Số 136/TKNB QT Thứ Sáu, ngày 20/7/2018 TIN THAM KHẢO NỘI BỘ (Phần Quốc tế) I NHẬN ĐỊNH VÀ BÌNH LUẬN VỀ VIỆT NAM Tình trạng quan chức móc ngoặc với các doanh nghiệp để trục lợi ở Việt Nam Theo đài RFA,[.]
Trang 1Số 136/TKNB-QT Thứ Sáu, ngày 20/7/2018
TIN THAM KHẢO NỘI BỘ
(Phần Quốc tế)
Tình trạng quan chức móc ngoặc với các doanh nghiệp để trục lợi ở Việt Nam
Theo đài RFA, tình trạng quan chức móc nối với các doanh nghiệp chiếm lĩnh
những dự án béo bở rồi chia nhau lợi nhuận tiếp tục diễn ra ở Việt Nam
Dư luận gần đây truyền nhau về một quyết định của Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnhBình Thuận cho phép ông Nguyễn Văn Thân, Giám đốc Công an tỉnh đi sang Đức học tậpcông nghệ 4.0 để về xây dựng khu dân cư ven biển Hai điểm liên quan vụ việc này khiến
dư luận xôn xao: Thứ nhất, kinh phí chuyến đi hoàn toàn do Công ty TNHH đầu tư xâydựng Trường Phúc Hải đài thọ; Thứ hai, ông Nguyễn Văn Thân sẽ nghỉ hưu vào tháng 8tới đây, tức là chỉ tầm nửa tháng sau chuyến đi Đức Dư luận đặt câu hỏi vậy ông Thân đihọc công nghệ về có kịp áp dụng không? Mặc dù sau đó, tỉnh Bình Thuận đã lên tiếng,không cho ông Thân đi nữa, nhưng nhiều ý kiến cho rằng đây chỉ là cách đối phó
Cũng trong cùng khoảng thời gian này, lại một thông tin xôn xao trên các mặt báo
về việc nhiều lãnh đạo, cán bộ tỉnh Bắc Giang đi du lịch châu Âu nhiều ngày bằng tiền củamột doanh nghiệp xây dựng lớn ở địa phương, đó là Công ty Cổ phần Xây dựng vàThương mại Lam Sơn Chính công ty này đã thừa nhận chu cấp tiền cho nhóm cán bộ tỉnh
đi du lịch, và nói rằng doanh nghiệp có “tình cảm riêng với cán bộ sau 1 năm làm việc vấtvả” Trong số này, có cả Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh và Phó Giámđốc Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Bắc Giang Đây đều là những lĩnh vực then chốttrong ngành xây dựng
Một chủ doanh nghiệp giấu tên ở Sài Gòn cho biết: “Nếu các doanh nghiệp muốn được trốn thuế, được ưu ái trong làm ăn thì phải có một chút giống như lại quả, hay một chút đãi cán bộ như đưa họ đi nước ngoài du lịch Hình thức này gần như rửa tiền.
Là chủ doanh nghiệp, phải quan tâm đến cán bộ Nếu không quan tâm, các cán bộ
sẽ cử người xuống kiểm tra, gây khó dễ nhiều điều Những doanh nghiệp lớn thì quan tâm
THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM Vietnam News Agency (VNA)
Trụ sở : 5 Lý Thường Kiệt - Hà Nội, Việt Nam
Tel: (84-4) 38255443; Fax (84-4) 38252984; E-mail: btk@vnanet.vn;
http://news.vnanet.vn
Trang 2sếp lớn, doanh nghiệp nhỏ thì quan tâm sếp nhỏ Còn nếu các doanh nghiệp trực thuộc trung ương thì lại phải quan tâm các sếp trung ương”.
Tình trạng này được những người liên quan dùng cụm từ “phải biết điều” để mô tả.Nếu doanh nghiệp bị cho là “không biết điều” thì sẽ bị gây khó dễ Theo một chủ doanh
nghiệp, “Các doanh nghiệp không quan tâm đến chính quyền địa phương thì 1 năm có thể
bị kiểm tra trên chục lần Họ nói là để đảm bảo an toàn về sản xuất, về đời sống công nhân, nhưng thực sự đến để vòi tiền Ví dụ, một khách hàng muốn đặt hàng ở doanh nghiệp đó mà thấy bị thanh tra nhà nước vào kiểm tra liên tục, chắc chắn người ta không muốn đặt hàng ở những doanh nghiệp như vậy”.
Rất nhiều vụ án cho thấy sự móc nối giữa cán bộ và doanh nghiệp tạo thành mộtnhóm lợi ích tham nhũng Cụ thể gần đây, vụ một số lãnh đạo thành phố Đà Nẵng cùngPhan Văn Anh Vũ (hay Vũ “nhôm”) thao túng thị trường bất động sản tại thành phố biểnnày; Thượng tá Đinh Ngọc Hệ thuộc Bộ Quốc phòng liên kết với các chủ đầu tư nhiều dự
án BOT hàng ngàn tỷ đồng; vụ sân golf Tân Sơn Nhất được nói đằng sau có sự hợp tácgiữa Bộ Quốc phòng và Công ty Him Lam; hay vụ Mobifone mua cổ phần AVG cũngđược cho là sự câu kết giữa một mạng lưới quan chức nhiều bộ, ngành với doanh nghiệp
Trong buổi tiếp xúc cử tri năm ngoái, cử tri Đà Nẵng đã đề nghị các đại biểu Quốchội tiếp tục kiểm tra, giám sát, đừng để quan chức móc nối đại ca, đại gia làm lũng đoạnkinh tế; đừng để vài ba người hưởng lợi trên thành quả lao động của hàng vạn, hàng triệungười dân
Về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết: “Từ trước đến nay đã xảy ra nhiều trường hợp móc nối như vậy Có những trường hợp móc nối là vì vấn
đề quyền lợi, và cũng có liên quan đến tham nhũng, nhưng không phải tất cả móc nối giữa những dự án và cán bộ đều là những sai phạm, bởi vì có những dự án, nhất là dự án lớn thì chủ đầu tư phải liên kết với một số quan chức địa phương để tạo điều kiện xin những giấy phép cần thiết Cho nên, không phải móc nối nào cũng là tiêu cực Tuy nhiên, ở trong những móc nối đó có những tiêu cực liên quan đến tham nhũng Đây không phải là chuyện mới mà đã xảy ra từ lâu trong nền kinh tế Việt Nam, và hiện tại, Chính phủ cũng đang quan tâm đến vấn đề bài trừ tham nhũng”.
Nhiều vụ xử lý cán bộ câu kết với doanh nghiệp tham nhũng đã được thực hiện nhưmột phần trong chiến dịch bài trừ tham nhũng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng Nhưngnhiều ý kiến nói rằng ở mọi nơi trên khắp Việt Nam, từ địa phương đến trung ương, đềuxảy ra tình trạng quan chức bè phái với doanh nghiệp, mà người dân chỉ được biết khi báochí phanh phui Có nhiều vụ việc dù báo chí đã đưa ra nhưng vẫn không được giải quyết
Cán bộ liên kết với doanh nghiệp là một trong nhiều hình thức nhóm lợi ích ở ViệtNam vốn đã được chính Quốc hội thừa nhận đang tồn tại trong nền kinh tế Nguyên nhânsâu xa của tình trạng này được nhiều chuyên gia nhận định là do quan chức được trao quánhiều quyền lực, dẫn đến tình trạng lạm quyền Cho đến nay, dù phong trào chống thamnhũng vẫn chưa hạ nhiệt, nhưng đó mới chỉ là liều thuốc trị bệnh chứ chưa có liều thuốcphòng bệnh cụ thể
Trang 3Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu cho rằng: “Các dự án đều cần phải qua sự giám sát, điều tra của Thanh tra Chính phủ để xem có hiện tượng tham nhũng, đút lót và có lợi ích nhóm hay không Sau đó, các bộ, ngành cũng có ban thanh tra để thẩm định, nhất là Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, và ngay cả Bộ Tài chính Ban thanh tra của những bộ này phải vào cuộc để phát hiện tham nhũng, xử lý”.
Trong khi tình trạng doanh nghiệp và quan chức móc nối trục lợi chưa được giảiquyết rốt ráo thì Chính phủ lại thường xuyên thúc đẩy doanh nghiệp hợp tác với chínhquyền, gọi đây là “những người bạn đồng hành trong phát triển kinh tế”
Vụ sửa điểm thi ở Hà Giang và câu chuyện thi cử ở Việt Nam
(Bài của Lâm Lê, viết từ London)
Trong kỳ thi Trung học phổ thông (THPT) quốc gia năm 2018, một vụ gian lận thi
cử chưa từng có đã được phanh phui ở Hà Giang với hơn 330 bài thi của 114 thí sinh đượcsửa điểm
Ngày 18/7, báo Vietnamnet đưa tin, có bài thi được nâng tới 8,75 điểm, và có
những thí sinh có tổng điểm được nâng lên 29,95 điểm so với điểm chấm thẩm định.Trong số 114 thí sinh được sửa điểm, có cả con em của các lãnh đạo đương nhiệm của tỉnh
Hà Giang
Vì sao bị phanh phui?
