Liên hệ với đoạn kết truyện ngắn Chí Phèo a Giới thiệu tác giả Nam Cao, truyện ngắn Chí Phèo b Tóm tắt truyện theo nhân vật Chí Phèo - số phận khổ đau c Tình huống hành động - giải thích[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT
VÕ VĂN KIỆT
ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA
MÔN NGỮ VĂN
NĂM HỌC 2021-2022 Thời gian làm bài 120 phút
ĐỀ THI SỐ 1
I ĐỌC – HIỂU (3 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
MỘT LY SỮA
Có một cậu bé nghèo bán hàng rong ở các khu nhà để kiếm tiền đi học Hôm đó, cậu lục túi chỉ
còn mấy đồng tiền ít ỏi mà bụng đang rất đói Cậu quyết định xin một bữa ăn tại một căn nhà gần đó
Cậu hốt hoảng khi thấy một cô bé dễ thương ra mở cửa Thay vì xin ăn, cậu ta đành xin một ly nước
nóng
Cô bé nghĩ rằng cậu trông đang đói nên đem ra một ly sữa lớn
Cậu uống từ từ, rồi hỏi: “Tôi nợ bạn bao nhiêu?”
Cô bé đáp: “Bạn không nợ tôi bao nhiêu cả Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao giờ nhận tiền khi
làm một điều tốt.”
Cậu ta nói: “Vậy thì tôi cảm ơn bạn nhiều lắm!”
Khi Howard Kelly rời căn nhà đó, cậu ta không những cảm thấy trong người khỏe khoắn, mà còn
thấy niềm tin vào con người, vào cuộc sống rất mạnh mẽ
Sau bao năm, cô gái đó bị ốm nghiêm trọng Các bác sĩ trong vùng đều bất lực và chuyển cô lên
bệnh viện trung tâm thành phố để các chuyên gia chữa trị căn bệnh hiểm nghèo này Tiến sĩ Howard
Kelly được mời làm chuyên gia Khi nghe tên nơi ở của bệnh nhân, một tia sáng lạ lóe lên trong mắt
anh Anh đứng bật dậy và đi đến phòng cô gái Anh nhận ra cô gái ngay lập tức Anh quay trở lại phòng
chuyên gia và quyết tâm phải gắng hết sức để cứu được cô gái Anh đã quan tâm đặc biệt Sau thời gian
đấu tranh lâu dài, căn bệnh của cô gái đã qua khỏi Anh cầm tờ hóa đơn thanh toán viện phí, viết gì đó
bên lề và cho chuyển lên phòng cô gái
Cô gái lo sợ không dám mở tờ hóa đơn viện phí ra, bởi vì cô chắc chắn rằng đến suốt đời thì cô
cũng khó mà thanh toán hết số tiền này Cuối cùng cô can đảm nhìn, và chú ý đến dòng chữ bên cạnh tờ
hóa đơn: “Đã thanh toán đủ bằng một ly sữa.” Ký tên: Tiến sĩ Howard Kelly
Trang 2Mắt đẫm lệ, cô gái xúc động thốt lên: “Lạy Chúa, tình yêu thương bao la của Người đã lan rộng
trong trái tim và bàn tay con người"
(http://songdep.xitrum.net)
(1) Tiến sĩ Howard Kelly: nhà vật lý lỗi lạc, đã sáng lập khoa Ung thư, trường Đại học John Hopkins
năm 1895
Câu 1 (0.5 điểm) Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản
Câu 2 (0.5 điểm) Theo tác giả, vì sao cậu bé Howard Kelly khi rời khỏi căn nhà “không những
cảm thấy trong người khỏe khoắn, mà còn thấy niềm tin vào con người, vào cuộc sống rất mạnh mẽ”?
Câu 3 (1 điểm) Anh/Chị hiểu thế nào về lời nói của cô bé: “…Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao
giờ nhận tiền khi làm một điều tốt”?
