Hy vọng đây sẽ là tài liệu hữu ích giúp các em học tập hiệu quả và đạt kết quả cao ******* SƠ ĐỒ TƯ DUY HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ SƠ ĐỒ TƯ DUY PHÂN TÍCH HỒI THỨ MƯỜI BỐN HOÀNG LÊ NHẤT THỐN
Trang 1TÓM TẮT BÀI VIẾT:
• 1 Sơ đồ tư duy Hoàng Lê nhất thống chí
• 1 1.Sơ đồ tư duy phân tích Hồi thứ mười bốn Hoàng Lê nhất thống chí
• 1 2.Sơ đồ tư duy phân tích hình tượng nhân vật vua Quang Trung
• 2 Tìm hiểu về Ngô Gia Văn Phái và tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí
• 2 1.Tác giả Ngô Gia Văn Phái
• 2 2.Tác phẩm Hoàng Lê nhất thống chí
Nhằm giúp các em hệ thống kiến thức và dễ dàng tiếp thu, vận dụng vào làm bài, Đọc tài
liệu gửi đến tài liệu sơ đồ tư duy Hoàng Lê nhất thống chí - Ngô Gia Văn Phái với hệ
thống luận điểm, sơ đồ tư duy chi tiết Hy vọng đây sẽ là tài liệu hữu ích giúp các em học tập hiệu quả và đạt kết quả cao
*******
SƠ ĐỒ TƯ DUY HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
SƠ ĐỒ TƯ DUY PHÂN TÍCH HỒI THỨ MƯỜI BỐN HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Luận điểm 1: Hoàn cảnh giặc Thanh xâm lược và sự đối phó của nghĩa quân
Luận điểm 2: Thắng lợi của quân khởi nghĩa
Luận điểm 3: Nhận xét về nghệ thuật
Trang 3Tác giả đã mượn lời người cung nhân cũ để làm nổi bật tính cách anh hùng phi thường của Nguyễn Huệ khi trận Ngọc Hồi chưa diễn ra: "Không biết rằng, Nguyễn Huệ là một tay anh hùng lão luyện, dũng mãnh và có tài cầm quân Xem hắn ra Bắc vào Nam, ẩn hiện như quỉ thần, không ai có thể lường biết Hắn bắt Hữu Chỉnh như bắt trẻ con, giết Văn Nhậm như giết con lợn không một người nào dám nhìn thẳng vảo mặt hắn Thấy hắn trở tay, đưa mắt là ai nấy đã phách lạc hồn xiêu, sợ hơn sấm sét" Lời nhận xét đó không phải là không
có căn cứ Điều này được thể hiện rất rõ, rất chân thực, cụ thể trong cuộc điều binh khiển tướng trực tiếp của nhà vua.
Trong chiến trận, vua Quang Trung hiện lên oai phong, lẫm liệt, có tài thao lược hơn người Có thể nói dưới bàn tay chỉ huy của nhà vua, quân đi đến đâu, giặc bị tiêu diệt tới
đó Lúc đi đến sống Gián và sông Thanh Quyết, toán quân Thanh vừa trông thấy bóng nhà vua đã "tan vỡ chạy trước"; tới làng Hà Hồi, huyện Thượng Phúc vua lặng lẽ cho vây kín làng rồi dùng mưu bắc loa truyền gọi khiến quân Thanh "ai nấy đều rụng rời sợ hãi, liền xin ra hàng, lương thực, khí giới đều bị quân Nam lấy hết"; sáng mùng 5 tết tiến sát đồn Ngọc Hồi, đề phòng trước mũi súng của giặc, vua Quang Trung đã sai quân lấy sáu chục tấm ván, cứ ghép liền ba tấm làm một, bên ngoài lấy rơm dấp nước phủ kín, cứ mười người một bức, lưng giắt dao ngắn, theo sau là hai mươi người cầm binh khí dàn thành chữ
"nhất" tiến thẳng vào đồn.