Đề thi của kỳ thi THPT quốc gia năm nay được đánh giá là đảm bảo sự phân hoá tốthơn; do đó, có rất ít thí sinh được điểm 10 và tỷ lệ đạt điểm 9 mỗi môn và tổng điểm 27trở lên của 3 môn cũng giảm
Với môn Toán, nhiều giáo sư, học giả toán học đã phản ánh rằng đề toán năm nayquá khó trong một số mã đề mà chính bản thân họ còn khó có thể giải hết đề này trong thờigian quy định
Theo kenh14.vn, ngày 19/7, môn Toán tuy khó như vậy, nhưng Hà Giang có tới 57
thí sinh đạt điểm 9 trở lên, trong khi một số tỉnh thành khác như Tp.Hồ Chí Minh chỉ có 32
và Nam Định có 13 thí sinh đạt kết quả như vậy
Tương tự, môn Vật lý, riêng tỉnh Hà Giang có 65 thí sinh được hơn 9 điểm, chiếm6,7% tổng thí sinh dự thi cả nước
Kết quả thi khối A1 với 3 môn Toán, Vật lý, Ngoại ngữ, cả nước có 76 thí sinh đạttổng điểm trên 27 thì Hà Giang có 36 thí sinh đạt mức điểm này, chiếm 47,37% cả nước
Có thể nói độ khó và đảm bảo sự phân hóa của đề thi năm nay đã “vô tình” tố cáohành vi gian lận thi cử ở Hà Giang với những kết quả “nổi bật” như vậy Hoặc người thựchiện việc sửa điểm đã không lường trước được điểm thi quá “nổi bật” đã góp phần tố cáo
sự gian lận của họ
Bất cập hình thức thi THPT quốc gia “2 trong 1”?
Hình thức thi THPT quốc gia “2 trong 1” bắt đầu được tổ chức từ năm 2015, theo
đó kết quả xét tốt nghiệp THPT được sử dụng để xét tuyển vào các trường đại học, cao
Trang 4đẳng Tuy vậy, một số trường đại học vẫn áp dụng phương thức tuyển sinh riêng bên cạnhviệc sử dụng phương thức “2 trong 1” của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Việc sử dụng chung kết quả thi THPT để xét tuyển đại học, cao đẳng được xem làmột trong những nguyên nhân của gian lận thi cử
Theo Công văn 991/BGDĐT-QLCL năm 2018 Hướng dẫn Quy chế thi THPT quốcgia và xét công nhận tốt nghiệp THPT, việc tổ chức chấm thi được giao cho các Ban Chỉđạo thi cấp tỉnh; các Hội đồng thi với sự tham gia của Cục Quản lý chất lượng; các sởGiáo dục và Đào tạo; các trường đại học, cao đẳng
Với quy định này, việc chấm thi THPT và xét tuyển đại học, cao đẳng được thựchiện ở ngay tại các tỉnh thay vì do các trường đại học, cao đẳng trực tiếp thực hiện theohình thức thi tuyển sinh đại học, cao đẳng riêng như trước
Những người có quyền, có tiền giờ đây có thể nhờ cán bộ địa phương can thiệp vàokết quả thi THPT để con em họ có thêm cơ hội vào các trường đại học, cao đẳng tốt hơn.Trường hợp ở Hà Giang là ví dụ điển hình và mới chỉ được phát hiện do quá nhiều kết quảthi bất thường
Hạn chế của phương thức thi trắc nghiệm
Bên cạnh hình thức thi “2 trong 1”, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng áp dụng thươngthức thi trắc nghiệm đối với hầu hết các môn (trừ môn Văn) Trong danh sách các mônđược sửa điểm ở Hà Giang không có thí sinh nào được sửa điểm ở môn Văn
Theo kết quả rà soát đưa ra ngày 18/7, mỗi bài thi trong hơn 330 bài thi được sửađiểm ở Hà Giang được sửa trong vòng 6 giây Nếu thi tự luận, sẽ khó có đủ thời gian vàtrình độ để có thể thay đổi điểm thi với nhiều môn và cho nhiều thí sinh như ở Hà Giang
Phương thức thi trắc nghiệm không đòi hỏi thí sinh phải trình bày phương phápgiải, do đó dù có sửa nhiều bài thi thì cũng sẽ không bị phát hiện là các bài thi sao chépgiống hệt nhau như trong phương thức tự luận
Giáo sư Nguyễn Hữu Việt Hưng, người đoạt giải thưởng Tạ Quang Bửu năm 2015
phân tích: “Cái dở của trắc nghiệm là học trò không cần và do đó sẽ không biết cách trình bày bài giải, không rèn rũa cách suy luận, chỉ cắm cổ tính cho thật nhanh; người khoanh kết quả đúng chưa chắc đã là người giải đúng”
Như vậy, những bất cập của hình thức thi THPT quốc gia “2 trong 1” và phươngthức thi trắc nghiệm đã “vô tình” tạo ra gian lận thi cử như ở Hà Giang
Liệu có còn nhiều Hà Giang như vậy hay những trường hợp số ít thì chưa bị để ý vàphát hiện?
Trang 5áp dụng không thi tuyển sinh đại học mà dùng điểm thi THPT để xét vào đại học Vì kỷ cương xã hội đã buông lỏng nên họ mới dám làm cả trăm bài như vậy”.
Có nhiều thắc mắc cho rằng nếu vụ bê bối trên xảy ra do thay đổi quy chế thi đạihọc thì vụ việc tương tự sẽ xảy ra ở khắp nơi, nhưng có lẽ các nơi khác kín đáo, không bịlộ
Nhận định của thầy Hậu phần nào phản ánh thông tin trên báo chí mấy hôm nayliên quan đến những phát hiện điểm thi cao bất thường ở một vài tỉnh như Sơn La, LạngSơn, Hòa Bình, Bạc Liêu…
GS Nguyễn Văn Tuấn, Viện Garvan (Australia) được báo Dân Trí dẫn phân tích về
dữ liệu điểm thi của 10.387 thí sinh ở Sơn La với kết quả đáng ngờ, nhưng mức độ khôngnghiêm trọng như ở Hà Giang
Vậy, vì sao vụ này lại xảy ở Hà Giang, một tỉnh thuộc vùng núi phía Bắc, nơi có số
thí sinh rất nhỏ so với các thành phố lớn khác? Nhà báo Võ Văn Tạo nhận định: “Một trong những yếu tố, tôi nghĩ không chắc chắn lắm, là ở đó, ngành giáo dục đã có bê bối,
và chính quyền ở đó cũng có những bê bối, rất nhiều vụ nổi tiếng lâu nay.”
Ai là thủ phạm?
Tại buổi họp báo về điểm thi ở Hà Giang hôm 17/7 vừa qua, ông Nguyễn CaoKhương, Phó trưởng Phòng 4 của Cục An ninh Chính trị nội bộ (A83) cho biết, ông VũTrọng Lương, Phó Trưởng phòng Khảo thí và Quản lý chất lượng, Sở Giáo dục và Đào tạo
Hà Giang, chỉ mất hơn 2 giờ để sửa hàng trăm bài thi, từ lúc mở được khóa niêm phong,rút bài ở các túi, sau đó tẩy xóa và sửa theo đáp án
Ông Khương nói thêm rằng chưa phát hiện ra cá nhân nào phối hợp với ông Lươngtrong quá trình sửa bài thi Nhưng theo giáo sư Nguyễn Minh Thuyết, ông không tin một
mình ông Lương làm vụ này Ông nói: “Đây là một vụ vi phạm quy chế thi và vi phạm pháp luật nghiêm trọng Tôi nghĩ rằng nếu tuân thủ đúng quy chế thi thì một người không thể nào trong một thời gian ngắn như vậy có thể sửa điểm đến hơn 300 bài của 114 thí sinh, vì theo quy chế, khi nhập kết quả bài làm của học sinh vào máy để chuyển vào đĩa kỹ thuật đầu tiên về Bộ thì việc đó phải là của một tập thể chứ không thể của một người”.
Ông Nguyễn Minh Thuyết nói thêm: “Một người có thể quen vài học trò, vài cha
mẹ học trò để sửa điểm cho một vài cháu Chuyện ấy cũng có thể xảy ra ở địa phương này, địa phương khác nhưng sửa với số lượng bài lớn như thế thì đấy không phải là chuyện đơn giản của một người”.