Câu 4 (1 điểm) Nêu bài học mà anh/chị nhận được từ ý nghĩa của câu chuyện trên
II LÀM VĂN (7 điểm)
Câu 1 (2 điểm) Từ câu chuyện Một ly sữa ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng
200 chữ) trình bày suy nghĩ củ mình về câu nói của Brian Tracy: "Hãy luôn cho mà không ghi nhớ và
luôn nhận mà không lãng quên"
Câu 2 (5 điểm)
Đám than đã vạc hẳn lửa Mị không thổi, cũng không đứng lên Mị nhớ lại đời mình, Mị lại tưởng
tượng như có có thể một lúc nào, biết đâu A Phủ chẳng đã trốn được rồi, lúc ấy bố con Pá Tra sẽ bảo là
Mị đã cởi trói cho nó, Mị liền phải trói thay vào đấy, Mị phải chết trên cái cọc ấy Nghĩ thế, trong tình
cảnh này, làm sao Mị cũng không thấy sợ…
Lúc ấy, trong nhà đã tối bưng, Mị rón rén bước lại, A Phủ vẫn nhắm mắt, nhưng Mị tưởng như
A Phủ đương biết có người bước lại… Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây A Phủ cứ thở phè
từng hơi, không biết mê hay tỉnh Lần lần, đến lúc gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt
hoảng, Mị chỉ thì thào được một tiếng “Đi ngay…”, rồi Mị nghẹn lại A Phủ bỗng khụy xuống, không
bước nổi Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A Phủ lại quật sức vùng lên, chạy
Mị đứng lặng trong bóng tối
Rồi Mị cũng vụt chạy ra Trời tối lắm Nhưng Mị vẫn băng đi Mị đuổi kịp A Phủ, đã lăn, chạy,
chạy xuống tới lưng dốc Mị nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt:
- A Phủ cho tôi đi
Trang 3A Phủ chưa kịp nói, Mị lại nói:
- Ở đây thì chết mất
(Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2009, tr.13-14)
Cảm nhận của anh/chị về đoạn trích trên Từ đó, liên hệ tới đoạn kết truyện Chí Phèo (Nam Cao),
nhận xét về kết thúc cuộc đời nhân vật Mị và Chí Phèo
-HẾT -
ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 1
I ĐỌC – HIỂU
Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
Câu 2
- Cậu bé khi rời khỏi căn nhà “không những cảm thấy trong người khỏe khắn, mà còn thấy niềm tin
vào con người, vào cuộc sống mạnh mẽ” vì: cậu bé đã nhận được tình yêu thương, sự quan tâm rất
đỗi chân thành, tự nhiên từ một cô gái nhỏ mà cậu gặp khi định xin đồ ăn
Câu 3:
- Câu nói có nghĩa là: Giúp đỡ, tốt bụng với một ai đó không phải vì để được trả ơn mà phải xuất
phát từ tình yêu thương chân thành
Câu 4:
- Bài học: khi cho đi bằng tình yêu thương chân thành, ta sẽ nhận lại được sự chân thành, tình yêu
thương gấp bội
II LÀM VĂN
Câu 1:
* Giới thiệu vấn đề
* Giải thích vấn đề
“Hãy luôn cho mà không ghi nhớ và luôn nhận mà không lãng quên”
- "Cho đi mà không ghi nhớ": khi giúp đỡ mọi người phải luôn xuất phát từ tình yêu thương, từ trái
tim chân thành, không toan tính thiệt hơn
Trang 4- "Nhận lại mà không lãng quên": khi nhận được sự giúp đỡ của người khác phải ghi nhớ công ơn
và báo đáp khi có cơ hội
⟹ Câu nói đã khẳng định ý nghĩa của sự cho đi và nhận lại trong cuộc sống
* Bàn luận vấn đề
- Ý nghĩa:
+ Biết giúp đỡ người khác lúc khó khăn mà không đòi hỏi sự trả ơn là hành động nhân văn, đúng
đắn
+ Khi biết cho đi yêu thương ta sẽ nhận lại yêu thương từ những người xung quanh
+ Cuộc sống, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp hơn, mối quan hệ giữa con người với con người trở nên gần
gũi hơn khi ta biết cho đi, nhận lại, giúp đỡ và yêu thương nhau chân thành
- Dẫn chứng
* Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân
- Phê phán sự vô cảm
- Cho đi và nhận lại không đồng nghĩ với thương hại và đòi hỏi được đền ơn
- Liên hệ bản thân:
+ Thấy được tầm quan trọng của yêu thương, giúp đỡ mọi người
+ Có những hành động thiết thực giúp đỡ cha mẹ, bạn bè,…
Câu 2:
1 Mở bài
- Giới thiệu tác giả Tô Hoài
- Giới thiệu truyện ngắn Vợ chồng A Phủ
- Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận
2 Thân bài
2.1 Cảm nhận về đoạn kết truyện ngắn "Vợ chồng A Phủ"
a) Tóm tắt truyện theo nhân vật Mị - số phận khổ đau
- Mị là một cô gái có nhan sắc, hiếu thảo và ý thức được vẻ đẹp của mình
Trang 5- Do món nợ truyền kiếp của gia đình mà cô trở thành con dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra
b) Tình huống hành động - giải thích nguyên nhân dẫn đến hành động
- "Hai dòng nước mắt bò xuống hõm má" đã xám đen lại của A Phủ đánh thức tâm hồn Mị:
+ Trong cõi quên, Mị dần trở về với cõi nhớ, kí ức đau khổ sống lại, “Mị chợt nhớ lại đêm năm trước
A Sử trói Mị, Mị cũng phải trói đứng thế kia Nhiều lần khóc, nước mắt chảy xuống miệng, xuống
cổ, không biết lau đi được”
=> Mị thấy xót xa cho mình, rồi từ thương mình mà thương cho người trong sự đồng cảnh…
+ Trong cõi vô thức, Mị dần dần sống lại ý thức Mị nhớ đến người đàn bà ngày trước ở nhà này
cũng bị bắt trói đến chết Rồi Mị phán đoán “cơ chừng này chỉ đêm mai là người kia chết, chết đau,
chết đói, chết rét, phải chết” Mị so sánh, mình là thân đàn bà, đã bị bắt về trình ma nên phải chờ
đến ngày rũ xương ở đây là đương nhiên, nhưng A Phủ thì “việc gì mà phải chết thế”…
+ Mị đã tự trải nghiệm qua một tình huống tưởng tượng A Phủ trốn thoát, bố con Pá Tra sẽ buộc tội
Mị, bảo là Mị cởi trói, rồi Mị sẽ chịu trói và chịu chết thay trên cái cọc kia Nhưng nghĩ đến kết cục
ấy, Mị cũng không thấy sợ…
c) Hành động bước ngoặt - vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật
- Lòng thương người đã lấn át cả nỗi thương thân, dẫn Mị đến một quyết định táo bạo Trong bóng
tối, Mị rón rén bước lại, rút con dao cắt lúa để cắt nút dây mây…
- Nhưng khi “gỡ được hết dây trói ở người A Phủ thì Mị cũng hốt hoảng”
- Mị vụt chạy ra, băng đi trong bóng tối, “nói, thở trong hơi gió thốc lạnh buốt”: “A Phủ cho tôi đi”,
chỉ giải thích ngắn gọn “Ở đây thì chết mất” “Và hai người lẳng lặng đỡ nhau lao chạy xuống dốc
núi” để đi từ thung lũng đau thương ra cánh đồng tự do…
d) Vẻ đẹp tâm hồn nhân vật A Phủ - sự can trường, mạnh mẽ, tự tin
- Sau mấy đêm bị trói đứng, không được ăn uống, khi những vòng dây mây trói chặt trên người được
gỡ hết “A Phủ bỗng khuỵu xuống, không bước nổi Nhưng trước cái chết có thể đến nơi ngay, A
Phủ lại quật sức vùng lên, chạy” Anh “đã lăn, chạy, chạy xuống tới lưng dốc”, để vùng thoát khỏi
chốn địa ngục trần gian, để đi tìm sự sống
- Câu nói gọn chắc của A Phủ “Đi với tôi” khi Mị xin đi theo
- Sau đây, khi đến Phiềng Sa, A Phủ đã trở thành tiểu đội trưởng du kích, tích cực tham gia vào cuộc
đấu tranh của dân tộc để giải phóng hoàn toàn cuộc đời mình và giải phóng bản làng quê hương
Trang 62.2 Liên hệ với đoạn kết truyện ngắn Chí Phèo
a) Giới thiệu tác giả Nam Cao, truyện ngắn Chí Phèo
b) Tóm tắt truyện theo nhân vật Chí Phèo - số phận khổ đau
c) Tình huống hành động - giải thích nguyên nhân dẫn đến hành động
