hoạt động công bố thông tin trên thị trường chứng khoán việt nam thực trạng và giải pháp

Chương I: Cơ sở lý luận về Hoạt động công bố thông tin1.Khái niệm về hoạt động công bố thông tin Công bố thông tin là quá trình các tổ chức tham gia thị trường chứngkhoán công bố một các

Lời mở đầu

Kinh nghiệm trên thế giới cho thấy để thị trường chứng khoán ( TTCK)hoạt động có hiệu quả và lành mạnh cần phải công bố thông tin công khai,thông tin là một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của TTCK (cho dù là tậptrung, phi tập trung hay tự do), đồng thời là cơ sở cho nhà đầu tư định giá đểmua hoặc bán chứng khoán Nếu các thông tin trên TTCK sai lệch sẽ gây nênnhững biến động lớn trong hoạt động của thị trường cũng như sự hoang mangtrong tâm lý của nhà đầu tư dẫn đến những đột biến của thị trường, tạo ra sựkhủng hoảng đối với thị trường tài chính quốc gia và sẽ tác động xấu đến nềnkinh tế

Đối với một thị trường mới nổi như ở Việt Nam, khi quy mô của TTCKcòn nhỏ, cơ chế hoạt động chưa thật sự hoàn chỉnh thì diễn biến của thịtrường phụ thuộc rất lớn vào những công ty niêm yết có giá trị vốn hoá lớn.Lúc thị trường mới thành lập, chỉ số VN-Index phụ thuộc vào giá trị cổ phiếuSAM, REE Hiện nay, việc biến động của các cổ phiếu FPT, VNM, STB lạidẫn đến những biến động của thị trường Việc phân tích kĩ thuật hay phân tíchtình hình tài chính doanh nghiệp cũng như sử dụng các mô hình định lượngkhác trong việc phân tích và dự báo giá cổ phiếu trở nên không hữu ích đốivới các nhà đầu tư riêng lẻ Thực tế thời gian qua cho thấy câu hỏi: “Tại saogiá của các cổ phiếu lại tăng giảm một cách đột ngột trong khi chính tình hìnhcủa chính công ty đó chẳng có gì đặc biệt” được các nhà đầu tư quan tâmnhưng thực chất của vấn đề là vì họ không nắm được các thông tin từ thịtrường mà nguyên nhân chủ quan là do việc minh bạch hoá thông tin vẫnchưa trở thành một thói quen bình thường đối với các đối tượng tham giaTTCK (bao gồm cả CTNY, CTCK )

Để thấy rõ thực trạng và tìm ra các giải pháp cho hoạt động công bốthông tin trên TTCK hiện nay

Em đã chọn đề tài:

"Hoạt động công bố thông tin trên Thị trường Chứng khoán Việt Nam

Thực trạng và giải pháp"

Kết cấu của dề tài gồm có 3 phần chính:

- Chương I: Cơ sở lí luận về Hoạt động công bố thông tin

- Chương II: Thực trạng của Hoạt động công bố thông tin trên thị trườngchứng khoán Việt Nam hiện nay

- Chương III: Kiến nghị và giải pháp cho Hoạt động công bố thông tin ở ViệtNam hiện nay

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công bốthông tin của các tổ chức tham gia trên TTCK Việt Nam trong vài năm trở lạiđây

Do giới hạn về mặt tư liệu cũng như nhận thức, chuyên đề của em chắcchắn vẫn còn nhiều thiếu sót, em rất mong thầy góp ý và sửa chữa để đề tàicủa em hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn thầy!!!

Hà Nội, Ngày 7/4/2007

Chương I: Cơ sở lý luận về Hoạt động công bố thông tin

1.Khái niệm về hoạt động công bố thông tin

Công bố thông tin là quá trình các tổ chức tham gia thị trường chứngkhoán công bố một cách chính xác, đầy đủ, kịp thời những thông tin về hoạtđộng của thị trường, các thông tin có thể ảnh hưởng tới giá chứng khoán đếncho nhà đầu tư thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, ấn phẩm của tổchức, công ty và các phương tiện thông tin của Sở giao dịch chứng khoán,Trung tâm giao dịch khoán khoán nhằm đảm bảo sự công bằng của giá chứngkhoán và bảo vệ nhà đầu tư

Các tổ chức tham gia TTCK bao gồm :

- Tổ chức phát hành thực hiện chào bán trái phiếu ra công chúng

- Tổ chức niêm yết

- Công ty chứng khoán

- Công ty quản lý quỹ

- Công ty đâu tư chứng khoán

- Sở giao dịch chứng khoán

- Trung tâm giao dịch chứng khoán

Có hai phương thức công bố thông tin chính: Công bố thông tin trực tiếp vàcông bố thông tin gián tiếp

- Công bố thông tin trực tiếp nghĩa là các tổ chức có nghĩa vụ công bố thôngtin được quyền trực tiếp công bố ra công chúng thông qua các phương tiệnthông tin đại chúng và phải đồng thời báo cáo với các cơ quan quản lý và vậnhành thị trường như UBCKNN, SGDCK hoặc TTGDCK

- Công bố thông tin gián tiếp nghĩa là các tổ chức khi tiến hành nghĩa vụ công

bố thông tin phải chuyển thông tin cần công bố tới các cơ quan quản lý và vậnhành thị trường để các cơ quan này tiến hành xử lý các thông tin đó trước, sau

khi được xử lý các thông tin này mới được công bố ra công chúng thông quacác phương tiện thông tin của của chính cơ quan quản lý hoặc qua các phươngtiện thông tin đại chúng khác

2 Sự cần thiết và vai trò của hoạt động công bố thông tin đối với hoạt động của TTCK

bộ nền kinh tế xã hội của đất nước - hoạt động nhằm huy động nguồn vốntrung và dài hạn 1 cách có hiệu quả nhất để đầu tư phát triển kinh tế

Việc hoàn thiện và phát triển hoạt động công bố thông tin trên TTCK làmột trong những điều kiện quan trọng để phát triển TTCK,bởi vì vai trò củahoạt động công bố thông tin trong sự vân hành của thị trường chứng khoán làrất quan trọng, nó như chiếc cầu nối thông tin giữa nhà phát hành cới côngchúng đầu tư, các thông tin này sẽ là cơ sở để các nhà đầu tư ra quyết định sẽđầu tư vào lĩnh vực nào

Các tổ chức chào bán và công ty niêm yết phải cung cấp nhiều tài liệu cầnthiết về bản thân công ty để các nhà đầu tư có thể xác định được giá trị củacông ty và đưa ra các quyết định đầu tư đúng đắn Trên TTCK, các yếu tố ảnhhưởng tới giá chứng khoán là: Giá trị công ty, các điều kiện thị trường, yếu tố

kinh tế vĩ mô,yếu tố tâm lý nhà đầu tư và yếu tố ngẫu nhiên (do thiên tai gâyra).

Về lâu dài giá chứng khoán chịu sự chi phối của giá trị công ty.Một công

ty ngay cả khi có tình trạng tài chính tốt,khả năng sinh lời cao nhưng giáchứng khoán của công ty vẫn thấp nếu thông tin của công ty không được công

bố một cách đầy đủ, chính xác vì thế nhà đầu tư không thể tiếp cận đượcnhững thông tin cần thiết để đưa ra những quyết định đầu tư.Thực tế, cáccông ty phát hành thường không muốn công bố những thông tin xấu, đặc biệt

là các công ty ở những thị trường mới nổi Vì vậy, công bố thông tin là mộttrách nhiêm của nhà phát hành và các tổ chức niêm yết trong việc cung cấpmọi thông tin, cả tốt và xấu

2.2 Vai trò

Hoạt động công bố thông tin có vai trò quan trọng đối với các tổ chức, cánhân tham gia thị trường và có tác dụng thúc đẩy TTCK phát triển

Đối với công tác quản lý thị trường

- Giúp cho các tổ chức công bố thông tin mội cách chính xác

Thông tin công bổ ra chủ yếu nhằm phục vụ các nhà đầu tư, việc công bố cácthông tin định kì, bất thường sẽ giúp các nhà đầu tư có cách nhìn đầy đủ vàkhách quan hơn về các khoản đầu tư của mình

- Là công cụ quản lý gián tiếp có tác động trở lại trong việc quản lý

Hoạy động công bố thông tin còn là công cụ gián tiếp có tác động quản lý cácCTNY từ chính các thông tin công bố

Tính công bằng của thị trường, các mặt trái của thị trường thể hiện ngay trongcác số liệu mà các CTNY hay các công ty phát hành công bố

Việc công bố các thông tin của công ty đại chúng là điều kiện bắt buộc.Cácthông tin đó chính là tình hình hoạt động của công ty, doang thu , lợi nhuận,

kế hoạch phát triển Do vậy việc công bố thông tin chính là công cụ cho

phép các công ty đại chúng thực hiện nghĩa vụ của mình, nhằm duy trì nguyêntắc trong thị trường một cách hiệu quả

- Theo dõi liên tục quả trình phàt triển của các tổ chức

Các tổ chức chào bán, CTCK luôn luôn giữ lại được các số liệu về tìnhhình phát triển, giúp cho các công ty hay tổ chức có thể đáp ứng được các đòihỏi của công chúng đầu tư hay TTGDCK trong mọi lúc Các số liệu đó còn cóthể được tổng hợp để đưa ra thành các thông tin có tính hỗ trợ quyết định vàđánh giá sự phát triển của tổ chức, các loại chứng khoán trong quả khứ hiệntại và tương lai

- Đáp ứng nhu cầu thông tin của các nhà đầu tư

Việc công bố thông tin của tổ chức phát hành là có tính chất nghĩa vụ,nếu chúng ta biết tận dụng khả năng của hệ thốn thông tin một cách có hiệuquả, gián tiếp đã tạo ra các cơ họi cho các nhà đầu tư cũng như tạo khả năngphát triển cho TCPH, nhà đầu tư có thê rnhanh chóng hiểu được khả nănghoạt động của công ty, xu hướng và cơ hội phát triển để đầu tư vào chínhcông ty đó.Sự đa dạng hoá trong hoạt động công bố thông tin giúp cho cácnhà quản lý, nhà đầu tư có nhiều cách nhìn nhận và kiểm tra, giám sát khácnhau đối với các công ty niêm yết

