Phương pháp giải bài tập chuyên đề phản ứng este hóa môn Hóa học 12 năm 2021

Trong các chất sau, chất nào khi thuỷ phân trong môi trường axit tạo thành sản phẩm có khả năng tham gia phản ứng tráng gương.. Không có chất nào trong những chất trên.[r]

PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP CHUYÊN ĐỀ PHẢN ỨNG ESTE HÓA

MÔN HÓA HỌC 12 NĂM 2021

A PHƯƠNG PHÁP GIẢI

- Phản ứng este hóa là phản ứng giữa axit cacboxylic và ancol trong điều kiện nhiệt độ, có H2SO4 đặc làm xúc tác Trong điều kiện đó, đồng thời xảy ra phản ứng thủy phân este trong môi trường axit, tạo ra axit và ancol ban đầu Phản ứng este hóa và phản ứng thủy phân este trong axit là phản ứng thuận nghịch, hiệu

suất phản ứng H <100%

- Phương pháp thường dùng để điều chế este của ancol là tiến hành phản ứng este hóa, đun hồi lưu ancol

và axit hữu cơ, có H2SO4 đặc làm xúc tác

2 4 0

H SO

CH COOH C H OH CH COOC H H O

Tổng quát: Este sinh ra bởi axit cacboxylic, ancol bất kì

0

H SO

R COOH R OH R COOH R n.mH O

- Riêng đối với este của phenol: Không điều chế được bằng phản ứng của axit cacboxylic với phenol mà

phải dùng anhiđrit axit hoặc clorua axit tác dụng với phenol

C H OH CH CO OCH COOC H CH COOH

- Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng: m ancol   m axit m este  m H O2 

- Hiệu suất phản ứng este hóa:

 

 

este tt

este lt

m

m

- Sơ đồ điều chế este ở phòng thí nghiệm

B BÀI TẬP MINH HỌA

Bài 1 Thực hiện phản ứng este hóa 9,2 gam glixerol với 60g axit axetic Giả sử chỉ thu được glixerol

triaxetat có khối lượng 17,44g Hiệu suất của phản ứng este hóa là

Hướng dẫn giải

 

glixerol

n 0,1 mol maxit axetic 1 mol 

Phương trình phản ứng:

C H OH 3CH COO C H OOCCH 3H O

 

Từ PT: meste 0,1.218 21,8 gam  

Thực tế: meste 17,44 gam 

Hiệu suất của phản ứng este hóa là: H 17,44.100% 80%

21,8

Đáp án A

Bài 2 Cho 180 g axit axetic tác dụng với lượng dư rượu etylec có mặt axit sunfuric đặc làm xúc tác Ở

trạng thái cân bằng, nếu hiệu suất phản ứng là 66% thì khối lượng este thu được là

Hướng dẫn giải

0

H

t





axitaxetic este

n 180 / 603 mol; n 3.0,66 1,98 mol

 

este

m 1,98.88 174,24 g 

Đáp án B

Bài 3 Cho hỗn hợp X gồm ancol metylic và 2 axit cacboxylic đơn chức, no, kế tiếp nhau trong dây đồng

đẳng tác dụng hết với Na thu được 6,72 (lit) H2 (đktc) Nếu đun nóng hỗn hợp có H2SO4 đặc làm xúc tác

thì các chất trong hỗn hợp phản ứng vừa đủ tạo thành 25 gam hỗn hợp este Hai axit là

A CH3COOH và C2H5COOH B HCOOH và CH3COOH

C C2H5COOH và C4H9COOH D C4H9COOH và CH3COOH

Hướng dẫn giải

Phản ứng este hóa:

2 4 0

H SO

RCOOH CH OH RCOOCH H O

Vì các chất phản ứng vừa đủ nên:

 

1

2

3

RCOOCH

25

0,3

R 24,3

 

 2 axit no, đơn chức kế tiếp là: CH3COOH và C2H5COOH

Đáp án A

Bài 4: Hỗn hợp X gồm axit HCOOH và axit CH3COOH (tỉ lệ mol 1: 1) Lấy 5,3 gam hỗn hợp X tác dụng với 5,75 gam C2H5OH (xúc tác H2SO4 đ) thu được m gam hỗn hợp este Hiệu suất của các phản ứng este

hóa đều bằng 80% Xác định giá trị của m?

