dụng công

cụ đơn giản để quan sát, so sánh, dự

đoán, nhận xét và thảo luận

- Phối hợp các giác quan để quan

sát, xem xét và thảo luận về sự vật,

- Nội dung hoạt động chơi ngoài trời ít hướng đến nguyên vật liệu tự nhiên,phế liệu và các thiết bị hiện đại.

- Công tác phối hợp với phụ huynh để tổ chức các hoạt động khám phá, trảinghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ chưa được quan tâm thườngxuyên

c Nguyên nhân đạt được và nguyên nhân hạn chế:

* Nguyên nhân đạt được:

- Ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo sâu sát về chuyên môn, đầu tư xây dựngmôi trường hoạt động, thiết bị học tập tương đối đáp ứng nhu cầu của trẻ

- Được phân bổ 2 giáo viên/lớp và luôn phối hợp nhịp nhàng nên có nhiềuthuận lợi trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ

- Bản thân tôi được nhà trường tạo điều kiện để tham gia các lớp tập huấntại Phòng giáo dục cũng như tại trường

- 100% trẻ cùng độ tuổi, 98% trẻ đã qua lớp mẫu giáo nhỡ nên mạnh dạn, tựtin và ham thích khi được tham gia vào các hoạt động chơi ngoài trời

- Cha mẹ trẻ đã có nhận thức đúng hơn về bậc học Mầm non và quan tâmđến nhu cầu cũng như sự phát triển tâm lý theo lứa tuổi của con mình

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

28/2016/TT Căn cứ vào kế hoạch nhiệm vụ năm học 202028/2016/TT 2021 của nhà trường, sựhướng dẫn chỉ đạo của Ban giám hiệu, đặc biệt là bộ phận chuyên môn

- Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dụcmầm non mẫu giáo lớn (5-6 tuổi)

- Căn cứ vào chuyên đề xây dựng lấy trẻ làm trung tâm

- Căn cứ vào khả năng, năng lực của bản thân, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ,

và tình hình thực tế của lớp

2 Nội dung, giải pháp và cách thức thực hiện:

a Nội dung, phương pháp:

* Nội dung:

Nghiên cứu “Biện pháp xây dựng, tổ chức các hoạt động khám phá, trảinghiệm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường Mầm non” thông qua hoạt động chơingoài trời

* Phương pháp:

Căn cứ vào đối tượng, mục tiêu và nội dung nghiên cứu tôi chọn cácphương pháp sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp thống kê toán học

b Giải pháp thực hiện:

Từ thực trạng trên, tôi đã nghiên cứu, đưa ra “Biện pháp xây dựng, tổ chứccác hoạt động khám phá, trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường Mầmnon” thông qua hoạt động chơi ngoài trời như sau:

Giải pháp 1: Xây dựng môi trường giáo dục phong phú, đa dạng tạo cơ hội để trẻ tích cực tham gia hoạt động khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời.

Xây dựng môi trường vật chất

Chúng ta biết rằng, khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời

sẽ giúp trẻ nhận thức nhiều điều thú vị từ thế giới xung quanh Hoạt động nàythường tổ chức ngoài trời nhưng tùy thuộc vào tình hình thực tế và điều kiện thờitiết có thể tổ chức ở trong lớp Chính vì vậy, việc xây dựng môi trường học tậpxung quanh trẻ phong phú, đa dạng về học liệu sẽ giúp khai thác tối đa các thaotác tư duy, tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ vào quá trình hoạt động Qua

đó, trẻ có nhiều cơ hội khám phá, trải nghiệm tích lũy kiến thức, kỹ năng, thái độ

và hình thành những kinh nghiệm sống cho bản thân

Trước hết, đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị, nguyên vật liệu được lựa chọn

và sử dụng đa dạng, linh hoạt, có tính mở, màu sắc hài hòa Bố trí, sắp xếp tronglớp thuận tiện, hợp lý, dễ lấy đáp ứng nhu cầu hoạt động chơi ngoài trời của trẻtheo nhóm nhỏ hoặc cá nhân

