Bài phýõng pháp nghiên c_u v_ phong trào cánh t_ M_ Latinh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT ĐỀ TÀI SỰ TRỖI DẬY CỦA PHONG TRÀO CÁNH TẢ Ở KHU VỰC MỸ LATINH TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA THẾ KỈ 21 Nhóm sinh viên thực[.]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT

Mục Lục

Phần 1 : Mở Đầu 4

1.Lý do chọn đề tài 4

2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

3.Phương pháp nghiên cứu 8

4.Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 9

5.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 9

5.1 Mục đích nghiên cứu 9

5.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

6.Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài 9

7.Bố cục của đề tài 10

Phần 2 : Nội Dung 11

Chương 1 : Khái quát chung về khu vực Mỹ Latinh 11

1.1 Vị trí địa lý và tài nguyên thiên nhiên 1 1 1.2 Đặc điểm kinh tế 1 1 1.3 Đặc điểm xã hội 1 2 1.4 Đặc điểm chính trị 1 2 Chương 2 : Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh 12

2.1 Khái quát phong trào cánh tả trên thế giới và phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trước thế kỉ 21 12

2.1.1 Phong trào cánh tả trên thế giới 12

2.1.2 Phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trước thế kỉ 21 13

2.2 Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trong những năm đầu của thế kỉ 21 14

2.2.1 Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở cấp độ khu vực 14

2.2.2 Đất nước Venezuela – một trường hợp điển hình .17

2.3 Nguyên nhân của sự trỗi dậy phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh 1 9 2.3.1 Nguyên nhân khách quan 19

2.3.2 Nguyên nhân chủ quan .21

2.4 Tác động của sự trỗi dậy phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh 21

2.4.1 Tác động đối với các quốc gia trong phong trào cánh tả 21

2.4.2 Tác động đối với toàn khu vực Mỹ Latinh và thế giới 22

2.5 Xu hướng phát triển của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh 23

2.5.1Những thách thức đối với phong trào cánh tả trong khu vực Mỹ Latinh hiện nay 23

2.5.2 Xu hướng phát triển của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trong tương lai 2 4 Phần 3 : Kết luận 2 5 Danh mục các tài liệu tham khảo chính 27

PHẦN 1 : MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, bức tranh toàn cảnh tình hình chính trị thế giới có nhiều biến động phứctạp, đó là các cuộc khủng hoảng chính trị ở Trung Đông và Bắc Phi và tình hình bất ổnđịnh ở khu vực Nam Á và Đông Âu Tuy nhiên, bên cạnh đó sự trỗi dậy mạnh mẽ củaphong trào cánh tả ở Mỹ Latinh cũng được xem là một điểm đáng chú ý trong bối cảnhquốc tế hiện nay

Bước sang thế kỉ 21, tình hình chính trị ở khu vực Mỹ Latinh có những biến độngkhởi sắc Thắng lợi của phong trào cánh tả ở nhiều nước trong khu vực hướng tới mụctiêu tiến bộ và chủ nghĩa xã hội thông qua con đường đấu tranh hòa bình, nghị trường quabầu cử Cùng với đó sự xuất hiện mô hình “Chủ nghĩa xã hội thế kỉ 21” ở Venezuela đãtrở thành tâm điểm đáng chú ý Nó có giá trị “soi đường” và thúc đẩy sự phát triển củaphong trào cánh tả hiện nay ở Mỹ Latinh nói riêng và trên thế giới nói chung

Phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh hiện nay được xem là nhân tố mới có tácđộng tích cực đến cục diện chính trị trên thế giới và trong khu vực Sự trỗi dậy của phongtrào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh tạo điều kiện thuận lợi cho sự khôi phục và phát triểncủa các Đảng Cộng sản ở khu vực này cũng như phong trào Cộng sản và công nhân quốc

tế nói chung Những mục tiêu của phong trào cánh tả hướng tới là cổ vũ các cuộc đấutranh của nhân dân toàn thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và công bằng, tiến

bộ xã hội Bên cạnh đó, phong trào cánh tả còn thúc đẩy xu thế hòa bình trên thế giới vàtrong khu vực

Là một bộ phận cấu thành hữu cơ của cách mạng thế giới, hơn bảy thập niên qua,Đảng Cộng sản Việt Nam thường xuyên nhận được sự cổ vũ, động viên, giúp đỡ về vậtchất và tinh thần của các lực lượng cách mạng ở khắp các châu lục, trong đó có nhân dâncác nước Mỹ Latinh Nhiều người trong thế hệ đó nay đang nắm giữ những cương vị lãnh

đạo quan trọng trong chính quyền, các lực lượng chính trị hoặc trong các lĩnh vực kinh tế,tiếp tục mong muốn thúc đẩy quan hệ với Việt Nam Sự phát triển mạnh mẽ của lựclượng cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh sau chiến tranh lạnh là một nhân tố thuận lợi mới cho

sự phát triển quan hệ giữa nước ta với khu vực Mỹ Latinh Đương nhiên, để củng cố vàtăng cường một cách hiệu quả mối quan hệ với phong trào cánh tả Mỹ Latinh, chúng tacần hiểu rõ tình hình thực tế, đường lối, chiến lược, sách lược cũng như triển vọng củaphong trào những năm sắp tới Do vậy, việc nghiên cứu sự vận động, những biến chuyểncủa phong trào cánh tả Mỹ Latinh và tác động của nó đối với phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế những năm đầu thế kỷ 21 có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cấp bách đốivới sự nghiệp cách mạng nước ta, đồng thời đây cũng là một đóng góp nhất định đối vớiviệc nghiên cứu về phong trào cộng sản và phong trào cánh tả hiện nay Vì vậy chúng tôi

chọn đề tài “Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trong những

năm đầu thế kỉ 21” làm hướng nghiên cứu cho mình.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Những năm gần đây, khu vực Mỹ Latinh đang chứng kiến những thắng lợi vangdội của lực lượng cánh tả Làn sóng phát triển thiên tả của các quốc gia trong khu vựckhiến cho dư luận hết sức quan tâm Giới nghiên cứu quốc tế trong và ngoài nước đã cónhiều bài viết, thông tin, phân tích và đưa ra những nhận định đánh giá về phong trào này

* Tình hình nghiên cứu trong nước Nghiên cứu Mỹ Latinh nói chung và phong

trào cánh tả Mỹ Latinh nói riêng ở trong nước còn tương đối mới mẻ, hầu như chưa cótác phẩm nào mang tính hàn lâm khi nghiên cứu khu vực Đa phần, các bài viết chỉ là sựtập hợp tư liệu, đưa tin, những phân tích nhận định về cơ bản dựa vào các kênh thông tin

ở ngoài nước Cụ thể, có một số sách, công trình nghiên cứu và bài viết nổi bật sau :

1 Trung tâm nghiên cứu Bắc Mỹ - Viện Khoa học xã hội Việt Nam: "Mỹ La tinhmột vùng năng động" – 1998

2 Luận án tiến sĩ của Nguyễn Viết Thảo: "Liên kết khu vực Mỹ Latinh: văn hoá,chính trị, kinh tế" bảo vệ năm 1998 Luận án đã đi sâu mô tả, phân tích về quá trình hợptác, liên kết văn hoá, chính trị, kinh tế giữa các nước Mỹ Latinh trong những năm đầu

thập niên 1990 Luận án cũng đưa ra được những dự báo về triển vọng có sức thuyết phục

về hợp tác liên kết mở rộng ở khu vực này trong những năm tiếp theo

3 Nguyễn Văn Thanh (2009) "Nhận diện chủ nghĩa tự do mới" – Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia.

Tác giả phân tích, đánh giá việc tiến hành những cải cách theo mô hình chủ nghĩa

tự do mới ở Mỹ Latinh những năm đầu thập niên 90 đã có những tác dụng nhất địnhtrong việc thúc đẩy kinh tế phát triển Tác phẩm cũng chỉ ra được "bóng dáng của các nhà

tư bản tài chính Hoa Kỳ " đứng đằng sau các chương trình cải cách đó là nguyên nhâncủa sự chao đảo kinh tế đi đến lệ thuộc ngày càng nhiều vào tư bản Hoa Kỳ của các nềnkinh tế Mỹ Latinh Các phân tích của tác giả chính là những dữ liệu rất giá trị cho việcnghiên cứu sự bùng nổ thành công của phong trào cánh tả Mỹ Latinh trong những nămđầu thế kỷ 21 này

Tiếp đến là một số bài báo, tạp chí, đưa tin, phân tích, bình luận về phong trào :

4 Nhật Mai (2005), "Hiện tượng Môralét" và phong trào cánh tả ở Mỹ Latinh”,

Báo Quân đội nhân dân.

5 Hoàng Liên (2005), “Những cuộc hội tụ của lực lượng cánh tả”, Tạp chí Thông tin đối ngoại.

6 Nguyễn Xuân Trung (2006), “Tình hình kinh tế Mỹ Latinh đầu thế kỷ 21”, Tạp chí Nghiên cứu Châu Mỹ ngày nay, số 3.

7 Minh Phương (2006), “Cộng đồng Nam Mỹ với những ước vọng về sự thống

nhất”, Báo Cựu Chiến Binh Việt Nam, số 633, tr.11.

8 Nguyễn Văn Quang (2007), “Xu hướng đi lên Chủ nghĩa xã hội của các nước

Mỹ La tinh”, Tạp chí Cộng sản điện tử, số 127.

9 Nguyễn Hoàng Giáp - Nguyễn Thị Quế (2007), “Bước tiến mới của phong trào

cánh tả Mỹ Latinh những năm đầu thế kỷ XXI”, Tạp chí Cộng sản, số 3.

10 Lê Văn Nga (2007), “Bất bình đẳng ở Mỹ Latinh”, Tạp chí Nghiên cứu Châu Mỹ ngày nay, số 2.

Nhìn chung, các bài viết đã đề cập tương đối phong phú những nét mới của phongtrào Các bài viết về cơ bản đã đề cập được những nội dung chính : Mô tả, tường thuật lạinhững thắng lợi trong bầu cử của các Đảng cánh tả ở Mỹ Latinh đồng thời khái quátnhững phương pháp hoạt động, tập hợp lực lượng mới của phong trào Bên cạnh đó phântích những tiến bộ đã đạt được trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của các Chính

phủ cánh tả và rút ra những nguyên nhân thắng lợi, một số hạn chế và một số bài họckinh nghiệm bước đầu của phong trào cánh tả, đưa ra một số dự báo về triển vọng củaphong trào Tuy nhiên các bài viết này mới chỉ dừng lại ở việc đưa tin là chính, chưa cónhững công trình nghiên cứu với quy mô lớn, khái quát đầy đủ mọi hoạt động của cảphong trào.

* Tình hình nghiên cứu ngoài nước :

1 Tác phẩm “Làn sóng thứ tư” về chu kỳ phát triển chính trị - xã hội mới của Mỹ Latinh, cách nhìn từ phía tả của PTS Maidanic - Viện Kinh tế thế giới, Viện Hàn lâm

khoa học Nga Công trình đã mô tả những chuyển biến của phong trào cánh tả Mỹ Latinhbằng những chứng minh về kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội

2 Tác phẩm “Kinh nghiệm của một số nước Mỹ Latinh trong xử lý mâu thuẫn xã hội” do tác giả Trương Thiết Ánh nghiên cứu trên Tạp chí Những vấn đề quốc tế đương

đại (Trung Quốc, số 4 – 2007) Công trình mô tả những biểu hiện của các mâu thuẫn xãhội ở các nước Mỹ Latinh, và kinh nghiệm xử lý giải quyết những mâu thuẫn từ đó rút ranhững bài học đối với những Đảng cộng sản cầm quyền

3 Công trình nghiên cứu của tập thể các nhà khoa học trong Viện Khoa học xã hội

Trung Quốc có tiêu đề: "Nghiên cứu chủ nghĩa tự do mới" vào tháng 10/2003 Tài liệu

này đã được dịch ra tiếng Việt và đăng trên Tạp chí "Những vấn đề chính trị - xã hội" củaHọc viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dưới dạng tổng thuật trong các số 38 và 39(10/2006)

4 Bài nghiên cứu "Chặng đường thành công của Brasil" của tác giả Pablo Fonseca

Pdos Santos được dịch và trích đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Mỹ Với cách phân

tích khách quan, chính xác của một nhà kinh tế - ông đã làm rõ những nguyên nhân thắnglợi của Tổng thống Lula Da Silva (9/2002 và nêu lên những thay đổi cách mạng toàn diệntrong chương trình cải cách của Brazil

5 Viện Thông tin khoa học – Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đã ấn

hành tập Thông tin chuyên đề về “Lực lượng cánh tả Mỹ Latinh : những góc nhìn khác biệt’’ năm 2006 với nhiều viết của các tác giả nước ngoài về phong trào cánh tả hết sức

sâu sắc

Ngoài ra, trên các trang web của các hãng thông tấn lớn trên thế giới đều có cácbài viết, đưa tin, phân tích về sự lớn mạnh, phát triển của phong trào

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu ngoài nước là những nguồn tư liệu phongphú, cập nhật về phong trào cánh tả Mỹ Latinh Tuy nhiên, đây là những góc độ nghiêncứu rất khác nhau, đa dạng không thể truyền tải nguyên văn, nên các nhà nghiên cứutrong nước đã tìm hiểu và phân tích đánh giá chúng dưới các dạng khác nhau Đến nay,trải qua hơn một thập kỷ phát triển và thu được những thành tựu đáng ghi nhận, phongtrào cánh tả Mỹ Latinh rất cần có sự nghiên cứu một cách hệ thống, khoa học để chúng tađánh giá, nhận thức cũng như truyền đạt lại cho người khác về nó

3 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng những lí luận cơ bản của chủ nghĩa duyvật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh làm nền tảng tư tưởng cho những nhận định, đánh giá về phong trào cánh tả MỹLatinh trong thế kỉ 21 Phương pháp quan trọng đầu tiên mà nhóm sử dụng để phân tích

là phương pháp sử học Trong đó, đồng thời sử dụng ba hướng nghiên cứu của phươngpháp này: phương pháp đồng đại, phương pháp lịch đại để làm rõ sự nổi lên của lựclương cánh tả ở nhiều nước trong khu vực trên tất cả các mặt và phương pháp phân kìchia lịch sử phát triển của phong trào cánh tả ở Mỹ Latinh từ khi xuất hiện đến nay.Phương pháp sử học kết hợp với một phương pháp nghiên cứu quan trọng khác làphương pháp phân tích tài liệu nhằm đạt được một cái nhìn xuyên suốt, tổng thể của vấn

đề, cùng với đó là nhằm cố gắng mô tả có hệ thống, khoa học về nội dung nghiên cứu Đểtránh dàn trải với một khối lượng lớn nội dung về sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở

Mỹ Latinh, nhóm đã sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp, theo đó bài viết đi sâuvào phân tích trường hợp của Venezuela, nơi tập trung các đặc điểm điển hình nhất của sựtrỗi dậy trong khu vực Cùng với đó là sự kết hợp phương pháp logic phương pháp tổnghợp, so sánh Đồng thời sử dụng các phương pháp nghiên cứu quốc tế đặc trưng làphương pháp định lượng và phương pháp định tính để đưa ra các nhận định, đánh giá Vìvậy, mọi nhận định, đánh giá trong đề tài sẽ được xây dựng trên cơ sở phân tích, kháiquát những nguồn tài liệu trước đó và những quan điểm cá nhân đồng thời kế thừa mộtcách có chọn lọc kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố trong vàngoài nước liên quan đến đề tài

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh cùngvới sự trỗi dậy của nó Trong đó, phạm vi nghiên cứu là thập niên đầu của thế kỉ 21 Đây

là khoảng thời gian phong trào cánh tả ở châu Mỹ Latinh phát triển mạnh và thu đượcnhiều thành công to lớn đồng thời cũng phải đối mặt với những thách thức không nhỏ

5 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Mục đích nghiên cứu

Khảo sát đánh giá một cách khoa học, chính xác về sự trỗi dậy của phong tràocánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trong những năm đầu của thế kỉ 21 (cơ sở hình thành, thựctrạng, tác động và xu hướng vận động của phong trào)

5.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở mục đích trên, đề tài có những nhiệm vụ sau :

Một là, phân tích lịch sử hình thành và phát triển của phong trào cánh tả ở khu vực

Mỹ Latinh, đặc biệt là đưa ra cái nhìn về phong trào cánh tả trong thập niên đầu của thế

kỉ 21

Hai là, phân tích đánh giá phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trên các khía

cạnh quan điểm tư tưởng lý luận, đường lối chủ trương chính sách cải cách về kinh tế,chính trị, văn hoá xã hội và đối ngoại

Ba là, đánh giá tác động đối với khu vực và quốc tế của các phong trào cánh tả Mỹ

Latinh

Bốn là, phân tích các khó khăn thách thức đối với phong trào và tìm ra xu hướng

phát triển của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trong thời gian sắp tới

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Về mặt lý luận : Thông qua phân tích thành quả của phong trào cánh tả trong thời

gian vừa qua, đề tài khẳng định triển vọng phát triển và tác động tích cực của nó đối vớiphong trào cách mạng thế giới những năm đầu thế kỷ 21 Từ đây, đề tài chứng minh rằng,với tư cách là đại biểu cho lợi ích của bộ phận không nhỏ giai cấp công nhân và các tầnglớp lao động, thì sự tồn tại của lực lượng cánh tả ở Mỹ Latinh là một tất yếu lịch sử Chonên, mặc dù còn đứng trước nhiều khó khăn, hạn chế nhưng lực lượng này sẽ tiếp tụcđóng vai trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển tiến bộ của đời sống chính trị - xã hội khuvực Mỹ Latinh trong thời đại ngày nay Kết quả nghiên cứu đề tài góp phần làm rõ thêm

cơ sở lý luận, củng cố lập trường tư tưởng, niềm tin khoa học của giai cấp công nhân và

quần chúng nhân dân lao động trong cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ

và tiến bộ xã hội

Về mặt thực tiễn : Đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên

cứu, giảng dạy và học tập về lịch sử thế giới hiện đại, lịch sử phong trào cánh tả và côngnhân quốc tế, các chuyên ngành quan hệ quốc tế đặc biệt là nghiên cứu châu Mỹ

7 Bố cục của đề tài

Đề tài gồm ba phần : Phần mở đầu, phần nội dung và phần kết luận Trong đóphần nội dung được chia làm ba chương :

Chương 1 : Khái quát chung về khu vực Mỹ Latinh

Trong chương này, đề tài trình bày những nội dung cơ bản nhất của khu vực trêncác mặt địa lí, tự nhiên, xã hội, dân cư, làm nền tảng cho những phân tích tiếp theo

Chương 2 : Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trong những năm đầu của thế kỉ 21

Chương này đi vào trình bày khái quát về phong trào cánh tả trên thế giới và trongkhu vực cho đến cuối thế kỉ 20 sau đó đi vào phân tích sự trỗi dậy của phong trào cánh tảtrong khu vực từ bối cảnh, nội dung đến tác động của sự trỗi dậy này Tiếp theo, bài viết

đi vào phân tích nguyên nhân và chỉ ra những thách thức và xu hướng của vấn đề

Cuối cùng là danh mục các tài liệu tham khảo

PHẦN 2 : NỘI DUNG

Chương 1 : Khái quát chung về khu vực Mỹ Latinh

1.1 Vị trí địa lý và tài nguyên thiên nhiên

Mỹ Latinh là một khu vực nằm ở phía Tây bán cầu trải dài từ Mexico xuống hếtNam Mỹ và có một vị trí địa chiến lược quan trọng Phía bắc tiếp giáp với Hoa Kỳ vàđược bao bọc xung quanh bởi Đại Tây Dương và Thái Bình Dương rộng lớn Khu vực

Mỹ Latinh có tổng diện tích trên 20,5 triệu km2 và dân số hơn 500 triệu người bao gồm 33quốc gia độc lập và 14 vùng lãnh thổ (các đảo nhỏ thuộc Anh, Pháp và Hà Lan)(1) Với vị tríđịa lý như vậy, Mỹ Latinh từ lâu đã trở thành khu vực chịu ảnh hưởng rất lớn từ Hoa Kỳ

Khu vực Mỹ Latinh trải dài trên nhiều vĩ độ, từ Bắc bán cầu đến Nam bán cầu kếthợp với nó là sự phân hoá của địa hình với nhiều loại hình khí hậu tạo điều kiện thuận lợicho việc phát triển một nền nông nghiệp phong phú và đa dạng Bên cạnh đó, khu vực

Mỹ Latinh còn rất giàu tài nguyên với nhiều kim loại quý và những khoáng sản có giá trị

là nguyên nhiên liệu phục vụ cho các ngành công nghiệp nặng và xuất khẩu Ngoài ra,

Mỹ Latinh có một hệ thống sông ngòi dày đặc trong đó con sông Amazon là nguồn cungcấp nước dồi dào cho nông nghiệp và phát triền thuỷ điện Khu vực Mỹ Latinh còn đượcbao phủ bởi 40% diện tích rừng với nhiều lại gỗ và lâm sản quý hiếm

1.2 Đặc điểm kinh tế

Khu vực Mỹ Latinh có một nền kinh tế nông lâm nghiệp phát triển do có điều kiện

tự nhiên thuận lợi với nhiều loại nông lâm sản xuất khẩu Bên cạnh đó đây còn là khu vựccủa công nghiệp khai khoáng và năng lượng Cùng với đó Mỹ Latinh đang đẩy mạnh cáchoạt động giao lưu kinh tế với các nước trên thế giới Hiện nay, tốc độ tăng trưởng kinh tếcủa các quốc gia Mỹ Latinh là khá ấn tượng với sự phát triển mạnh của một số quốc giatrên bản đồ kinh tế thế giới Tuy nhiên nền kinh tế Mỹ Latinh còn tồn tại một số bất cập,tăng trưởng chưa bền vững và chưa có sự đồng đều giữa các quốc gia

1.3 Đặc điểm xã hội

Mỹ Latinh là khu vực đa dạng dân cư sinh sống trong đó có người Indian bản địa,người châu Âu, người châu Phi và các nhóm người lai Đây còn là khu vực mà các ngônngữ thuộc nhóm Latinh được sử dụng rộng rãi Sự giống nhau nhiều mặt về văn hóa, ngônngữ, chủng tộc,…là yếu tố hỗ trợ cho các khuynh hướng, phong trào chính trị lan toả nhanhchóng và rộng khắp châu lục Mỹ Latinh có dân số khá đông, mức độ đô thị hoá caonhưng đô thị hoá tràn lan và chất lượng chưa tốt

1.4 Đặc điểm chính trị

Khu vực Mỹ Latinh có một nền tảng chính trị bất ổn trong đó sự tranh chấp quyềnlực, bạo loạn, lật đổ chính quyền tác động không nhỏ đến con đường phát triển của cácquốc gia trong khu vực Sự phát triển trở lại của phong trào cánh tả trong khu vực trong

thập niên đầu thế kỉ 21 là những biến chuyển đáng kể trong đời sống chính trị khu vực vànhận được sự quan tâm lớn trên thế giới.

Chương 2 : Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở châu Mỹ Latinh

2.1 Khái quát phong trào cánh tả trên thế giới và phong trào cánh tả ở khu vực

Mỹ Latinh trước thế kỉ 21

2.1.1 Phong trào cánh tả trên thế giới

Trước hết, “cánh tả” là thuật ngữ dùng để chỉ các lực lượng chính trị có tư tưởngtiến bộ, cấp tiến, dân chủ về chính trị - xã hội, nhấn mạnh vai trò điều tiết của Nhà nướcđối với nền kinh tế Nó đối lập với “cánh hữu” - là những lực lượng chính trị có tư tưởng

tự do về mặt kinh tế nhưng lại bảo thủ về mặt xã hội, có xu hướng thoả hiệp, thủ tiêu đấutranh cách mạng Các nhà sử học cho rằng thuật ngữ này ra đời từ cuộc Đại cách mạngPháp năm 1789 dựa theo vị trí ngồi của các đại biểu trong Nghị viện Từ hiện tượng vôtình này, đã ra đời cặp từ nói trên để chỉ khái niệm chính trị của những nhóm người theo

tư tưởng cấp tiến hay bảo thủ

Trải qua nhiều thăng trầm, các phong trào cánh tả trên thế giới lúc bùng nổ, lúctạm lắng nhưng vẫn liên tục phát triển Trong thời kì hiện đại, phong trào cánh tả trên thếgiới đã từng phát triển mạnh mẽ dưới thời kì chủ nghĩa xã hội là một trong hai hệ thốngtrên thế giới Sau khi Liên Xô và khối xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu sụp đổ thì phong tràocánh tả trên thế giới cũng đi vào thoái trào Tại các nước xã hội chủ nghĩa trước đây thìcác chính đảng cánh tả cũng được hình thành từ việc tổ chức lại từ các Đảng cộng sảntrước đó Bên cạnh đó, phong trào cánh tả cũng có được một sự trỗi dậy ấn tượng tại khuvực Mỹ Latinh từ cuối thế kỉ 20

2.1.2 Phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trước thế kỉ 21

Phong trào cánh tả ở Mỹ Latinh xuất hiện khá muộn và gắn liền với những tưtưởng về chủ nghĩa xã hội Vào thập kỷ 30 của thế kỷ trước, các nước Mỹ Latinh đã phảihứng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới Trong thời điểm đó,các lực lượng cánh tả đã lên cầm quyền ở nhiều nước Mỹ Latinh và thi hành chính sách

công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu thích hợp đã vực dậy các quốc gia này từ “vũng lầy”

của sự khủng hoảng, điển hình là Brazil và Mexico Mặt khác, từ năm 1959, cách mạng

Cuba đã cố gắng đưa nội hàm xã hội chủ nghĩa và quá trình hội nhập khu vực theo tưtưởng Simon Bolivar, nhưng nội hàm này đã bị mai mòn với cuộc cách mạng tại Bolivia(1952 – 1964)

Sự can thiệp của Mỹ, với sự ủng hộ của tầng lớp thống trị và các lực lượng vũtrang bản địa, đóng vai trò quyết định trong việc chấm dứt chu kỳ giải phóng xã hội này.Đồng thời với đó, mô hình tự do mới được áp dụng đầu tiên tại Chile, với nhà độc tàiPinochet, sau đó đã được áp đặt lên toàn lục địa, và được thúc đẩy bởi cuộc khủng hoảng

nợ công bùng nổ vào năm 1982 Sau sự sụp đổ của các nền độc tài trong thập kỷ 80, môhình tự do mới vẫn còn hiệu lực chủ yếu nhờ vào các kế hoạch điều chỉnh cấu trúc và môhình Đồng thuận Washington Các chính phủ Mỹ Latinh đã không đủ khả năng hìnhthành một mặt trận chung, và đa số trong số họ ngoan ngoãn áp dụng các biện pháp doNgân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) soạn thảo

Quá trình này tạo ra sự bất mãn lớn trong dân chúng, tạo tiền đề cho sự tái tập hợpcác lực lượng quần chúng và dẫn tới một chu kỳ thắng cử của các lực lượng cánh tả vàtrung tả, bắt đầu với Tổng thống Velezuela là Hugo Chavez vào năm 1998, những lựclượng đã cam kết đưa ra một mô hình khác biệt dựa trên công bằng xã hội

2.2 Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở khu vực Mỹ Latinh trong những năm đầu của thế kỉ 21

2.2.1 Sự trỗi dậy của phong trào cánh tả ở cấp độ khu vực

Sự nổi lên phong trào cánh tả trong những năm đầu thế kỉ 21 đã làm thay đổi đáng

kể diện mạo chính trị ở khu vực vốn được coi là "sân sau" của Hoa Kỳ, gây lên những longại trong giới cầm quyền ở Washington Sự trỗi dậy ấy chính là biểu hiện của cao tràođấu tranh hướng tới “chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21” của nhân dân lục địa châu Mỹ Latinhhiện nay nhằm giải quyết vấn đề dân tộc, dân quyền, dân sinh, dân chủ và tiến bộ xã hội