Hướng dẫn giải

Gọi CT chung của X là: RCOOH

MRCOOH = (46+60)/2 = 53; nX = 5,3/53 = 0,1 mol; nC2H5OH = 5,75/46 = 0,125 mol

Phương trình phản ứng: R COOH + C2H5OH ⇔ R COOC2H5 + H2O

Hiệu suất phản ứng tính theo mol axit ⇒ neste = 0,1.0,8 = 0,08 mol

Khối lượng este thu được là: meste = 0,08.(8 + 44 + 29) = 6,48 g

Bài 5: Đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp hai ancol đơn chức X và Y thuộc cùng một dãy đồng đẳng,

người ta thu được 70,4 gam CO2 và 37,8 gam H2O Nếu cho m gam hỗn hợp trên tác dụng với 24,0 gam

axit axetic (h = 50%) Tính số gam este thu được?

Hướng dẫn giải

Số mol CO2 và H2O là: nCO2 = 70,4/44 = 1,6 mol; nH2O = 2,1 mol ⇒ ancol no đơn chức ⇒ Gọi CT của 2

ancol là: R OH

nancol = 2,1 – 1,6 = 0,5 mol;

Khối lượng của 2 ancol là: mancol = mC + mH + mO = 12.1,6 + 2.2,1 + 0,5.16 = 31,4 g ⇒ Mancol = 31,4/0,5 = 62,8 ⇒ R = 45,8

Số mol axit axetic: naxit axetic = 24/60 = 0,4 mol

Phương trình phản ứng:

\(\overline R OH + C{H_3}COOH \rightleftarrows C{H_3}COO\overline R + {H_2}O\)

Bài toán tính theo mol axit axetic ⇒ neste = 0,4.0,5 = 0,2 mol

Khối lượng este thu được là: meste = 0,2.(15 + 44+ 45,8 ) = 20,96 g

Bài 6: Cho 5,76g axit hữu cơ đơn chức X tác dụng hết với CaCO3 dư, thu được 7,28g muối Nếu cho X tác dụng với 4,6 rượu etylic với hiệu suất 80% thì số gam este thu được là

A 6,40 B 8,00 C 7,28 D 5,76

Hướng dẫn giải

Đáp án: A

nX = (7,28-5,76)/38.2 = 0,08 mol ⇒ Maxit = 5,76/0,08 = 72 ⇒ X là C2H3COOH; nancol = 4,6/46 = 0,1 mol

⇒ neste = 0,08 0,8 = 0,064 mol ⇒ meste = 0,064.100 = 6,4 g

Bài 7: Cho 0,3 mol axit X đơn chức trộn với 0,25 mol ancol etylic đem thực hiện phản ứng este hóa thu

được thu được 18 gam este Tách lấy lượng ancol và axit dư cho tác dụng với Na thấy thoát ra 2,128 lít H2 Vậy công thức của axit và hiệu suất phản ứng este hóa là

A CH3COOH, H% = 68% B CH2=CHCOOH, H%= 78%

C CH2=CHCOOH, H% = 72% D CH3COOH, H% = 72%

Hướng dẫn giải

Đáp án: C

nH2 = 0,095 mol

Gọi số mol axit và ancol phản ứng là x mol ⇒ 0,3 -x + 0,25 – x = 0,095.2

⇒ x = 0,18 mol ⇒ H = 72%; Meste = 18/0,18 = 100 ⇒ axit C2H3COOH

C LUYỆN TẬP

Câu 1: Đun nóng 24 gam axit axetic với lượng dư ancol etylic (xúc tác H2SO4 đặc), thu được 26,4 gam este Hiệu suất của phản ứng este hóa là