- Báo cáo nhanh chóng tình hình hoạt động theo định kì

Hoạt động công bố thông tin sẽ đảm bảo cho phép các CTNY có khảnăng công bố thông tin về tình hình hoạt động của mình theo định kì, cho nênnếu chúng ta xây dựng được các tiêu chuẩn cho các thông tin công bố thìchúng ta có thể nhanh chóng hệ thống hoá được các yêu cầu thông tin Từ đótạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức phát hành công bố thông tin của mìnhmột cách nhanh chóng, thuận tiện nhất đảm bảo tính chính xác của dữ liệuthông tin

Đối với nhà đầu tư

- Đảm bảo nhận được thông tin một cách chính xác

Hoạt động công bố thông tin sẽ đảm bảo công bố thông tin một cáchchính xác cho các nhà đầu tư, nhà đầu tư luôn cần có các thông tin cần thiếtcho các dự báo, phỏng đoán để nắm bắt thị trường nhằm phục vụ cho nhu cầuđầu tư của mình

- Đảm bảo tính công bằng chống các hành vi gian lận

Tính công bằng của thông tin thể hiện ở hệ thống công bố thông tin đối

xử công bằng, lành mạnh đối với các nhà đầu tư, đang đầu tư hay chính là cácđối tượng khai thác và xử lý thông tin.Người ta vẫn nói rất nhiều tới sự thànhcông trên TTCK phần lớn là biết cách nắm bắt thông tin đưa ra các quyết địnhhợp lý tại nhiều thời điểm có lợi nhất dựa trên những hiểu biết về thông tin thịtrường

Hoạt động công bố thông tin phải đảm bảo theo nguyên tắc bảo đảm sự côngbằng đối với mọi nhà đầu tư, nhà đầu tư có thể khai thác thông tin một cáchtrực tiếp thông qua hệ thống truyền thông, máy tính nối mạng hoặc gián tiếpthông qua các hãnh tin, công ty tư vấn

Các công bố thông tin sẽ được xây dựng dựa trên nguyên tắc đảm bảo tínhcông bằng, có trật tự, đáp ứng được nhu cầu cần thiết cho mọi nhà đầu tư

- Đảm bảo cung cấp thông tin liên tục và đa dạng

Việc công bố thông tin định kỳ hay bất thường của các tổ chức tham giathị trường theo một nguyên tắc nhất định sẽ cho ta một kho dữ liệu khổng lồ

về các thông tin trong quá khứ, với khả năng lưu trư thông tin sẽ cho pháepchúng ta lưu trữ lại tất cả những biến động thị trường trong mọi thời kì pháttriển, giúp cho các nhà đầu tư có thể nhận định, lập luận về sự phát triển củacác loại chứng khoán, giúp họ đánh giá đúng dắn hơn trên cơ sở của các loạithông tin đó

Đối với Trung tâm giao dịch chứng khoán

Là công cụ giúp cho TTGDCK và SGDCK công bố thông tin kịp thời

Hệ thống công bố thông tin giúp cho trung tâm giao dịch chứng khoán,

sở giao dịch chứng khoán công bố thông tin kịp thời tạo điều kiện tốt cho cácnhà đầu tư cũng như các đối tượng thị trường có được cái nhìn nhanh nhất về

sự thay đổi của thị trường cũng như chứng khoán mà mình quan tâm

3 Nguyên tắc và tiêu chí trong công bố thông tin

Cho dù các TCNY nhận thấy được tầm quan trọng về lợi ích của việccông bố thông tin nhưng họ không thể thực hiện công bố thông tin một cáchtuỳ tiện về hình thức, thời gian, địa điểm mà hoạt động công bố thông tinkhi đã trở thành nghĩa vụ và tập quán trong kinh doanh cũng cần tuân thủ theomột số nguyên tắc và tiêu chí nhất định.Việc đề ra các nguyên tắc và tiêu chímang tính chuẩn tắc trong hoạt động công bố thông tin trên thị trường chứngkhoán, kể cả đối với thông tin của tổ chức niêm yết lẫn thông tin thị trường lànhằm đảm bảo và duy trì lòng tin của các nhà đầu tư khi họ tham gia thịtrường chứng khoán

Thông thường, các nguyên tắc và tiêu chí cơ bản về công bố thông tin ở hầuhết các thị trường chứng khoản trên thế giới là:

Trái lại, nhũng thông tin thuộc loại tin đồn sẽ có mức độ chính xác và độ tincậy thấp nhất

Những nhà đầu tư mua bán chứng khoán theo tin đồn sữ gánh chịu nhiều thiệthại, rủi ro cao do mức độ tin cậy thấp của các thông tin đó.

Nguyên tắc này được tuân thủ dựa trên cơ sở một danh mục các thôngtin được quan trọng và cần được cung cấp.Nói cách khác, tổ chức niêm yết cónghĩa vụ cung cấp tất cả các thôn tin được xem là có thể ảnh hưởng tới nhậnđịnh của nhà đầu tư đối với triển vọng của tổ chức niêm yết.Những thông tin

và sự kiện như vậy bao giờ cũng được quy định chặt chẽ trong luật chứngkhoán và các quy định về niêm yết và công bố thông tin

Một số thông tin quan trọng cung cấp định kì dưới dạng tài liệu phảiđược kiểm tra kĩ để đảm bảo tính chính xác.Chẳng hạn, đó là những thông tin

về các khoản mục trên bản báo cáo tài chính, đặc biệt là các khoản mục nằmngoài bản cân đối kế toán, những thay đổi trong định giá các hợp đồng giaodịch trên thị trường, các dự án đầu tư.Ngoài ra, để đảm bảo tính chính xác,trung thực, thông tin công bố còn phải được trình bày rõ ràng, không gây hiểulầm hoặc đánh lừa người đọc.Về mặt nguyên tắc, các tổ chức phát hành phảicung cấp cho nhà đầu tư những thông tin quan trọng về công ty 1 cách đầy đủnhất để từ đó nhà đầu tư có thể đưa ra các quyết định đầu tư chính xác và chịuhoàn toàn trách nhiệm về quyết định của mình.Nhưng tổ chức niêm yết luôn

có sự mâu thuẫn về lợi ích với nhà đầu tư về mặt công bố thông tin.Các công

ty thường không muốn tiết lộ các thông tin bí mật của ban quản trị.Ngược lại,các nhà đầu tư lại muốn biết các thông tin này càng nhiều , càng tốt.Vì vậy,các thông tin công bó ra ngoài phải chính xác, phải được công bố ngay cả khithông tin đó bất lợi cho TCNY

Về mặt lý thuyết, các cơ quan quản lí thị trường về TTCK được quyềnkiểm tra, xem xét nội dung các thông tin này trước khi cho phép công bố racông chúng, như vậy nhà đầu tư sẽ tránh được rủi ro khi mua chứngkhoán.Thực tế thì các cơ quan quản lý không thể đánh giá được chất lượng

của tất cả các loại chứng khoán.Vì vậy việc công bố thông tin cho công chúngthì nhà đầu tư phải chịu hoàn toàn mọi rủi ro đối với quyết định dầu tư củamình Ở đây vai trò của các chuyên gia trong lĩnh vực phân tích chứng khoánnhư các tổ chức đầu tư, định mức tín nhiệm, công ty phân tích tài chính sẽ vôcùng quan trọng.

3.2 Nguyên tắc công bố thông tin kịp thời,liên tục.

Trong những năm gần đây, nguyên tắc này được đặc biệt chú trọng Điềunày có nghĩa là thông tin phải được công bố trên cở sở thời gian một cách liêntục, không ngừng, bao hàm cả những thông tin tức thời và thông tin định kì ,liên quan đến tổ chức niêm yết và các thông tin bất thường

Nói cách khác , công bố thông tin phải đảm bảo được tính kịp thời của thôngtin được công bố, nghĩa là:

Công bố thông tin ngay lập tức khi có các tài liệu được công bố,tức là cồng bốthông tin càng sớm, càng tốt

Công bố thông tin định kì thông thưòng được quy định trong luật chứngkhoán hoặc các quy định về niêm yết chứng khoán, chẳng hạn các báo cáo tàichính quý hoặc năm.Những thông tin đôi khi đi kèm cả những báo cáo về cáccuộc họp ,thảo luận, nhận định ,phân tích tình hình của ban điều hành công ty,

do vậy những thông tin này cũng phải được công bố.Những thông tin nàyphải được tuân thủ về mặt thời gian theo quy định , khồng được để gián đoạn.Tuy nhiên, nguyên tắc này còn có nghĩa là 1 số thông tn có thể được công bốchậm lại hoặc không công bố khi pháp luật quy địnhcho phép chẳng hạn cácthông tin mật có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia

Việc công bố thông tin kịp thời sẽ giúp tránh hiểu lầm cho nhà đầu tư,giảm bớt các vi phạm về giao dịch nội gián có thể xảy ra.Với ý nghiax đó,việc công bố thông tin đúng thời hạnđóng vai trò quan trọng, thể hiện sựkhách quan của công bố thông tin.Vì vậy thông thường các Sở giao dịch hay

các trung tâm giao dịch chứngkhoán buộc các công ty niêm yết phải công bốthông tin về công ty càng sớm càng tốt.

3.3.Nguyên tắc đảm bảo tính công bằng.

Nghĩa là thông tin phải được công bố rộng rãi cho công chúng đầutư.Nhà đầu tư phải được tiếp cận như sau về các thông tin của thị trườngchứng khoán

Tổ chức CBTT không được cung cấp thông tin cho một số nhà đầu riêng biệthoặc các bên có lợi ích khảc trước khi công bố rộng rãi ra công chúng

Các trường hợp ngoại lệ chỉ áp dụng khi cung cấp thông tin cho các nhà đầu

tư vấn hoặc các công ty định mức tín nhiệm hoặc có khi là các đối tác củaTCNY đang hoặc có ý định hợp tác trong hoạt động đầu tư, sản suất kinhdoanh.Trong trường hợp này bên nhận thông tin phải có trách nhiệm bảo mậtcác thông tin đó

Để thực hiện được nguyên tắc này,bên cung cấp thông tin phải sử dụng nhữngloại phương tiện công bố nhằm giúp cho người sử dụng thông tin có thể tiếpcận nhanh chóng và dễ dàng mọi thông tin cần thiết

Mọi hoạt động của nhà đầu tư trên thị trường đều dựa trên các thông tincông bố.Do vậy, khi thiết kế hệ thống thông tin, việc phân loại người sử dụngcũng như loại và phạm vi thông tin mà người sử dụng được nhận là rất cầnthiết nhằm tránh xảy ra tình trạng gián ddoanj hoạtđộng của thị trường doviệc sử dụng và tiếp cận thoong tin một cách bất hợp pháp và không côngbằng

3.4.Trách nhiệm của bên công bố thông tin.

