TK CÁCH VIẾT văn NGHỊ LUẬN

Ai đó đã từng nói rằng: "Chi tiết nghệ thuật là hạt bụi vàng của tác phẩm".. Nó có thể nhỏ bé như một hạt cát nhưng đủ để người đọc hình dung về một sa mạc mênh mông.. Chi tiết nghệ thuậ

XIN CHÀ

O!

H ƯỚ NG D N CÁCH VI T VĂN Ẫ Ế NGH LU N Ị Ậ Đ N GI N MÀ ĐÚNG Ơ Ả

Nguyễn Văn Thọ

C U TRÚC Ấ

1 Gi i thi u ớ ệ tác giả

VD: Y Ph ươ ng là m t trong nh ng nhà ộ ữ

th xu t s c c a n n văn h c Vi t Nam ơ ấ ắ ủ ề ọ ệ

hi n đ i ệ ạ

2 Gi i thi u th t ng n ớ ệ ậ ắ

g n, đ n gi n s ọ ơ ả ự nghi p văn ch ệ ươ ng

VD: Trong s nghi p sáng tác c a mình, ự ệ ủ ông đã đ l i nhi u tác ph m n i ti ng ể ạ ề ẩ ổ ế

3 Gi i thi u v n đ ớ ệ ấ ề

ngh lu n ị ậ

VD: Bài th “Nói vói con” vi t năm 1980 ơ ế

là m t trong nh ng tác ph m thành ộ ữ ẩ

công nh t c a ông ấ ủ

4 Gi i thi u n i ớ ệ ộ dung ngh lu n ị ậ

VD: Bài th là l i nh c nh , d n dò c a ơ ờ ắ ở ặ ủ

ng ườ i cha v i con v tình c m gia đình, v ớ ề ả ề truy n th ng quê h ề ố ươ ng và v đ p c a ẻ ẹ ủ

ng ườ ồ i đ ng mình

1.N U phân tích 1 Ế

đo n th => Câu gi i ạ ơ ớ thi u đo n th đó ệ ạ ơ

VD: Đi u đó đ ề ượ c th hi n m t cách ể ệ ộ chân th c và sâu s c qua kh th th ự ắ ổ ơ ứ

Y Ph ươ ng là m t trong nh ng nhà th xu t s c c a n n văn ộ ữ ơ ấ ắ ủ ề

h c Vi t Nam hi n đ i Trong s nghi p sáng tác c a mình, ọ ệ ệ ạ ự ệ ủ ông đã đ l i nhi u tác ph m n i ti ng Bài th “Nói vói con” ể ạ ề ẩ ổ ế ơ

vi t năm 1980 là m t trong nh ng tác ph m thành công nh t ế ộ ữ ẩ ấ

c a ông Bài th là l i nh c nh , d n dò c a ng ủ ơ ờ ắ ở ặ ủ ườ i cha v i con ớ

v tình c m gia đình, v truy n th ng quê h ề ả ề ề ố ươ ng và v đ p ẻ ẹ

c a ng ủ ườ i đ ng mình ồ Đi u đó đ ề ượ c th hi n m t cách sâu ể ệ ộ

s c, chân th t, gi n d cua kh th th ắ ậ ả ị ổ ơ ứ

VÍ DỤ

V Đ P NHÂN V T VŨ N Ẻ Ẹ Ậ ƯƠ NG TRONG

M ở bài

Nguy n D là m t trong nh ng nhà văn xu t s c c a n n văn h c ễ ữ ộ ữ ấ ắ ủ ề ọ

Vi t Nam th k XVI, s nghi p văn ch ệ ế ỉ ự ệ ươ ng c a ông không th t s đ s ủ ậ ự ồ ộ

nh ng có nh ng tác ph m lay đ ng trái tim bao b n đ c “Chuy n ng ư ữ ẩ ộ ạ ọ ệ ườ i con gái Nam X ươ ng” rút trong t p truy n “Truy n kì m n l c” là m t ậ ệ ề ạ ụ ộ trong nh ng tác ph m tiêu bi u nh t c a ông Tác ph m đã th hi n ữ ẩ ể ấ ủ ẩ ể ệ thành công nhân v t Vũ N ậ ươ ng - m t ng ộ ườ i ph n có ph m ch t t t ụ ữ ẩ ấ ố