Nhà báo Võ Văn Tạo cũng có cùng nhận xét: “Tôi đọc kỹ các thông tin trên báo nhà nước cũng như trên mạng thì anh em trong ngành giáo dục khẳng định không thể nào một ông Lương, Phó phòng khảo thí làm được, mà chắc chắn phải có cả một tập thể”.
Vì sao phải nâng điểm cho cao?
Với kỳ thi THPT quốc gia năm 2018, việc xét tuyển vào đại học dựa vào kết quả từ
kỳ thi này Vậy, nếu thí sinh muốn vào trường đại học có điểm chuẩn cao thì điểm kỳ thiTHPT bắt buộc phải cao tương ứng
Trang 6Điều này được thầy Nguyễn Tấn Hậu đề cập ở trên, và dư luận mạng xã hội cũnglan truyền rằng đa số những trường hợp được nâng điểm có nguyện vọng được vào TrườngCông an nhân dân Thầy Hậu nói thêm về điểm chuẩn vào Trường Đại học Công an nhân
dân hiện nay: “Khi chưa bỏ thi đại học, Đại học Công an nhân dân là trường có điểm xét tuyển cao nhất Điều này khác với hồi xưa là trường Đại học Y, Đại học Dược, Đại học Bách Khoa là những trường có điểm xét tuyển cao Bởi vì bây giờ, công an là ngành kiếm
ra tiền, được nhiều ưu đãi của chính phủ và lại có thế lực”.
Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết cho rằng thí sinh cố có điểm cao để vào Đại họcCông an nhân dân, An ninh hay quân đội, là vì học viên ở những trường này có một chế độkhác, tức là họ được hưởng chế độ quân nhân ngay khi còn trên ghế nhà trường Và saukhi ra trường, chắc chắn họ được bố trí công ăn việc làm Đó là nguyên nhân khiến chođiểm tuyển vào những trường này rất cao, thậm chí cao hơn Trường Y là trường thuộc loại
cao nhất từ xưa đến nay Ông nói: “Qua phân tích, tôi chỉ nghĩ là sửa điểm để các cháu có
đủ điểm vào đại học hấp dẫn hiện nay Tôi cũng không nói là đại học lớn bởi vì một số trường đại học lớn hiện nay không hấp dẫn bằng một số trường đại học khác”.
Nhà báo Võ Văn Tạo cho rằng ông không ngạc nhiên với chuyện nhiều người phảichạy chọt, lo lót để được vào ngành công an, bởi đã không phải đóng học phí mà khi họcxong không phải xin việc như các ngành khác Nhà nước bao cấp hết, đủ thứ đặc quyền
đặc lợi.
Nhiều ý kiến được đưa ra xoay quanh vấn đề thi cử tại Việt Nam từ trước đến nay.Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chu cho rằng: “Bỏ kỳ thi tốt nghiệp phổ thông sẽ mở ra con đườngmới cho giáo dục Việt Nam, xoá đi bao tốn kém cho ngân khố, xóa đi những phiền phứckhông cần thiết cho học sinh, phụ huynh và thầy cô giáo, xóa đi các tệ nạn làm đau đầukhông chỉ ở Bộ Giáo dục và Đào tạo, mà trong toàn xã hội”
Trung Quốc tập trận “nhằm chiếm toàn bộ Đài Loan”
TTXVN (Taiwan News, Global Times) - Thông qua một thông báo của Cục an
toàn hàng hải Chiết Giang, được đưa ra ngày 17/7, yêu cầu các tàu bè tránh đi vào khu vực
từ một cảng của Chiết Giang đến thành phố Ôn Châu cũng thuộc tỉnh này, Bắc Kinh đã
loan tin về cuộc tập trận của quân đội Trung Quốc Theo tờ Taiwan News, khu vực diễn ra
tập trận từ ngày 17-23/7 ở ngoài khơi của tỉnh Chiết Giang có diện tích bằng khu vực baogồm Đài Loan và các đảo xung quanh
Theo báo chí Đài Loan ngày 19/7, Trung Quốc đang tiến hành tập trận bắn đạn thậtngoài khơi tỉnh Chiết Giang với quy mô được cho là nhằm chiếm toàn bộ Đài Loan và cácđảo lân cận Theo giới quan sát, cuộc tập trận là nhằm cảnh cáo Đài Loan, Mỹ và NhậtBản
Trong khi đó, báo chí Trung Quốc cho rằng cuộc tập trận đang diễn ra chính là
nhằm cảnh cáo “những phần tử đòi ly khai ở Đài Loan” Tờ Global Times (Thời báo
Trang 7Hoàn cầu), một tờ báo chính thức của Trung Quốc, khẳng định rằng nếu vùng tập trận được mở rộng xuống phía Nam thì nó sẽ bao phủ toàn bộ đảo Đài Loan Global Times còn
viết rằng biển Hoa Đông sẽ là chiến trường chính nếu xung đột giữa Trung Quốc và ĐàiLoan nổ ra
Thông báo về cuộc tập trận bắt đầu từ ngày 17/7 được đưa ra chỉ vài ngày sau khiChủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố ông sẽ thi hành một chính sách ôn hòa hơntrong quan hệ giữa Bắc Kinh và Đài Bắc, đồng thời liệt kê “4 lý do” khiến ông nghĩ rằngviệc sáp nhập Đài Loan một cách hòa bình là có thể được
Theo nhận định của Taiwan News, hành động của Quân đội Trung Quốc và thái độ của Global Times như vậy là trái ngược với tuyên bố nói trên của Tập Cận Bình và có thể
phản ánh những căng thẳng trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc
Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết, họ đang theo dõi sát cuộc tập trận của TrungQuốc và khẳng định là không có gì phải lo ngại, rằng quân đội Đài Loan có khả năng đáptrả thích đáng nếu cần thiết
Giới quan sát cho rằng cuộc tập trận nói trên không chỉ nhằm cảnh cáo Đài Loan,
mà còn nhắm vào cả Mỹ và Nhật Bản, sau khi tàu chiến Mỹ đi qua Eo biển Đài Loan hồiđầu tháng 7
Trung Quốc cảnh báo Mỹ “không đùa với lửa ở Đài Loan”
TTXVN (Sputnik) - Ngày 18/7, Trung Quốc bắt đầu cuộc tập trận quân sự ở Biển
Đông Trước đó Bộ Quốc phòng Đài Loan thông báo việc đưa vào biên chế 15 chiếc trựcthăng chiến đấu Apache AH-64E của Mỹ Một số nhà quan sát tin rằng điều này giống nhưmột sự khiêu khích từ phía quốc đảo
Các chuyên gia Sputnik phỏng vấn đều đánh giá cuộc tập trận của Hải quân Trung
Quốc là một sự biểu dương sức mạnh quân sự mới và là tín hiệu để Washington khôngdung túng các lực lượng ly khai tại Đài Loan
Nhà phân tích quân sự Vladimir Evseev cho rằng tập trận quân sự là nhằm phôtrương tiềm năng ngày càng tăng của Trung Quốc trên biển Ông hướng sự chú ý đến việcbắn đạn thật, điều không phải luôn có trong chương trình huấn luyện Theo ý kiến của
chuyên gia, Trung Quốc gửi tín hiệu đến Washington:“Rõ ràng, bằng những cuộc tập trận này, Trung Quốc muốn ngụ ý đây là lúc để thảo luận về những vấn đề mà Bắc Kinh đang
lo lắng nghiêm túc, trong đó có vấn đề lãnh thổ tranh chấp với Nhật Bản và về Đài Loan Tập trận quân sự, đó là một loại lời mời đối thoại nhắn tới Mỹ, để họ không quên rằng có những vấn đề mà Trung Quốc coi là cần thiết phải xem xét và giải quyết chỉ tại bàn đàm phán”.
Chuyên gia cũng chỉ ra rằng cuộc tập trận được tổ chức ngay sau Hội nghị thượng
đỉnh Nga-Mỹ ở Helsinki: “Trung Quốc tin rằng khi bắt đầu một cuộc đối thoại với Nga, Trump không nên quên việc tiếp tục đối thoại với Trung Quốc để giải quyết một số vấn đề quan trọng liên quan trực tiếp tới Mỹ và các đồng minh châu Á Sau cuộc gặp giữa Vladimir Putin và Donald Trump ở Helsinki, Trung Quốc có khả năng tin rằng phải tổ
Trang 8chức một cuộc gặp thượng đỉnh như vậy để thảo luận về những vấn đề đang tồn tại trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, chính xác hơn trong khu vực Đông Thái Bình Dương”.