Đây được hiểu là việc tuân thủ nghĩa vụ CBTT của tổ chức cung cấpthông tin

Khi đó, các tổ chức thực hiện CBTT phải đmr bảo tôn trọng những nguyêntắc của công bố thông tin như thông tin chính xác , liên tục,có khả năng giải

thích về các thông itn công bố và phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về thôngtin do mình công bố.

Trong một số trường hợp, 1 số tổ chức cụ thể đuợc định rõ có thể phảichịu trách nhiệm liên đới dối với các TTCB đưa ra

4 Phân loại thông tin công bố

Có thể phân loại các thông tin trên thị trường theo các tiêu thức sau:

Phân loại theo loại chứng khoán

- Thông tin về cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư

- Thông tin về trái phiếu, thông tin về các chứng khoán phái sinh

Phân loại theo phạm vi bao quát

- Thông tin đơn lẻ của từng nhóm chứng khoán

- Thông tin nghành

- Thông tin nhóm ngành

- Thông tin nhóm cổ phiếu đại diện và tổng thể thị trường

- Thông tin của SDGCK hay cả quốc gia, thông tin có tính quốc tế

Phân loại thông tin theo thời gian

- Thông tin quá khứ, thông tin hiện tại và thông tin dự báo cho tương lai

- Thông tin theo thời gian( phút, ngày )

- Thông tin tổng hợp theo thời gian(tuần, tháng, quý, năm )

Phân loại theo nguồn thông tin

- Thông tin trong nước và quốc tế

- Thông tin của các tổ chức tham gia thị trường: Tổ chức niêm yết, công tychứng khoán và thông tin của SGDCK

- Thông tin tư vấn của các tổ chức tư vấn đầu tư và tổ chức xếp hạng tínnhiệm

- Thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng(báo, truyền hình, mạngInternet )

5 Các nguồn thông tin trên thị trường chứng khoán

5.1.Thông tin từ tổ chức niêm yết

Chứng khoán là một dạng tài sản tài chính ( khác với tài sản thực) đượcniêm yết giao dịch trên thị trường chứng khoán bởi chính tổ chức phát hành.Ngoài yếu tố quan hệ cung cầu, giá chứng khoán được hình thành dựa trên

“sức khoẻ” của chính công ty phát hành Do vậy, các thông tin liên quan đến

tổ chức phát hành đều tác động tức thời lên giá chứng khoán của chính tổchức đó, và trong những chừng mực nhất định có thể tác động lên toàn bộ thịtrường.Trên thị truờng chứng khoán, vấn đề công bố thông tin côngty(corporate disclosure) được xem là yếu tố quan trọng hàng đầu trong hệthống thông tin của thị trường, bảo đảm cho thị trường hoạt động công bằng,công khai và hiệu quả, nảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư

Nội dung thông tin liên quan đến tổ chức phát hành bao gồm các thôngtin trước khi phát hành, sau khi phát hành chứng khoán ra công chúng, và saukhi chứng khoán được niêm yết giao dịch trên thị trường tập trung,Các thôngtin bao gồm:

- Thông tin trên báo cáo bạch (prospectus): Bản cáo bạch là bản thông cáocủa tổ chức phát hành khi thực hiện phát hành chứng khoán ra công chúng ,nhằm giúp cho nhà đầu tư hiểu rõ về tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh,tài chính và các thông tin khác về mục tiêu phát hành chứng khoán của tổchức phát hành

- Thông tin định kì : Là những thông tin do tổ chức niêm yết công bố vàonững thời điểm theo quy địnhcủa cơ quan quản lý như: hàng năm, bán niên,hàng quý , hàng tháng.nội dung thông tin lên quan đến các báo cáo tài chính;kết quả hoạt đọng kinh doanh;báo cáo lưu chuyển tiền tệ vv.Các báo cáothường niên phải có kiểm toán của các tổ chức tài chính độc lập được UBCKnhà nước chấp thuận

- Thông tin bất thường: Là những thông tin được tổ chức niêm yết công bốngay sau khi xảy ra các sự kiện quan trọng, làm ảnh hưởng tới giá chứngkhoán hoặc lợi ích của nhà đầu tư Thông thường, các thông tin này đượccông bố trong vòng 24h00 sau khi xảy ra sự kiện hoặc sau 3 ngày Nội dungcác thông tin bất thường được quy định trong Luật chứng khoán.

- Thông tin theo yêu cầu : Là việc công bố thông tin khi UBCK hoặcSGDCK yêu cầu phải công bố thông tin do có nhũng dấu hiệu bất thường,hoặc tin đồn trên thị trường có tác động đến giá chứng khoán

5.2 Thông tin từ SGDCK, TTGDCK.

Đây là thông tin từ các cơ quan quản lý và vận hành thị trường, đượccông bố cập nhật trên hệ thống thông tin của SGDCK, TTGDCK ( qua bảnghiển thị điện tử; thiết bị đầu cuối ; bản tin thị trường ; mạng Internet,Website vv); nội dung thông tin do SGDCK ,TTGDCK công bố bao gồm:

- Thông tin từ nhà quản lý thị trường

+ Hệ thống các văn bản, chính sách ban hành mới, thay đổi , bổ sung, huỷ

bỏ vv

+ Đình chỉ giao dịch hoặc cho phép giao dịch trở lại các chứng khoán

+ Công bố ngày giao dịch không được hưởng cổ tức, lãi và các quyền kèmtheo

+ Các chứng khoán thuộc diện bị kiểm soát, cảnh báo

+ Huỷ bỏ niêm yết hoặc cho niêm yết lại

+ Đình chỉ thành viên hoặc cho phép thành viên giao dịch trở lại

- Thông tin về tình hình thị trường: Thông tin giao dịch của 5 cổ phiếuhàng đầu: giao động giá cổ phiếu hàng ngày; cổ phiếu đạt nức giá trần sàn

- Thông tin về diễn biến của thị trường:

+ Thông tin về giao dịch trên thị trường (giá mở cửa, đóng cửa, giá cao nhất

và thấp nhất trong ngày giao dịch; khối lượng giao dịch, giá trị giao dịch; giaodịch lô lớn, giao dịch mua bán lại cổ phiếu của tổ chức niêm yết)

+ Thông tin về lệnh giao dịch( giá chào mua, chào bán tốt nhất ; quy mô đặtlệnh, số lượnglệnh mua, hoặc bán)

+ Thông tin về chỉ số giá ( chỉ số giá cổ phiếu tổng hợp; bình quân giá cổphiếu, chỉ số giá trái phiếu)

- Thông tin về tình hình của các tổ chức niêm yết

- Thông tin về các nhà đầu tư: Giao dịch lô lớn, giao dịch thâu tóm côngty; giao dịch đấu thầu mua cổ phiếu vv

- Thông tin về hoạt động của công ty chứng khoán thành viên

5.3 Thông tin từ các tổ chức kinh doanh, dịch vụ chứng khoán và từ các phương tiện thông tin đại chúng.

Công bố các thông tin về chính các tổ chức này và các thông tin khácđược thông báo trên bảng điện tử, kết quả giao dịch trên SGDCK,TTGDCK

và trên các phương tiện thông tin đại chúng như: báo (báo điện tử và báoviết), tạp chí chuyên ngành, các ấn phẩm của tổ chức

6 Thông tin không đối xứng và hoạt động giám sát công bố thông tin trên TTCK

Một thị trường chứng khoán hoạt động ổn định và hiệu quả luôn gắn liềnvới hệ thống công bố thông tin và giám sát công bố thông tin minh bạch vàhữu hiệu.Công bố thông tin của các doanh nghiệp tham gia trên thị trườngchứng khoán không chính xác, đầy đủ,cập nhật sẽ không đảm bảo tính trungthực và phản ánh không đúng giá trị của doanh nghiệp, dẫn đến thiệt hại chonhà đầu tư và gây tác động tiêu cực đối với thị trường chứng khoán

Thông tin không đối xứng liên quan đến TTCK

Theo nghĩa đơn giản có thể hiểu: “ Thông tin không đối xứng là tìnhtrạng xuất hiện trên thị trường khi một bên nào đó ( người mua hoặc ngườibán) có được thông tin đầy đủ hơn bên kia về các đặc tính của sản phẩm”.( Giáo trình Kinh tế và Tài chính công, Trường Đại học Kinh tế quốc dân).Trong cuốn “ Toàn cầu hoá và những người bất đồng” , J.Stiglitz đãphân tích hiện tượng “ thông tin không đối xứng “ Theo đó, trong các giaodịch kinh tế giữa hai bên mua và bán thì gần như bao giờ một bên( ví dụ nhưbên bán) cũng biết nhiều hơn bên kia ( ví dụ như bên mua) về những đặc tínhcủa giao dịch đó.Việc thiếu thông tin tạo ra những vấn đề trong các giao dịchthẻ hiện ở hai mặt:

- Lựa chọn đối nghịch do thông tin không đối xứng tạo ra trước khi diễn ragiao dịch.Hiện tượng thiếu thông tin của một trong hai bên sẽ dẫn đến cácquyết định kinh tế trái ngược nhau

- Rủi ro đạo đức do thông tin không đối xứng tạo ra sau khi diễn ra giaodịch.nói cách khác, đây là hậu quả của một bên sau khi tiến hành giao dịch.Thông tin không đối xứng gây ảnh hưởng xấu đến doanh nghiệp trong việchuy động vốn đầu tư.Tuy nhiên, ở đây còn có một vấn đề khác, đó là thông tinkhông đối xứng giữa các nhà đầu tư và doanh nghiệp tham gia thị trường sẽgây tác động tiêu cực tới thị trường chứng khoán.Việc thiếu thông tin từ các

tổ chức này sẽ khiến cho các nhà đầu tư hiểu không thấu đáo tình hình sảnxuất kinh doanh của các doanh nghiệp, dẫn tới các quyết định đầu tư thiếuchính xác

Đây cũng là nguyên nhân dẫn tới các giao dịch nội gián trên thị trường chứngkhoán

Giao dịch nội gián nghĩa là khi một tổ chức hay cá nhân mua bán chứng khoán biết được thông tin nội bộ( xấu hoặc tốt)về doanh nghiệp phát hành có

thể ảnh hưởng tới giá cgứng khoán trong khi thông tin này chưa được công

bố rộng rãi ra công chúng.