Xem bài văn mẫu : Phân tích Hồi thứ mười bốn Hoàng Lê nhất thống chí
SƠ ĐỒ TƯ DUY PHÂN TÍCH HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT VUA QUANG
TRUNG TRONG HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
Luận điểm 1: Vua Quang Trung là một con người hành động mạnh mẽ quyết đoán
Luận điểm 2: Vua Quang Trung là một con người có trí tuệ sáng suốt và nhạy bén
Luận điểm 3: Vua Quang Trung là người có tầm nhìn xa trông rộng
Luận điểm 4: Quang Trung là vị tướng có tài thao lược hơn người
Luận điểm 5: Hình ảnh vị vua lẫm liệt trong chiến trận
Trang 5Người anh hùng áo vải Quang Trung là người có hành động mạnh mẽ, quyết đoán, trí tuệ sáng suốt, nhạy bén Ngay khi nghe tin giặc đã chiếm một vùng đất lớn của ta, Quang Trung không hề sợ hãi, nao núng mà định cầm quân đi ngay Với ý thức dân tộc và lòng tự tôn sâu sắc, ông không thể chần chừ chứng kiến cảnh nước nhà bị quân thù dày xéo Nghe lời khuyên từ quần thần, ông quyết định lên ngôi vua, đây là quyết định hết sức sáng suốt,
có ý nghĩa quan trọng: làm cho cương vị rõ ràng, danh chính ngôn thuận để cầm quân; không chỉ vậy còn giúp thống nhất nội bộ, tránh được sự hai lòng của binh lính.
Hành động của ông không chỉ hội tụ được người tài mà còn giúp lấy lòng dân Ông rất sáng suốt, nhanh nhạy trong việc phân tích tình hình thời cuộc, tương quan giữa ta và địch, điều đó được thể hiện rõ trong bài dụ tướng sĩ ở Nghệ An Trong bài dụ ông khẳng định chủ quyền của dân tộc ta với phương Bắc “đất nào sao ấy, đều đã phân biệt rõ ràng”; nêu lên dã tâm xâm lược và hành động phi nghĩa của kẻ thù; đồng thời ông nêu lên lời kêu gọi binh sĩ đồng tâm hiệp lực đánh giặc.
Tham khảo thêm : Cảm nhận về Hoàng Lê nhất thống chí
TÌM HIỂU VỀ NGÔ GIA VĂN PHÁI VÀ TÁC PHẨM HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG
CHÍ
I TÁC GIẢ NGÔ GIA VĂN PHÁI
- Ngô Gia Văn Phái: một nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, trong đó hai tác giả chính
là Ngô Thì Chí và Ngô Thì Du
- Quê quán: làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây
- Ngô Thì Chí (1753-1788) làm quan dưới thời vua Lê Chiêu Thống
- Ngô Thì Du (1772-1840) là tác giả làm quan dưới thời nhà Nguyễn
II TÁC PHẨM HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
A Tìm hiểu chung
1 Hoàn cảnh sáng tác
- Hoàng Lê nhất thống chí là một tác phẩm viết bằng chữ Hán ghi chép về sự thống nhất của vương triều nhà Lê vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh, trả lại Bắc Hà cho vua Lê Tác phẩm không chỉ dừng lại ở sự thống nhất của vương triều nhà Lê mà còn được viết tiếp, tái hiện một giai đoạn lịch sử đầy biến động của xã hội phong kiến Việt Nam vào 30 năm cuối thế kỉ 18 và mấy năm đầu thế kỉ 19 Cuốn tiểu thuyết bao gồm 17 hồi
- Đoạn trích trong SGK là hồi thứ 14 của cuốn tiểu thuyết này
2 Bố cục: 3 đoạn
- Đoạn 1: (Từ đầu đến “hôm ấy nhằm vào ngày 25 tháng chạp): Được tin báo quân Thanh chiếm Thăng Long, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế thân chinh cầm quân dẹp giặc
- Đoạn 2: (“Vua Quang Trung tự mình dốc suất đại binh… vua Quang Trung tiến binh đến Thăng Long rồi kéo vào thành”): Cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng lẫy lừng của vua Quang Trung
- Đoạn 3: (Từ “Lại nói Tôn Sĩ Nghị và vua Lê… cũng lấy làm xấu hổ”): Sự đại bại của tướng nhà Thanh và tình trạng thảm hại của vua tôi Lê Chiêu Thống
Xem thêm : Kể lại chuyện Hoàng Lê nhất thống chí
3 Giá trị nội dung
Với quan điểm lịch sử đúng đắn và niềm tự hào dân tộc, các tác giả đã tái hiện chân thực hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ qua chiến công thần tốc đại phá quân
Trang 6Thanh, sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống
4 Giá trị nghệ thuật
Tác phẩm nổi bật là một tiểu thuyết chương hồi viết bằng chữ Hán với cách kể chuyện nhanh gọn, chọn lọc sự kiện, khắc họa nhân vật chủ yếu qua hành động, lời nói, kể chuyện xen miêu tả sinh động và cụ thể, gây ấn tượng mạnh
B Tìm hiểu chi tiết
1 Hình tượng người anh hùng áo vải Quang Trung
a Một người hành động mạnh mẽ, quyết đoán
- Nghe tin giặc chiếm Thăng Long mà không hề nao núng, đích thân cầm quân đi ngay
- Trong vòng hơn tháng, làm được rất nhiều việc lớn: “tế cáo trời đất”, lên ngôi và thân chinh cầm quân ra Bắc
b Một con người có trí tuệ sáng suốt và nhạy bén
- Trí tuệ sáng suốt và nhạy bén trong việc nhận định tình hình địch và ta
+ Quang Trung đã vạch rõ âm mưu và tội ác của kẻ thù xâm lược đối với nước ta: “mấy phen cướp bọc nước ta, giết dân ta, vơ vét của cải”
+ Khích lệ tinh thần tướng sĩ dưới trướng bằng những tấm gương dũng cảm
+ Dự kiến được một số người Phù Lê có thể thay lòng đổi dạ nên có lời dụ với quân lính vừa chí tình vừa nghiêm khắc
- Trí tuệ sáng suốt và nhạy bén trong xét đoán bề tôi:
+ Trong dịp hội quân ở Tam Điệp ta thấy Quang Trung nhận định tình hình sáng suốt để đưa ra lời ngợi khen cho Sở và Lân
+ Đối với Ngô Thì Nhậm, ông đánh giá rất cao sự “đa mưu túc trí”
⇒ Dùng người sáng suốt
c Một con người có tầm nhìn xa trông rộng và tài thao lược hơn người
- Tầm nhìn xa trông rộng:
+ Mới khởi binh những đã khẳng định “phương lược tiến đánh đã tính sẵn”
+ Đang ngồi trên lưng ngựa mà đã nói với Nhậm về quyết sánh ngọa giao và kế hoạch 10 năm tới ta hòa bình
- Tài thao lược hơn người thể hiện ở cuộc hành quân thành tốc mà đội quân vẫn chỉnh tề
2 Sự thảm bại của quân tướng nhà Thanh
- Hình ảnh Tôn Sĩ Nghị kiêu căng, tự mãn, chủ quan, kéo quân vào Thăng Long mà không
⇒ Kể xen lẫn tả thực cụ thể, sống động, ngòi bút miêu tả khách quan
3 Số phận thảm bại của bọn vua tôi Lê Chiêu Thống phản nước, hại dân
- Khi có biến, Lê Chiêu Thống vội vã “chạy bán sống bán chết”, cướp cả thuyền dân để qua sông, luôn mấy ngày không ăn, may có người thương tình đón về cho ăn và chỉ đường cho chạy trốn
- Đổi kịp Tôn Sĩ Nghị, vua tôi chỉ còn biết nhìn nhau than thở, oán giận chảy nước mắt
- Sang Trung Quốc, vua phải cạo đầu, tết tóc, ăn mặc giống người Mãn Thanh và cuối cùng gửi gắm xương tàn nơi đất khách
Trang 7⇒ Số phận tất yếu cho một người đứng đầu đất nước nhưng lại bán nước hại dân
I Tóm tắt chuyện người con gái nam xương
Đổi lại sự hi sinh to lớn của nàng, đáng ra nàng không phải nhận một cái chết như vậy, nhưng
xã hội phong kiến tàn bạo đã nhẫn tâm chà đạp lên cuộc đời, lên hạnh phúc nhỏ bé của nàng
Có thể nói Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ là một câu chuyện xây dựng từcốt truyện lấy trong dân gian, nhưng rõ ràng với tấm lòng yêu thương con người sâu sắc, cùngvới bút pháp kể chuyện già dặn qua những chi tiết chân thật, đời thường, đan xen với nhữngchi tiết kì ảo hoang đường, Nguyễn Dữ đã xây dựng được hình tượng nhân vật Vũ Nương sốngđộng, mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc và để lại cho người đọc một bài học về lòng yêu thươngcon người trong một xã hội còn nhiều oan trái, bất công
Vì vậy, khi sống ở Thủy xung, nàng đã có lúc định trở về quê cũ, và tại lễ giải oan mặc dù nặnglòng với quê hương, đã tha thứ cho cả những lỗi lầm của Trương Sinh nhưng cuối cùng nàngvẫn dứt áo ra đi Sống ở một thế giới khác: “Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gianđược nữa”, Chi tiết mang tính chất truyền kì ấy nói lên thái độ phủ định của Vũ Nương, củangười phụ nữ đối với “nhân gian”, đối với xã hội phong kiến thối nát vì ở đó họ không tìm thấyniềm vui, không tìm thấy hạnh phúc
• Phân tích nhân vật Vũ Nương
II Sơ đồ tư duy bài người con gái Nam Xương
Trên đây VnDoc đã chia sẻ tới các bạn Sơ đồ tư duy Chuyện người con gái Nam Xương Hy vọng với tài liệu này sẽ giúp ích cho các bạn nắm chắc nội dung bài học,
từ đó học tốt môn Ngữ văn 9
Trang 8
S ơ đồ ư t duy bài Đồ ng Chí
V s ẽ ơ đồ ư t duy Đồ ng Chí
Trang 10Ki n th c c b n bài ế ứ ơ ả Đồ ng Chí
I Đọ c, tìm hi u chung v v n b n ể ề ă ả
1 Tác giả – tác phẩm
– Chính Hữu, sinh năm 1926
– Là nhà thơ quân đội
– Quê Can Lộc – Hà Tĩnh
– 20 tuổi tòng quân, là chiến sĩ trung đoàn thủ đô
– Đề tài viết chủ yếu về người chiến sĩ
* Bài thơ ra đời năm 1948, trong tập Đầu súng trăng treo(1968)
– Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947, Chính Hữu cùng đơn vị tham gia chiến đấu, hoàn cảnh chiến đấu thiếu thốn, khó khăn, nhờ có tình đồng chí giúp họ vượt qua những khó khăn
– Lúc đầu đăng trên tờ báo của đại đội, sau đó đăng trên báo Sự thật (báo nhân dân ngày nay).
Bài thơ được đồng chí Minh Quốc phổ nhạc Tác giả viết bài thơ Đồng chí vào đầu năm 1948, tại nơi
ông phải nằm điều trị bệnh
2 Đọc
3 Bố cục
Bài thơ có thể chia thành 3 phần:
7 câu thơ đầu: cơ sở hình thành tình đồng chí đồng đội
10 câu tiếp: Biểu hiện sức mạnh của tình đồng chí đồng đội
3 câu cuối: Biểu tượng của tình đồng chí
II Đọ c, tìm hi u bài th ể ơ
1 Khổ thơ 1: Cơ sở hình thành tình đồng chí.
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày trên sỏi đá
– Giới thiệu như một lời trò chuyện tâm tình
Trang 11– Thành ngữ “nước mặn đồng chua” gợi tả địa phương, vùng miền.
– “Đất cày trên sỏi đá” gợi tả cái đói, cái nghèo như có từ trong lòng đất, làn nước
– Anh bộ đội Cụ Hồ là những người có nguồn gốc xuất thân từ nông dân(cơ sở của tình đồng chí đồng đội)
– Các anh từ khắp mọi miền quê nghèo của đất nước, từ miền núi, trung du, đồng bằng, miền biển, họ là những người nông dân mặc áo lính
– Họ chung mục đích, chung lý tưởng cao đẹp
“Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ”
– Tình đồng chí đồng đội nảy nở và trở nên bền chặt trong sự chan hoà chia se mọi gian lao cũng như niềm vui, đó là tình cảm tri kỷ của những người bạn, những người đồng chí
– Đồng chí là những người cùng chung lý tưởng cách mạng đấu tranh giải phóng dân tộc
– Câu đặc biệt chỉ có 2 tiếng như khép lại tình yêu đặc biệt cảu khổ thơ 1… nó như dồn nén, chất chứa, bật ra thật thân thiết và thiêng liêng như tiếng gọi tha thiết của đồng đội, ấm áp và xúc động là cao trào của mọi cảm xúc, mở ra những gì chứa đựng ở những câu sau
2 Muời câu thơ tiếp: Biểu hiện của tình đồng chí đồng đội
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính
– Những hình ảnh gần gũi thân quen gắn bó thân thiết với người dân, đối với người nông dân thì ruộng nương, mái nhà là những gì quý giá nhất gắn bó máu thịt nhất với họ, họ không dễ gì từ bỏ được
-“Mặc kệ” vốn là từ chỉ thái độ vô trách nhiệm, trong bài thơ từ “mặc kệ” lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác – chỉ thái độ ra đi một cách dứt khoát, không vướng bận khi mang dáng dấp của một kẻ trượng phu, cũng là sự thể hiện một sự hy sinh lớn, một trách nhiệm lớn với non sông đất nước, bởi họ ý thức sâu sắc
về việc họ làm:
Ta hiểu vì sao ta chiến đấu
Ta hiểu vì sao ta hiến máu.
“Giếng nước, gốc đa” là hình ảnh nhân hoá, hoán dụ, chỉ quê hương, người thân nhớ về các anh, nỗi nhớ của người hậu phương
Tôi với anh biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người……chân không giày.
– Bút pháp miêu tả hết sức chân thực, mộc mạc, giản dị, câu thơ như dựng lại vả một thời kỳ lịch sử gian khổ khốc liệt nhất của chiến tranh những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
Trang 12Vũ khí, trang bị, quân trang, quân dụng, thuốc men… đều thiếu thốn Đây là thời kỳ cam go khốc liệt nhấtcủa cuộc kháng chiến chống Pháp.
– Chính Hữu đã không hề né tránh, không hề giấu giếm mà khắc hoạ một cách chân thực rõ nét chân dunganh Bộ đội Cụ Hồ (Chính Hữu từng tâm sự: không thể viết quá xa về người lính vì như vậy là vô trách nhiệm với đồng độ, với những người đã chết và những người đang chiến đấu)
– Chia sẻ cuộc sống khó khăn gian khổ nơi chiến trường bằng tình cảm yêu thương gắn bó
“Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”
Hình ảnh rất thực, rất đời thường, mộc mạc, giản dị chứa đựng bao điều:
– sự chân thành cảm thông
– Hơi ấm đồng đội
– Lời thề quyết tâm chiến đấu, chiến thắng
– Sự chia sẻ, lặng lẽ, lắng sâu
3 Ba câu cuối: Biểu tượng của tình đồng chí đồng đội
– Trong cái vắng lặng của rừng hoang sương muối, cái tê buốt giá rét luồn vào da thịt, cái căng thẳng của trận đánh sắp tới, người lính vẫn hiện lên với một vẻ đẹp độc đáo, vầng trăng lơ lửng chông chênh trong cái mênh mông bát ngát
– Từ “treo” đột ngột nối liền bầu trời với mặt đất thật bất ngờ và lý thú
Hình ảnh cô đọng, gợi cảm, nổi bật biểu tượng vẻ đẹp về tình đồng chí đồng đội, về cuộc đời người chiến sĩ
III T ng k t ổ ế
1 Về nghệ thuật
Từ ngữ, hình ảnh chân thực, gợi tả, cô đọng, hàm xúc, giàu sức khái quát, có ý nghĩa sâu sắc
2 Về nội dungBài thơ ca ngợi tình đồng chí đồng đội keo sơn gắn bó, ấm áp của các anh Bộ đội Cụ
Hồ trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
Trang 13Sơ đồ tư duy Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Sơ đồ tư duy phân tích Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Luận điểm 1: Hình ảnh những chiếc xe không kính - biểu tượng cho hiện thực tàn
khốc của chiến tranh
Luận điểm 2: Hình ảnh người lính lái xe với tư thế hiên ngang, lạc quan, phẩm chất
cao đẹp
Những người chiến sĩ ngồi trong buồng lái mà ngồi có kính chắn gió, đối mặt trực tiếp với thiên nhiên, trời đất bên ngoài Nhà thơ sử dụng những biện pháp nghệ thuật nhân hóa, so sánh và điệp ngữ, cùng nhịp thơ nhanh, nhịp nhàng, đều đặn, giúp người đọc dễ dàng hình dung đến nhịp bánh xe trên đường ra chiến trường