đ p nh ng l i ph i ch u s ph n b t h nh ẹ ư ạ ả ị ố ậ ấ ạ

THÂN BÀI

1 Ph m ch t ẩ ấ

t t đ p ố ẹ

a Ng ườ i ph n có nhan s c, đ c ụ ữ ắ ứ

h nh và h t lòng yêu th ạ ế ươ ng

thu chung v i ch ng ỷ ớ ồ

b Ng ườ i con dâu hi u th o và ế ả

tr ng nhân ph m ọ ẩ

c Đ c tính nhân h u ứ ậ

và lòng bao dung

2 S ph n ố ậ

bi k ch ị

Đi u gì đã khi n ng ề ế ườ i ph n ụ ữ

đ p ng ẹ ườ i, đ p n t đó ph i tìm ẹ ế ả

đ n cái ch t bi th m? ế ế ả

Thân bài

1 Ph m ch t t t đ p ẩ ấ ố ẹ

a Ng ườ i ph n có nhan s c, đ c h nh và h t lòng yêu th ụ ữ ắ ứ ạ ế ươ ng thu chung v i ỷ ớ

ch ng ồ

 Nhà nghèo l y ch ng nhà giàu l i đa nghi, ít h c nh ng do ấ ồ ạ ọ ư hi n d u, n t na, khéo c x ề ị ế ư ử nàng đã san b ng đằ ược kho ng cách v môn đăng h đ i ả ề ộ ố => Gia đình luôn yên m, h nh phúc ấ ạ

 Trương Sinh ph i đ u quân ra tr n   biên i xa xôi:ả ầ ậ ở ả

• "Chàng đi chuy n này, thi p ch ng dám đeo đế ế ẳ ượ ấc n phong h u, m c áo g m tr v quê cũ, ch mong ngày v mang ầ ặ ấ ở ề ỉ ề theo được hai ch bình yên, th là đ r i" ữ ế ủ ồ

 Coi tr ng h nh phúc gia đình mà xem th ng m i công danh phú quý ọ ạ ườ ọ

 C m thông, lo l ng tr c nh ng n i v t v gian lao và an nguy mà ch ng sẽ ph i đ i m t ả ắ ướ ữ ỗ ấ ả ồ ả ố ặ

• “Ch e vi c quân khó li u, th gi c khôn lỉ ệ ệ ế ặ ường… nhìn trăng soi thành cũ l i s a so n áo rét trong li u rũ bãi hoang l i ạ ử ạ ễ ạ

th n th c tâm tình…” ổ ứ

 L i nói d u dàng, nàng cũng b c l n i lo âu cho s an nguy c a ch ng ờ ị ộ ộ ỗ ự ủ ồ

• “Nhìn trăng soi thành cũ, l i s a so n áo rét, g i ngạ ử ạ ử ườ ải i xa, trông li u r bãi hoang, l i th n th c tâm tình, thễ ủ ạ ổ ứ ương

ngườ ấi đ t thú! Dù có th tín nghìn hàng, cũng s không có cánh h ng bay b ng”ư ợ ồ ổ

 L i nói, cách nói c a m t ng i v h t m c thùy m , d u dàng ờ ủ ộ ườ ợ ế ự ị ị

 Trái tim y giàu lòng yêu th ng, bi t ch u đ ng nh ng th thách, bi t đ i ch đ yên lòng ng i đi xa ấ ươ ế ị ự ữ ử ế ợ ờ ể ườ

 T t c đã di n t tinh t , chân th c n i ni m nh nhung, mong m i kín đáo, âm th m mà da di t c a nàng ấ ả ễ ả ế ự ỗ ề ớ ỏ ầ ế ủ

• M i khi đêm đ n, đ v i đi b t n i bu n và đ đ a con không ph i thi u hình bóng ngỗ ế ể ớ ớ ỗ ồ ể ứ ả ế ười cha, nàng tr bóng mình ỏ trên vách nói là cha Đ n.ả