- Nguyên nhân sâu xa: sự thức tỉnh
- Nguyên nhân trực tiếp: do bị Thị Nở từ chối khát vọng hạnh phúc và hoàn lương, Chí Phèo rơi vào
tuyệt vọng, nỗi đau đớn biến thành phẫn uất, định uống thật say để đến đâm chết cô cháu Thị Nở
nhưng do say quá mà quên đi ý định ban đầu, quen chân đến nhà Bá Kiến, đặc biệt là do đã nhận
thức được kẻ thù đích thực của mình
d) Hành động bước ngoặt - Vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật
* Nhận diện, kết tội và trừng trị kẻ thù
* Tự kết liễu mạng sống của chính mình
2.3 Nhận xét về điểm gặp gỡ và khác biệt của hai tác phẩm
* Nét riêng (tính khác biệt):
+ Kết thúc Vợ chồng A Phủ là sự giải thoát của Mị và A Phủ, đón chào một tương lai tươi sáng,
hạnh phúc
+ Kết thúc Chí Phèo là cái chết không lối thoát
=> Lý giải: Kết thúc truyện Chí Phèo phản ánh hiện thực luẩn quẩn, bế tắc của người nông dân lao
động, được thể hiện qua kết cấu đầu cuối tương ứng hàm ý tương lai sẽ chỉ là sự lặp lại của hiện tại;
kết thúc truyện Vợ chồng A Phủ phản ánh xu hướng vận động tất yếu của số phận con người, ánh
sáng của Đảng dẫn đường sẽ đem đến tương lai tươi sáng hơn cho số phận con người
* Nét chung (tính thống nhất):
Các nhân vật Chí Phèo và Mị đều ở tình thế tận cùng của khổ đau, trong những tình huống đặc biệt
đã thúc đẩy hành động bước ngoặt mang tính tự phát, dữ dội đầy kịch tính Nhưng đằng sau hành
động bước ngoặt bất ngờ ấy lại là sự tất yếu, là sự vỡ bờ khi tức nước, khi người nông dân bị dồn
đẩy đến đường cùng không lối thoát
3 Kết bài
- Khái quát lại vấn đề
Trang 7ĐỀ THI SỐ 2
I ĐỌC – HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
ngày chúng tôi đi các toa tàu mở toang cửa không có gì phải che giấu nữa những thằng lính trẻ măng tinh nghịch ló đầu qua cửa sổ những thằng lính trẻ măng quân phục xùng xình chen bám ở bậc toa như chồi như nụ con tàu nổi hiệu còi rung hết cỡ
và dài muốn đứt hơi hệt tiếng gã con trai ồm ồm mới vỡ
thế hệ chúng tôi hiệu còi ấy là một lời tuyên bố một thế hệ mỗi ngày đều đụng trận
mà trách nhiệm nặng hơn nòng cối 82
vẫn thường vác trên vai một thế hệ thức nhiều hơn ngủ xoay trần đào công sự xoay trần trong ý nghĩ
đi con đường người trước đã đi bằng rất nhiều lối mới
(Một người lính nói về thế hệ mình – Thanh Thảo, 123, NXB Hội Nhà văn, 2007, tr 63 – 64)
Trang 8Câu 1: Trong văn bản trên, tác giả đã sử dụng thể thơ gì? Anh/chị dựa vào đâu để xác định như vậy?
Câu 2: Chỉ ra phương thức biểu đạt chính và nêu tên các biện pháp tu từ nổi bật trong văn bản
Câu 3: Đại từ “chúng tôi” trong đoạn thơ chỉ đối tượng nào? Ngoài đại từ này, đối tượng đó còn
được gọi tên bằng một số cụm từ khác Hãy chép ra các cụm từ ấy
Câu 4: “Thế hệ chúng tôi” được khắc họa trong văn bản có những đặc điểm gì nổi bật? Tác giả đã
dựng chân dung của thế hệ mình với thái độ như thế nào?
II LÀM VĂN
Câu 1: Theo những điều được gợi lên từ nội dung văn bản phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn
(khoảng 200 chữ) trình bày nhận thức của anh/ chị về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trước đất nước,
dân tộc
Câu 2: Trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu - Ngữ văn 12, tập hai, NXB
Giáo dục Việt Nam, 2017), hai nhân vật Phùng và Đẩu từng có lúc thốt lên: “Không thể nào hiểu được,
không thể nào hiểu được!”