Ví dụ, vào cuối năm tài chính, tổng kết hoạt động công ty có tỷ suất lợi nhuận 60% nhưng chưa được công bố.Thành viên hội đồng quản trị có thể lợi dụng báo cho người nhà khối lượng lớn cổ phiếu, chờ khi công bố thông tin giá cổ phiếu tăng, họ bán ra,thu chênh lệch giá lớn.

Quyền lợi của các nhà đầu tư bị ảnh hưởng có thể gây ra sự đổ vỡ trênthị trường chứng khoán,tác động xấu đến nền kinh tế Nhiều nghiên cứu chothấy, thông tin không đầy đủ về tình hình hoạt động của doanh nghiệp trên thịtrường chứng khoán sẽ dẫn tới “ hiệu ứng đô-mi-nô ” “ hiệu ứng đàn cừu

”, gây đổ vỡ trên thị trường Tình trạng này còn dễ diễn ra hơn tại những bộphận thị trường- nơi thiếu hoặc không có sự quản lý và giám sát từ đó sẽ dẫntới việc cung cấp thông tin không đầy đủ và kịp thời.Một trong những nơi đó

là thị trường chứng khoán phi tập trung và thị trường chứng khoán tự do, nơi

mà các nhà đầu tư thường rất thiếu thông tin từ các loại chứng khoán đượcmua bán Kinh nghiệm của nhiều nước trong việc quản lý thị trường OTCcho thấy, để bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư chứng khoán, Nhà nước quyđịnh chi tiết các giao dịch trong nội bộ, nhằm đưa ra các rằng buộc để ngườithuộc tổ chức phát hành(đại diện của chứng khoán giao dịch ) không thể cómột đặc quyền nào đưa đên sự cạnh tranh không công bằng đối với nhà đầu tưbên ngoài Cơ quan quản lý nhà nước luôn tìm cách hạn chế tối đa khả năngnhững cá nhân, tổ chức lợi dụng ưu thế của mình để trục lợi trong mua bánchứng khoán Chính vì lí do trên mà hoạt động giám sát các giao dịch chứngkhoán nói chung và hoạt động giám sát công bố thông tin trên thị trườngchứng khoán nói chung ra đời

Hoạt động giám sát công bố thông tin

Giám sát hoạt động giao dịch chứng khoán nói chung và công bố thôngtin nói riêng là một nghiệp vụ rất phức tạp và mới mẻ, nhất là ở các TTCKmới nổi Để đảm bảo sự ổn định của TTCK thì ngay từ khi nó hình thànhcông tác này phải được đặc biệt chú trọng và quan tâm.

Giám sát hoạt động công bố thông trên TTCK là nhằm phát hiện và ngănchặn các hành vi công bố thông tin sai trái, không tuân thủ theo các quy địnhcủa Luật pháp về nghĩa vụ công bố thông tin của các tổ chức, cá nhân thamgia thị trường để bảo vệ thị trường, nâng cao tính minh bạch của TTCK

Hoạt động giám sát này được thực hiện theo những nguyên tắc, nội dung, phương pháp, trình tự do pháp luật quy định Kết quả của hoạt động giám sátcủa Cơ quan giám sát thị trường là cơ sở để UBCKNN quyết định việc điềutra, thanh tra và đưa ra các biện pháp xử lý vi phạm Ngoài ra, kết quả giámsát còn là căn cứ để Toà án xết xử, một khi tội danh “Lũng đoạn thị trường”

và “Mua bán nội gián” được bổ sung vào Bộ Luật hình sự

Thông thường công tác giám sát này được thực hiện bằng phương pháptrực tiếp và gián tiếp Giám sát trực tiếp là theo dõi những biến động của thịtrường, kiểm tra, phân tích những biến động đó ngay khi giao dịch được thựchiện Giám sát còn được thực hiện qua TTGDCK tiếp xúc với các chủ thểtham gia thị trường, tìm ra các nguồn gốc của các tin đồn, các nguyên nhângây ra các biến động lớn về giá trên TTCK Giám sát gián tiếp dược thực hiệnthông qua việc theo dõi và phân tích những biến động diễn ra mỗi ngày, tìm

ra các giao dịch bất thường

7 Điều kiện để phát triển Hoạt động công bố thông tin trên TTCK.

Công bố thông tin là một nghĩa vụ bắt buộc của các tổ chức chào bán, tổchức niêm yết và các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán Mụctiêu hướng tới của thông tin công bố là các cơ quan quản lý thị trường vàcông chúng đầu tư Để củng cố và phát triển hệ thống công bố thông tin trênTTCK, các nước thường tập trung đầu tư vào các vấn đề sau:

Thứ nhất, đó là môi trường pháp lý về hoạt động công bố thông tin

Môi trường pháp lý thuận lợi sẽ tạo điều kiện để các tổ chức tham giathị trường hiểu rõ hơn về nghĩa vụ công bố thông tin của mình, hiểu rõ các

SGDCK Việt Nam Quan hệ giám sát

- Giao dịch nội gián

- Giao dịch thao túng

và nội gián thị trường

- Lan truyền thông tin, tin đồn thất thiệt

- Các hành vi gây rối loạn thị trường khác

Nội dung giám sát Nội dung giám sát

Kiểm tra, điều tra sơ bộ

Kết luận hồ sơ vụ việc là có vi phạm

thông tin cần công bố, thông tin nào là định kì, bất thường hay nhạy cảm để

có thể công bố kịp thời đến cơ quan quản lý và công chúng đầu tư Đồng thời,

để có một môi trường công bố thông tin hiệu quả thì phải có các chế tài xử lýcác trường hợp về vi phạm vấn đề công bố thông tin Nhìn chung, một môitrường pháp lý đồng bộ và hiệu quả sẽ giúp tăng cường quản lý các dòngthông tin đầu vào, bao gồm củng cố sự tuân thủ các yêu cầu công bố thông tincủa các tổ chức tham gia thị trường

Thứ hai, đó là cơ sở hạ tầng kĩ thuật và công nghệ về hoạt động công bố thông tin.

Cơ sở hạ tầng kĩ thuật và công nghệ là điều kiện quan trọng để phát triểnTTCK nói chung Nếu như coi ngành chứng khoán là một “cỗ xe “thì cơ sở

hạ tầng kĩ thuật và công nghệ là một trong những “bánh xe”, nếu bánh xe nàychưa đủ mạnh, thì cỗ xe chưa thể phóng đi với một tốc đọ cao Đối với hệthống công bố thông tin nói riêng, thì đây là một bộ phận không thể tách rờ,giúp hoạt động công bố thông tin được hiệu quả Cơ sở kĩ thuật hiện đại tạođiều kiện công bố thông tin nhanh chóng và đầy đủ, công nghệ tiên tiến sẽgiúp việc thông tin đảm bảo tính an toàn, bảo mật, giúp giảm thiếu thời giancho quy trình xử lý thông tin

Thứ ba, đó là nguồn lưc con người

Yếu tố con người trong bất kì lĩnh vực nào cũng mang tính quyết định,sản phẩm tinh thần hay vật chất đều gắn với hoạt động của con người Đối vớivới một tổ chức khi nhiệm vụ, chức năng được xác định thì nguồn nhân lưc đểvận hành không chỉ là công việc tiếp theo, mà thậm chí đã phải có sự chuẩn bị

từ trước Chứng khoán và thị trường chứng khoán là một lĩnh vực được hìnhthành như một tất yếu khách quan để phục vụ cho quả trình phát triển kinh tế,

xã hội, càng không thể thiếu nguồn nhân lực Với đặc điểm là một thể chế bậccao của nền kinh tế thị trường TTCK không chỉ đòi hỏi có một đội ngũ

những người “ biết làm chứng khoán” mà còn phải là những chuyên gia giỏi,những nhân viên tinh thông nghiệp vụ, coi trọng đạo đức hành nghề Để quản

lý và vận hành thị trường chứng khoán trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngàycàng cao thì yếu tố con người càng phải được coi trọng Việc các cá nhân, tổchức tham gia vào trong lĩnh vực CK có sự hiểu biết rõ về thị trường, sẽ giúp

họ nhận thức được tầm quan trọng của việc công bố thông tin cũng như lợiích do nó mang lại, chính vì vậy mà sẽ giúp hoạt động công bố thông tin trởnên hiệu quả và lành mạnh hơn rất nhiều

Kết thúc chương I, chúng ta đã hiểu hơn về hoạt động công bố thông tin,các tổ chức có nghĩa vụ công bố thông tin, nguyên tắc công bố thông tin.Nguyên nhân tại sao phải có hoạt động giám sát công bố thông tin và diềukiện để phát triển hoạt động công bố thông tin Nhưng tất cả chỉ là lý thuyếtcòn thực trạng của hoạt động công bố thông tin này ở nước ta ra sao thì trongchương II của chuyên đề này

Chương II : Thực trạng của Hoạt động công bố thông tin trên

TTCK ở Việt Nam hiện nay

1 Những vấn đề chung.

TTCK là bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống các thị trường trongnền kinh tế thị trường, hoạt động theo cơ chế đồng bộ được tiêu chuẩn hoá.Một trong những nguyên tắc cơ bản của thị trường chứng khoán là tính minhbạch và công khai Điều này có nghĩa là mọi hoạt động trên thị trường chứngkhoán đều được công khai hoá cho tất cả các thành viên thị trường và côngchúng đầu tư

Sau hơn 6 năm hoạt động, TTCK Việt Nam đang tiếp tục khẳng định sự lớnmạnh là một kênh huy động vốn quan trọng trên thị trường vốn Tuy TTCKViệt Nam đang trên đà phát triển ổn định và tăng trưởng, nhưng cũng cònkhông ít những tồn tại cần khắc phục và hoàn thiện, trong đó có việc nâng caohơn nữa tính minh bạch của thị trường chứng khoán Tính minh bạch củaTTCK phản ánh việc công khai hoá thông tin của thị trường Đây là một trongnhững tiêu chuẩn quan trọng nhất để đánh giá chất lượng hoạt động và hiệuquả của thông tin trên thị trường vốn, trong đó có thị trường chứng khoán.Đây cũng là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của cơ quan quản lý TTCK trên thếgiới nhằm tạo lòng tin và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư trên thị trườngchứng khoán Ở bất kì quốc gia nào, việc công khai hoá thông tin là tráchnhiệm của các đối tượng nhất định cần phải công bố thông tin, những vấn đềnày được quy định cụ thể trong pháp luật về chứng khoán

Hệ thống pháp luật Việt Nam có liên quan đến vấn đề minh bạch hoá,công khai hoá thông tin đối với các tổ chức tham gia TTCK, bao gồm Luật kếtoán, Luật Thống kê, Pháp luật về Kiểm toán, Luật Doanh nghiệp và mới đâynhất là Luật chứng khoán được Quốc hội thông qua ngày 29/6/2006 tại kì họp

thứ 9, Quốc hội Khoá XI dành một chương (Chương VIII) về Công bố thôngtin (từ Điều 100 đến Điều 107) quy định về đối tượng và phương thức công

bố thông tin; nghĩa vụ công bố thông tin của các đối tượng bao gồm: Tổ chứcphát hành, tổ chức niêm yết, Công ty đại chúng, Cty Ck, Cty Quản lý quỹ,Công ty Đầu tư Ck, SGDCK, TTGDCK Các đối tượng này khi công bốthông tin phải đồng thời báo cáo UBCKNN về nội dung thông tin được công

bố Nội dung và phương thức công bố thông tin của từng đối tượng do Bộ tàichính quy định Tuy nhiên, trước khi Luật Chứng khoán ra đời và có hiệu lựthi hành (kể từ ngày 1/7/2007) thì đã có một số văn bản quy phạm pháp luật

cụ thể quy định về vấn đề này

Trước hết, là Nghị định 64/2002/NĐ-CP và Thông tư 80/ 2002/TT-BTCngày 9/9/2002 của Bộ Tài chính, theo đó, quy định trong thời hạn 30 ngàytrước khi thực hiện cuộc đấu giá, phải niêm yết thông tin tại nơi bán đấu giá

và trên các phương tiện thông tin đại chúng Tuy nhiên thực tiễn triển khaivăn bản này phát sinh một số hạn chế như:

- Có nhiều doanh nghiệp cung cấp thông tin cho nhà đầu tư không đầy đủ,còn sơ sài, không kịp thời

- Nhiều nhà đầu tư không biết được kế hoạch, lịch trình cụ thể về việc bán

cổ phiếu của các doanh nghiệp trong các Bộ, địa phương, tổng công ty nhànước vì các cơ quan trên ít khi công bố trên các phương tiên truyền thông vềtiến độ cổ phần hoá (CPH) của các đơn vị mình, nhất là ở giai đoạn chuẩn bịbán cổ phần để nhà đầu tư có thông tin chuẩn bị

- Mặc dù có Hội đồng đấu giá, nhưng ở nhiều cuộc đấu giá, từ khâu chuẩn

bị đến khi tiến hành thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến tình trạng chegiấu thông tin, hạn chế việc đăng kí mua cổ phần của các nhà đầu tư dướinhiều hình thức như thời hạn đăng kí ngắn, đăng trên báo chậm hoặc đăngtrên các báo không mang tính đại chúng :

- Bên cạnh đó, còn có tình trạng phải săn lùng và mua thông tin về doanhnghiệp cổ phần hoá qua các kênh không chính thức.

Theo các chuyên gia tài chính, nguyên nhân tình trạng trên là do nhận thứcchưa đầy đủ về ý nghĩa cũng như lợi ích của việc bán đấu giá cổ phần lần đầutại các doanh nghiệp CPH Mỗi doanh nghiệp cổ phần hoá chưa được coi làcác dự án cho các nhà đầu tư vì đã là dự án thì thông tin, cách thức mua bán

cổ phần phải được cập nhật đầy đủ cho các nhà đầu tư Bản thân một sốdoanh ngiệp cổ phần hoá không muốn cung cấp thồng tin đầy đủ, sẵn sàngcho các nhà đầu tư vì nhiều các lý do khác nhau

Để khắc phục tình trạng này Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư57/2004/TT-BTC ngày 17/6/2004 hướng dẫn Nghị định 144/2004/NĐ-CP vềcông bố thông tin trên TTCK, nhằm hạn chế những bất cập do thiếu thông tintrên thị trường này, theo đó:

- Các tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết phải công bố thông tin định kì vềBáo cáo tài chính năm của mình để nhà đầu tư tham khảo Các tổ chức nàycũng phải công bố thông tin bất thường về những biến động lớn liên quan đếnhoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) của công ty; những thay đổi về tàikhoản tại ngân hàng; thay đổi chế độ kế toán áp dụng; về chi trả cổ tức; hoặcsửa đổi, bổ xung điều lệ tái cơ cấu lại công ty; các chỉ tiêu và kế hoạch hoạtđộng SXKD hàng năm; các Nghị quyết khác của Đại hội đồng cổ đông; quyếtđịnh đầu tư vốn cổ phần từ 10% trở lên, cho vay hoặc đầu tư vào trái phiếu từ30% trở lên vốn cổ phần hoặc vốn góp của một tổ chức khác; Sản phẩm củacông ty bán ra trên thị trường có quyết định bị đình chỉ tiêu thụ, bị thu hồi cóthời hạn với giá trị từ 10% trở lên vốn cổ phần; quyết định thay đổi nhân

sự ;

- Tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết phải công bố thông tin theo yêu cầucủa UBCKNN, TTGDCK hoặc SGDCK, thông tin được đăng tải trên các

phương tiện thông tin đại chúng hoặc phương tiện công bố thông tin củaSDGCK hoặc TTGDCK;

- Công ty chứng khoán công bố thông tin về BCTC năm và công bố thôngtin bất thường khi lâm vào tình trạng phá sản; có quyết định giải thể; quyếtđịnh hợp nhất, sát nhập, chia, tách, góp vốn liên doanh, chuyển đổi công ty;quyết định sửa đổi bổ xung điều lệ công ty; thay đổi tên công ty; tăng hoặcgiảm vốn điều lệ; Mở hay đóng cửa chi nhánh, phòng giao dịch hoặc đại lýnhận lệnh; thay đổi địa điểm trụ sở chính, chi nhánh, phòng giao dịch hoặcđại lý nhận lệnh Yêu cầu phải công bố thông tin trong vòng 3 ngày trênphương tiên công bố thông tin của trung tâm giao dịch chứng khoán hoặcSGDCK kể từ ngày xẩy ra sự kiện đó;

- Công ty quản lý quỹ phải công bố bất thường và những thông tin theo yêucầu TTGDCK hoặc SGDCK phải công bố các thông tin về giao dịch chứngkhoán tại TTGDCK hoặc SGDCK, các thông tin trong giờ giao dịch; Cácthông tin định kỳ trong ngày giao dịch; Tỷ lệ nắm giữ chứng khoán của nhàđầu tư nước ngoài và giới hạn còn được mua đối với từng loại chứng khoán;Giao dịch của 5 cổ phiếu với giá trị niêm yết lớn nhất và 5 cổ phiếu có giá thịtrường lớn nhất Lãi suất trái phiếu được giao dịch, lãi suất đặt mua đặt bántốt nhất, lãi suất trái phiếu phát hành, thời gian đáo hạn Thông tin về tổ chứcniêm yết, về hoạt động niêm yết, thông tin định kỳ, bất thường về công tychứng khoán, Thành viên TTGDCK hoặc SGDCK, thông tin quản lý thịtrường

- TTGDCK hoặc SGDCK công bố thông tin thị trường thông qua cácphương tiện của TTGDCK hoặc SGDCK gồm: Bản tin TTCK, website, bảnhiển thị điện tử tại TTGDCK hoặc sàn giao dịch chứng khoán, trạm đầu cuối,các ấn phẩm của TTGDCK và sàn GDCK và các phương tiện khác, sử dụngcác phương tiện thông tin đại chúng để công bố thông tin;

- TTGDCK hoặc sàn giao dịch chứng khoán cung cấp thông tin về tổ chứcniêm yết chứng khoán, công ty Quản lý quỹ, Quỹ đầu tư chứng khoán cho cáccông ty chứng khoán thành viên Các CtyCK thành viên có trách nhiệm cungcấp lại thông tin về tổ chức niêm yết và quỹ đầu tư chứng khoán cho nhà đầutư;

- Chỉ được bảo lưu chưa công bố thông tin trong trường hợp thông tin có thểảnh hưởng đén an ninh quốc gia và lợi ích quốc gia, thông tin có thể làm lộ bímật kinh doanh, làm tổn hại đến lợi ích của các tổ chức, công ty; thông tingây hiểu lầm, ảnh hưởng đến lợi ích của nhà đầu tư

Công bố thông tin là một yêu cầu không thể thiếu để đảm bảo lòng tin và

sự công bằng cho các nhà đầu tư trên TTCK Đã hơn 6 năm hoạt động, việccông bố thông tin và giám sát hoạt động công bố thông tin trên TTCK ViệtNam vẫn chưa dược quan tâm đúng mức Công tác quản lý, giám sát thịtrường còn có nhiều bất cập do các văn bản pháp luật, cơ chế chưa đầy đủ,đồng bộ Hệ thống công nghệ chưa đáp ứng được các yêu cầu về giám sát tựđộng, Thêm nữa, trình độ và kinh nghiệm của cán bộ quản lý, giám sát hoạtđộng thị trường còn hạn chế Tuy nhiên, các văn bản pháp quy điều chỉnh vấn

đề công bố thông tin trên TTCK Việt Nam đã và đang được xây dựng nhằmđảm bảo được các nguyên tắc công khai, minh bạch thông tin trên thị trường

và duy trì, củng cố lòng tin của nhà đầu tư Cụ thể thực trạng hoạt động công

bố thông tin của các tổ chức tham gia thị trường chứng khoán ở Việt Namhiện nay như sau

2 Thực trạng công bố thông tin ở các TTGDCK ở nước ta hiện nay.

Theo Luật Chứng Khoán hiện h (có hiệu lực từ ngày 1/1/2007)SGDCK,TTGDCK, tại Điều 107 quy định SGDCK, TTGDCK phải công bốcác thông tin về giao dịch chứng khoán tại SGDCK,TTGDCK; Thông tin về

tổ chức niêm yết tại SGDCK, TTGDCK; Thông tin về Công ty chứng khoán,Công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán vàcác thông tin về giám sát hoạt động của thị trường chứng khoán

Hiện tại ở Việt Nam chưa có SGDCK (dự định sẽ được chuyển đổi từTTGDCK Tp.Hồ Chí Minh vào giữa năm 2008) mà chỉ có các TTGDCK.TTCK tập trung của Việt Nam chính thức hoạt động từ tháng 7/2000 với việckhai trương hoạt động của TTGDCK Tp.Hồ Chí Minh Một thị trường phi tậptrung đơn giản ban đầu cũng đã chính thức khởi động từ thàng 4 năm 2005

2.1 Mô hình hệ thống thông tin thị trường trong giai đoạn đầu

Phòng Giao Dịch

Hệ Thống Giao Dịch

Hệ Thống Công Bố Thông Tin

Các Hãng Thông Tấn

Báo Chí, Đài Phát Thanh, Truyền Hình Bảng hiển thị điện tử

Báo cáo kết quả giao dịch

Bản tin hằng ngày

Trực tuyến

Công ty Chứng Khoán Các

Phòng

Chức

với việc đi vào hoạt động của TTGDCK Hà Nội Theo Thông tư số38/2007/TT-BTC ban hành ngày 18/4/2007 Hướng dẫn về việc công bố thôngtin trên TTCK, thông tin công bố trên 2 trung tâm hiện nay được chia thành 3luồng chính:

- Thông tin về giao dịch chứng khoán tại SGDCK, TTGDCK, bao gồmcác thông tin trong giờ giao dịch và thông tin định kì trong ngày giao dịch

- Thông tin về tổ chức niêm yết tại SGDCK, TTGDCK; thông tin về CTCKthành viên; công ty quản lý quỹ có quản lý quỹ đại chúng/công ty đầu tưchứng khoán đại chúng; quỹ đại chúng; công ty đầu tư chứng khoán đạichúng

- Thông tin giám sát hoạt động của thị trường chứng khoán

Bên cạnh tổ chức tốt hoạt động giao dịch chứng khoán ảo, các TTGDCK

đã thực hiện tốt chức năng công bố thông tin trong điều kiện cơ sở vật chất kĩthuật cũng như nhân lực còn rất hạn chế Hệ thống công bố thông tin hoạtđộng tương đối hiệu quả với mục tiêu bảo đảm quyền lợi cho các nhà đầu tư.Các TTGDCK đã chủ động cung cấp thông tin kịp thời thông qua các công tychứng khoán đến các nhà đầu tư thông qua các phương thức:

- Thông qua các ấn phẩm phát hành hàng ngày tại TTGDCK như các bản tinnhanh hàng ngày sau mỗi phiên giao dịch, các bản công bố thông tin của cáccông ty niêm yết

- Thực hiện cung cấp thông tin trực tuyến (online) kết nối trực tiếp với cáccông ty chứng khoán thay cho việc cung cấp thông tin tại sàn thông qua đạidiện giao dịch của công ty chứng khoán

- Công bố thông tin trên mạng Internet tại trang web của TTGDCK Hà Nội vàTp.Hồ Chí Minh lần lượt là www.hastc.org.vn và www.vse.org.vn

Bên cạnh các kết quả có được hiện nay hai trung tâm này còn bộc lộnhiều hạn chế trong hoạt động công bố thông tin Cụ thể:

- Hoạt động giám sát và công bố thông tin về giám sát giao dịch còn chưađược thực hiện tốt Năm 2005, TTGDCK Tp.Hồ Chí Minh chỉ phát hiện được

1 trường hợp nhi ngờ giao dịch thao túng và 1 trường hợp nghi ngờ giao dịchnội gián Tuy trung tâm có theo dõi thường xuyên và phân tích những tàikhoản đặt lệnh với khối lượng lớn, có biểu hiện lôi kéo giá, ảnh hưởng đếntình hình giao dịch trên thị trường Trong năm 2006, vi phạm về chứng khoán

và giao dịch chứng khoán ngày càng tăng so với năm 2005 làm ảnh hưởngđến quyền lợi của nhiều nhà đầu tư, nhất là những nhà đầu tư cá nhân.Tuynhiên, việc xử lý mới chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở và chưa có vụ nào côngkhai cho các nhà đầu tư biết, dù chỉ là một cái tên cá nhân, tổ chức, chưa nóiđến việc công khai thông tin về nội dung vi phạm và mức độ xử lý vi phạm.Đối với hoạt động giám sát của TTGDCK, chủ yếu tập trung, phát hiện vàngăn chặn các nhà đầu tư mở nhiều tài khoản, giao dịch vi phạm chế độ công

bố thông tin, vi phạm về hành vi vừa mua, vừa bán cùng một loại chứngkhoán trong cùng một phiên giao dịch, vi phạm giao dịch của cổ đông lớn,chủ chốt Cụ thể trong 6 tháng đầu năm, Trung tâm đã phát hiện ra 12 trườnghợp ( năm 2005 chỉ có 8 trường hợp) thành viên chủ chốt của tổ chức niêmyết và những người có liên quan giao dịch cổ phiếu nội bộ, vi phạm điều 34Nghị định 144/2003/NĐ-CP của Chính Phủ Đồng thời, Trung tâm cũng đãphát hiên ra 43 trường hợp giao dịch vừa mua, vừa bán một loại cổ phiếutrong cùng một ngày giao dịch (năm 2005 chỉ có 38 trường hợp), vi phạmkhoản III.13.1 thông tư số 58/2004/TT-BTC của Bộ Tài Chính Phát hiện 803trường hợp (năm 2005 có 1.614 trường hợp) nhà đầu tư mở cùng lúc nhiều tàikhoản giao dịch, vi phạm quy định về mở tài khoản: “ Nhà đầu tư chỉ đượcphép mở một tài khoản tại 1 công ty chứng khoán” Những trường hợp viphạm tập trung nhiều trong năm 2006 là do trong giai đoạn này giá cổ phiếu

có nhiều biến động và thêm nhiều cổ phiếu mới niêm yết trên TTCK Việc xử

lý những vi phạm nêu trên, hiện nay, nhiều hành vi vi phạm chỉ dừng lại ở chế

độ nhắc nhở, chưa áp dụng biện pháp chế tài mạnh mẽ nên vi phạm vần tiếpdiễn và ngày càng gia tăng, nhất là vi phạm mở nhiều tài khoản và vừa muavừa bán cùng một loại chứng khoán trong cùng một phiên giao dịch, chuyệnnày đã gây ra trong các nhà đầu tư rất nhiều bức xúc Vì vậy, các TTGDCKcần phải công khai tất cả những cá nhân, tổ chức, công ty vi phạm trên cácphương tiện thông tin đại chúng, không chỉ công bố trên các phương tiệncông bố thông tin của trung tâm

- Việc công bố thông tin định kì cũng như bất thường tại TTGDCK còn chậm,gây ra các ảnh hưởng nhất định đến diễn biến của giá cổ phiếu và ảnh hưởngtới quyền lợi của các nhà đầu tư Cụ thể đó là việc Công ty Thạch cao ximăng đưa thông tin chia cổ tức 16% và tăng vốn điều lệ năm 2007 từ ngày 5/1nhưng đến ngày 12/1 HASTC mới đưa tin Cũng tương tự, Công ty Sông Đà 9họp hội đồng quản trị ra nghị quyết từ ngày 12/1 về việc chia cổ tức 15%bằng cổ phiếu, trình Đại hội đồng cổ đông sắp tới kế hoạch sản xuất kinhdoanh và chia cổ tức 18% năm 2007 nhưng HASTC chậm thông báo

Hiện nay, các TTGDCK ở Việt Nam đang hoạt động không theo thông lệquốc tế tức là hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, hoạt động một cáchđộc lập và chuyên nghiệp mà các TTGDCK ở nước ta hiện nay là những tổchức tài chính nhà nước, được quản lý và chỉ đạo mọi mặt từ UBCKNN.Trong khi đó, UBCKNN đóng vai trò vừa là cơ quan quản lý nhà nước, lạivừa là cấp trên chủ quản Với mô hình hiện nay, hoạt động của các TTGDCKchưa đạt hiệu quả, chưa đảm bảo được nguyên tắc cơ bản của thị trường làcông khai, công bằng và minh bạch Với cơ chế hiện nay thì nếu hoạt độngcủa các TTGDCK này không hiệu quả thì ai sẽ là người chịu trách nhiệmtrong khi mọi hoạt động quan trọng của trung tâm phải được phê chuẩn từUBCKNN Với cơ chế hoạt động như vậy cùng với việc các CTNY và đăng

kí giao dịch không được công bố thông tin rộng rãi trong cùng một thời điểm,

mà phải gửi thông tin cho TTGDCK để các trung tâm này được hưởng đặcquyền sở hữu thông tin trước và sau đó mới công bố thì một câu hởi đặt ra làtại các TTGDCK có tình trạng giao dịch nội gián hay không? Trong thực tế,khoảng thời gian từ lúc thông tin gửi về cho đến lúc được TTGDCK công bố

có khi kéo dài đến 4-5 ngày Với quãng thời gian như vậy, những người nắmgiữ thông tin này hoàn toàn có thể đặt lệnh mua bán cổ phiếu để kiếm lời nhờbiết trước thông tin so với các nhà đầu tư khác Ví dụ, như việc có được trướcnhững thông tin về tỉ suất lợi nhuận cao của một công ty có thể khiến nhữngngười này lợi dụng để “gom” khối lượng lớn cổ phiếu, chờ đến khi công bốthông tin, giá cổ phiếu tăng, họ bán ra thu chênh lệch giá Hay như đối vớinhững công ty bị lỗ, người có thông tin hoàn toàn có thể quyết định bán sớm

cổ phiếu mà mình nắm giữ dể tránh thiệt hại Thực chất, đây chính là giaodịch nội gián Quan sát nhiều phiên giao dịch, người ta không hiểu sao mãmột vài loại cổ phiếu tự nhiên được mua nhiều, rồi sau đó là giá tăng do thôngtin tốt Thông tin nội gián về danh sách các nhà đầu tư có tổ chức (trong nước

và ngoài nước) tham gia đấu giá cổ phần bị rò rỉ phổ biến và trở thành cơ chếxin cho Tình trạng này chỉ gây thiệt hại cho đông đảo các nhà đầu tư cá nhân,cho những nhà đầu tư không quen biết khi những người nắm được cụ thể, chitiết về tổng cầu cổ phiếu của thị trường sẽ tính toán được hợp lý mức giá mà

họ sẽ bỏ thầu Tuy nhiên, tình trạng các công ty niêm yết khi công bố thôngtin phải qua TTGDCK hiện nay đã không còn, do những nỗ lực của VAFI vàcác phương tiện thông tin đại chúng nhằm cải thiện việc công bố thông tinminh bạch, đầy đủ và chống lại các giao dịch nội gián Ngày 26/1/2007,UBCKNN đã cho phép các doanh nghiệp niêm yết được công bố thông tinmột cách rộng rãi ra công chúng đồng thời với việc công bố thông tin tới cácTTGDCK, điều này làm tăng tính chủ động trong công bố thông tin của các

doanh nghiệp lên rất nhiều và hạn chế tối đa các giao dịch nội gián từ cácTTGDCK.

- Hệ thống công bố thông tin của các TTGDCK hiện nay còn yếu về điều kiện

cơ sở hạ tầng kỹ thuật và công nghệ

Bằng chứng rõ nhất về vấn đề này là sự cố “sập sàn” ngày 8/12/2006 Sángngày 8/12 chỉ ít phút sau khi thị trường chính thức mở cửa giao dịch, toàn bộ

hệ thống giao dịch điện tử của TTGDCK Tp.HCM và hơn 20 công ty chứngkhoán thành viên đã ngừng hoạt động vì gặp sự cố Các bảng giao dịch trựctuyến tại các sàn giao dịch và tại các công ty chứng khoán hay qua mạng đềutrống trơn, không có bất kì số liệu nào nên không thể đặt lệnh Theo giớichuyên môn, sự cố trên không chỉ xảy ra trong phiên giao dịch sáng 8/12 màtrong các phiên trước đó , bảng điện tử liên tục gặp sự cố Số liệu nhảy loan

xạ và đến cuối phiên mới có thể điều chỉnh trở lại Sáng ngày 4/4/2007, bảnggiao dịch chứng khoán trực tuyến trên trang web http:// www.vse.org.vn củaTTGDCK Tp.HCM đã có sự trục trặc, gây hoang mang cho các nhà đầu tưkhi liên tục khớp lệnh sai Cụ thể, trên trang chủ của trang web, chỉ số VN-Index báo tăng, nhưng ở thông tin giao dịch trực tuyến lại báo giảm ở cả 3 đợtkhớp lệnh Theo sự phản ánh của các nhà đầu tư, dây không phải là lần đầutiên bảng trang web của Trung tâm cập nhật sai, mà từ sau tết âm lịch đếnnay, thông tin giao dịch chứng khoán trên mạng luôn chậm và không đúng sovới khớp lệnh tại sàn và các trang web chứng khoán khác

Nguyên nhân của các sự cố trên là do hệ thống của trung tâm bị quá tải khingày càng nhiều nhà đầu tư, các công ty chứng khoán và các công ty niêm yếttham gia thị trường, do lỗi kĩ thuật hay là do nguyên nhân nào khác đi chăngnữa nhưng sự cố vừa rồi cho thấy rõ sự yếu kếm của hệ thống giao dịch tạitrung tâm, nó không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các tổ chức, cá nhântham gia thị trường mà còn ảnh hưởng đến lòng tin của họ đối với sự phát

triển ổn dịnh của thị trường cũng như ảnh hưởng không tốt đến hình ảnh vềmột TTCK đang trong thời kì phát triển trong con mắt bạn bè quốc tế

3 Thực trạng công bố thông tin của các tổ chức chào bán chứng khoán ở nước ta hiện nay.

3.1 Thực trạng công bố thông tin của các công ty đại chúng trên TTCK VN.

Theo Luật chứng khoán hiện hành, công ty đại chúng phải tuân thủ nghĩa

vụ công bố thông tin tại Điều 10 Chương VIII về Công bố thông tin Cụ thể,

về nghĩa vụ công bố thông tin của công ty đại chúng, tại Điều 101 Luật chứngkhoán quy định:

Công ty dại chúng phải công bố thông tin định kì về Báo cáo tài chính(BCTC) năm trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày có BCTC năm được kiểmtoán Công ty đại chúng phải công bố thông tin bất thường trong thời hạn 24h,

kể từ khi xảy ra một trong các sự kiện như: Tài khoản của công ty tại ngânhàng bị phong toả hoặc tài khoản được phép hoạt động trở lại sau khi bịphong toả; Tạm ngừng kinh doanh hoặc công ty bị thu hồi giấy chứng nhậnđăng kí kinh doanh hoặc giấy phép thành lập và hoạt động Công ty đạichúng phải công bố thông tin bất thường trong thời hạn 72h, kể từ khi xảy ramột trong các sự kiện như: quyết định vay hoặc phát hành trái phiếu có giá trị

từ 30% vốn thực có trở lên; quyết định của hội đồng quản trị về chiến lược, kếhoạch phát triển trung hạn và kế hoạch kinh doanh hàng năm của công ty;quyết định thay đổi phương pháp kế toán áp dụng; công ty nhận được thôngbáo của toà án thụ lý đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp Đồngthời theo yêu cầu của UBCKNN, công ty đại chúng phải thông báo khi xảy ramột trong các sự kiện: Có thông tin liên quan đến công ty đại chúng ảnhhưởng nghiêm trọng đến lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, có thông tin liênquan đến công ty đại chúng ảnh hưởng lớn đến giá chứng khoán và cần phảixác nhận thông tin đó

Đối với tổ chức phát hành thực hiện chào bán chứng khoán ra côngchúng, ngoài nghĩa vụ công bố thông tin định kì theo quy định tại khoản 1Điều 101 của Luật, tổ chức phát hành thực hiện chào bán trái phiếu ra côngchúng phải công bố thông tin bất thường trong thời hạn 72h, kể từ khi xảy ramột trong các sự kiện quy định tại các điểm a, b, và c khoản 2 và khoản 3Điều 101 của Luật.

Việc mua bán chứng khoán của các tổ chức phát hành chưa được niêmyết trên TTCK tạo ra một thị trường mua bán chứng khoán không chính thức(hay còn gọi nôm na là thị trường tự do) mặc dù lâu nay vẫn diễn ra, có lúclặng lẽ, có lúc ồn ào không kém gì thị trường chính thức, nhưng đây vẫn là thịtrường không được thừa nhận Và trong chừng mực nào đó việc tổ chức thịtrường này sẽ là bất hợp pháp Bởi theo Luật chứng khoán vừa có hiệu lực từngày 1/1/2007, ngoài SGDCK, không tổ chức, cá nhân nào được phép tổ chứcthị trường giao dịch chứng khoán (khoản 3 Điều 33) Tuy nhiên, cần lưu ýrằng việc mua bán, chuyển nhượng cổ phiếu trên thị trường tự do (cổ phiéucủa các công ty cổ phần chưa niêm yết trên sàn TP.HCM hoặc chưa đăng kígiao dịch trên sàn HN).Thị trường tự do còn được xem là gây nhiều rủi ro chonhà đầu tư cũng như làm xáo trộn TTCK nói chung Hiện nay, thị trường tự

do này ngày càng thu hút thêm nhiều nhà đầu tư mua bán Các giao dịch đượctiến hành trên thị trường này cũng rất đơn giản và nhanh chóng, theo nguyêntắc thuận mua, vừa bán Giá cổ phiếu trên thị trường này luôn được nâng lêncao và không có mức nhất định, nhiều doanh nghiệp đã tranh thủ tình hìnhnày để phát hành cổ phiếu để huy động vốn với giá phát hành khá cao Thêmvào đó, việc phát hành cổ phiếu của các doanh nghiệp này hiện nay cũngkhông cần lưu kí qua công ty chứng khoán, nên giá cả đều do doanh nghiệp tựquyết định Có thể nhận thấy giá chứng khoán trên thị trường tự do có ảnhhưởng rất lớn đến thị trường niêm yết Một khi giá chứng khoán trên thị

trường này bị đẩy lên cao, sẽ kích giá cổ phiếu trên thị trường chính thức Sựtác động qua lại giữa hai thị trường này sẽ tạo ra những cơn sốt “nóng”, tạo

“bong bóng” cho thị trường Thực tế, hiện chưa có bất cứ sự kiểm soát nàođối với việc phát hành cổ phiếu và công bố thông tin của những công ty này.Chính vì vậy, để có thể tiến hành những phân tích dự báo đối với nhữngchứng khoán phát hành trên thị trường này hầu như là không thể, bởi với lựclượng “cò” cổ phiếu đang phát triển chóng mặt, thông tin trên thị trường tự docũng bùng nổ và rất nhiễu loạn, không đảm bảo được độ chính xác.Các nhàđầu tư đang tiến hành mua bán chứng khoán trên thị trường này chủ yếu làtheo phong trào, theo cảm tính, theo tâm lý “cái gì tăng thì nó tiếp tục sẽtăng”, thông tin mà họ thu lượm được chủ yếu là từ các tin đồn, tin truyềnmiệng, mà người ta thường gọi chung chúng là các tin “vỉa hè” Nhiều nhàđầu tư tham gia thị trường chứng khoán nhưng thiếu hiểu biết đã tự biến mìnhthành nạn nhân của các tin đồn

Cổ phiếu của Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) là một trong những

cổ phiếu được giao dịch nhiều trên thị trường chưa niêm yết vào thời điểmtrước và sau khi Ngân hàng này tổ chức Đại hội cổ đông ngày 26/1/2007.Trước ngày 26, xuất hiện những thông tin lan truyền cho rằng tỷ lệ cổ tức cao,

tỷ lệ cổ phiếu thưởng trong lần tăng vốn tới sẽ là 1-1 với giá chỉ một chấm(tức là bằng mệnh giá), chuyện SHB sẽ bán cho một tập đoàn lớn 20% cổphần đã khiến cho giá cổ phiếu này trong 3 tuần tăng từ 420.000 đồng lên620.000 đòng Tuy nhiên, sau đại hội cổ đông, giá cổ phiếu SHB có dấu hiệugiảm do thông tin được kiểm chứng không giống như tin đồn

Không riêng gì SHB, trong vòng 3 tháng đầu năm 2007 thị trường chứngkhoán chưa niêm yết liên tục sốt nóng và nhiệt độ của nó chưa có dấu hiệugiảm bởi 3 tháng đầu năm là mùa tổng kết, mùa chia cổ tức Và đó là thờiđiểm tin đồn liên tục bung ra

Một thông tin gây chấn động giới đầu tư trên thị trường này vào đầu tháng3/2007 là tin đồn Công ty dầu khí ATIP là thành viên của tập đoàn ATI có trụ

sở chính tại 142 Fairbanks, Oak Ridge, Tennessee, USA và Công ty Thác ĐaATIP chào bán cổ phiếu ATIP tại Việt Nam Nhà đầu tư săn lùng cổ phiếunày đến nỗi UBCK phải ra thông báo là chưa nhận được hồ sơ xin phép pháthành, kể cả báo cáo của công ty ATIP về việc niêm yết trên thị trườngEuronext

Một thông tin có tính chất lừa đảo là Ngân hàng Việt Hoa và Ngân hàng Châu

Á TBD chuẩn bị được NHNN VN bãi bỏ lệnh giám sát đặc biệt đã đẩy giá cổphiếu (giấy cam kết viết tay) của hai ngân hàng này tăng vọt lên từ 3-4 lần chỉtrong vòng 1 tuần đầu tháng 3/2007 Trong đầu tháng 3 số lượng tin đồn vềchuyện một số CTNY sẽ chuyển sàn giao dịch từ HN vào Tp.HCM và giá cổphiếu của các công ty này sẽ tăng mạnh Thực tế, các công ty bị đồn thổi chưa

có kế hoạch chuyển sàn vào Tp.HCM Điển hình nhất là tin đồn công ty cổphần nông dược HAI có kế hoạch chuyển sàn từ HN vào Tp.HCM và tăngvốn điều lệ lên 200 tỷ đồng đã kích giá cổ phiếu của HAI từ 4.5 chấm lên 9chấm chỉ trong vòng 1 tuần đầu tháng 3/2007 Ngày 9/3 công ty này chínhthức tuyên bố chưa có kế hoạch chuyển sàn và tăng vốn, lập tức giá cổ phiếuHAI sụt giảm xuống mức cũ

Cổ phiếu của một ngân hàng cổ phần nông thôn mới nâng cấp lên ngân hàng

cổ phần đô thị (GP Bank), mạng lưới hoạt động còn thưa thớt, kết quả kinhdoanh còn chưa công bố nhưng những thông tin về việc có Tổng công ty lớncủa Nhà nước đứng phía sau và các thông tin đối ngoại được đăng tải trên báochí đã khiến hàng ngàn nhà đầu tư cá nhân đeo bám

Có những doanh nghiệp khi công bố kết quả kinh doanh đã cố tình gâyhiểu lầm cho công chúng Có một cổ phiếu tuần đầu của tháng 2 gần nhưkhông có bán ra mà chỉ có mua vào là cổ phiếu của một ngân hàng có tỷ lệ cổ

tức trên 40% Một ngân hàng khác công bố cổ tức là 38%, nhưng trong đó 8%chia bằng tiền và 30% chia bằng cổ phiếu Thực ra, tỷ lệ cổ tức tính kiểu đó

đã bao gồm cả cổ tức tiền mặt và cổ phiếu thưởng Bởi không có một tỉ lệ cổtức cao hơn tỉ lệ lợi nhuận Những kiểu thông tin như vậy đã tác động mạnhđến giá cổ phiếu trên thị trường chưa niêm yết

Trên thị trường tự do, “cò” cổ phiếu có khá nhiều chiêu để kích giá cổ phiếulên đén mức chóng mặt Trong đó, chiêu độc nhất và hiệu quả nhất là tung tincông ty A sẽ tăng vốn điều lệ bằng cách phát hành cổ phiếu thưởng cho cổđông hiện hữu theo tỷ lệ 2:1( cổ đông sở hữu 2 cổ phiếu sẽ được thưởng 1 cổphiếu).Một chiêu nữa “cò” cổ phiếu thường dùng là rỉ tai, truyền miệng, úp

úp, mở mở đến các “bầy đàn” đầu tư (nhóm các nhà đầu tư cá nhân tập hợpthành hội đàu tư chứng khoán) về công ty A,B chuẩn bị là đối tác chiến lượccủa một tập đoàn hùng mạnh trong nước hay nước ngoài, ngân hàngA,B chuẩn bị bán cổ phiếu cho một ngân hàng hàng đầu Châu Âu hoặcChâu Mỹ, Công ty N,M có nhiều dự án lớn chuấn bị đầu tư, tổng vốn đầu

tư lên tới hơn 1.000 tỷ đồng hoặc vài trăm triệu USD Một chiêu có hiệu quảkhông nhỏ là tung tin đồn về thay nhân sự chủ chốt của công ty, người tài sẽ

về thế chỗ lãnh đạo cũ, thâu tóm quyền lực, cổ đông lớn mua hoặc bán tháo

cổ phiếu với số lượng lớn do nắm được “nội tình” công ty

Có thể nói TTCK không chính thức không bảo vệ cho nhà đầu tư, không

có cơ chế thị trường hiệu quả, công bằng và trật tự, cũng không có được sựminh bạch như ở các TTGDCK Do các quy định của thị trường chứng khoánkhông được áp dụng bên ngoài các TTGDCK có tổ chức, và do vậy,UBCKNN không có khả năng quản lý thị trường chứng khoán không chínhthức Do vậy, quyền lợi của các nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nhỏ, lẻ thường

bị xâm phạm do nghĩa vụ công bố thông tin của các tổ chức phát hành chưađược thực hiện đúng Có thể thấy rõ điều này ở phiên đấu giá cổ phần của

Công ty Lắp máy và Xây dựng 45-1( số 138-140 Điện Biên Phủ, quận 1,Tp.HCM) Theo nguyên tắc đấu giá do Hội đồng đấu giá của chính công tycông bố, công ty phải thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đạichúng và các phương tiện thông tin của các tổ chức thực hiện bán đấu giá vềnhững thông tin liên quan về việc bán đấu gia cổ phần trước khi tổ chức bánđấu giá tối thiểu là 20 ngày Tuy nhiên, quy định này đã bị chính công ty Lắpmáy và xây dựng 45-1 vi phạm, công ty đăng thông báo bán đấu giá cổ phầntrên báo Người Lao động 3 kỳ vào ngày 22, 25 và 26/12 (ngày 25 và ngày 26

là ngày đăng ký, nộp tiền cọc tham dự đấu giá cổ phần làm cho rất nhiều nhàđầu tư cá nhân không biết được thông tin hoặc biết rất chậm, không kịp đăng

kí tham dự đấu giá Một vi phạm nữa của công ty là không cung cấp thông tin

về tình hình sản xuất kinh doanh giai đoạn 2003-2005 và phương hướng pháttriển công ty sau cổ phần hoá cho các nhà đầu tư, chỉ dán mỗi bản quy chếbán đấu giá cổ phần ở trụ sở công ty Hơn nữa, ở trụ sở công ty có dán 2 bảngthông báo (không có ai kí tên và đóng dấu), bảm thứ nhất thủ tục đăng kítham gia vào nộp tiền đặt cọc, trong đó quy định mức tối đa nhà đầu tư cánhân được mua là 30.000 cổ phần (mệnh giá 10.000 đồng/cổ phần), nhà đầu

tư là tổ chức được mua tối đa là 100.000 cổ phần Bản thứ hai thông báo:

“Hiện nay, do tình hình có quá nhiều người đăng kí mua cổ phần phổ thông,công ty thông báo kể từ ngày 26/12/2006, mỗi cá nhân, tổ chức đến đăng kímua cổ phần chỉ được đăng kí không quá 10.000 cổ phần Mong các nhà đầu

tư thông cảm” Như vậy một câu hỏi đặt ra là: Tại sao Công ty này lại hạnchế số lượng đăng kí một cách kỳ cục như vậy? Bởi càng nhiều nhà đầu tưđăng kí mua cổ phần, càng làm cho nhu cầu mua cao hơn số lượng chào bán

và giá trúng thầu sẽ cao gấp nhiều lần giá khởi điểm Như vậy, việc có quánhiều nhà đầu tư đăng kí mua là điều rất mừng cho Công ty

Những sự việc trên, cho thấy có hành vi hạn chế nhà đầu tư bên ngoài thamgia đấu giá cổ phần để bảo vệ quyền lợi cho một hay nhiều nhóm người nào

đó ở trong và ngoài công ty Bởi càng ít người tham gia đấu giá cổ phần (cầuthấp hơn cung), nhóm người này càng dễ trúng thầu với giá thấp, có khi bằnggiá khởi điểm Và khi công ty này niêm yết trên sàn giao dịch giá có thể tănggấp 4-5 lần mệnh giá, với tình hình thị trường cổ phiếu đang sôi động nhưthời điểm đó, nhất là thị trường tự do giá cổ phần của công ty có thể tăng gấp7-9 lần mệnh giá Nếu nhóm người trong công ty mua được khoảng 80% sốlượng cổ phần chào bán ( trị giá gần 9 tỉ đồng) thì sau khi lên sàn hoặc bán rathị trường tự do, họ sẽ thu được một khoản lợi nhuận “trời cho” rất lớn, thấpnhất cũng khoảng 35 tỷ đồng

Đối với tổ chức phát hành trái phiếu ra công chúng, những quy định vềcông bố thông tin còn chưa được hoàn chỉnh và thiếu minh bạch Việc pháthành trái phiếu tăng vốn của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam (VCB) vàhiện tượng tăng giá cổ phiếu của các Ngân hàng Thương mại là minh chứngcho điều đó

Trong khi lãi suất thông thường có lãi suất 9.5%/năm, thì trái phiếu chuyểnđổi của VCB chỉ có lãi suất là 6% mà sau hơn 6 tháng đã tăng giá hơn 80%.Tại sao vậy? Vì trái phiếu này hứư hẹn chuyển đổi thành cổ phiếu VCB saukhi VCB cổ phần hoá Tuy nhiên, tỉ lệ chuyển đổi từ trái phiếu sang cổ phiếu

là chưa rõ ràng Người nắm giữ trái phiếu được quyền chuyển đổi ra cổ phiếutheo giá hình thành tại phiên đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO).Trường hợp đấu giá theo phương thức của Mỹ, có nhiều giá trùng thầu khácnhau, thì tỉ lệ chuyển đổi tính theo giá bình quân gia quyền Nhà đầu tư không

hề biết 1 trái phiếu sẽ được sở hữu bao nhiêu cổ phiếu theo tỉ lệ như thế nào

và thời hạn chuyển đổi là bao nhiêu lâu Tuy nhiên, do VCB là ngân hàngđược đánh giá là tốt nhất tại Việt Nam nên các nhà đầu tư đã cạnh tranh quyết