 Nói v i con, nói v i chính lòng mình: G n bó cu c đ i mình v i Tr ng Sinh nh hình v i bóng; Ý nghĩ y đã làm v i b t ớ ớ ắ ộ ờ ớ ườ ư ớ ấ ơ ớ

n i cô đ n, tr ng v ng trong lòng ỗ ơ ố ắ

 M t d thu chung, ch đ i ộ ạ ỷ ờ ợ

Tâm tr ng nh th ạ ớ ươ ng đau bu n y c a Vũ N ồ ấ ủ ươ ng cũng là tâm tr ng chung c a nh ng ạ ủ ữ

ng ườ i chinh ph trong m i th i lo n l c x a nay: ụ ọ ờ ạ ạ ư

"… Nh chàng đ ng đ ng đ ớ ằ ẵ ườ ng lên b ng tr i ằ ờ

Tr i thăm th m xa v i khôn th u ờ ẳ ờ ấ

N i nh chàng đau đáu nào xong…" ỗ ớ

(Chinh ph ngâm ụ )

b Ng ườ i con dâu hi u th o và tr ng nhân ph m ế ả ọ ẩ

 Trương Sinh đi v ng, nàng ph ng dắ ụ ưỡng m ch ng, nuôi d y con th không m t l i kêu ca, phàn nàn ẹ ồ ạ ơ ộ ờ

 Khi m m, nàng thu c thang và dùng l i lẽ ng t ngào, khéo léo đ đ ng viên ẹ ố ố ờ ọ ể ộ

 Khi m m t, nàng h t l i thẹ ấ ế ờ ương xót và lo ma chay, t l chu đáo ế ễ

=> Nguy n D đã khéo léo đ t nh ng l i ca ng i đ p đẽ nh t v Vũ Nễ ữ ặ ữ ờ ợ ẹ ấ ề ương vào mi ng c a chính m ch ng khi n nó tr ệ ủ ẹ ồ ế ở nên vô cùng ý nghĩa: "Sau này, tr i xét lòng lành, ban cho phúc đ c, con cháu đông đàn, xanh kia t ch ng ph con, cũng ờ ứ ắ ẳ ụ

nh con đã ch ng ph m “ => Ghi nh n nhân cách và đánh giá cao công lao c a nàng đ i v i gia đình nhà ch ng => ư ẳ ụ ẹ ậ ủ ố ớ ồ Tình

c m yêu th ả ươ ng chân thành c a ng ủ ườ i con dâu hi u th o, không h phân bi t m ch ng hay m đ ế ả ề ệ ẹ ồ ẹ ẻ

 Trương Sinh tr v :ở ề

• Tưởng ch ng nh h nh phúc đã m m cừ ư ạ ỉ ườ ới v i nàng, nh ng l i là kh i đ u cho nh ng kh đau b t h nh c a Vũ Nư ạ ở ầ ữ ổ ấ ạ ủ ương

• Vì câu nói ngây ngô, h n nhiên c a đ a tr khi nói v i cha: “Có m t ngồ ủ ứ ẻ ớ ộ ười đàn ông đêm nào cũng đ n, m Đ n đi cũng ế ẹ ả

đi, m Đ n ng i cũng ng i nh ng ch ng bao gi b Đ n c ” ẹ ả ồ ồ ư ẳ ờ ế ả ả

 Khi n lòng ghen tuông, s đa nghi v n có s n trong lòng Tr ng Sinh tr i d y => Tr ng Sinh m ng nhi c, ch i b i, ế ự ố ẵ ươ ỗ ậ ươ ắ ế ử ớ đánh đ p và đu i nàng đi ậ ổ

 Vũ N ng c x th t khéo léo, t nh và nh nhàng: tha thi t thanh minh, th nguy n nh ng không đ c, ươ ư ử ậ ế ị ẹ ế ề ề ư ượ nhân ph m ẩ

b xúc ph m n ng n , ị ạ ặ ề nàng đã tìm đ n cái ế ch t ế đ ể minh ch ng cho t m lòng trong sáng, thu chung ứ ấ ỷ c a mình ủ

 Hành đ ng t v n là s ph n kháng quy t li t cu i cùng ộ ự ẫ ự ả ế ệ ố c a nàng b i Vũ Nủ ở ương đâu cò có s l a ch n nào khác, ự ự ọ

b i nàng đã tuy t v ng “nay đã bình r i trâm gãy, sen rũ trong ao, li u tàn trở ệ ọ ơ ễ ước gió…”

 Nh n xét, đánh giá v ngh thu t: ậ ề ệ ậ cái tài c a Nguy n D là t o ra m t tình hu ng có v n đ , th t nút câu chuy n đ ủ ễ ữ ạ ộ ố ấ ề ắ ệ ể

đ y câu chuy n lên m t k ch tính cao nh t Có th xem đây là chi ti t tí hon nh ng mang s m nh c a ngẩ ệ ộ ị ấ ể ế ư ứ ệ ủ ười kh ng l ổ ồ

c Đ c tính nhân h u và lòng bao dung ứ ậ

 Ở ướ d i thu cung, dù đ ỷ ượ ố c s ng đ y đ , sung s ầ ủ ướ ng, quan h gi a ng ệ ữ ườ ớ i v i ng ườ ố i t t

đ p ẹ nh ng ư lúc nào nàng cũng đau đáu nh v quê h ớ ề ươ ng, gia đình, ch ng con ồ

• Khi nh c đ n quê h ắ ế ươ ng, m ph n nàng đã r ng r ng n ộ ầ ư ư ướ c m t ắ

• Câu nói c a nàng v i Phan Lang khi n ng ủ ớ ế ườ ọ i đ c ngh n ngào xúc đ ng ẹ ộ : "ng a H g m ự ồ ầ gió b c, chim Vi t đ u cành nam, tôi t t ph i tìm v có ngày“ ắ ệ ậ ấ ả ề

 Lẽ ra, nàng có quy n căm thù n i tr n th , căm thù cái xã h i đã đ y nàng đ n cái ch t ề ơ ầ ế ộ ẩ ế ế oan khu t, nh ng trái tim nàng v n không v n m t chút oán h n mà v n sáng trong nh ấ ư ẫ ẩ ộ ờ ẫ ư

ng c M N ọ ị ươ ng, t ươ ố i t t nh c Ngu mĩ, nàng th t nhân h u, th t bao dung ư ỏ ậ ậ ậ "

 Có th nói, Vũ N ng là ể ươ ng ườ i ph n lí t ụ ữ ưở ng theo quan ni m c a l giáo phong ệ ủ ễ

ki n ngày x a ế ư và càng tuy t v i h n trong xã h i hi n đ i c ệ ờ ơ ộ ệ ạ Ở ươ ng v nào nàng cũng ị

th hi n v đ p cao quý ể ệ ẻ ẹ

2 S ph n bi k ch ố ậ ị

Đi u gì đã khi n ng ề ế ườ i ph n đ p ng ụ ữ ẹ ườ i, đ p n t đó ph i tìm đ n cái ch t bi ẹ ế ả ế ế

th m? ả

 H là n n nhân c a chi n tranh phong ki n phi nghĩa đã làm cho gia đình ph i li tán ọ ạ ủ ế ế ả

 Nguyên nhân sâu xa là l giáo phong ki n hà kh c v i t t ễ ế ắ ớ ư ưở ng nam quy n đ c đoán đã bi n Tr ề ộ ế ươ ng Sinh thành m t b o chúa gia đình… ộ ạ

 Cái ch t oan khu t, t c t i c a nàng đã là l i t cáo đanh thép ch đ phong ki n b t công, vô lí đã ế ấ ứ ưở ủ ờ ố ế ộ ế ấ

c ướ p đi m t quy n s ng, quy n h ấ ề ố ề ưở ng h nh phúc chính đáng c a con ng ạ ủ ườ i

 Đó cũng là s ph n chung cho ng i ph n d i ch đ phong ki n Cho nên trong bài th “L i bài ố ậ ườ ụ ữ ướ ế ộ ế ơ ạ

vi ng Vũ Th ” nhà vua Lê Thánh Tông có vi t: ế ị ế

Qua đây bàn b c mà ch i v y, ạ ơ ậ Khá trách chàng Tr ươ ng khéo phũ phàng.