Qua phân tích tình huống dẫn đến cảm giác ngạc nhiên, bối rối chứa đựng trong lời nói ấy của
các nhân vật, anh/ chị hãy làm sáng tỏ nội dung và ý nghĩa thông điệp mà nhà văn muốn gửi gắm
-HẾT -
ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 2
I ĐỌC – HIỂU
Câu 1:
- Thể thơ tự do
- Căn cứ để xác định: số chữ trong các câu không đều nhau; cách ngắt dòng phóng túng; vần gieo
không theo mô hình cố định, thậm chí có chỗ bỏ qua vần…
Câu 2:
- Phương thức biểu đạt chính của văn bản: biểu cảm (hoặc trữ tình) và tự sự
- Các biện pháp tu từ nổi bật: ẩn dụ, so sánh
Câu 3:
- Đối tượng được chỉ định bằng đại từ “chúng tôi”: những người lính trẻ thời chống Mỹ cứu nước
Trang 9- Một số cụm từ khác cùng chỉ về đối tượng: “những thằng lính trẻ măng”, “thế hệ chúng tôi”, “một
thế hệ mỗi ngày đều đụng trận”, “một thế hệ thức nhiều hơn ngủ”
Lưu ý: Vế thứ nhất của câu hỏi giúp xác định mức độ hiểu biết của thí sinh về tác giả và bối cảnh
được miêu tả trong văn bản Vế thứ hai của câu hỏi kiểm tra một kỹ năng đọc thơ mang tính đặc thù:
nhận ra sự lặp lại với một số biến hóa của những từ/ hình ảnh then chốt, từ đó, xác định được hình tượng
trung tâm và thông điệp chính của văn bản
Câu 4:
- “Thế hệ chúng tôi” được khắc họa với những đặc điểm nổi bật: cởi mở, tinh nghịch, trẻ trung
("không có gì phải che giấu nữa, tinh nghịch ló đầu qua cửa sổ, chen bám ở bậc toa như chồi như nụ");
dám gánh vác trách nhiệm trước đất nước ("hiệu còi ấy là một lời tuyên bố"); dày dạn, kiên trì trước
những thử thách khốc liệt ("mỗi ngày đều đụng trận, vác cối nặng, thức nhiều hơn ngủ, xoay trần đào
công sự…"); đầy tinh thần sáng tạo trong hành trình cuộc sống ("xoay trần trong ý nghĩ, đi… bằng rất
nhiều lối mới…")
- Thái độ của tác giả khi dựng chân dung thế hệ mình: tự tin, yêu quý, tự hào, không hề có một chút
mặc cảm
Lưu ý: Thí sinh không nhất thiết phải dùng đúng các từ định danh đặc điểm đối tượng miêu tả/ khắc
họa và các từ khái quát về thái độ của nhà thơ giống như trong đáp án Điều quan trọng là nhận ra được
nội dung biểu đạt và sắc thái ý nghĩa riêng của những cụm từ/ hình ảnh nổi bật có trong văn bản được
chọn in nghiêng ở trên
II LÀM VĂN
Câu 1:
1 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
- Trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trước đất nước, dân tộc
2 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:
- Thế hệ trẻ, với đặc điểm trẻ trung, cởi mở của mình, luôn là nét tươi sáng, tích cực của bức tranh
cuộc sống
- Nói tới thế hệ trẻ là nói tới những hành trình đầy niềm hưng phấn, với tinh thần trách nhiệm rất
cao
Trang 10- Thế hệ trẻ cần dấn bước vào đời với quyết tâm lớn, với những hành động quyết liệt, vì mục đích
đưa đất nước bước lên tầm cao mới, khẳng định được tư thế tồn tại đường hoàng của mình trước thế
giới, nhân loại
- Thế hệ trẻ phải biết không ngừng khám phá, sáng tạo, “đi con đường người trước đã đi/ bằng rất
nhiều lối mới”
Lưu ý: Đây chỉ là một đoạn văn ngắn, không đòi hỏi quá khắt khe về bố cục, về hệ thống ý Có thể
dựa vào/ phỏng theo mạch cảm xúc/ suy nghĩ của tác giả văn bản (trong phần Đọc hiểu) để triển khai
mạch viết riêng của mình (như gợi ý ở trên) Thí sinh có thể hoàn thành đoạn văn theo kiểu lần lượt trả
lời (ngắn) các câu hỏi: Tại sao phải có trách nhiệm đối với đất nước, dân tộc? Trách nhiệm cụ thể của
thế hệ trẻ hôm nay là gì? Thế hệ trẻ chúng ta đã làm gì, sẽ phải làm gì để thể hiện tinh thần trách nhiệm
đó?
3 Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn mực
Câu 2:
1 Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: có đủ mở bài, thân bài, kết luận; nội dung phần nào phải phù hợp
với tính chất quy ước chung của phần ấy
2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
- Tình huống dẫn tới lời thốt lên của hai nhân vật: “Không thể nào hiểu được, không thể nào hiểu
được!”
- Nội dung và ý nghĩa thông điệp mà nhà văn muốn gửi gắm
3 Nêu được những thông tin khái quát về tác giả, tác phẩm:
- Tác giả: Nguyễn Minh Châu – nhà văn tiêu biểu của nền văn học cách mạng, người góp phần đổi
mới văn học sau 1975
- Tác phẩm: viết năm 1983, báo hiệu sự chuyển mình của văn học Việt Nam sang thời kỳ mới
4 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:
- Một tình huống đầy nghịch lý, có nền là hoàn cảnh, sự việc nhiều éo le:
+ Cảnh bạo lực giữa khung cảnh thơ mộng
+ Phản ứng lạ lùng của những người liên đới
+ Cách giải quyết sự việc và kết cục bất ngờ