A 75% B 44% C 55% D 60%

Câu 2: Hỗn hợp X gồm một axit cacboxylic no, đơn chức, mạch hở và một ancol no đơn chức, mạch hở

Đốt cháy hoàn toàn 21,7 gam X, thu được 20,16 lít khí CO2 (đktc) và 18,9 gam H2O Thực hiện phản ứng este hóa X với hiệu suất 60%, thu được m gam este Giá trị của m là

A 15,30 B 12,24 C 10,80 D 9,18

Câu 3: Trộn 300ml dung dịch axit axetic 1M và 50ml ancol etylic 46º (d=0,8g/ml) có thêm một ít H2SO4 đặc vào một bình cầu và đun nóng bình cầu một thời gian, sau đó chưng cất thu được 19,8g este Hiệu suất của phản ứng este hoá là:

A 65% B 75% C 85% D 90%

Câu 4: Cho 180g axit axetic tác dụng với lượng dư rượu etylic có mặt axit sunfuric đặc làm xúc tác Ở trạng

thái cân bằng, nếu hiệu suất phản ứng là 66% thì khối lượng este thu được là:

A 246g B 174,24g C 274g D 276g

Câu 5: Tính khối lượng este metyl metacrylat thu dc khi đun nóng 215g axit metacrylat với 100g ancol

metylic Giả thiết pu este hóa đạt hiệu suất 60%

A 125g B.175g C.150g D.200g

Câu 6: Chia 26,96 gam hỗn hợp X gồm 3 axit đơn chức thành 2 phần bằng nhau Phần 1 cho tác dụng với

NaHCO3 dư thu được 4,48 lít khí CO2 (đktc) Phần 2 cho tác dụng hết với ancol etylic chỉ thu được m gam

3 este và nước Giá trị của m là

A 44,56 B 35,76 C 71,52 D 19,08

Câu 7: Etyl axetat có thể phản ứng với chất nào sau đây?

A Dung dịch NaOH B Natri kim loại

C Dung dịch AgNO3 trong nước amoniac D.Dung dịch Na2CO3

Câu 8: Đặc điểm của phản ứng este hóa là:

A Phản ứng thuận nghịch cần đun nóng và có xúc tác bất kì

B Phản ứng hoàn toàn, cần đun nóng, có H2SO4 đậm đặc xúc tác

C Phản ứng thuận nghịch, cần đun nóng, có H2SO4 đậm đặc xúc tác

D Phản ứng hoàn toàn, cần đun nóng, có H2SO4 loãng xúc tác

Câu 9: Sản phẩm thủy phân este trong dung dịch kiềm thường là hỗn hợp:

A ancol và axit B ancol và muối C muối và nước D axit và

nước

Câu 10: Chất nào có nhiệt độ sôi thấp nhất?

A.C4H9OH B.C3H7COOH C.CH3COOC2H5 D.C6H

5COOH

Câu 11: Phát biểu đúng là:

A.Phản ứng giữa axit và ancol có mặt H2SO4 đặc là phản ứng một chiều

B.Tất cả các este phản ứng với dung dịch kiềm luôn thu được sản phẩm cuối cùng là muối và ancol

C.Khi thuỷ phân chất béo luôn thu được C2H4(OH)2

D.Phản ứng thuỷ phân este trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch

Câu 12: Chọn sản phẩm chính cho phản ứng sau:

C2H5COOCH3 → A + B Vậy A, B lần lượt là:

A.C2H5OH, CH3COOH B.C3H7OH, CH3OH C.C3H7OH, HCOOH D.C2H5OH, CH3C

HO

Câu 13: Trong phản ứng este hoá giữa ancol và một axit hữu cơ thì cân bằng sẽ chuyển dịch theo chiều tạo

ra este khi:

A Cho ancol dư hay axit hữu cơ dư B Giảm nồng độ ancol hay axit

hữu cơ

C Dùng chất hút nước hay tách nước Chưng cất ngay để tách este D Cả 2 biện pháp A, C

Câu 14: Dùng những hoá chất nào để nhận biết axit axetic (1), axit acrylic (2), anđehit axetic (3), metyl

axetat (4)?

A quỳ tím, nước brôm, dd agNO3/NH3 B quỳ tím, dd KMnO4, dd AgNO3/NH3

C Quỳ tím, dd NaOH D Cả A,B

Câu 15:Đối với phản ứng este hoá, yếu tố nào sau đây ảnh hưởng đến vận tốc phản ứng?

(1) Nhiệt độ (2) Bản chất các chất phản ứng

(3) Nồng độ các chất phản ứng (4) Chất xúc tác

A (1), (2), (3) B (2), (3), (4) C (1) (3) (4) D (1) (2) (3) (4)

Câu 16: Tính chất hoá học đặc trưng của nhóm cacboxyl là:

A Tham gia phản ứng tráng gương B Tham gia phản ứng với H2, xúc tác Ni

C Tham gia phản ứng với axit vô cơ D Tham gia phản ứng este hoá

Câu 17 Phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm gọi là phản ứng:

A.Este hóa B Xà phòng hóa C Tráng gương D Trùng ngưng

Câu 18 Cho các nhận định sau:

1 Chất béo là trieste của glixerol với các axit monocacboxylic có mạch C dài không phân nhánh

2 Lipit gồm các chất béo, sáp, steroid, photpholipit,

3 Chất béo là chất lỏng

4 Chất béo chứa các gốc axit không no thường là chất lỏng ở nhiệt độ thường và được gọi là dầu

5 Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường kiềm là phản ứng thuận nghịch

6 Chất béo là thành phần chính của dầu mỡ động vật, thực vật

Số nhận định đúng là:

A 5

B 2

C 4

D 3

Câu 19 Etyl axetat có thể phản ứng với chất nào sau đây?

A Dung dịch NaOH

B Natri kim loại

C Dung dịch AgNO3 trong nước amoniac

D Dung dịch Na2CO3

Câu 20 Cho các phản ứng sau:

1) Thủy phân este trong môi trường axit

2) Thủy phân este trong dung dịch NaOH, đun nóng

3) Cho este tác dụng với dung dịch KOH, đun nóng

4) Thủy phân dẫn xuất halogen trong dung dịch NaOH, đun nóng

5) Cho axit hữu cơ tác dụng với dung dịch NaOH

Các phản ứng không được gọi là phản ứng xà phòng hóa là:

A 1, 2, 3, 4

B 1, 4, 5

C 1, 3, 4, 5

D 3, 4, 5

Câu 21 Trong phản ứng este hoá giữa ancol và một axit hữu cơ thì cân bằng sẽ chuyển dịch theo chiều tạo

ra este khi:

A Cho ancol dư hay axit hữu cơ dư

B Giảm nồng độ ancol hay axit hữu cơ

C Dùng chất hút nước hay tách nước Chưng cất ngay để tách este

D Cả 2 biện pháp A, C

Câu 22 Đặc điểm của phản ứng este hóa là:

A Phản ứng thuận nghịch cần đun nóng và có xúc tác bất kì

B Phản ứng hoàn toàn, cần đun nóng, có H2SO4 đậm đặc xúc tác

C Phản ứng thuận nghịch, cần đun nóng, có H2SO4 đậm đặc xúc tác

D Phản ứng hoàn toàn, cần đun nóng, có H2SO4 loãng xúc tác

Câu 23 Este CH3COOCH=CH2 tác dụng với những chất nào?

A H2/Ni

B Na

C H2O/H+

D Cả A, C

Câu 24 Sản phẩm thủy phân este trong dung dịch kiềm thường là hỗn hợp:

A ancol và axit

B ancol và muối

C muối và nước

D axit và nước

Câu 25 Chất nào có nhiệt độ sôi thấp nhất?

A C4H9OH

B C3H7COOH

C CH3COOC2H5

D C6H5COOH

Câu 26 Dùng những hoá chất nào để nhận biết axit axetic (1), axit acrylic (2), anđehit axetic (3), metyl

axetat (4)?

A quỳ tím, nước brôm, dd AgNO3/NH3

B quỳ tím, dd KMnO4, dd AgNO3/NH3

C Quỳ tím, dd NaOH

D Cả A, B

Câu 27 Este X có CTCP C4H6O2.Biết X thuỷ phân trong môi trường kiềm tạo ra muối và anđêhit Công thức cấu tạo của X là

A CH3COOCH= CH2

B HCOOCH2- CH= CH2

C HCOOCH2- CH= CH2

D CH3COOCH2CH3

Câu 28 Nhiệt độ sôi của các chất được sắp xếp theo thứ tự tăng dần đúng là

A C2H5Cl < CH3COOH < C2H5OH

B C2H5Cl < CH3COOCH3 < C2H5OH < CH3COOH

C CH3OH < CH3CH2OH < NH3 < HCl

D HCOOH < CH3OH < CH3COOH < C2H5F

Câu 29 Este nào sau đây khi thủy phân trong môi trường kiềm tạo ra 2 muối hữu cơ?

A C6H5COOCH2CH=CH2

B CH2=CHCH2COOC6H5

C CH3COOCH=CHC6H5

D C6H5CH2COOCH=CH2

Câu 30 Cho công thức chất X là C3H5Br3 Khi X tác dụng với dung dịch NaOH dư tạo ra một hợp chất tạp chức của ancol bậc I và anđehit Công thức cấu tạo của X là

A CH3-CHBr-CHBr2

B CH2Br-CH2-CHBr2

C CH2Br-CHBr-CH2Br

D CH3-CBr2-CH2Br

Câu 31 Trong các chất sau, chất nào khi thuỷ phân trong môi trường axit tạo thành sản phẩm có khả năng

tham gia phản ứng tráng gương?

A HCOOC2H5

B (CH3COO)2CH3

C CH3COOC2H5

D Không có chất nào trong những chất trên

Câu 32 Một hợp chất hữu cơ đơn chức có công thức C3H6O2 không tác dụng với kim loại mạnh, chỉ tác dụng với dung dịch kiềm, nó thuộc dãy đồng đẳng:

A Ancol

B Este

C Andehit

D Axit

Câu 33 Đối với phản ứng este hoá, yếu tố nào sau đây ảnh hưởng đến vận tốc phản ứng?

(1) Nhiệt độ

(2) Bản chất các chất phản ứng

(3) Nồng độ các chất phản ứng

(4) Chất xúc tác

A (1), (2), (3)

B (2), (3), (4)

C (1) (3) (4)

D (1) (2) (3) (4)

Câu 34 Hợp chất X có công thức cấu tạo: CH3OCOCH2CH3 Tên gọi của X là

A etyl propionat

B Metyl propionat

C metyl axetat

D propyl axetat

Câu 35 Chất nào sau đây cho kết tủa đỏ gạch với Cu(OH)2 khi đun nóng

A HCHO

B HCOOCH3

C HCOOC2H5

D Cả 3 chất trên

Câu 36 Mệnh đề nào sau đây không đúng?

A Metyl fomat có CTPT là C2H4O2

B Metyl fomat là este của axit etanoic

C Metyl fomat có thể tham gia phản ứng tráng bạc

D Thuỷ phân metyl fomat tạo thành ancol metylic và axit fomic

Câu 37 Khi thủy phân bất kì một chất béo nào thì cũng luôn thu được:

A Axit oleic

B Glixerol

C Axit stearic

D Axit panmitic

Câu 38 Benzyl axetat là một este có mùi thơm của hoa nhài Công thức của benzyl axetat là:

A C6H5-COO-CH3

B CH3-COO-CH2-C6H5

C CH3-COO-C6H5

D C6H5-CH2-COO-CH3

Câu 39 Este nào sau đây thủy phân cho hỗn hợp 2 chất hữu cơ đều tham gia phản ứng tráng bạc?

A CH3COOC2H5

B CH3COOCH=CH2

C HCOOCH2CH=CH2

D HCOOCH=CH-CH3

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh tiếng

I.Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II.Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia

III.Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí