bước đầu đánh giá công tác giải phóng mặt bằng (gpmb) phục vụ cho dự án xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật(cshtkt) khu vực hồ tây_ quận tây hồ

Hàng loạt những chính sách, quyết định, hướng dẫn củacác cơ quan Nhà nước đã ban hành để giải quyết tốt công tác đền bù thiệthại, nhằm cân bằng lợi ích cho các cá nhân, tổ chức trong diệ

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài tốt nghiệp của mình, bêncạnh sự cố gắng nỗ lực của bản thân tôi còn nhận được sự quan tâm chỉ bảotận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ của gia đình và bạn bè

Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Th.S Ngô ThanhMai – Giáo viên bộ môn Kinh tế quản lý Đô thị_ Trường ĐH Kinh tế quốcdân Hà Nội đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình họctập và thực hiện đề tài

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành chú Nguyễn Văn Mạnh_ cán bộĐịa chính phường Khương Thượng đã tận tình chỉ bảo và tạo điều kiện chotôi trong suốt quá trình thực tập Tôi xin chân thành cảm ơn Ban quản lý dự

án xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây _ quậnTây Hồ đã cung cấp tài liệu và tạo điều kiện cho tôi thực hiện chuyên đề tốtnghiệp đúng thời hạn

Qua đây tôi cũng xin tỏ lòng biết ơn tới những người thân trong giađình tôi, những bạn bè đã giúp đỡ động viên tôi trong suốt quá trình học tập

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài.

Đô thị với tốc độ đô thị hoá ngày càng cao hiện đang là một xu thếtất yếu của các quốc gia trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng.Đối với mỗi quốc gia, đô thị luôn đóng vai trò là trung tâm văn hoá_kinhtế_ xã hội quan trọng, thúc đẩy sự phát triển về mọi mặt Trong công cuộcđổi mới để xây dựng đất nước trở nên phồn vinh, Nhà nước ta luôn quantâm chú trọng đặc biệt vào công tác phát triển đô thị Sự ra đời ngày càngnhiều của các công trình cơ sở hạ tầng đã làm cho bộ mặt của cả nước nóichung, của thủ đô Hà nội nói riêng ngày càng văn minh, hiện đại Tuynhiên, để có thể triển khai được những dự án đầu tư phát triển kinh tế xãhội đó đòi hỏi phải có một quỹ đất rất lớn để tạo mặt bằng thi công Điềunày liên quan đến công tác GPMB, một bước tất yếu và là điều kiện tiênquyết với mỗi dự án đầu tư xây dựng

Trong giai đoạn hiện nay, GPMB là một yêu cầu khách quan của quátrình đổi mới, góp phần thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và làyêu cầu tất yếu của các dự án đầu tư xây dựng Trong điều kiện đất đaingày càng khan hiếm hiện nay, thì GPMB càng khẳng định vai trò quantrọng, là điều kiện cần để mọi dự án đầu tư xây dựng có thể bắt đầu Trongquá trình thực hiện, nhiều dự án xây dựng đã bị kéo dài, không thực hiệnđược đúng tiến độ chỉ vì vướng mắc do khâu GPMB chưa thực hiện được.Như chúng ta đã biết, GPMB là một công tác vô cùng phức tạp, gây nhiềukhó khăn cho các đơn vị thực hiện Khó khăn do chi phí cho công tácGPMB rất lớn, tiến độ của công tác lại phụ thuộc vào quá nhiều yếu tốkhách quan như tốc độ giải ngân, quỹ đất ,quỹ nhà dành cho tái định cư, sựhợp tác của những người dân, những tổ chức có liên quan trực tiếp đến khuvực giải phóng…

Tây Hồ là một Quận mới được thành lập của Thành phố Hà Nội.Không nằm ngoài xu thế phát triển của toàn Thành phố, trong những năm

gần đây, để bắt nhịp với tốc độ đô thị hoá ngày càng nhanh trên địa bànQuận đang thực hiện rất nhiều dự án xây dựng mà đặc biệt là dự án xâydựng các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây Cũng như mọi

dự án đầu tư xây dựng khác, với dự án xây dựng các công trình cơ sở hạtầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây thì GPMB cũng thực sự là một công tác khókhăn, phức tạp Đây là một vấn đề mà nhiều cấp lãnh đạo Thành phố quantâm, chú trọng giải quyết Bởi vì việc thu hồi đất đai để tạo mặt bằng xâydựng liên quan đến việc đền bù đất, tài sản trên đất, liên quan trực tiếp đếnquyền lợi, lợi ích cá nhân của các hộ gia đình, tổ chức có liên quan đến khuvực giải phóng Hàng loạt những chính sách, quyết định, hướng dẫn củacác cơ quan Nhà nước đã ban hành để giải quyết tốt công tác đền bù thiệthại, nhằm cân bằng lợi ích cho các cá nhân, tổ chức trong diện giải toả, đền

bù nhưng trên thực tế vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, nguyện vọng củangười dân gây ra nhiều bức xúc trong dân cư làm giảm tiến độ của dự án.Tuy quá trình thực hiện có nhiều khó khăn và bất cập như vậy nhưng côngtác GPMB vẫn là một giai đoạn không thể thiếu và đóng vai trò quyết địnhđến tiến độ của dự án

Nhận thức rõ được vai trò và tầm quan trọng của công tác GPMB đốivới mỗi dự án đầu tư xây dựng, đồng thời sau khi xem xét và tìm hiểu vềtình hình thực hiện cũng như những khó khăn trong quá trình thực hiệncông tác GPMB phục vụ cho dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu

vực Hồ Tây em đã quyết định lựa chọn đề tài "Bước đầu đánh giá công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) phục vụ cho dự án xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật(CSHTKT) khu vực Hồ Tây_ Quận Tây Hồ"

làm chuyên đề báo cáo thực tập tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài.

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác GPMB của dự án xâydựng các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây trong 5 năm

chế ấy Từ đó chuyên đề sẽ đưa ra một số giải pháp nhằm thúc đẩy tiến độcủa công tác GPMB.

3 Câu hỏi nghiên cứu.

Với mục đích nghiên cứu như vậy chuyên đề sẽ trả lời cho các câuhỏi sau:

- Thực trạng công tác GPMB trong 5 năm (2001_2005) của dự án xâydựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây diễn ra như thế nào?

- Trong quá trình thực hiện đã gặp những khó khăn, hạn chế gì?

- Nguyên nhân chính dẫn đến những khó khăn, hạn chế đó là gì?

- Một số giải pháp nhằm thúc đẩy tiến độ GPMB trong thời gian sắp tới

4 Phạm vi nghiên cứu.

Đề tài nghiên cứu về vấn đề GPMB của dự án xây dựng các côngtrình cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây_Quận Tây Hồ trong thời gian

từ năm 2001-2005

5 Phương pháp nghiên cứu.

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp thu thập, phân tích và xử lý số liệu thứ cấp

- Phương pháp so sánh

6 Kết cấu của chuyên đề.

Ngoài phần mở đầu và kết luận, chuyên đề bao gồm các phần sau:Chương I: Tổng quan lý thuyết về công tác GPMB

Chương II: Thực trạng công tác GPMB của dự án xây dựng các côngtrình cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây

Chương III: Một số giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ GPMB của dự

án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây

CHƯƠNG I TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC GIẢI

PHÓNG MẶT BẰNG.

1.1 Khái niệm giải phóng mặt bằng và một số đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng

1.1.1 Khái niệm công tác giải phóng mặt bằng

Hiện nay, trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá của cả nước

ta nói chung và Hà Nội nói riêng thì một vấn đề có vị trí đặc biệt quantrọng là công tác GPMB phục vụ cho việc xây dựng các công trình cơ sở

hạ tầng.Thực tế từ các dự án đầu tư xây dựng có GPMB đã chứng minhrằng GPMB có ý nghĩa và vai trò lớn trong việc quyết định đến tiến độthực hiện dự án Thực tiễn công tác GPMB ở nước ta có thể nêu ra mộtkhái niệm về công tác GPMB như sau: “ GPMB là quá trình Nhà nước thuhồi đất của các đối tượng sử dụng đất( tổ chức, cá nhân, hộ gia đình)chuyển giao cho chủ dự án tổ chức di dời các đối tượng như nhà ở, cây cốihoa màu, các công trình xây dựng khác trả lại mặt bằng để thi công côngtrình trên cơ sở bồi thường thiệt hại, ổn định lại cuộc sống cho các đốitượng phải di dời.”

( Nguồn:Kỷ yếu hội thảo đền bù và giải phóng mặt bằng các dự án xây dựng ở Việt Nam)

Như vậy, GPMB thực chất là việc Nhà nước thu hồi lại đất đã giaocho các cá nhân, tổ chức sử dụng vào các mục đích khác nhau để phục vụcho các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội Theo khoản 1 điều 5 luật đất đai

2003 quy định: “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ

sở hữu.” Chính vì vậy mà ta nói Nhà nước thu hồi đất chứ không phải là

bất kì một cá nhân , tổ chức nào, vì chỉ có Nhà nước mới có quyền thu hồi

đất của người dân đang sử dụng và giao đất cho các chủ dự án để tiến hànhthực hiện dự án đầu tư xây dựng.

Trong khái niệm này có liên quan đến vấn đề bồi thường, hỗ trợ khithu hồi đất và tài sản trên đất Bồi thường thiệt hại GPMB là việc chi trảcho những tổn thất về đất đai và tài sản trên đất, chi phí tháo dỡ, di chuyểnnhà ở…và chi phí để ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp cho nhữngngười liên quan đến khu vực bị giải phóng

1.1.2 Đặc điểm của công tác giải phóng mặt bằng

Để hiểu rõ hơn về công tác GPMB trước hết, chúng ta sẽ xem xétnhững đặc điểm nổi bật của công tác GPMB, những đặc điểm ảnh hưởngtrực tiếp đến công tác GPMB

1.1.2.1.Đối tượng của GPMB rất đa dạng và phức tạp.

Công tác GPMB liên quan đến rất nhiều đối tượng có ảnh hưởngtrực tiếp đến công tác GPMB Cụ thể như:

- Vị trí của dự án là nơi trực tiếp xây dựng dự án, là khu vực mà

công tác GPMB sẽ được thực hiện

- Mục đích sử dụng đất của khu vực được giải phóng Yếu tố này

quyết định đến giá trị đền bù khi đất bị thu hồi Đối với mỗi loại đất cómục đích sử dụng khác nhau sẽ có một giá đền bù khác nhau

- Kiến trúc các công trình xây dựng trên bất động sản, các loại cây

cối, hoa màu vốn có trên bất động sản…Đây là yếu tố liên quan đến côngtác định giá và đền bù tài sản trên đất

- Đối tượng xã hội: đó là các bên có liên quan đến công tác GPMB

như các hộ dân cư, các tổ chức đang sinh sống và hoạt động trên địa bàn bịgiải phóng, hay chủ dự án đầu tư xây dựng…

1.1.2.2Quá trình GPMB phần lớn diễn ra trong một thời gian dài, đòi hỏi lượng vốn lớn.

GPMB của phần lớn các dự án đầu tư xây dựng đều diễn ra trongkhoảng thời gian dài do phải trải qua rất nhiều giai đoạn Từ việc kiểm kê

về đất và tài sản trên đất, việc định giá đất đền bù, việc vận động, tuyêntruyền tinh thần tự nguyện tự giác của các hộ dân cư… đến việc chi trảtiền đền bù, GPMB trao trả mặt bằng cho chủ đầu tư… Chính vì chiếmmột quỹ thời gian khá dài như vậy và ảnh hưởng đến rất nhiều yếu tố nênlượng vốn đầu tư dành cho công tác GPMB luôn chiếm một phần khá lớntrong tổng số vốn đầu tư cho cả dự án.

Các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng thường được xây dựng tại các khudân cư đông đúc Mặt bằng cần giải toả không phải là đất trống mà phảilấy vào đất đang sử dụng của các cá nhân, tổ chức, do vậy phát sinh quan

hệ bồi thường thiệt hại về đất và tài sản trên đất Trong điều kiện hiện nay,giá đất, giá bất động sản đang ngày một tăng cao, mặt khác mặt bằng dànhcho các dự án xây dựng luôn đòi hỏi một quỹ đất rộng lớn nên dù giá tiềnđền bù đã được tính theo khung giá Nhà nước thì lượng vốn cần cho mỗicông tác GPMB vẫn luôn là một thách thức đối với các nhà đầu tư

1.1.2.3.Công tác GPMB bị ảnh hưởng, chi phối bởi nhiều yếu tố.

GPMB một công tác phức tạp và đa dạng do bị ảnh hưởng bởi nhiềuyếu tố Cụ thể là:

- Các chính sách pháp luật của Nhà nước: đây chính là cơ sở pháp

lý xuyên suốt chỉ đạo quá trình thực hiện công tác GPMB

- Các mối quan hệ lợi ích trong xã hội: GPMB phục vụ cho lợi ích

an ninh quốc phòng, quốc gia, lợi ích công cộng… như vậy, lợi ích là lý dothực hiện GPMB Tuy nhiên, khi lợi ích chung được thực hiện lại ảnhhưởng đến lợi ích riêng của một số cá nhân, tập thể nằm trong diện giảitoả Do vậy việc cân bằng hài hoà các mối quan hệ lợi ích là một yếu tốảnh hưởng lớn đến công tác GPMB

- Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: đây là cơ sở thực hiện công tác

GPMB là căn cứ ở tầm vĩ mô của công tác

- Công tác định giá đất và thị trường bất động sản: Giá đất đền bù

từ trước tới nay vẫn luôn là vấn đề nhức nhối nhất của công tác GPMB.Hiện nay chưa có cơ quan nào thực hiện định giá đất, chỉ dựa vào NĐ 87

CP/NĐ-CP và hệ số K đã trở nên lạc hậu, kém thực tiễn Bên cạnh đó, thị

trường bất động sản luôn luôn biến động cũng là một nhân tố ảnh hưởngkhông nhỏ đến công tác GPMB

1.1.2.4 GPMB làm tăng mức sinh lời cho khu đất và các khu lân cận.

Việc GPMB để lấy mặt bằng xây dựng đã đem lại những mức sinhlời đáng kể cho chính khu đất và các khu lân cận Đặc biệt là các dự ánphát triển cơ sở hạ tầng, giao thông đô thị thường làm cho giá đất các khuvực xung quanh tăng lên rất cao

1.1.3 Vai trò của công tác GPMB.

Trong mọi dự án đầu tư xây dựng, mặt bằng luôn là một điều kiệntiên quyết để các dự án được bắt đầu Chính vì vây, công tác GPMB luônđóng vai trò quan trọng không thể thiếu trong các dự án.Tầm quan trọngcủa công tác GPMB thể hiện ở một số điểm sau

Thứ nhất, GPMB luôn là vấn đề của sự phát triển Trong mọi quá

trình phát triển, GPMB để xây dựng các công trình là không thể tránh khỏi,nhịp độ phát triển ngày càng cao thì nhu cầu GPMB ngày càng lớn và làmột thách thức không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà còn cả trong lĩnh vực

xã hội và chính trị

Thứ hai, như trên đã nói GPMB là một yêu cầu tất yếu của mọi dự

án đầu tư xây dựng Trong thời điểm hiện nay, đất đai đang ngày một khanhiếm, mặt khác các dự án đầu tư xây dựng đặc biệt là các dự án xây dựngphát triển cơ sở hạ tầng lại luôn nằm trong các khu dân cư đông đúc, để cóthể triển khai một dự án xây dựng, thì việc đầu tiên là phải GPMB để cómột quỹ đất nhất định phục vụ cho việc xây dựng Không có mặt bằng thìkhông thể tiến hành các công trình xây dựng

Thứ ba, GPMB còn góp phần thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử

dụng đất Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đảm bảo đất đai được sử dụngmột cách hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả Để thực hiện được quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất hợp lý phải chuyển đổi đất có mục đích sử dụng kémhiệu quả sang đất có mục đích sử dụng có hiệu quả kinh tế cao hơn Do đó.GPMB là một yếu tố cần thiết không thể thiếu trong việc thực hiện quyhoạch, kế hoạch sử dụng đất đai

1.2 Các bước thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.

1.2.1 Lập hồ sơ, kế hoạch thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.

Sau khi nhận được Quyết định về thu hồi đất, cho thuê đất, hoặcquyết định giao nhiệm vụ chuẩn bị mặt bằng để xây dựng công trình của cơquan Nhà nước có thẩm quyền, chủ đầu tư có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị

tổ chức thực hiện công tác GPMB đến Uỷ ban nhân dânQuận, Huyện,Phường nơi có đất bị thu hồi; đồng thời báo cáo thường trực Ban chỉ đạoGPMB Thành phố để tổng hợp, theo dõi

Hồ sơ gồm có:

- Văn bản đề nghị thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư, danh sách người đại diện tham gia hội đồng bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư; yêu cầu về tiến độ thực hiện

- Quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc quyết định giao nhiệm vụchuẩn bị mặt bằng để thực hiện dự án đầu tư

- Dự án đầu tư được phê duyệt (nếu có)

- Phương án tổng thể về GPMB ( bao gồm cả việc xác định vị trí,mặt bằng, diện tích nhà, đất tái định cư - nếu phải tái định cư)

- Bản đồ hiện trạng tỷ lệ 1/500, có xác định diện tích, chỉ giới khuđất thu hồi được Sở tài nguyên môi trường và Nhà đất xác nhận

- Kế hoạch vốn hoặc cam kết về vốn theo tiến độ GPMB

- Bản dự toán chi phí phục vụ công tác GPMB

1.2.2 Tổ chức thực hiện công tác giải phóng mặt bằng.

1.2.2.1 Điều tra xác lập số liệu về đất đai, tài sản để làm cơ sở lập phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư.

Căn cứ vào kế hoạch GPMB, Hội đồng GPMB phối hợp với Uỷ bannhân dânPhường, xã, thị trấn… tổ chức họp với các tổ chức, cá nhân sửdụng đất nằm trong phạm vi dự án để phổ biến các văn bản, chính sách liênquan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư Hướng dẫn và phát tờ kê khaiđến từng hộ

Sau không quá 5 ngày kể từ khi nhận được tờ khai, các hộ gia đìnhphải nộp lại tờ khai cho Hội đồng GPMB Hội đồng GPMB có nhiệm vụ tổchức điều tra, xác định nhà, đất, tài sản trên đất Trong trường hợp chủ sửdụng đất cản trở không cho điều tra thì Hội đồng GPMB báo cáo Uỷ bannhân dânQuận, Huyện quyết định biện pháp cưỡng chế

1.2.2.2 Lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Căn cứ vào kết quả của công tác điều tra, kê khai về đất và tài sảntrên đất, Hội đồng GPMB dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái địnhcư

Hội đồng GPMB công khai công khai dự thảo phương án bồithường, hỗ trợ và tái định cư tại nơi có các hộ dân thuộc diện giải toả; đồngthời gửi tới người sử dụng nhà, đất bị thu hồi để người bị thu hồi kiểm tra,góp ý kiến trong thời hạn là 3 ngày

Sau khi xem xét và hoàn thiện chi tiết dự thảo phương án bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư Hội đồng GPMB trình Chủ tịch Uỷ ban nhândânQuận, Huyện quyết định phê duyệt

1.2.2.3 Tổ chức thực hiện phương án bồi thường thiệt hại, tái định cư

đã được phê duyệt.

Hội đồng GPMB có trách nhiệm công bố công khai trên hệ thốngtruyền thanh cũng như niêm yết tại nơi công cộng phương án bồi thường

thiệt hại, tái định cư đã được phê duyệt và thời gian, địa điểm nhận tiền bồithường

Tổ chức chi trả tiền bồi thường đến từng đối tượng Sau khi đã nhậntiền bồi thường, các chủ sử dụng đất có trách nhiệm bàn giao mặt bằngđúng thời gian quy định cho Hội đồng GPMB và chủ dự án

1.2.2.4 Bàn giao đất cho chủ đầu tư hoặc đơn vị được giao đất.

Sau khi hoàn thành công tác GPMB , Hội đồng GPMB tổ chức việcbàn giao mặt bằng trên thực địa cho chủ đầu tư Đối với những dự án lớn

có phân kỳ đầu tư hoặc dự án có yêu cầu thi công gấp cần bàn giao trướcmột phần đất đai, chủ dự án lập hồ sơ để nhận bàn giao mốc giới phần diệntích đất đã hoàn thành GPMB

1.2.3 Khiếu nại và giải quyết khiếu nại.

Trong thời gian tiến hành công tác GPMB, nếu các chủ sử dụng đất

có khiếu nại về công tác bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư thì Hộiđồng GPMB có trách nhiệm xem xét và giải quyết theo từng cấp có thẩmquyền

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác giải phóng mặt bằng.

Công tác GPMB khá phức tạp và khó thực hiện do bị ảnh hưởng vàchi phối bởi nhiều yếu tố

1.3.1.Các cơ chế, chính sách pháp lý của Nhà nước.

Chính sách pháp lý về GPMB qui định nội dung từ công tác chuẩn bịđến tổ chức thực hiện Các chính sách này quy định quyền và nghĩa vụ của các bên bồi thường cũng như bên được bồi thường Đó cũng là cơ sở pháp

lý xuyên suốt quá trình định mức đền bù thiệt hại, hỗ trợ đền bù…

Đất đai là đối tượng quản lý phức tạp, luôn biến động theo sự pháttriển của nền kinh tế_ xã hội Trong những năm gần đây, hệ thống pháp lýđất đai nói chung, cơ sở đền bù GPMB nói riêng đã được cơ quan Nhà

quy định của pháp luật đất đai vẫn chưa đầy đủ, thiếu chặt chẽ, tính pháp

và giá đền bù phải cố gắng sao cho hợp lý và được người dân chấp thuận.Tuy nhiên đây là một vấn đề vô cùng khó khăn vì trên thực tế giá đất đền

bù theo quy định không thể phù hợp với giá thực tế nên luôn là vấn đề gâytranh cãi cho người dân và là nhân tố gây cản trở tiến độ của công tácGPMB

1.3.3.Quy mô của dự án và lượng vốn dành cho dự án.

GPMB vốn là công tác tạo mặt bằng xây dựng cho các dự án Quy

mô của dự án lớn hay nhỏ quyết định trực tiếp đến phạm vi của khu vựcGPMB Bên cạnh đó, lượng vốn dự kiến cho GPMB là một yếu tố quyếtđịnh đến tiến độ thực hiện của dự án Một dự án đầu tư xây dựng thườngđược diễn ra trong một khoảng thời gian dài và phạm vi rộng lớn Dự kiếnban đầu về lượng vốn cho GPMB là rất quan trọng Do trong thời gian dàithực hiện dự án ấy, có rất nhiều sự thay đổi về giá đất, giá bất động sản…nên nếu không dự kiến một lượng vốn hợp lý thì rất có thể sẽ bị vướng mắctrong quá trình thực hiện do lượng vốn ban đầu không đủ để chi trả chocông tác GPMB Để có thể đưa ra một lượng vốn dự kiến phù hợp đòi hỏicác nhà quản lý phải có một tầm nhìn xa, bao quát và định hướng được sựthay đổi về giá đất trên thị trường bất động sản

1.3.4.Công tác giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là căn cứ pháp lý quan trọngtrong việc xác định điều kiện được đền bù thiệt hại Tuy nhiên thực tế công

tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở nhiều địa phương còn chậmtrễ Việc xác định giá trị pháp lý của các loại đất chưa có giấy chứng nhận

là rất khó khăn, cản trở công tác thu hồi đất, GPMB

1.4 Cơ sở pháp lý của công tác giải phóng mặt bằng.

1.4.1 Cơ sở pháp lý để xây dựng quy định pháp luật về đền bù giải phóng mặt bằng.

Hiến pháp năm 1992 đã đặt nền móng cho việc xây dựng chính sáchđền bù GPMB qua những điều khoản quy định cụ thể sau:

 Điều 17 quy định :” Đất đai thuộc sở hữu toàn dân”.

 Điều 18 quy định :” Nhà nước giao đất cho các tổ chức, cá nhân sử

dụng ổn định lâu dài… tổ chức, cá nhân được chuyển quyền sử dụng đất được Nhà nước giao theo quy định của pháp luật.”

 Điều 23 quy đinh :” Trường hợp thật cần thiết vì lí do quốc phòng,

an ninh, vì lợi ích quốc gia, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của cá nhân hoặc tổ chức theo thời giá thị trường.”

 Điều 58 quy định :” Công dân có quyền sở hữu về thu nhập hợp

pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sản xuất vốn và tài sản khác trong doanh nghiệp hoặc các tổ chức kinh tế khác, đối với đất được Nhà nước giao sử dụng thì theo quy định tại điều 17 và điều 18 Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu hợp pháp và quyền thừa kế của công dân.”

Luật đất đai ban hành ngày 17/4/1993 quy định:

 Điều 12: “ Nhà nước xác định giá các loại đất để tính thuế chuyển

quyền sử dụng đất, thu tiền khi giao đất hoặc cho thuê đất, tính giá trị tài sản khi giao đất, bồi thường thiệt hại về đất khi thu hồi đất.”

 Điều 17: “ Trong trường hợp thật cần thiết, Nhà nước thu hồi đất

đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng,

an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng… thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệthại.”

 Điều 28: “ Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất

nào thì có quyền thu hồi đất đó Trước khi thu hồi đất phải thông báo cho người đang sử dụng biết về lý do thu hồi, thời gian, kế hoạch di chuyển, phương án đền bù thiệt hại.”

 Điều 73 :” Người sử dụng đất có quyền sau:

6- Được Nhà nước bảo vệ khi bị người khác xâm phạm đến quyền

sử dụng đất hợp pháp của mình, được bồi thường thiệt hại về đất khi bị thu hồi.”

 Điều 79 :” Người sử dụng đất có nghĩa vụ sau:

6- Đền bù cho người có đất bị thu hồi để giao cho mình.”

1.4.2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật đất đai 2001.

Tuy nhiên sau một thời gian vận dụng thực tế cho thấy có rấtnhiều bất cập và khó khăn khi thực hiện áp dụng các luật đất đai đó dovậy, luật đất đai năm 2001 đã được sửa đổi ở một số chương, điều nhưsau:

 Điều 12 được sửa đổi, bổ sung là: “ Chính phủ quy định khung giá

các loại đất cho từng vùng, theo từng thời gian và nguyên tắc, phương pháp xác định giá của các loại đất Căn cứ vào quyết định của Chính phủ

về khung giá và nguyên tắc, phương pháp xác định giá các loại đất, Uỷ ban nhân dân tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương quy định giá các loại đất phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương để tính thuế chuyển quyền

sử dụng đất, thu tiền khi giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, tiền thuê đất, lệ phí trước bạ, tính giá trị tài sản khi giao đất, bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.”

 Điều 17: “ 1- Trong trường hợp thật cần thiết, Nhà nước thu hồi đất

đang sử dụng của người dân để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi được bồi

thường, hỗ trợ, việc bồi thường hoặc hỗ trợ được thực hiện theo quy định của Nhà nước.

2- Nhà nước có chính sách để ổn định đời sống cho người có đất bị thu hồi Trong trường hợp người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở thì được mua nhà ở của Nhà nước hoặc được giao đất có thu tiền sử dụng đất

để làm nhà ở.”

1.4.3 Các quyết định về đền bù giải phóng mặt bằng theo Nghị định

số 90/CP

 Điều 1: “ Quy định này chỉ áp dụng để đền bù thiệt hại khi Nhà

nước thu hồi đất để sử dụng cho các mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.”

Về khung giá các loại đất để áp dụng khi đền bù thiệt hại về đất,GPMB khi Nhà nước thu hồi đất, Chính phủ quy định tại Nghị định số87/CP, điều 4 của Nghị định này quy định:

“ 1- Trong trường hợp cùng một loại đô thị mà đất có khả năng sinh lợi khác nhau, mức độ hoàn thiện cơ sở hạ tầng khác nhau thì địa phương

được phép vận dụng hệ số K điều chỉnh khung giá từ 0.8 đến 1.2 lần mức

giá của cùng loại đô thị, cùng loại đường phố và vị trí đất quy định trong khung giá đất đô thị Giá các loại đất do địa phương quy định không được thấp hơn giá tối thiểu và không được cao hơn giá tối đa của khung giá và

hệ số điều chỉnh.”

Do không hợp lý, thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định số

302/TTg về việc điều chỉnh hệ số K trong khung giá đất với khoảng cách

dãn rộng hơn từ 0.5 đến 1.8 lần

Nghị định số 17/98/NĐ_ CP lại sửa đổi, bổ sung khoản 2, điều 4 củaNghị định 22/98/NĐ_ CP : Giá đất các loại đất do địa phương quy định cóthể thấp hơn giá tối thiểu hoặc cao hơn giá tối đa của khung giá các loại đất

ban hành kèm theo Nghị định số 87/CP của Chính phủ và hệ số K đã được

điều chỉnh tại quyết định số 302/TTg của Chính phủ, nhưng cao hơn haythấp hơn không quá 50%.

1.4.4 Các vấn đề liên quan đến công tác thu hồi đất và bồi thường thiệt hại.

1.4.4.1 Căn cứ để xác định giá đất bồi thường thiệt hại.

Nghị định 22/1998/NĐ_CP quy định giá đất để tính bồi thường thiệthại do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ươngquyết định cho từng dự án Giá đất bồi thường thiệt hại được xác định trên

cơ sở giá đất của địa phương ban hành theo quy định của Chính phủ nhân

với hệ số K để đảm bảo khả năng sinh lời và giá chuyển nhượng ở địa phương Hệ số K được xác định theo quan hệ tỷ lệ giữa giá đất tính theo

khả năng sinh lời hoặc giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế vớigiá đất do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định nêu trên.Những quy định nàydẫn đến tình trạng so sánh giữa dự án thực hiện trước, dự án thực hiện sau,

về giá bồi thường và dẫn đến tình trạng tuỳ tiện ban hành hệ số K Mặt khác,

khung giá đất trong Nghị định 87/1994/NĐ_CP đã ban hành quá lâu, quyđịnh là rất thấp không còn phù hợp với giá đất thực tế hiện nay

Để khắc phục tình trạng ấy, Nghị định 188/2004/NĐ_CP ngày16/11/2004 về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất rađời đã khắc phục được những bất cập trong Nghị định 87/1994/NĐ_CP

Theo Nghị định mới này, có nhiều điều được bổ xung Khung giá đất

đã được nâng lên rất nhiều và sát với thực tế hơn Giá đất khu vực giápranh cũng đã được quy định rõ hơn Khi định giá đất tại khu vực giáp ranhgiữa các tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương, Uỷ ban nhân dân tỉnh cóđất giáp ranh phải căn cứ vào quy định tại khoản 1 điều 12 Nghị định188/2004/NĐ_CP thoả thuận với nhau về giá đất Đất giáp ranh thuộc loạiđất nào thì áp dụng khung giá do Chính phủ quy định đối với loại đất đó

Đối với tại khu vực giáp ranh giữa các tỉnh, Thành phố trực thuộctrung ương như quy định tại khoản 1 điều 12 Nghị định 188/2004/NĐ_CP

nếu có điều kiện tự nhiên, kết cấu hạ tầng như nhau, có cùng mục đích sửdụng theo quy hoạch thì mức giá như nhau Trường hợp đặc biệt mức giá

có thể chênh lệch nhau, nhưng tỷ lệ chênh lệch không quá 20%

1.4.4.2 Bồi thường các loại đất bị thu hồi

- Đối với đất nông nghiệp: Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất nông

nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất được bồi thường bằng đất có cùng mụcđích sử dụng Nếu không có đất để bồi thường thì bồi thường bằng tiền tínhtheo giá dất cùng mục đích sử dụng

Đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư, đất ao, vườn liền kề vớiđất ở ngoài việc bồi thường theo giá đất nông nghiệp còn được hỗ trợ bằngtiền, giá tính hỗ trợ từ 20_50% giá đất liền kề

Hộ gia đình sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mụcđích nông nghiệp, lâm nghiệp… của các nông, lâm trường quốc doanh khiNhà nước thu hồi không được đền bù về đất, nhưng được bồi thường về chiphí đầu tư vào đất còn lại và được hỗ trợ

- Đối với đất phi nông nghiệp ( không là đất ở): Đất là mặt bằng xây

dựng cơ sở sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân

có nguồn gốc là đất ở đã được giao sử dụng lâu dài hoặc có đủ điều kiệncấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi được bồithường theo đất ở

Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất phi nông nghiệp có thời hạn donhận chuyển nhượng, thừa kế, hoặc do Nhà nước giao có thu tiền sử dụngđất được bồi thường theo giá đất phi nông nghiệp, trường hợp sử dụng đất

do Nhà nước hoặc Uỷ ban nhân dân cấp xã cho thuê theo thẩm quyền thìkhi Nhà nước thu hồi chỉ được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại

- Đối với đất ở: Người sử dụng đất ở khi Nhà nước thu hồi đất mà

phải di chuyển chỗ ở được bồi thường bằng giao đất ở mới tại khu tái định

cư hoặc bồi thường bằng tiền theo đề nghị của người có đất bị thu hồi

Diện tích đất bồi thường bằng giao đất ở mới tại khu tái định cư cho người

bị thu hồi cao nhất bằng hạn mức giao đất ở tại địa phương

1.4.4.3 Các đối tượng được đền bù.

- Tổ chức,cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, hộ gia đình cá nhântrong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức cá nhân nướcngoài đang sử dụng đất mà đất đai bị thu hồi có đủ điều kiện về quyền sửdụng đất và quyền sở hữu tài sản hợp pháp

- Người bị thu hồi đất, bị thiệt hại tài sản gắn liên với đất bị thu hồiđược bồi thường đất, tài sản hoặc hỗ trợ và bố trí tái định cư theo quy địnhtại Nghị định 197/2004/NĐ_CP

- Nhà nước khuyến khích người có đất, tài sản thuộc phạm vi thu hồiđất để sử dụng vào các mục đích tại khoản 1 điều 1 Nghị định181/2004/NĐ_CP tự nguyện hiến tặng một phần hoặc toàn bộ tài sản, đấtcho Nhà nước

1.4.4.4 Các đối tượng phải đền bù.

- Tổ chức cá nhân trong nước, nước ngoài được Nhà nước giao đất,cho thuê đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốcgia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế

1.5 Một số nghiên cứu về công tác giải phóng mặt bằng.

1.5.1 Một số nghiên cứu.

Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả có nghiên cứu một số bàiviết liên quan đến công tác GPMB Với mỗi một đề tài, các tác giả lại cómột cách nhìn một cách phân tích khác nhau về công tác GPMB

Đề tài nghiên cứu của Đào Thị Tuyên “ Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác GPMB phục vụ cho dự án xây dựng trung tâm giới thiệu mặt hàng Hà Trung_ Huyện Thanh Trì” Đề tài này tập

trung vào việc nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác GPMB, nghiên cứuthực trạng công tác bồi thường thiệt hại GPMB của dự án trong quá trình

thực hiện Với mục đích nghiên cứu như vậy, tác giả đã phân tích khá sâunhững vấn đề lý thuyết liên quan đến công tác GPMB, từ khái niệm, tầmquan trọng của công tác đến các cơ sở pháp lý để thực hiện công tácGPMB Trong phần thực trạng, đề tài đi sâu vào việc nghiên cứu quá trìnhthực hiện công tác GPMB của dự án cụ thể là công tác đền bù GPMB Tácgiả đã phân tích rất chi tiết các bước thực hiện từ công tác xác lập số liệu

về đất và tài sản trên đất, quá trình định giá tài sản đến công tác thực hiệnchi trả tiền đền bù Qua thực trạng tìm hiểu được, tác giả đã đưa ra một sốkhó khăn gặp phải trong quá trình thực hiện, nguyên nhân của những khókhăn ấy Phần giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác GPMB cũng

đi sâu vào những giải pháp cho công tác đền bù GPMB

Đề tài nghiên cứu “ Thực trạng và giải pháp cho công tác tái định

cư khi GPMB trên địa bàn Thành phố Hà Nội” của Doãn Hồ Lan thì lại

nghiên cứu vấn đề tái định cư trong công tác GPMB trên địa bàn cả Thànhphố Hà Nội Mục đích nghiên cứu của đề tà là nghiên cứu đề xuất một sốchính sách về tái định cư trong công tác GPMB tại Thành phố Hà Nội đốivới các dự án có tái định cư nhằm đảm bảo ổn định điều kiện sống và làmviệc cho những người bị ảnh hưởng bởi các dự án phát triển

Tác giả đã hệ thống hoá cơ sở lý luận về công tác tái định cư trongGPMB và tổng kết, đánh giá thực trạng của công tác tái định cư, tình hìnhđầu tư xây dựng khu tái định cư và sự bố trí tái định cư trên địa bàn Thànhphố Hà Nội Phân tích được các nguyên nhân thành công và không thànhcông về công tác tái định cư trên địa bàn Thành phố Tuy nhiên đây là mộtvấn đề rất rộng do trên địa bàn Thành phố có rất nhiều công trình xây dựngkhi GPMB cần tái định cư Có lẽ vì thế nên đề tài này mới chỉ dừng lại ởviệc phân tích rất tổng quát với các số liệu chung chung chưa đi sâu vàonhững dự án cụ thể

1.5.2 Bài học kinh nghiệm.

Từ thực tế công tác GPMB ở nước ta và thông qua tìm hiểu một sốnghiên cứu về vấn đề này, tác giả đưa ra một số bài học kinh nghiệm có thể

áp dụng cho công tác GPMB ở Việt Nam

Một là cần đổi mới công tác GPMB theo hướng tích cực chủ động,

tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở đồng thời đổi mới phươngpháp chỉ đạo, đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực của cơ quanquản lý Nhà nước về đất đai và phát triển đô thị Tập trung cao cho côngtác GPMB với phương châm kiên quyết, hiệu quả

Hai là đảm bảo lợi ích của các bên liên quan: Nhà nước, chủ đầu tư,

người bị thu hồi đất thông qua việc áp dụng các chính sách của Nhà nướcmột cách linh hoạt, phù hợp với tình hình, không cứng nhắc

Ba là hình thành các tổ chức chuyên trách làm công tác GPMB tạo

hiệu quả thiết thực trong công tác điều hành, chỉ đạo nhằm đáp ứng yêu cầucủa công tác GPMB trong hiện tại và lâu dài

Bốn là quan tâm đúng mức đến công tác tuyên truyền vận động.

Công tác này cần được làm thường xuyên và tích cực tránh tình trạng chỉlàm khi có vướng mắc trong GPMB

1.6 Kết luận chương I

Trong chương một chúng ta đã có một cái nhìn tổng quan nhất về cácvấn đề lien quan đến công tác GPMB GPMB là một công tác quan trọngkhông thể thiếu trong mỗi dự án đầu tư xây dựng Tuy nhiên trong thực tếthực hiện công tác GPMB đã có rất nhiều khó khăn , vướng mắc xảy ra chocác cán bộ thực hiện Những phân tích về thực trạng công tác GPMB của

dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây ở chương II sẽ chochúng ta một cái nhìn cụ thể, thực tế hơn về những vấn đề này

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG PHỤC VỤ CHO DỰ ÁN XÂY DỰNG CÁC CÔNG TRÌNH CS

HTKT KHU VỰC HỒ TÂY QUẬN TÂY HỒ.

2.1 Vài nét về Quận Tây Hồ

2.1.1 Điều kiện tự nhiên của Quận Tây Hồ

2.1.1.1 Vị trí địa lý của Quận Tây Hồ.

Quận Tây Hồ là đơn vị hành chính cấp Quận được thành lập theoNghị định số 69/CP ngày 28/11/1995 của Chính phủ và chính thức đi vàohoạt động từ ngày 1/1/1996 trên cơ sở sáp nhập 3 Phường của Quận BaĐình và 5 xã thuộc Huyện Từ Liêm

Quận Tây Hồ nằm ở phía Tây Bắc Thành phố Hà Nội, phía Namgiáp Quận Ba Đình, phía Đông Bắc giáp Huyện Gia Lâm, phía Tây giápHuyện Từ Liêm và Quận Cầu Giấy, phía Tây Bắc giáp Huyện Đông Anh.Phía Đông Bắc của Quận có sông Hồng nằm dọc theo ranh giới giữa QuậnTây Hồ với Huyện Đông Anh và Gia Lâm chạy theo hướng từ Đông Bắcxuống Đông Nam, tạo ra một vùng đất ven sông trù phú từ chân cầu ThăngLong xuống tới khu bãi An Dương thuộc các Phường Phú Thượng, NhậtTân, Tứ Liên, Quảng An, Yên Phụ với diện tích hơn 200 ha Diện tích sôngHồng nằm trong địa giới hành chính Quận Tây Hồ khoảng 464 ha

Hồ Tây là một hồ tự nhiên nằm gọn trong địa giới hành chính củaQuận Tây Hồ với diện tích khoảng 526 ha

2.1.1.2 Quỹ đất tự nhiên của Quận Tây Hồ.

Tổng diện tích đất tự nhiên theo địa giới hành chính Quận là2.404,8096 ha Diện tích này chiếm khoảng 2% tổng diện tích Thành phố

Hà Nội Để xem xét cụ thể tỷ lệ các loại đất trên địa bàn Quận, ta có bảngsau:

Bảng 2.1 Cơ cấu diện tích đất đai Quận Tây Hồ năm 2005

(Nguồn: Báo cáo kết quả kiểm kê đất đai Quận Tây Hồ năm 2005)

Đất nông nghiệp chiếm 50% tổng diện tích toàn Quận Đặc điểm này

có được là do Quận Tây Hồ là Quận được thành lập bởi sự sáp nhập của 5Huyện ngoại thành Phần lớn các hộ dân ở đây đều làm nông nghiệp, trồnghoa màu Đây cũng là một đặc điểm quan trọng ảnh hưởng đến công tácGPMB đặc biệt là công tác định giá đền bù về đất và tài sản trên đất

Đất chuyên dùng của Quận chiếm 16.34% Trong đó chủ yếu là đấtxây dựng các công trình cơ sở hạ tầng và đất giao thông Đất giao thông là112,9734 ha chiếm 28,7% tổng diện tích đất chuyên dùng Tuy nhiên so vớitính chất của đô thị loại một thì tỷ lệ này quá thấp do phần lớn đường thuộcđịa bàn Quận là đường giao thông nhỏ, ngõ, xóm… Chỉ có rất it các trục

đường lớn như Lạc Long Quân, đường Bưởi… Vì vậy trong giai đoạn sắptới, để phù hợp với xu thế phát triển chung của toàn Quận, sẽ có rất nhiềutrục đường giao thông mới được mở và có liên quan đến công tác GPMB

Đất ở đô thị chiếm 12,48% tổng diện tích toàn Quận Tây Hồ Đây làmột tỷ lệ rất thấp so với các Quận trên địa bàn Thành phố Hà Nội Tính đếnngày 1/4/2005, bình quân diện tích đất ở trên hộ gia đình của Quận là125,78m2/hộ (trong khi đó của Thành phố là 78,65m2/hộ) Bình quân diệntích đất ở tính theo nhân khẩu là 29,83m2/người( trong khi đó của Thànhphố là 83,46m2/người)

Quận có 603,2725 ha đất chưa được sử dụng và sông suối trong đó,đặc biệt có 110,5806 ha đất bằng có thể khai thác Đây là một điều kiện rấtthuận lợi để Quận Tây Hồ phát triển xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng

2.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội của Quận Tây Hồ.

2.1.2.1.Điều kiện kinh tế.

Do đặc thù Quận mới thành lập với 5 xã vùng ngoại thành, sản xuấtnông nghiệp vẫn là ngành sản xuất quan trọng thu hút hơn 30% lực lượnglao động

Kinh tế nông nghiệp của 5 Phường vốn là 5 xã ven đô khá đa dạng,sản phẩm nông nghiệp chủ yếu là cây lúa và hoa màu

Hoa cây cảnh là sản phẩm chính cho hiệu quả kinh tế cao của QuậnTây Hồ Nhưng kinh tế nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 9% thu ngân sáchcủa toàn Quận

Sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn Quậnchưa phát triển, toàn Quận có 60 đơn vị, công ty trách nhiệm hữu hạn,doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, và hơn 90 doanh nghiệp Nhà nước trong

đó có những doanh nghiệp lớn như: công ty khách sạn du lịch công đoàn,khách sạn Thắng Lợi, công ty đầu tư xây dựng Hà Nội…

Nguồn thu có tỷ trọng lớn cho ngân sách của Quận là thu thuế ngoài

Trong những năm gần đây, diện tích đất nông nghiệp trên địa bànQuận đã dần bị thu hẹp lại Nguyên nhân là do sự ra đời của hang loạt các

dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đã lấy dần vào đất nông nghiệp Một

số ngành nghề truyền thống của các khu vực làng cổ đã không còn khảnăng phát triển Phần lớn các hộ dân cư chuyển sang kinh doanh nhỏ, làmcác nghề tiểu thủ công nghiệp hoặc làm việc trong các nhà máy, xí nghiệp

và các hợp tác xã ngoài quốc doanh

Trong những năm qua, để bắt nhịp với tốc độ phát triển chung củatoàn Thành phố, Uỷ ban nhân dân Quận đã chỉ đạo ra nghị quyết tạo điềukiện thuận lợi và cơ chế mở cửa cho các thành phần phát triển sản xuấtkinh doanh, các công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư nhân… Việctạo điều kiện cấp phép hoạt động cho các thành phần kinh tế đã góp phầntích cực giải quyết việc làm cho người lao động, tăng nguồn thu ngân sáchcủa toàn Quận

Theo kế hoạch năm 2005_2010 Quận Tây Hồ phấn đấu đạt tốc độtăng trưởng kinh tế bình quân trong 5 năm là 15%_20%, trong đó, dịch vụthương mại tăng 20%_25%/ năm, công nghiệp tăng 15%_20%/năm, khôngxác định cơ cấu kinh tế nông nghiệp vì trong thời gian 5 năm tới trên địabàn Quận sẽ không còn tồn tại nền kinh tế nông nghiệp

2.1.2.2.Hạ tầng kỹ thuật đô thị.

Do là Quận mới thành lập, 3 Phường Yên Phụ, Thuỵ Khê, Bưởithuộc Quận Đống Đa trước vốn là 3 Phường nghèo, các Phường Tứ Liên,Nhật Tân, Quảng An, Xuân La, Phú Thượng có cơ sở hạ tầng còn thấpkém Hiện trên địa bàn Quận còn khoảng 25% số hộ gia đình phải sử dụngnước giếng khoan Điện thắp sáng con do 2 chi nhánh điện quản lý là chinhánh của Quận Ba Đình và Huyện Từ Liêm Điện chiếu sáng mới chỉ cótrên các trục đường phố chính Chưa có tuyến giao thông trục chính lớnphần lớn các tuyến đường trong khu đô thị còn mang tính chất đường làng,

hệ thống thoát nước vẫn chưa được xử lý hoàn thiện ở phần lớn địa bànQuận.

2.2 Thực trạng công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn Quận Tây Hồ.

2.2.1 Kết quả đạt được

Là một Quận mới thành lập dựa trên sự xáp nhập của 3 Phường nộithành và 5 Huyện ngoại thành nên Tây Hồ vẫn là một Quận còn thiếu nhiềucác công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật Trong những năm qua, Quận đã cónhiều biến chuyển lớn trong công tác xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục

vụ cho đời sống của nhân dân Rất nhiều dự án lớn đã được ký quyết địnhthực hiện đã đem lại một bộ mặt mới cho Quận Tây Hồ Để thực hiệnnhững dự án đó rất cần có một mặt bằng để thi công vì vậy, công tácGPMB luôn là công tác được quan tâm hàng đầu trong mỗi dự án đầu tưxây dựng của Quận

Trong 5 năm qua, Uỷ ban nhân dân Quận Tây Hồ đã lãnh đạo điềuhành tổ chức thực hiện công tác GPMB cho hơn 100 dự án đầu tư trên địabàn Quận với tổng diện tích đất thu hồi là trên 600 ha

Bảng 2.2 Công tác GPMB Quận Tây Hồ giai đoạn 2001_2005

Kế hoạch Đã thực hiện Kế

hoạch Đã thực hiệnĐất NN Đất ở Đất NN Đất ở

( Nguồn: Báo cáo tổng kết công tác GPMB cuối năm Quận Tây Hồ )

Từ bảng tổng kết trên ta thấy năm 2001 và 2002 là hai năm hoạtđộng GPMB trên địa bàn Quận Tây Hồ chưa hoạt động mạnh mẽ Có ít các

dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng được thực hiện Tuy nhiên giai đoạn2003_2005 là những năm Quận có nhiều đổi mới Chủ trương của Nhànước và Thành phố đã làm cho các dự án đầu tư xây dựng lớn trên địa bànQuận tăng lên Công tác GPMB trong giai đoạn này cũng hoạt động mạnh

mẽ và đạt kết quả cao hơn Đặc biệt năm 2004 là năm thực hiện Nghị quyếthội nghị Ban chấp hành Thành uỷ về nhiệm vụ chủ yếu năm 2004 “nămgiải phóng mặt bằng, giao thông, kỷ cương và văn minh đô thị” Vì vậy,trong năm này hoạt động GPMB đã đạt những kết quả đáng khích lệ Thựchiện GPMB 18/33 dự án đảm bảo bàn giao mặt bằng đúng tiến độ

Năm 2005 Quận Tây Hồ thực hiện rất nhiều dự án lớn như mở rộngđường Lạc Long Quân, nâng cấp đường Xuân La và dự án xây dựng cơ sở

hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây là một trong 9 dự án trọng điểm chàomừng 1000 năm Thăng Long Hà Nội

2.2.2 Những thuận lợi.

Thực tế công tác GPMB trên địa bàn Quận cho thấy một số những

dự án đã triển khai xong công tác GPMB là do có nhiều thuận lợi Trướchết là nhận được sự đồng tình và ý thức chấp hành quyết định của Nhànước của đại bộ phân nhân dân trong diện bị thu hồi đất Bên cạnh đó các

dự án được thực hiện trước năm 2004 thường thuận lợi hơn do khi đó cácchính sách về đất đai còn ổn định chưa có sự thay đổi Mặt khác, các côngtác GPMB được thực hiện trong giai đoạn đầu khi các dự án đầu tư trên địabàn Quận còn chưa nhiều nên nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao củacác cấp lãnh đạo

2.2.3 Những khó khăn.

Tuy nhiên công tác GPMB vẫn còn tồn tại một số vấn đề cần giảiquyết Phần lớn các dự án vẫn chưa thực hiện xong công tác GPMB là dovướng mắc ở khâu định giá đền bù Các chế độ chính sách về GPMB tuy đãđược điều chỉnh, bổ xung nhưng vẫn chưa phù hợp với giá thị trường, chưađáp ứng yêu cầu của người dân gây khiếu kiện kéo dài

Do đặc điểm địa bàn Quận Tây Hồ là có nhiều đất nông nghiệp dovậy rất nhiều người đã bị rơi vào tình trạng thất nghiệp khi bị thu hồi đất

Công tác chuẩn bị quỹ nhà ở tái định cư vừa thiếu vừa chậm chưa đitrước một bước so với tiến độ GPMB (dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹthuật khu vực Hồ Tây …)

Trong năm 2004, 2005 là năm có nhiều văn bản liên quan đến đấtđai đã có hiệu lực thi hành bị thay đổi Việc không đồng bộ chênh lệchnhau về thời điểm có hiệu lực thi hành của các văn bản đã gây nhiều khókhăn cho việc tính toán, lập phương án bồi thường Một số trường hợp đãnhận tiền bồi thường hỗ trợ theo chính sách cũ và đã bàn giao mặt bằngnhưng khi chính sách mới có hiệu lực lại bức xúc về quyền lợi ngăn cản,

Tuy còn nhiều khó khăn trong công tác thực hiện GPMB nhưng Uỷban nhân dân Quận cũng như Hội đồng GPMB Quận vẫn luôn cố gắng thựchiện theo đúng quy trình, áp dụng đúng chính sách, chế độ thu hồi, đền bùtheo quy định của Nhà nước Bên cạnh sự cố gắng của các cơ quan có thẩmquyền thì sự ủng hộ hỗ trợ của người dân cũng là một yếu tố quan tronggiúp công tác GPMB được thực hiện đồng bộ hơn đảm bảo tiến độ thi côngcho các công trình xây dựng.

2.3 Thực trạng công tác GPMB phục vụ cho dự án xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây.

2.3.1 Vài nét khái quát về dự án.

Để giữ gìn và bảo vệ cảnh quan xung quanh Hồ Tây , Hà Nội đãtrình và được Chính phủ phê duyệt dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuậtxung quanh Hồ Tây Dự án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theoquyết định số 1209/QĐ – TTg ngày 4/12/2000 với tổng mức đầu tư ban đầu

là 546 tỷ 930 triệu đồng Sau đó, ngày 13/12/2002, Uỷ ban nhân dân Thànhphố Hà Nội( sau khi được Thủ tướng đồng ý) ra quyết định điều chỉnh hạngmục thu gom xử lý nước thải và chi phí GPMB với tổng mức đầu tư lên tới

958 tỷ 633 triệu đồng Đây là dự án sử dụng 20% vốn ngân sách, 80% huyđộng từ các nguồn khác trong đó chủ yếu là nguồn thu từ đấu thầu quyền

sử dụng đất Đây là một công trình công cộng phúc lợi được thực hiện trên

cơ sở góp vốn của Nhà nước và địa phương chủ yếu bằng đấu thầu nhữngkhu đất nằm trên địa bàn Quận Tây Hồ Dự án xây dựng các công trình cơ

sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây là một dự án nhóm A và là một trong 9cụm công trình trọng điểm của Thành phố hướng tới 1000 năm ThăngLong

Dự án được chính thức đi vào hoạt động vào năm 2001 Theo kếhoạch ban đầu thì toàn bộ dự án sẽ hoàn thành vào quý 1 năm 2006 Riênghạng mục “ hệ thống thu gom và xử lý nước thải” sẽ hoàn thành vào cuối

năm 2006 Tuy nhiên tính cho đến thời điểm hiện tại dự án mới hoàn thànhđược 14300/18825 m kè( đạt 76% ) và 11650/18400 m đường ( đạt63.3%) Căn cứ vào khối lượng công việc còn lại thì dự án khó có thể hoànthành được đúng thời hạn Nguyên nhân chính dẫn đến việc chậm trễ chính

là do công tác GPMB chưa thực hiện đúng tiến độ

Để thực hiện được dự án có khoảng 56ha đất phải GPMB Trong giaiđoạn 2001_2005 đã có khoảng 40 ha đất ( chiếm 70% )được thu hồi Tronghai năm tới, để dự án sớm hoàn thành đúng tiến độ thì công tác GPMB phảiđảm bảo luôn đi trước một bước

2.3.2.Quá trình thực hiện công tác GPMB.

Các bước thực hiện công tác GPMB của dự án xây dựng cơ sở hạtầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây được thể hiện rõ qua bảng sau:

Bảng 2.3 Sơ đồ quá trình thực hiện công tác GPMB của dự

án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu vực Hồ Tây

(Nguồn tác giả tự tổng hợp)

2.3.2.1.Thành lập hội đồng GPMB.

Sau quyết định số 4484/QĐ – UB của Uỷ ban nhân dân Thành phố

Hà Nội về việc thành lập Ban quản lý dự án xây dựng các công trình cơ sở

hạ tầng kỹ thuật xung quanh Hồ Tây, Uỷ ban nhân dân Quận Tây Hồ đã ra

Thành lậpHội đồng GPMB

GPMB, giao đất cho chủ đầu tư

Giải quyết khiếu nại

quyết định số 1354/QĐ – UB về việc thành lập Hội đồng GPMB thực hiện

dự án xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật xung quanh Hồ Tây

Hội đồng GPMB được thành lập có chức năng chỉ đạo , xem xét vàđiều chỉnh các hoạt động trong công tác GPMB của dự án

Nhiệm vụ cụ thể của Hội đồng GPMB:

Một là thực hiện việc điều tra, thống kê, kiểm kê, diện tích đất bị thu

hồi, tài sản gắn liền trên đất để làm cơ sở cho việc lập phương án bồithường, hỗ trợ cho người sử dụng đất bị thu hồi trình cấp có thẩm quyềnphê duyệt theo quy định hiện hành

Hai là thực hiện nghiêm túc quy định về trình tự tổ chức thực hiện

công tác GPMB, bồi thường hỗ trợ, tái định cư

Ba là chi trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ và kinh phí hoạt động của

hội đồng GPMB

Các thành viên trong Hội đồng GPMB đều có trách nhiệm tham giađóng góp ý kiến phê duyệt theo chức năng được giao và phải đảm bảo vềcông việc của mình thực hiện là hoàn toàn khách quan, vô tư, trung thực

2.3.2.2 Tổ chức công tác định giá đền bù đất và tài sản trên đất.

a) Công tác tổ chức kê khai, điều tra xác nhận hiện trạng đất

Căn cứ vào quyết định thành lập Hội đồng GPMB Quận, Chủ tịchHội đồng GPMB Quận ra quyết định thành lập tổ công tác điều tra GPMB

Tổ công tác có nhiệm vụ giúp Hội đồng GPMB thực hiện điều tra, thống

kê, kê khai tài sản trên diện tích đất bị thu hồi của người dân trên địa bànQuận

Tổ công tác đã phát tờ khai và hướng dẫn khai cho các hộ gia đình

kê khai về đất đai và các loại tài sản trên đất