Các nhà phân tích quân sự chú ý đến thực tế rằng khu vực mà quân đội Trung Quốcthực hiện đợt huấn luyện có diện tích rất giống với quốc đảo Đài Loan Về vấn đề này, tờ
Global Times trích dẫn ý kiến của chuyên gia quân sự Song Zhongping, cho rằng Quân
giải phóng nhân dân Trung Quốc thường tiến hành các bài tập trong chương trình bao gồmtập luyện kỹ thuật bao vây đảo Nhà phân tích tin rằng mục tiêu chính của đợt huấn luyệnquân sự này là gửi một cảnh báo nghiêm túc tới các lực lượng ly khai ở Đài Loan
Trong cuộc phỏng vấn với Sputnik, một chuyên gia từ Trung tâm nghiên cứu Đài
Loan tại Đại học Hạ Môn, ông Chen Xiaoxiao chia sẻ ý kiến này: “Thật vậy, gần đây, Mỹ
đã đẩy mạnh các hoạt động liên quan đến Đài Loan Thậm chí đã xuất hiện những tin tức giật gân về việc dường như lính thủy đánh bộ Mỹ có thể sẽ bảo vệ tòa nhà của Viện Mỹ tại Đài Loan (tổ chức nhận ủy thác với chức năng duy trì tiếp xúc song phương chính thức ở Đài Loan với các đại diện từ Mỹ) Vào ngày 7/7, 2 tàu khu trục Mỹ đã đi qua Eo biển Đài Loan Những hành động như vậy chắc chắn làm phức tạp quan hệ Trung-Mỹ, vốn đã bị lu
mờ bởi những căng thẳng thương mại và kinh tế hiện tại Chúng tạo ra các vấn đề đối với việc đảm bảo an ninh quốc gia của Trung Quốc Do đó, phía Trung Quốc phải ngăn chặn hoạt động này của Mỹ Ngoài ra, hoàn toàn rõ ràng rằng Mỹ đang chơi ‘con bài Đài Loan’, điều này trùng với chiến lược ‘độc lập cho Đài Loan’ của chính quyền hiện hành trên hòn đảo Ở Đài Loan, có một số chính trị gia sẵn sàng tham gia trò chơi của Mỹ Các bài tập quân sự ở Biển Đông, được tổ chức trước đây, chỉ là ‘khúc dạo đầu’ Trong tương lai, Trung Quốc sẽ áp dụng các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn đối với các lực lượng ủng hộ ‘độc lập cho Đài Loan’”.
III CÁC VẤN ĐỀ QUỐC TẾ
VỀ CUỘC BẦU CỬ QUỐC HỘI CAMPUCHIA SẮP TỚI
Tài khoản Facebook giả mạo “Hội Người Việt Nam tại Campuchia” kêu gọi công dân Việt Nam đi bầu
TTXVN ( Tia sáng Campuchia ) - Ngày 18/7, báo điện tử Tia sáng Campuchia
đăng bài “Bộ Nội vụ điều tra việc lập tài khoản Facebook ‘Hội Người Việt Nam’ kêu gọicông dân đi bỏ phiếu”, dẫn lời tướng 4 sao Khiêu Sophek, Người phát ngôn Bộ Nội vụCampuchia cho biết bộ này đang điều tra thông tin liên quan vấn đề “Hội Người Khmer-Việt Nam tại Campuchia kêu gọi người Việt Nam tham gia cuộc bầu cử Quốc hội sắp tớitại Campuchia”
Sau bài viết trên, ngày 19/7, báo Tia sáng Campuchia tiếp tục đưa bài, ảnh “Hội
Người Khmer-Việt Nam kiện Bộ Nội vụ về việc lập Facebook giả mạo kêu gọi người dân
đi bầu” Theo bài viết, ngày 18/7, ông Sưm Chi, Chủ tịch Hội Người Khmer-Việt Nam tạiCampuchia đã gửi đơn lên Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Nội vụ Campuchia Sar Kheng, kiến
Trang 9nghị can thiệp và xử lý trước pháp luật đối với cá nhân lập tài khoản trên mạng xã hộiFacebook dưới tên gọi Hội Người Việt Nam tại Campuchia
Theo đơn kiện, trong thời gian qua, Hội Người Khmer-Việt Nam tại Campuchiaphát hiện có Fanpage trên mạng xã hội Facebook (www.facebook.com/campuchiaAdministration/) phát hình ảnh và nhiều bình luận - vốn không thuộc sở hữu của HộiNgười Khmer-Việt Nam tại Campuchia Hội Người Khmer-Việt Nam tại Campuchia chưatừng mở và chưa bao giờ có Fanpage, trang web (website) hay bất kỳ tài khoản mạng xãhội Facebook nào; bác bỏ hoàn toàn những nội dung mà các Fanpage, trang web hoặcmạng xã hội mang tên “Hội Người Việt Nam tại Campuchia”
Theo bài viết trên, trong thời gian qua, Hội Người Khmer-Việt Nam tại Campuchiacũng đã gửi nhiều đơn kiện đến cơ quan chức năng để tiến hành điều tra, nhờ can thiệp và
xử lý trước pháp luật đối với chủ nhân của trang mạng xã hội nêu trên Tuy nhiên, ngày15/7/2018, trang mạng xã hội có tên “Hội Người Việt Nam tại Campuchia” lại tiếp tục cónội dung kích động Hội Người Khmer-Việt Nam khẳng định Hội chưa bao giờ lập bất kỳFanpage, trang web hay tài khoản mạng xã hội (Facebook) nào Hội đã đề nghị sửa đổiđiều lệ, đổi tên từ “Hội Người Việt Nam tại Vương quốc Campuchia” thành “Hiệp hộiNgười Khmer-Việt Nam tại Vương quốc Campuchia” trong công văn số 363, ban hànhngày 7/3/2011 của Bộ Nội vụ Campuchia
Trước đó, ngày 15/7, một Fanpage do lực lượng thù địch lập ra để chống đảngNhân dân Campuchia (CPP) cầm quyền đã mạo danh “Hội Người Việt Nam tạiCampuchia” đăng bài viết vu khống Hội Người Khmer-Việt Nam nhằm lừa bịp, kích độngdưới chiêu bài “bài Việt”
Liên quan đến sự việc trên, Người phát ngôn CPP ông Sok Ây San cho rằng "đây làthủ đoạn thâm độc của nhóm chống đối nhằm lừa bịp, kích động kỳ thị sắc tộc" Trong khi
đó, quan chức cấp cao CPP ông Uk Kim Han cho rằng “Việc kêu gọi người Việt Nam ởCampuchia đi bầu cử Quốc hội Campuchia khóa VI là không khả thi, vì muốn đi bỏ phiếubầu Quốc hội Campuchia phải có thẻ cử tri Campuchia, người đó phải đăng ký bầu cử từnăm 2017 và phải có chứng minh thư Campuchia"
Được biết, hiện cơ quan chức năng Campuchia vẫn đang tiếp tục thực hiện Nghịđịnh 129 để thi hành Luật nhập cư 1994 và Luật quốc tịch 2018 Theo Nghị định 129 củaChính phủ hoàng gia Campuchia, cơ quan chức năng Campuchia có quyền bắt giữ ngườinhập cư bất hợp pháp và làm việc bất hợp pháp Tính đến năm 2014, Campuchia đã bắtgiữ 14.123 người thuộc 88 quốc tịch Trong đó, người gốc Việt là 10.000 người, chiếm gần71% tổng số người nhập cư và làm việc bất hợp pháp bị bắt giữ ở Campuchia
Điều gì đang chờ đợi Campuchia sau cuộc bầu cử sắp tới?
TTXVN (Diễn đàn Đông Á) – Ngày 20/7, tờ Diễn đàn Đông Á đăng bài cho rằng
cuộc bầu cử quốc hội của Campuchia vào ngày 29/7 tới có vẻ là cuộc bầu cử gây nhiềutranh cãi nhất kể từ cuộc bầu cử quốc hội đầu tiên vào năm 1993
Trang 10Cuối năm 2017, đảng đối lập chính - đảng Cứu nguy Dân tộc Campuchia (CNRP)
bị giải thể và 118 thành viên cấp cao bị cấm tham gia chính trị vì những gì mà chính phủcầm quyền coi là mối đe dọa đối với hòa bình và sự ổn định Đáp lại, CNRP kêu gọi tẩychay cuộc bầu cử
Một số nhóm xã hội dân sự địa phương như Ủy ban bầu cử tự do và công bằng ởCampuchia và Ủy ban trung lập và công bằng vì các cuộc bầu cử tự do và công bằng ởCampuchia, đã quyết định không quan sát cuộc bầu cử sắp tới Ngoài ra, Mỹ và Liên minhchâu Âu (EU) cũng ngừng hỗ trợ Ủy ban bầu cử quốc gia Campuchia, trong khi Nhật Bảnvẫn ủng hộ các cải cách bầu cử (bất chấp một số áp lực từ những người ủng hộ phong tràođối lập và các nhóm xã hội dân sự kêu gọi Nhật Bản rút hỗ trợ bầu cử)
Khi không có đảng đối lập chính, kết quả được dự tính trước là Đảng Nhân dânCampuchia (CPP), đã cầm quyền hơn 3 thập kỷ, sẽ giành chiến thắng áp đảo Câu hỏiquan trọng cho tương lai của Campuchia hiện nay là cuộc bầu cử sắp tới sẽ định hìnhđường lối chính sách của chính quyền Thủ tướng Hun Sen như thế nào
Nền tảng chính sách của CPP tập trung vào 3 lĩnh vực trước mắt: tăng thu nhập,giảm giá điện và tăng cường mạng lưới an sinh xã hội Tuy nhiên, CPP không thể hiệnđược ý chí chính trị mạnh mẽ để cải cách các thể chế nhà nước, nhất là về tham nhũng -vốn được cho là căn nguyên của nhiều vấn đề kinh tế, xã hội ở Campuchia Ngoài ra, cử tri
hy vọng sẽ được thấy ý chí chính trị thực sự và các biện pháp cứng rắn trong việc xâydựng các cơ quan nhà nước trong sạch và hiệu quả
CPP cũng đang đối mặt với những thách thức trong chính sách đối ngoại Tình hìnhnhân quyền tại Campuchia đang bị Mỹ và EU giám sát chặt chẽ Mỹ và EU là 2 thị trườngxuất khẩu chính của Campuchia
Vào tháng 5/2018, Quốc hội Mỹ áp dụng Đạo luật Dân chủ Campuchia để áp đặtcác biện pháp trừng phạt đối với các cá nhân phá hoại nền dân chủ ở Campuchia Ngoài ra,vào tháng 6 vừa qua, Tư lệnh cảnh vệ của ông Hun Sen Hing Bun Heang đã bị trừng phạttheo đạo luật Magnitsky toàn cầu
Chính quyền Campuchia bác bỏ các cáo buộc và gọi các biện pháp trừng phạt là sự
vi phạm chủ quyền của Campuchia
Hồi tháng 7/2018, EU cử các quan chức đến Campuchia để thực hiện sứ mệnh tìmkiếm sự thật, trước khi quyết định liệu Campuchia có còn xứng đáng được hưởng mứcthuế ưu đãi theo chương trình “Mọi thứ trừ vũ khí” nữa hay không Tiếp theo sứ mệnh này,
Ủy ban châu Âu (EC) ra thông cáo báo chí cho biết “việc loại Campuchia khỏi cơ chế ưuđãi thương mại là biện pháp cuối cùng nếu tất cả những nỗ lực khác không giải quyết đượcnhững quan ngại này”
Nhằm thuyết phục cộng đồng quốc tế rằng Campuchia cam kết dân chủ và nhânquyền, CPP công bố nối lại trọng tâm đối với nền kinh tế thị trường xã hội, các giá trị dânchủ và coi người dân là trọng tâm của nền tảng chính trị và chương trình phát triển củađảng - dù không có nhiều thông tin về học thuyết chính trị sửa đổi này Xây dựng bản sắc
Trang 11chính trị dựa trên “nền dân chủ chủ trương ôn hòa”, CPP hướng tới giải quyết các vấn đềphát sinh như bất bình đẳng thu nhập và bất công xã hội.
Những thay đổi này nằm trong khuôn khổ cải cách công việc quản trị của CPP CPPđang trong quá trình cải cách ý thức hệ và bản sắc chính trị để tương ứng với thực tế hiệnnay ở Campuchia Bắt nguồn từ ý thức hệ cộng sản, CPP (tiền thân là Đảng Nhân dânCách mạng Campuchia) được cải cách vào những năm 1990 và chính thức cam kết nềndân chủ tự do Tuy nhiên, cải cách thể chế trong nội bộ CPP diễn ra chậm hơn nhiều, docăng thẳng phe phái giữa phe bảo thủ và cải cách
Một thách thức nữa đối với chính phủ do CPP lãnh đạo là hình ảnh quốc tế củaCampuchia với tư cách là “nước phụ thuộc” vào Trung Quốc CPP thừa nhận điều này vàthực hiện một số biện pháp cụ thể để đa dạng hóa quan hệ đối tác chiến lược và kinh tế,đặc biệt là trong việc tăng cường quan hệ đối tác chiến lược với Nhật Bản Thế nhưng,Campuchia vẫn thiếu một chiến lược chính sách đối ngoại khác biệt Đặc biệt, Campuchiacần phát triển chiến lược để thuyết phục các nước khác rằng quan hệ đối tác chiến lược sâusắc với Trung Quốc không gây hại đến các mối quan hệ tốt đẹp với nước khác
Nói lên sự thật, thừa nhận thực tế và tìm kiếm các giải pháp toàn diện là những giátrị quan trọng mà CPP phải nắm lấy để tăng cường niềm tin của công chúng đối với chínhphủ Văn hóa “nịnh nọt” cố hữu, vốn bảo vệ cho các nhà lãnh đạo và làm tê liệt những ýtưởng mới, cần phải được thay đổi Điều rất quan trọng đối với tương lai của CPP là đổimới ban lãnh đạo và đổi mới thể chế
Các triển vọng cải cách ở Campuchia phụ thuộc vào 2 nhân tố quyết định Thứ nhất, các lãnh đạo trẻ và có năng lực phải được đưa vào hàng ngũ cao cấp của CPP Thứ hai, các cơ quan nhà nước phải được tăng cường, trở nên hiệu quả hơn bằng cách trọng
dụng nhân tài và trao quyền cho các nhà kỹ trị và công chức
Nhìn về phía trước, chỉ có thực hiện cải cách mạnh mẽ và đổi mới ban lãnh đạo mới
có thể giúp chính phủ do CPP cầm quyền giành được lòng tin và sự tôn trọng của ngườidân cũng như củng cố được tính chính danh Ban lãnh đạo có thể khắc phục sự thiếu hụtbằng cách trao thêm cơ hội cho các lãnh đạo trẻ tuổi và thực hiện chính sách trọng dụngnhân tài Ngoài ra, chính phủ phải giải quyết các vấn đề cấu trúc như tham nhũng, bấtbình đẳng thu nhập và bất công xã hội Quan trọng nhất là CPP cần thực sự tôn trọng dânchủ và nhân quyền
CNRP duy trì chiến thuật “ẩn náu” trước thềm bầu cử Quốc hội?
TTXVN (Hà Nội) - Dưới tiêu đề “CNRP sẽ làm gì trong tình cảnh hiện tại?”, Chun
Chanboth, một nhà báo của RFA ủng hộ đối lập, cho biết: “Đảng Cứu nguy dân tộc
Campuchia (CNRP) đối lập đã bị đảng Nhân dân (CPP) cầm quyền giải tán từ tháng11/2017 Theo đó, 118 đảng viên nòng cốt của CNRP bị cấm tham gia chính trị trong thờigian 5 năm theo phán quyết của Tòa án Tối cao Campuchia; chủ tịch CNRP là ông KemSokha đã bị bắt giữ một cách trái luật
Trang 12Theo giới phân tích, trong bối cảnh hiện nay, nếu CNRP có một chiến lược lãnh đạo
rõ ràng và mạnh mẽ, phe đối lập có thể vẫn là đối thủ quan trọng nhất đối với CPP trongcuộc bầu cử Quốc hội sắp tới
Thời gian qua, các đảng viên CNRP đã sử dụng một số chiến thuật, bao gồm cả tìmkiếm sự can thiệp từ cộng đồng quốc tế, tạo ra các phong trào chính trị mới và kêu gọingười dân Campuchia lên án Chính phủ Vậy CNRP phải làm gì nữa trước tình hình chínhtrị hiện nay?
Đến thời điểm này, các kênh của CNRP gần như bị xóa sạch Giới lãnh đạo bị phântán, mất văn phòng, mất người làm việc, mất đi biểu tượng đảng, cho đến cả tờ rơi đượcdán trên cây dọc theo đường đi cũng bị xóa sạch
Bất chấp sự tan rã đó, CNRP vẫn cho thấy uy tín của mình, cho rằng việc giải tánđảng này là dựa trên nền tảng của sự bất công Các xã trưởng trước đây vốn bị người dânghét bỏ đến nỗi cho ra khỏi vị trí bằng cách không bỏ phiếu bầu lại có dịp quay trở lại;trong khi những xã trưởng trẻ, có năng lực và được người dân ủng hộ không có cơ hội làmviệc Đây chính là những việc khiến cho không ít người dân không bằng lòng với CPP
Dù uy tín của phe đối lập được nâng lên, nhưng cần phải có một chiến lược rõ ràng
để củng cố và gìn giữ nó trong bàn cờ chính trị ở Campuchia Một số chiến lược cần thiếtcho CNRP có thể gồm: yêu cầu thả ông Kem Sokha, cùng các tù nhân lương tâm khác; tậptrung đoàn kết trong nội bộ đảng, đặc biệt là duy trì sự ủng hộ của người dân trong nướcđối với đảng
Việc giữ vững được sự ủng hộ của người dân trong nước đối với CNRP là một yếu
tố quan trọng Đa số người ủng hộ CNRP trong nước vẫn còn giữ sự tin tưởng và trungthành với đảng này Hầu hết các cử tri hoặc những người cuồng tín cũng vẫn luôn ủng hộđảng này Ngoài ra, các cử tri khác cũng vẫn đang luôn theo dõi các hành động và chiếnlược của CNRP
Thời gian qua, CNRP đã sử dụng chiến thuật tại nước ngoài và nhận được sự hỗ trợrất lớn từ quốc tế Cho đến nay, các nước lớn như Mỹ, EU, Australia đã bắt đầu đưa ra cácbiện pháp cụ thể và gây áp lực đối với Thủ tướng Hun Sen về việc khôi phục lại tình hìnhtrong nước
Ở Campuchia, CNRP đã thực hiện một số chiến lược và “ẩn náu” dưới phong tràoCứu nước (CNRM) do Sam Rainsy lập ra Trong khi đó, các quan chức cấp cao của đảngnày kêu gọi mọi người ủng hộ sử dụng chiến thuật thầm lặng trước đối thủ trong cơn
“giông bão” hiện tại Tuy nhiên, chiến lược im lặng này có thể kéo dài được bao lâu?Người xưa có câu “xa mặt cách lòng”, khi mà giới lãnh đạo của CNRP đã ở xa và các hoạtđộng lại trong yên lặng thì sự ủng hộ sẽ dần phai nhạt, còn nếu làm căng lên thì chỉ manglại sự phiền phức cho chính họ
Trong một diễn biến khác, ngày 2/7, ông Sam Rainsy, cựu thủ lĩnh đảng CNRP đốilập hiện đang lưu vong ở Pháp và là Chủ tịch CNRM công khai khẳng định rằng Chínhphủ của ông Hun Sen đã vay quá nhiều tiền từ Trung Quốc và hiện đã để Trung Quốc kiểmsoát hầu hết các lĩnh vực, nhất là kinh tế ở hai tỉnh Preah Sihanoukville và Koh Kong
Trang 13Theo ông Sam Rainsy, Thủ tướng Hun Sen hiện đang “nợ tài chính Trung Quốc” và “nợchính trị Việt Nam” nên đã đánh mất chủ quyền của Campuchia.
Sam Rainsy so sánh Campuchia với Sri Lanka, một nước nhỏ ở phía Nam Ấn Độ,cho rằng Thủ tướng nước này đã vay quá nhiều tiền từ Trung Quốc nên trao lãnh thổ dọcmiền duyên hải cho Trung Quốc kiểm soát trong vòng 99 năm, làm cho người dân nướcnày nổi dậy để khẳng định chủ quyền lãnh thổ của họ
Người phát ngôn CPP cầm quyền, ông Sok Ay San, nói rằng Sam Rainsy đang tấncông chính phủ để giành ưu thế chính trị, bởi vì cả Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ cũngđang là con nợ của Trung Quốc; khẳng định rằng Vương quốc Campuchia không phải là
“con nợ chính trị” của bất kỳ nước nào
Nhà phân tích chính trị Meas Ny cho rằng việc vay nợ nước ngoài là chuyện bìnhthường, nhưng do Campuchia là một nước nghèo, vị thế chính trị yếu kém hơn các nướckhác nên sự may rủi trong việc vay nợ nước ngoài sẽ cao hơn
Theo một báo cáo năm 2016 của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), nợ công đa phương vớinước ngoài của Campuchia hiện ở mức 1,6 tỷ USD, trong khi nợ công song phương củanước này với Trung quốc là 3,9 tỷ USD
Quan hệ Campuchia-Trung Quốc trước thềm bầu cử Quốc hội Campuchia
TTXVN (Hà Nội) - Phát biểu tại lễ khánh thành Cầu hữu nghị Campuchia - Trung
Quốc Sen Sok ngày 2/7, Thủ tướng Hun Sen khẳng định, Campuchia hưởng lợi rất lớn từcác mối quan hệ với Trung Quốc và siêu cường cộng sản này đã đóng góp đáng kể cho sựphát triển Theo đó, sự phát triển của Trung Quốc, cường quốc kinh tế thứ 2 thế giới khôngchỉ phát triển cho chính quốc gia mình mà còn phát triển cho các nước khác, gồm cảCampuchia Campuchia không mất mát gì đối với việc củng cố mối quan hệ với TrungQuốc và không chỉ Campuchia, ngay cả ASEAN cũng nhận được nhiều lợi ích từ mốiquan hệ với cường quốc kinh tế thứ 2 này Ông nhấn mạnh rằng sự hiện diện của ngườidân Trung Quốc chẳng có gì phải đáng ngại bởi họ là những công nhân lành nghề đanglàm việc trên các công trường xây dựng ở Campuchia
Thủ tướng Hun Sen nhắc lại rằng sự hiện diện của người Trung Quốc tạiCampuchia phần lớn là do các dự án phát triển quy mô lớn của Trung Quốc ở Campuchia,trong khi Campuchia chưa có đủ nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tưTrung Quốc Ông Hun Sen nhấn mạnh rằng bản thân ông và Quốc vương Sihamoni sẽ tiếptục giương cao tư tưởng của cố Quốc vương nhằm củng cố mối quan hệ hữu nghịCampuchia - Trung Quốc; tái khẳng định bảo vệ Trung Quốc khi ông kêu gọi nhân dânCampuchia đừng lo sợ việc có nhiều người Trung Quốc trên đất Campuchia vì ngườiTrung Quốc sang Campuchia mang theo tiền giúp xây dựng cơ sở hạ tầng
Thủ tướng Hun Sen cho rằng chỉ có Trung Quốc mới có đủ năng lực tài chính thực
sự để đầu tư vào Campuchia Phát biểu này cũng chính là lời tái khẳng định mới nhất của
nhà lãnh đạo Campuchia trước những lo ngại của người dân về sự gia tăng ngày càng đông
Trang 14của người Trung Quốc tại Campuchia, sau khi Trung Quốc công bố việc gửi quan sát viênbầu cử tới Campuchia ngày 29/7.
Thủ tướng Hun Sen nói về những công nhân Trung Quốc lành nghề, nhưng khôngnói đến sự hiện diện của những người Trung Quốc, vốn là những tội phạm vượt biên đanggây bất ổn xã hội Campuchia Một số người Trung Quốc đang sử dụng lãnh thổCampuchia như một nơi tấn công mạng, tội phạm mạng, cờ bạc và gây bất ổn xã hộinghiêm trọng ở Campuchia như đâm chém, cướp giật…Tất cả các địa điểm họ hoạt độngđều là những khu vực kinh tế có tiềm năng, ảnh hưởng và quan trọng nhất của Campuchianhư Phnom Penh, Preah Sihanouk và Siem Reap Các nhà quan sát xã hội cho rằng chế độPhnom Penh chịu sự ảnh hưởng cả về kinh tế lẫn chính trị của Trung Quốc nên mớithường xuyên nói về những lợi thế và ơn nghĩa đối với Trung Quốc
Ông San Chey, Giám đốc điều hành Mạng lưới trách nhiệm xã hội Campuchia lưu ýrằng: Đầu tư của Trung Quốc vào Campuchia có 3 dạng chính: thứ nhất là đầu tư vào cơ
sở hạ tầng; thứ hai là đầu tư vào dệt may, giày da; thứ ba là đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ,chẳng hạn như mở nhà hàng, khu vui chơi giải trí và casino Campuchia nhận được nhiềulợi ích từ việc đầu tư vào lĩnh vực may mặc, vì nó tạo ra việc làm cho người dânCampuchia Trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng và năng lượng cũng nhận được nhiều lợi íchkhông kém Tuy nhiên, điều đó cũng gây ra những tranh chấp lâu dài với người dân, mà cụthể là việc tranh chấp đất đai Còn với việc đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ thì thực sự là điềuđáng quan ngại, vì nó sẽ gây ra các vấn đề xã hội nghiêm trọng trong dài hạn
Trong một diễn biến khác, nhân chuyến thăm Campuchia của Bộ trưởng Bộ Quốcphòng Trung Quốc Ngụy Phụng Hòa vào trung tuần tháng 6/2018 vừa qua, Trung Quốccam kết viện trợ không hoàn lại cho Bộ Quốc phòng Campuchia 845 triệu Nhân dân tệ(131 triệu USD) Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Campuchia Tea Banh khẳng định: Chuyếnthăm của Bộ trưởng Ngụy Phụng Hòa thể hiện sự hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực quốcphòng giữa 2 nước, là một trong những lĩnh vực quan trọng trong việc củng cố an ninh củamỗi nước và an ninh khu vực; Campuchia và Trung Quốc sẽ hợp tác tổ chức cuộc tập trận
“Rồng Vàng năm 2019” để củng cố quan hệ hữu nghị và thúc đẩy hợp tác trên lĩnh vựcquốc phòng giữa 2 nước; Campuchia đã chuẩn bị sẵn sàng để đón tàu Hải quân TrungQuốc thăm Campuchia để trao đổi kinh nghiệm vào thời gian tới; Trung Quốc sẽ cử đoàn
y bác sỹ đến chữa bệnh cho người dân Khmer nghèo ở địa phương
Giáo sư Paul Chambers thuộc trường Đại học Naresuan University nhận địnhchuyến thăm Campuchia đặc biệt trước thời điểm bầu cử Quốc hội Campuchia khóa VIvào cuối tháng 7/2018 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc thể hiện Trung Quốcủng hộ chính sách của Thủ tướng Hun Sen trong tiến trình bầu cử tại Campuchia Trongkhi đó, ông Phil Robertson, Phó Giám đốc Tổ chức Giám sát Nhân quyền (HRW) khu vựcchâu Á cho rằng Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) cầm quyền đang cố gắng thể hiệntrước người dân Campuchia rằng Chính phủ do CPP đứng đầu có người bạn là TrungQuốc, một cường quốc có tầm ảnh hưởng lớn đối với quốc tế và khu vực
Trang 15Trong các phát biểu gần đây, Thủ tướng Hun Sen luôn khẳng định Trung Quốc làngười bạn tốt của Campuchia Campuchia nguyện thúc đẩy quan hệ đối tác hợp tác chiếnlược toàn diện Campuchia - Trung Quốc phát triển lên tầm cao mới nhân dịp kỷ niệm 60năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước Phía Trung Quốc cũng cho biết quan hệđối tác chiến lược toàn diện Trung Quốc - Campuchia đang phát triển về chiều sâu dưới sựlãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Hun Sen Trung Quốc kiên định ủng hộCampuchia đi con đường phát triển phù hợp với tình hình nước mình.
Trung Quốc hiện là đồng minh chính trị thân cận nhất của Campuchia và là nướchậu thuẫn kinh tế chủ yếu cho Campuchia, đang ve vãn Campuchia vào vòng ảnh hưởngcủa mình với hàng tỷ USD viện trợ và đầu tư trong 2 thập kỷ qua, thông qua khoản camkết tín dụng tài chính (tính từ năm 2001 đến ngày 19/6/2018) lên đến 5 tỷ 276 triệu USD,trong đó viện trợ không hoàn lại là 1 tỷ 221 triệu USD; đồng thời, cho Campuchia đượchưởng quy chế miễn thuế đối với hàng trăm mặt hàng thương mại và xóa nợ choCampuchia Đổi lại, Campuchia tuyên bố ủng hộ Trung Quốc trên các diễn đàn quốc tế,trong đó có cả vấn đề tranh chấp Biển Đông đang diễn ra giữa Bắc Kinh với các nướcĐông Nam Á Mối quan hệ gần gũi với Trung Quốc đã cho phép ông Hun Sen xem thườngmối lo ngại của phương Tây liên quan đến nhân quyền và vấn nạn tham nhũng trong nước
Cuộc đối đầu Nhật – Trung trong cuộc bầu cử Campuchia
TTXVN (CNBC) – Hãng tin CNBC ngày 19/7 đăng bài viết cho rằng cuộc bầu cử
quốc hội Campuchia vào ngày 29/7 tới đã trở thành sàn đấu giữa Trung Quốc và Nhật Bảnvới tư cách là hai nước ganh đua sức ảnh hưởng ở quốc gia này
Bãi viết dẫn số liệu của hãng tin AP cho biết là nhà đầu tư nước ngoài và nhà tài trợ
kinh tế lớn nhất của Phnom Penh, Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã tài trợ
20 triệu USD cho Ủy ban bầu cử quốc gia Campuchia để trang bị các phòng bỏ phiếu, máy
tính xách tay, máy tính để bàn và các thiết bị khác Hãng tin Reuters đưa tin Tokyo cũng là
một trong những nhà tài trợ hàng đầu của Campuchia, đã cung cấp hơn 10.000 thùng phiếutrị giá 7,5 triệu USD
Những khoản đóng góp này không gây ngạc nhiên, vì cả hai cường quốc châu Ánày đều có quan hệ lịch sử sâu sắc với Campuchia Tuy nhiên, lo lắng về sự gia tăng sứcảnh hưởng của Bắc Kinh ở khắp Đông Nam Á, hành động của Tokyo có thể mang tínhchiến lược
Bà Champa Patel, người đứng đầu chương trình châu Á - Thái Bình Dương tại Viện
chính sách Chatham House, trụ sở tại London, nói: “Sự hiện diện kinh tế của Nhật Bản bắt đầu trở nên nhỏ bé trước các khoản đầu tư của Trung Quốc ở Campuchia thông qua các dự án trong sáng kiến “Vành đai và con đường” và trước sức ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc”
Theo bà Champa Patel, đối với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, "việc duy trì quan
hệ với Campuchia là hành động đối trọng với sức ảnh hưởng của Trung Quốc tại Campuchia và khu vực."
Trang 16Chính quyền của Chủ tịch Tập Cận Bình chào mời chính phủ Campuchia hàng tỷUSD viện trợ phát triển và các khoản cho vay thông qua các khuôn khổ song phương vàchương trình hạ tầng liên lục địa “Vành đai và con đường” Qua đó, việc này đã tạo radòng chảy đầu tư thương mại Trung Quốc đến Campuchia, gồm các khu kinh tế, sòng bạc
và các khu công nghiệp
Lợi thế đòn bẩy kinh tế của Bắc Kinh cũng được cho là biến thành sức ảnh hưởngchính trị: Trong cuộc họp ASEAN năm 2016, Phnom Penh được xem là hành động thaymặt Trung Quốc khi nước này ngăn cản việc đề cập đến phán quyết của tòa trọng tài quốc
tế La Haye trong tuyên bố chung của ASEAN
Trong khi đó, tuần trước, công ty an ninh mạng FireEye cho biết đã tìm thấy bằngchứng về một nhóm tin tặc Trung Quốc xâm nhập hệ thống máy tính của Ủy ban bầu cửCampuchia, các nhà lãnh đạo đối lập và truyền thông Không rõ liệu có dữ liệu nào bịđánh cắp hay chưa, nhưng FireEye cho biết việc này có thể cho phép chính phủ TrungQuốc thấy rõ các hoạt động bầu cử và các hoạt động của cả chính phủ Campuchia
Trong bối cảnh đó, Nhật Bản đang tìm cách tăng cường sự hiện diện ở Campuchia.Hai nước đã ký một hiệp định viện trợ và cho vay với tổng trị giá hơn 90 triệu USD vàotháng 4 vừa qua
Ông Paul Chambers, giảng viên và là cố vấn đặc biệt về các vấn đề quốc tế tại Đại
học Naresuan Thái Lan, nói: "Chính sách đối ngoại của Nhật Bản không tìm cách đối phó với sức ảnh hưởng của Trung Quốc ở Campuchia Dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Abe, Nhật Bản muốn cho Campuchia thấy rằng, đối với Nhật Bản, thương mại và đầu tư quan trọng hơn vấn đề nhân quyền - vốn là trọng tâm chính của các nước phương Tây."
Hậu quả chính trị của viện trợ Nhật Bản
Giới chỉ trích cho rằng việc Nhật Bản hỗ trợ cuộc bầu cử ngày 29/7 là trực tiếp ủng
hộ chế độ độc tài của ông Hun Sen
Cuộc bỏ phiếu bị gọi là cuộc “giả lập dân chủ” khi không có phe đối lập chính làCNRP Vì đảng này đã bị giải thể và không thể tham gia bầu cử nên ông Hun Sen và CPP
có khả năng chiến thắng
Ông Hun Sen, cựu chỉ huy Khmer Đỏ, là thủ tướng tại vị lâu nhất thế giới 33 nămcầm quyền của ông được đánh dấu với nhiều cáo buộc tham nhũng, các vụ khởi tố mangđộng cơ chính trị và các cuộc đàn áp tự do dân sự
Mỹ và EU đã ngừng tài trợ cho Ủy ban bầu cử quốc gia Campuchia, tổ chức nàytrên danh nghĩa là độc lập, nhưng bị cho là do đảng cầm quyền kiểm soát Trong khi đó,Liên hợp quốc (LHQ) cảnh báo cuộc bầu cử sẽ không "trung thực" và kêu gọi PhnomPenh dỡ bỏ lệnh cấm đối với CNRP - đảng đang khuyên người dân Campuchia tẩy chay
bỏ phiếu
Theo Phó chủ tịch CNRP Mu Sochua, Tokyo nên rút lại sự hợp tác: "Campuchia cần phải tiến lên, và chỉ có thể làm như vậy khi có dân chủ đó là lý do tại sao chúng tôi tiếp tục giải thích với Nhật Bản rằng cơ hội duy nhất để giúp Campuchia là ủng hộ dân chủ."
Trang 17Trả lời CNBC qua điện thoại, bà Sochua cho biết CNRP đã cố gắng tiếp cận Bắc
Kinh để giải thích lý lẽ của mình, nhưng đến nay vẫn không thành công
Bà nói: "Ủng hộ ông Hun Sen nghĩa là ủng hộ chế độ độc tài và với chế độ độc tài, không một chính phủ nào có thể bảo vệ các khoản đầu tư của họ Ông Hun Sen sẽ tiếp tục nhượng bộ hơn nữa đối với các công ty Trung Quốc, vì vậy, nếu Nhật Bản muốn bảo vệ các khoản đầu tư của mình, Nhật Bản cần đứng về phía dân chủ."
Trong các bình luận gần đây trước công chúng, các quan chức Nhật Bản đã kêu gọiPhnôm Pênh tổ chức các cuộc bầu cử tự do và công bằng, nhưng không đề cập đến các viphạm nhân quyền của chính phủ Campuchia Đại sứ quán Nhật Bản tại Campuchia cho
CNBC biết rằng sự hỗ trợ của Nhật Bản là nhằm tăng cường tính tin cậy của quá trình bầu
cử
Ông Deth Sok Udom, Giáo sư khoa học chính trị tại đại học Zaman ở Phnom Penh,
nói: “Dù Nhật Bản hỗ trợ kỹ thuật và hậu cần cho quá trình bầu cử, nhưng ít nhất, theo quan điểm riêng của mình, họ không nhất thiết phải củng cố tính hợp pháp của cuộc bầu cử.”
Cuối cùng, ông Abe có thể nhận ra rằng ông phải lựa chọn giữa việc duy trì quyền
lực kinh tế ở Campuchia hoặc duy trì các tiêu chuẩn dân chủ Ông Chambers nói: “Tôi nghi là Nhật Bản sẽ lựa chọn chiến lược đầu tiên."
LÀO
Cuộc chiến chống tham nhũng của Thủ tướng Thongloun Sisoulith thất bại
TTXVN (Viêng Chăn) - Trang mạng ASEAN Today vừa có bài viết về cuộc chiến
chống tham nhũng tại Lào với tiêu đề “Cuộc chiến chống tham nhũng thất bại của Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith”, trong đó phân tích rằng cuộc chiến chống tham nhũng
mà Thủ tướng Lào phát động từ khi lên nắm quyền vào đầu năm 2016 đang thất bại
Theo bài viết, khi ông Thongloun Sisoulith lên làm Thủ tướng Lào vào đầu năm
2016, ông bắt đầu tuyên chiến với nạn tham nhũng 2 năm sau, cuộc chiến này đang đi đếnthất bại
Bất chấp một chiến dịch chống tham nhũng mạnh mẽ, tình trạng tham nhũng tạiLào chẳng những không được cải thiện mà còn tồi tệ hơn kể từ năm 2017 Báo cáo chỉ sốtham nhũng hàng năm của Tổ chức Minh bạch Quốc (TI) tế cho thấy năm 2017, chỉ sốtham nhũng của Lào ở mức 135, tăng mạnh so với mức 123 trong năm 2016
Một cư dân giấu tên ở thủ đô Viêng Chăn cho biết tham nhũng diễn ra ở các các cơ
quan công quyền cấp địa phương Theo công dân này:“Khi nộp đơn cho bất cứ dịch vụ nào, sẽ phải đính kèm một phong bì bao gồm ‘tiền trà nước’… nếu không, sẽ phải chờ đợi lâu”.
Cuộc chiến chống tham nhũng của Chính phủ Lào mang lại kết quả hạn chế
Trang 18Khi Thủ tướng Thongloun Sisoulith lên nắm quyền vào đầu năm 2016, tham nhũng
đã tràn lan ở nước này Để có được giấy phép, các doanh nghiệp phải chi trả khoản tiền lớnngoài giấy tờ Các công ty tặng quà cán bộ thuế để tránh bị đánh thuế, đưa hối lộ là mộttiêu chuẩn trong ngành hải quan… Các hành vi tham nhũng đã khiến Chính phủ Lào bịthất thoát một lượng tiền lớn Năm 2015, các kiểm toán viên đã phát hiện một mạng lướigồm 25 “dự án ma” Các dự án này đã nhận ngân sách Nhà nước để xây dựng các tuyếnđường giao thông ở Bắc Lào, tuy nhiên, chúng chẳng bao giờ được xây dựng Vụ bê bối códính líu tới quan chức cấp cao trong chính phủ Lào khiến cựu Bộ trưởng Tài chính, ôngPhouphet Khamphounvong bị bắt Tính tổng cộng, từ năm 2012- 2014, tham nhũng đãkhiến Lào mất trên 1.000 tỷ kíp ( khoảng123 triệu USD)
Khi ông Thongloun Sisoulith nhậm chức vào đầu năm 2016, ông đã phát động mộtchiến dịch chống tham nhũng Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Thanh tra Chính phủ Làođược giao nhiệm vụ điều tra tham ô trong các bộ của Chính phủ Lào Từ tháng 4/2016-2/2017, chính quyền đã tiến hành 25 vụ bắt giữ liên quan đến tham nhũng Hơn 140.000công chức cấp tỉnh phải khai báo tài chính của họ Đây là một trong những cuộc điều tratham nhũng toàn diện nhất từng được thực hiện tại Lào
Các nỗ lực của Thủ tướng Thongloun Sisoulith để giải quyết tham nhũng đã đượcghi nhận trong bảng xếp hạng tham nhũng, giúp Lào tăng lên vị trí thứ 123 trong chỉ sốtham nhũng năm 2016 Nhưng tình hình hiện tại một lần nữa lại trở nên xấu đi
Cuộc chiến không thành công
Trong năm 2017, tình hình tham nhũng tại Lào tồi tệ trở lại khiến chính phủ nướcnày thiệt hại 50 triệu USD, tăng gấp 3 lần so với năm 2016 Với con số trên, Chính phủLào đang thất bại trong cuộc chiến chống tham nhũng
Các cuộc điều tra đã mang lại thành công ban đầu, nhưng thất bại về thể chế trong
xã hội Lào đã khuyến khích tham nhũng Không có luật nào xác định rõ hành vi kinhdoanh Thiếu các quy định, các doanh nghiệp tự đưa ra các thông lệ Trong môi trườngpháp lý không chắc chắn này, tình trạng hối lộ và chi trả bất hợp pháp vì thế cũng gia tăng
Thể chế chính trị của Lào cũng tạo môi trường cho tham nhũng phát triển Sự tậptrung hóa quyền lực trong Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đồng nghĩa cách duy nhất đểthăng tiến là thông qua Đảng Điều này mang lại cho các đảng viên một vị trí cao trong xãhội Lào, họ có thể bảo vệ các doanh nghiệp, hỗ trợ cho bạn bè và gia đình Với việc chỉ cómột con đường để nắm quyền, những người trong Đảng nắm giữ một độc quyền Họ cóthể yêu cầu được hối lộ và các công ty có rất ít lựa chọn ngoài việc chi tiền
Việc kiểm soát báo chí chặt chẽ cũng đã ngăn chặn truyền thông có ảnh hưởng tớichính trị Khi các quan chức dính tới tham nhũng đang bị điều tra, các báo cáo chỉ đượctrình lên Quốc hội, việc đưa tin của báo chí bị hạn chế
Chống tham nhũng thất bại sẽ ảnh hưởng thế nào tới Thủ tướng Thongloun?
Vị trí của Thủ tướng Thongloun Sisoulith phụ thuộc vào mức độ tăng trưởng kinh
tế và một chính phủ trong sạch Hiện tại, đất nước này đang ở một vị thế kinh tế khá mạnh