Hình 1: Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi trong lớp

Bên cạnh đó, tôi thường xuyên thay đổi và bổ sung đồ dùng, đồ chơi mớiphù hợp với mục tiêu chủ đề và ý thích của trẻ, tạo cho trẻ sự mới mẻ, hấp dẫnkích thích trẻ khám phá, trải nghiệm Mọi đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị,nguyên vật liệu phải tuyệt đối an toàn với trẻ

Ngoài ra, tôi tham mưu đề xuất với ban giám hiệu, phối hợp với các đoànthể trong việc tạo cảnh quan môi trường xanh- sạch- đẹp, đồ dùng, đồ chơi, thiết

bị ngoài trời phong phú, đáp ứng nhu cầu khám phá, trải nghiệm trong hoạt độngchơi ngoài trời cho trẻ

Hình 2: Trẻ khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời

Xây dựng môi trường tương tác giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ

Xây dựng mối quan hệ hợp tác, tích cực, thân thiện giữa giáo viên và trẻ:Tôi luôn tạo bầu không khí vui tươi, thân thiện, hòa thuận, tôn trọng, lắng nghe ýkiến cá nhân trẻ Kích thích, gợi ý, thu hút trẻ để trẻ tham gia các hoạt động giáodục một cách tích cực và tự tin

Xây dựng mối quan hệ hợp tác, tích cực, thân thiện giữa trẻ với trẻ: Tổ chứccác hoạt động chơi ngoài trời theo nhóm, tạo điều kiện để trẻ tương tác với bạn,giúp đỡ bạn, trôi đổi với bạn; khuyến khích trẻ tự giải quyết tình huống xảy ra

Hình 3: Trẻ cùng chơi trò chơi tung xúc xắc

Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch có tính linh hoạt theo chủ đề giúp trẻ chủ động tham gia khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời.

Dựa trên chương trình giáo dục của nhà trường, kế hoạch năm học Tôi xâydựng nội dung chơi của từng chủ đề trong năm học Trên cơ sở đó, lập kế hoạchchủ đề và kế hoạch tuần, kế hoạch ngày có thể hiện nội dung khám phá, trảinghiệm qua các hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ một cách linh hoạt, phù hợpvới độ tuổi

Ví dụ: Xây dựng một số nội dung khám phá, trải nghiệm của hoạt độngchơi ngoài trời trong chủ đề thực vật:

Chủ đề Nội dung hoạt động khám phá, trải nghiệm thông qua hoạt

động chơi ngoài trời

Thực vật

- Hoạt động lao động: Nhổ cỏ, chăm sóc vườn rau, vườn hoa…

- Chơi với cát, nước: Đong nước, in bánh

- Chơi với các vật liệu thiên nhiên: in màu rau, củ quả, làm đồ chơi từ lá cây

- Chơi đóng vai (bán hàng chợ quê), đọc sách (thư viện ngoài trời)

- Quan sát, khám phá thiên nhiên bằng các giác quan: quan sát rau,

củ, quả qua bàn ánh sáng, bé làm nước ép trái cây, pha nước cam

- Trò chơi dân gian, trò chơi vận động, chơi với đồ chơi thiết bị ngoài trời

Giải pháp 3: Xây dựng, tổ chức các hoạt động khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ hướng đến nguyên vật liệu tự nhiên, phế liệu, các thiết bị hiện đại, đồ dùng, đồ chơi

Nguyên vật liệu tự nhiên, phế liệu, các thiết bị hiện đại là những đồ dùng,

đồ chơi có thể khai thác hết khả năng tư duy ở trẻ Chính vì vậy, trong các hoạtđộng khám phá, trải nghiệm thông qua hoạt động chơi ngoài trời tôi luôn chútrọng đến việc lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp với nội dung chủ đề và đảm bảotính an toàn khi trẻ hoạt động Một số vật liệu thường được sử dụng cho các hoạtđộng chơi ngoài trời như:

Nguyên vật

liệu tự nhiên Phế liệu

Các thiết bị hiện đại và đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu khác

- Các loại bao nilong, lon, chai

- Các loạigiấy bìa đã qua

sử dụng,

- Một số nguyên vật liệu, phế liệu khác

- Bàn ánh sáng, đèn pin, kính lúp, ống nhòm, nhiệt kế, cân, đồng hồ bấm giây,

-Tranh lô tô, thẻ hình

- Bột, màu thực phẩm, bong bóng, bột

xà phòng, suda,

- Đồ dùng, đồ chơiDựa trên các nguyên vật liệu chuẩn bị tôi xây dựng một số hoạt động khámphá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ như sau:

Ví dụ: Tôi sử dụng bàn ánh sáng để cho trẻ quan sát, khám phá đặc điểmcủa các loại trái cây Bằng cách cắt mỏng quả cam, mận, ổi, táo, lựu đặt lên bànánh sáng để trẻ quan sát đặc điểm bên trong của quả: về màu sắc, có hạt haykhông hạt, vỏ dày hay vỏ mỏng Từ đó, giáo dục trẻ cách ăn các loại quả

Hình 4: Trẻ khám phá trải nghiệm các loại quả trên bàn ánh sáng

- Hoặc từ những quả cam, tôi cho trẻ sử dụng những dụng cụ để cùng nhautrải nghiệm vắt nước cam Qua hoạt động chơi này rèn luyện cho trẻ có được kỹnăng khéo léo, cách vắt cam, pha tỉ lệ nước và đường phù hợp để làm ra một lynước cam ngon và biết lợi ích của quả cam

Hình 5: Trẻ thực hành vắt nước cam

- Với những nguyên vật liệu từ lá cây tôi cho trẻ cắt, ghép tạo ra những convật ngỗ nghĩnh, hoặc sử dụng lá cây để làm đồng hồ, kính, mũ, chong chóng

Hình 6: Trẻ làm đồ chơi từ lá cây

* Ngoài ra, tôi còn tổ chức cho trẻ chơi ở các gian hàng, đây là một xã hộithu nhỏ với rất nhiều đồ dùng, đồ chơi nguyên vật liệu được sử dụng cho trẻchơi, trẻ được hòa mình vào thế giới xung quanh, chơi các trò chơi trao đổi muabán, vận dụng những kinh nghiệm thực tế để giải quyết các tình huống xảy ratrong khi chơi

Ví dụ: Trẻ biết lựa chọn hàng hóa để mua, sau khi mua biết trả tiền và nóilời cảm ơn khi khách mua hàng

Hình7: Trẻ chơi bán hàng ở chợ quê

Đối với những nguyên vật liệu như: nước, cát, sỏi tôi có thể tổ chức hoạtđộng chơi ngoài trời qua: Thí nghiệm vật chìm vật nổi, sự đổi màu của nước Các hoạt động này giúp trẻ quan sát, so sánh, nhận xét và biết được tính chất củanước, vật chìm vật nổi

Hình 8: Trẻ làm thí nghiệm sự đổi màu của nước

Hình 9: Trẻ chơi với cát, nước, đá, sỏi

Hoặc những thí nghiệm khoa học vui với các chất lỏng như: dầu ăn, sữa, nướcrửa chén và nước bằng thí nghiệm: Mưa màu, tạo ra lốc xoáy, màu kì diệu

Hình 10: Trẻ làm thí nghiệm màu kì diệu

Những dụng cụ lao động bằng nhựa an toàn cho trẻ như: Cuốc, xẻng, bìnhtưới, rổ, thau luôn được tôi sử dụng để trẻ trải nghiệm chơi ngoài trời thôngqua hoạt động lao động như: làm đất, gieo hạt, tưới nước, nhổ cỏ, nhặt lá úa, xớiđất, chăm sóc cây, hoa, vườn rau Chính những hoạt động này đã giúp trẻ phát

hiện những điều thú vị từ thiên nhiên Các câu hỏi đặt ra và lại được chính mìnhgiải đáp “Vì sao cây lại lớn lên?”, “Vì sao cây lại có quả?” Bằng những trảinghiệm này giúp trẻ biết yêu quý lao động và sản phẩm của người nông dân làmra.

Hình 11: Trẻ trải nghiệm lao động chăm sóc vườn rau

Hình 12: Trẻ khám phá, trải nghiệm quan sát vườn cây ăn quả

Giải pháp 4: Phối kết hợp với phụ huynh, cộng đồng để tổ chức các hoạt động khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời cho trẻ

Căn cứ vào tình hình thực tế, tôi đã chủ động trong công tác tuyên truyền,phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp xây dựng môi trường hoạtđộng cho trẻ cụ thể :

* Về công tác tuyên truyền :

Thông qua những buổi họp phụ huynh học sinh, tôi trao đổi trực tiếp vớiphụ huynh những lợi ích của việc cho trẻ khi tham gia khám phá, trải nghiệm tronghoạt động chơi ngoài trời tại trường Mầm non

Tuyên truyền qua bảng thông tin của lớp với các hình ảnh nội dung thiếtthực, thường xuyên thay đổi nội dung và hình thức để lôi cuốn sự chú ý của phụhuynh

Bên cạnh đó, hằng tháng tôi còn trao đổi với phụ huynh về tình hình sứckhỏe, kết quả tham gia các hoạt động của trẻ ở trường thông qua sổ bé ngoan

Ngoài ra, tôi còn lập nhóm zalo riêng của lớp và thường xuyên cập nhật cácnội dung, thông tin của nhà trường về công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dụctrẻ Đặc biệt là thông tin, hình ảnh, video trẻ tham gia các hoạt động một ngày ởtrường cho phụ huynh biết, để cùng phối hợp và giáo dục trẻ

* Về công tác phối hợp:

Huy động và khuyến khích phụ huynh sưu tầm các đồ dùng, nguyên vật liệuphế thải, đồ dùng sinh hoạt không sử dụng, ý tưởng sáng tạo của phụ huynh đểphối hợp cùng cô giáo trong việc làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo, phục vụ cho cáchoạt động khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơi ngoài trời của trẻ

IV KẾT LUẬN

1 Kết quả đạt được:

Sau thời gian thực hiện “Biện pháp xây dựng, tổ chức các hoạt động khámphá, trải nghiệm cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non” thông qua hoạtđộng chơi ngoài trời kết quả như sau:

* Đối với trẻ:

Nội dung đánh giá

Số trẻ

Tỷ lệ (%)

Số trẻ

Tỷ lệ (%)

Số trẻ

Tỷ lệ (%)

Số trẻ

Tỷ lệ (%)

- Trẻ tò mò, tìm tòi, 12 39 19 61 27 87 4 13

- Giúp trẻ củng cố, khắc sâu kiến thức đã được học, đạt được các mục tiêu,kết quả mong đợi đối với trẻ 5-6 tuổi trong chương trình giáo dục của nhàtrường.

- Đáp ứng được tính tò mò, khám phá, trải nghiệm các sự vật, hiện tượngxung quanh trẻ

- Chủ động sử dụng các thao tác tư duy trong khám phá trải nghiệm ở hoạtđộng chơi ngoài trời, biết sử dụng nguyên vật liệu tự nhiên, phế liệu, các phươngtiện khác nhau để tích lũy kinh nghiệm và áp dụngvào cuộc sống

- Hình thành và rèn luyện kỹ năng sống giúp trẻ phát triển toàn diện về nhâncách, đồng thời thích nghi với cuộc sống hiện tại cũng như sau này

* Đối với giáo viên:

Bản thân tôi có kinh nghiệm vững vàng, linh hoạt, chủ động, sáng tạo trongxây dựng và tổ chức các hoạt động khám phá, trải nghiệm trong hoạt động chơingoài trời phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, bối cảnh của địa phươngcũng như của trường, lớp

Tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp, phối hợp với cha mẹ trẻ xây dựng môitrường học tập cho trẻ ngày một phong phú hơn thực hiện tốt sau chuyên đề lấytrẻ làm trung tâm

* Đối với phụ huynh:

Nhiệt tình hưởng ứng, tham gia ủng hộ các nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồchơi cho lớp

Quan tâm đến việc học của trẻ và yên tâm khi gởi con đến trường

2 Phạm vi áp dụng

Sau thời gian thực hiện biện pháp trên đã đạt kết quả cao nên được nhân rộng

và áp dụng cho các lớp mẫu giáo lớn trong trường

3 Bài học kinh nghiệm: