PHÁT BIỂU PHÁT BIỂU CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ NGUYỄN TẤN DŨNG TẠI HỘI NGHỊ NGÀNH VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TỔNG KẾT 15 NĂM THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG 5 KHÓA VIII (Hà Nội, ngày 8 tháng 8 năm 2013[.]
Trang 1PHÁT BIỂU CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ NGUYỄN TẤN DŨNG
TẠI HỘI NGHỊ NGÀNH VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH
TỔNG KẾT 15 NĂM THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG 5 KHÓA VIII
(Hà Nội, ngày 8 tháng 8 năm 2013)
Thưa các đồng chí,
Thưa quý vị đại biểu thân mến,
Hôm nay, tôi rất vui mừng đến dự Hội nghị Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VIII về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc” Thay mặt Chính phủ, tôi xin gửi tới tất cả các đồng chí, các
vị đại biểu tham dự Hội nghị và toàn thể cán bộ, công nhân viên chức ngành văn hóa thể thao du lịch trong cả nước lời thăm hỏi thân thiết và lời chúc tốt đẹp nhất
Thưa các đồng chí,
Qua Báo cáo tổng kết của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các ý kiến tham luận, tôi rất chú ý lắng nghe, bày tỏ sự đồng tình với nhiều ý kiến đánh giá, phân tích sâu sắc, tâm huyết đối với sự nghiệp phát triển văn hóa của đất nước ta Tôi xin phát biểu trao đổi với các đồng chí một số ý kiến sau đây
Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của đất nước, của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm và chăm lo phát triển văn hóa, coi văn hóa là một mặt trận quan trọng trên lĩnh vực tư tưởng Và văn hóa đã góp phần to lớn vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng của đất nước ta, nhân dân ta
Sau Luận cương chính trị năm 1930, Đảng ta đã ban hành Đề cương văn hóa Việt Nam năm 1943, đây là văn kiện mở đầu có ý nghĩa như một Tuyên ngôn của
Đảng ta về văn hóa trong thời kỳ kháng chiến kiến quốc Đề cương văn hóa đã thể hiện tư tưởng lãnh đạo sáng suốt của Đảng ta trong việc nâng cao, phát huy những
giá trị tốt đẹp của văn hóa dân tộc, đồng thời cũng đã vạch ra phương châm hành
động của những người chiến sĩ cộng sản, vừa phải dũng cảm trong kháng chiến bảo
vệ Tổ quốc, vừa phải có trách nhiệm lớn lao trong việc giữ gìn và phát huy những di sản văn hóa vô giá của ông cha ta
Năm mươi lăm năm sau, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII (năm
1998) về Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc
dân tộc, thể hiện tầm nhìn chiến lược và tư duy cách mạng của Đảng ta trong thời
kỳ đổi mới với việc đánh giá cao, đúng mức, vai trò, sứ mệnh cao cả của văn hóa đối với phát triển kinh tế - chính trị - xã hội và sự hình thành, phát triển nhân cách trí tuệ con người Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Và khẳng định xây dựng, phát triển văn hóa là sự nghiệp cách mạng lâu dài của toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng
Trang 2Qua 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 Khoá VIII, nhận thức về vai trò, vị trí của văn hóa trong Đảng, trong xã hội được nâng lên rõ rệt Chủ trương của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa được lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội Nguồn lực văn hoá, mà trước hết là nguồn lực con người ngày càng được phát huy, phát triển toàn diện Quan hệ hợp tác quốc tế về văn hóa ngày càng được mở rộng và phát huy sức mạnh Nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, đóng góp xứng đáng vào thành tựu chung to lớn của đất nước ta trong thời kỳ đổi mới
Trước hết, tư tưởng, đạo đức và lối sống của con người Việt Nam đã có
những biến chuyển tích cực Các giá trị văn hoá truyền thống của Dân tộc được đề cao, kế thừa và phát triển; đồng thời nhiều giá trị văn hoá và chuẩn mực đạo đức mới từng bước được hình thành phù hợp với xu thế phát triển và hội nhập quốc tế của đất nước Tính năng động, tính tích cực của mỗi người dân, doanh nghiệp được phát huy; sở trường và năng lực sáng tạo cá nhân được khuyến khích Không khí dân chủ trong xã hội ngày càng được mở rộng và phát triển Đạo lý
"uống nước nhớ nguồn", "ăn quả nhớ người trồng cây” được đề cao; các hoạt động "đền ơn đáp nghĩa", “hướng về cội nguồn”, tưởng nhớ các Anh hùng dân tộc… là những hoạt động văn hoá tốt đẹp, thấm đượm tinh thần nhân văn ngày càng phát triển sâu rộng
Thứ hai, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được
phát triển và ảnh hưởng tích cực đến đời sống văn hóa cả nước Môi trường văn hóa, các thiết chế văn hóa cơ sở, các phong trào quần chúng hoạt động văn hóa nghệ thuật đạt nhiều tiến bộ Gia đình văn hóa với tinh thần "ông-bà, cha-mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền" được chú trọng đã phát huy những yếu tố tích cực, góp phần duy trì và bảo vệ gia phong truyền thống - tế bào lành mạnh của xã hội
Thứ ba, đội ngũ sáng tạo văn học nghệ thuật đã có những bước phát triển cả
về số lượng và chất lượng Các hoạt động sáng tác và phổ biến văn học nghệ thuật ngày càng phong phú, đa dạng Nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật có chất lượng tốt hướng vào các đề tài lịch sử, cách mạng và phản ánh sự sôi động, đa chiều, những tấm gương sáng của công cuộc đổi mới Đề tài cho thanh niên, thiếu niên, nhi đồng, đồng bào các dân tộc thiểu số được quan tâm nhiều hơn Văn học, nghệ thuật các dân tộc thiểu số có bước tiến đáng kể thể hiện sự đa dạng phong phú của cộng đồng các dân tộc Việt Nam Hoạt động lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật
đã đạt được những kết quả tích cực
Giao lưu, hợp tác quốc tế về văn hoá, nghệ thuật được mở rộng và thực sự đã
có bước khởi sắc Phát huy tiềm năng và thế mạnh, lĩnh vực du lịch đóng góp ngày càng nhiều vào phát triển kinh tế - xã hội đồng thời tăng cường giao lưu văn hóa giữa người dân các vùng miền trong cả nước cũng như giới thiệu văn hóa, lịch sử Việt Nam với du khách quốc tế Công tác bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá được quan tâm chú trọng, ngày càng chuyên nghiệp hoá và đạt được nhiều kết quả tích cực, đưa các di sản đến với bạn bè trên thế giới
Thứ tư, hệ thống các thiết chế văn hoá cơ sở được quan tâm, đồng bào dân
tộc ít người, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo ngày càng được quan tâm
Trang 3nhiều hơn cả về vật chất và tinh thần, góp phần cân bằng sự hưởng thụ văn hoá giữa đô thị và vùng sâu, vùng xa Huy động đầu tư ngày càng nhiều từ các nguồn lực xã hội, phát triển nhiều công trình văn hóa trọng điểm cấp quốc gia đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và sáng tạo văn hoá của các tầng lớp nhân dân và giao lưu, hội nhập quốc tế
Thứ năm, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý Nhà nước đối với
hoạt động văn hóa ngày càng được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý để nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về văn hoá, tạo thuận lợi đưa sự nghiệp văn hóa phát triển ngày càng sâu rộng, toàn diện, hiệu quả
Thưa các đồng chí,
Bên cạnh những thành tựu đạt được và khẳng định giá trị to lớn của Nghị quyết Trung ương 5 Khóa VIII, chúng ta cần nghiêm túc nhìn nhận những hạn chế, yếu kém của sự nghiệp phát triển văn hóa trong thời gian qua Như dự thảo báo cáo tổng kết của Bộ và nhiều ý kiến phát biểu đã nêu, tôi xin nhấn mạnh một số điểm đáng chú ý sau đây về hạn chế, yếu kém:
- Trước hết, nhận thức và trách nhiệm của hệ thống chính trị và trong nhân dân
về văn hóa và xây dựng nền văn hóa của chúng ta theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 chưa cao, chưa sâu sắc Từng lúc, từng nơi chưa quan tâm đúng mức, chưa quyết liệt, kiên trì, năng động, sáng tạo trong xây dựng, bảo vệ và phát triển sự nghiệp văn hóa
- Công tác quản lý nhà nước về văn hóa vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém Hệ thống văn bản pháp quy về văn hóa chưa thích ứng với sự năng động của nền kinh tế thị trường Quản lý văn hóa, nghệ thuật còn lúng túng và chưa có nhiều tác phẩm văn hóa nghệ thuật xứng tầm với thành tựu to lớn của thời kỳ đổi mới, xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc Hoạt động trùng tu, tôn tạo, bảo tồn di sản vẫn còn nhiều hạn chế
- Đạo đức, lối sống, nhân cách văn hóa của người Việt Nam chúng ta nhiều nơi, nhiều lúc vẫn chưa được quan tâm đúng mức, ngay từ gia đình, từ nhà trường, từ sự
tự giác giữ gìn, xây dựng và rèn luyện của mỗi người Sự tha hóa, lối sống xa hoa, phù phiếm, giả dối, cá nhân vị kỷ, vô cảm có xu hướng phát triển Bệnh thành tích và hình thức trong tổ chức các hoạt động, các sự kiện văn hóa ngày càng lan rộng Những yếu kém nêu trên không chỉ làm hạn chế phát triển kinh tế - xã hội,
mà còn có thể làm chệch hướng sự phát triển, làm xấu hình ảnh của đất nước, con người và văn hóa Việt Nam Đây là một nguy cơ, thậm chí còn là nguy cơ của mọi nguy cơ - trong bối cảnh chúng ta phải xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng
Thưa các đồng chí và quý vị đại biểu,
Tổng kết 15 năm (1998-2013) thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VIII cần đặt trong bối cảnh toàn Đảng, toàn
dân thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội (bổ sung và phát triển năm 2011)
Nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta là: “Xây dựng nền văn
Trang 4trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hoá gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển”
Kế thừa và phát huy những truyền thống văn hoá tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, tiếp thu những tinh hoa văn hoá nhân loại, xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vì lợi ích chân chính và phẩm giá tốt đẹp của mỗi con người, với trình độ tri thức, đạo đức, thể lực và thẩm mỹ ngày càng cao Phát triển, nâng cao chất lượng sáng tạo văn học, nghệ thuật; khẳng định và biểu dương các giá trị chân, thiện, mỹ, phê phán những cái lỗi thời, thấp kém, đấu tranh chống những biểu hiện phản văn hoá Bảo đảm quyền được thông tin, quyền
tự do sáng tạo của công dân
Khắc phục những yếu kém về văn hóa phải bắt đầu từ văn hóa, nhưng không chỉ bằng văn hóa Các hoạt động kinh tế và chính trị, các mối quan hệ xã hội trên lĩnh vực kinh tế và chính trị thường xuyên tác động tới tâm tư, tình cảm, đạo đức, lối sống của mỗi con người
Trong bối cảnh mới - cả trong nước, khu vực và thế giới, nhiệm vụ xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời gian tới là rất nặng nề Tại Hội nghị tổng kết quan trọng này, tôi xin nhấn mạnh một số vấn đề để Hội nghị chúng ta cùng trao đổi:
Thứ nhất, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta và
tiến trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đã và đang tạo ra cả cơ hội và thách thức cho sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa Ngành văn hoá, Thể thao và Du lịch phải tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương, quan điểm của Đảng
và Nhà nước ta; chủ động phối hợp với các ngành, các cấp nghiên cứu, cụ thể hóa với những cách làm hay, sáng tạo, với các giải pháp phù hợp, hiệu quả để tranh thủ cơ hội, phát huy những tiềm năng lợi thế, những mặt tích cực, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực, mặt trái của cơ chế thị trường đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Không để đánh mất giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, không để đánh mất mình trong thế giới luôn phát triển và đầy biến động phức tạp, khó lường
Phải xây dựng các kế hoạch hành động phù hợp thực hiện “Chiến lược phát triển văn hóa đến 2020”1 nhằm phát huy nội lực, khai thác các lợi thế, thành tựu đã đạt được và thế mạnh của công nghệ thông tin và hội nhập quốc tế để chủ động hội nhập văn hoá, vừa tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, vừa giữ được bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc, làm giàu truyền thống văn hoá dân tộc, đồng thời có đóng góp tích cực vào kho tàng văn hoá nhân loại
Thứ hai, để xây dựng và phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc trở thành năng lực nội sinh của sự phát triển, như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và
toàn ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần có các biện pháp và hành động thiết thực để học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh - vị Lãnh tụ kính yêu, tấm gương sáng về tư tưởng, đạo đức và văn hóa của dân tộc ta, nhân dân ta
Trang 5Cần phải xây dựng hệ thống chính sách, biện pháp thực thi phù hợp để khai thác và phát huy được tiềm năng kinh tế của văn hóa và tiềm năng văn hóa trong kinh tế Trong đó chú trọng xử lý thật tốt và hiệu quả quan hệ gắn kết giữa phát triển văn hóa và phát triển du lịch bền vững, giữa bảo tồn di sản văn hóa và phát triển kinh tế - xã hội
Thứ ba, thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Muốn xây dựng Chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa” phải kế thừa tinh hoa
trong nhân cách văn hóa Việt Nam từ ngàn đời để xây dựng nhân cách con người Việt Nam chúng ta với các giá trị văn minh mới của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Đây là nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp xây dựng
và phát triển văn hóa Mỗi người dân, gia đình, làng xã, công sở, đơn vị, doanh nghiệp và cả xã hội chúng ta cùng nỗ lực, sáng tạo, chung tay xây dựng môi trường văn hóa quốc gia lành mạnh, văn minh và đây cũng là nền tảng cho quá trình nhập thân văn hóa của mỗi người chúng ta hôm nay và các thế hệ mai sau trong tiến trình xây dựng đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa - dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
Thứ tư, phải tăng cường quản lý nhà nước tốt hơn nữa cả về xây dựng và
thực thi thể chế, cơ chế, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch để tạo mọi thuận lợi cho phát triển văn hóa; trân trọng, giữ gìn và phát huy mạnh mẽ mặt tích cực, tiên tiến; ngăn chặn có hiệu quả mặt tiêu cực, tha hóa Đồng thời tập trung xây dựng môi trường văn hóa Việt Nam văn minh, hiện đại mang đậm bản sắc truyền thống dân tộc với những thiết chế văn hóa mới xứng tầm với thời đại, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân ta cả trước mắt và mai sau
Thưa các đồng chí và quý vị đại biểu,
Tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa VIII phải là quá trình nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng thực trạng văn hóa nước ta Tôi tin tưởng rằng, kết quả Hội nghị này sẽ
có những đóng góp thiết thực với những định hướng, nhiệm vụ, giải pháp mới phù hợp, sáng tạo để tất cả mọi người chúng ta cùng chung sức, chung lòng xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn và bối cảnh mới - để Tổ quốc ta mãi mãi là một quốc gia văn hiến, để dân tộc ta mãi mãi
là một dân tộc văn hóa, xứng đáng với tầm vóc của mình trong lịch sử và đủ sức, tự tin, vững bước tiến cùng thời đại
Xin chúc các đồng chí, quý vị đại biểu sức khoẻ hạnh phúc và thành đạt Xin trân trọng cảm ơn./.