Sau khi Vũ N ươ ng ch t, Nguy n D đã sáng t o ra m t th gi i th n tiên êm đ m ế ễ ữ ạ ộ ế ớ ầ ề trong ch n làng mây cung n ố ướ c đ Vũ N ể ươ ng đ ượ ố c s ng nh m t nàng tiên ư ộ

Ph i chăng đó cũng chính là d ng ý c a tác gi : ả ụ ủ ả

Ng ườ ố i t t sẽ đ ượ c đ ượ c đ n bù x ng đáng, hi n t sẽ g p lành? ề ứ ở ề ắ ặ

K t ế bài

B ng cách k chuy n đ y s c li kì, h p d n, cách miêu t tâm lí nhân v t đ c đáo, t o tình ằ ể ệ ầ ứ ấ ẫ ả ậ ộ ạ

hu ng th t nút căng th ng, đan xen y u t kì o… Nguy n D đã xây d ng thành công nhân ố ắ ẳ ế ố ả ễ ữ ự

v t Vũ N ậ ươ ng tiêu bi u cho ng ể ườ i ph n Vi t Nam trong xã h i phong ki n: có ph m ch t ụ ữ ệ ộ ế ẩ ấ cao đ p, đáng trân tr ng nh ng ph i ch u s ph n b t h nh Đúng nh Nguy n Du đã t ng ẹ ọ ư ả ị ố ậ ấ ạ ư ễ ừ khái quát.

“Đau đ n thay ph n đàn bà ớ ậ

L i r ng b c m nh cũng là l i chung” ờ ằ ạ ệ ờ Câu chuy n v nàng Vũ N ệ ề ươ ng khép l i nh ng d âm v s b t bình, căm ghét xã h i ạ ư ư ề ự ấ ộ phong ki n b t l ế ấ ươ ng, vô nhân đ o thì còn mãi Có lẽ vì th mà em càng yêu m n, trân tr ng ạ ế ế ọ

xã h i t t đ p mà em đang s ng hôm nay Câu chuy n còn cho th y t m lòng th ộ ố ẹ ố ệ ấ ấ ươ ng c m c a ả ủ nhà văn v i ng ớ ườ i ph n cũng nh ti ng nói t cáo xã h i phong ki n ụ ữ ư ế ố ộ ế

Më bµi: Chi tiÕt

chi bãng

Ai đó đã từng nói rằng: "Chi tiết nghệ thuật là hạt bụi vàng của tác phẩm" Nó có thể nhỏ bé như một hạt cát nhưng đủ để người đọc hình dung về một sa mạc mênh mông Chi tiết nghệ thuật có thể chỉ như một giọt nước nhưng gợi được biển cả vô cùng, vô tận Chi tiết "cái bóng" trong tác phẩm "Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ là một chi tiết đắt giá như thế.

Văn chương nghệ thuật cần đến những con người biết nhìn nhận hiện thực bằng cả trái tim Nguyễn Dữ đã đưa trái tim của mình vào những trang viết một cách tự nhiên nhưng đồng thời cũng đặt vào đó một viên ngọc sáng thuần khiết, đó là giá trị nghệ thuật đặc sắc, nó tạo nên nút thắt cho câu chuyện và làm sáng thêm trái tim nhân đạo của nhà văn Chi tiết cái bóng giống như một tấm gương soi sáng giúp người đọc nhìn thấu vẻ đẹp và giá trị tiềm ẩn bên trong "tảng băng trôi" Để rồi, khi thời gian trôi qua, tác phẩm đã trở thành một câu chuyện mà bạn đọc yêu thích và giá trị của nó chắc chắn sẽ không bị lu mờ theo năm tháng.

NGH THU T T NG Ệ Ậ Ả ƯỜ I TRONG

ĐO N TRÍCH: “CH EM THUÝ KI U” Ạ Ị Ề