Từ nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả, hãy vận dụng để nhận thức và giải quyết một vấn đề của thực tiễn

NỘI DUNG II- Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả: không cứng nhắc, III- Ý nghĩa phương pháp luận 2 IV- Vận dụng nội dung và ý nghĩa cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả để nhận

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

Môn: TRIẾT HỌC MÁC LÊ-NIN

-* -Chủ đề 02

Từ nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù:

“nguyên nhân và kết quả”, hãy vận dụng để nhận thức và giải

quyết một vấn đề của thực tiễn

Nhóm 02 Lớp 4623

NHÓM 2

Lớp 4623

Chủ đề bài tập nhóm : Từ nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp

phạm trù: “nguyên nhân và kết quả”, hãy vận dụng để nhận thức và giải quyết một vấn đề của thực tiễn

1 KẾ HOẠCH LÀM VIỆC CỦA NHÓM

TUẦN 10

(27/12-2/1)

Họp xây dựng cách trình bày bài tập nhóm word, cách làm việc, phân công nhiệm vụ; Cá nhân nghiên cứu, thu thập thông tin về chủ đề

TUẦN 11

(3/1-9/1) Họp thống nhất BTN bản word hoàn chỉnh

TUẦN 12

TUẦN 13

(17/1-23/1)

THUYẾT TRÌNH

TUẦN 14

(24/1-30/1)

2 BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ THAM GIA LÀM BÀI TẬP NHÓM HỌC PHẦN TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN Ngày: 12/01/2022

Địa điểm: Trường Đại học Luật Hà Nội

Nhóm: 02

Lớp: 4623

Tổng số sinh viên của nhóm: 08

+ Có mặt: 08

+ Vắng mặt: 0

Có lý do

Không lý do

Tên bài tập: Từ nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của cặp phạm trù:

“nguyên nhân và kết quả”, hãy vận dụng để nhận thức và giải quyết một vấn

đề của thực tiễn

Xác định mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng sinh viên trong việc

thực hiện bài tập nhóm

STT Mã SV Họ và tên

Đánh giá của SV SV

ký tên

Đánh giá của giáo viên

A B C Điểm (số) Điểm (chữ) G

t

1 462309 Vũ Quỳnh Anh

2 462310 Nguyễn Thị Ngọc Bảo

3 462311 Bùi Hà Minh Châu

4 462312 Nguyễn Mai Chi

5 462313 Trương Quế Chi

6 462314 Trần Chí Cường

7 462315 Phạm Ngọc Diệp

8 462317 Hoàng Trường Giang

Kết quả như sau:

- Kết quả điểm bài viết:

+ Giáo viên chấm thứ

nhất:

+ Giáo viên chấm thứ

hai:

- Kết quả điểm thuyết

trình:

- Giáo viên cho thuyết trình:

- Điểm kết luận cuối cùng:

Giáo viên đánh giá cuối cùng:

Hà Nội, ngày 12 tháng 1 năm 2022

Nhóm trưởng

(Ký và ghi rõ họ tên)

Chi

Nguyễn Mai Chi

B NỘI DUNG

II- Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả: không cứng nhắc,

III- Ý nghĩa phương pháp luận 2

IV- Vận dụng nội dung và ý nghĩa cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả để nhận thức và giải quyết vấn đề xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 2

2 Mối quan hệ biện chứng của cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả 5

3 Vận dụng ý nghĩa phương pháp luận để giải quyết vấn đề 8

A LỜI MỞ ĐẦU

Trong quá trình nhận thức, con người thâm nhập ngày càng sâu hơn vào các đối tượng để nắm bắt và thể hiện thông qua các khái niệm những thuộc tính và mối liên hệ chung, đó là vận động, không gian, thời gian, nhân quả, tính quy luật, tất yếu, ngẫu nhiên, giống nhau, khác nhau, mâu thuẫn… Chúng là những đặc trưng của các đối tượng vật chất, là những hình thức tồn tại phổ biến của vật chất, còn các khái niệm phản ánh chúng là những phạm trù triết học Các phạm trù đều phản ánh các hình thức tồn tại phổ biến, các mặt và các mối liên hệ phổ biến của hiện thực khách quan Đặc biệt là phạm trù về nguyên nhân - kết quả, giữa chúng tồn tại mối liên hệ khách quan, phổ biến và tất yếu

Phê phán quan niệm sai lầm của triết học duy tâm về tính chất của mối liên hệ nhân quả, Ph, Ăngghen nhấn mạnh: “Hoạt động của con người là hòn

đá thử vàng của tính nhân quả” Để làm sáng tỏ nhận định trên cũng như kiểm chứng mối quan hệ nhân quả không hề cứng nhắc, tĩnh tại, trong quá trình vận động nguyên nhân và kết quả có thể đổi chỗ cho nhau trong từng thời gian, hoàn cảnh nhất định, chúng luôn tác động qua lại lẫn nhau chúng ta hãy cùng nhau vận dụng vào nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của phạm trù nguyên nhân – kết quả để nhận thức và giải quyết vấn đề chưa hoàn thiện được Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

B NỘI DUNG I- Phạm trù là gì?

Nguyên nhân là phạm trù triết học chỉ sự tương tác lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau gây nên những biến đổi nhất định

Kết quả là phạm trù triết học dùng để chỉ những biến đổi xuất hiện do

sự tương tác giữa các yếu tố mang tính nguyên nhân gây nên

II- Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả: không cứng nhắc, tĩnh tại

Trong quá trình vận động phát triển, nguyên nhân có thể chuyển hóa thành kết quả Cái mà ở thời điểm hoặc trong mối quan hệ này là nguyên nhân thì ở thời điểm hoặc trong mối quan hệ khác lại là kết quả; còn kết quả lại trở

thành nguyên nhân, nhưng đã ở trong các quan hệ khác, thành nguyên nhân loại khác: nguyên nhân sinh ra kết quả, kết quả cũng tác động lại nguyên nhân

- chúng cũng nằm trong sự tương tác biện chứng Kết quả không thể là nguyên nhân của chính nguyên nhân gây ra nó Một kết quả có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra

III- Ý nghĩa phương pháp luận

Thứ nhất, nếu bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng có nguyên nhân và do

nguyên nhân quyết định, thì để nhận thức được sự vật, hiện tượng ấy nhất quyết phải tìm ra nguyên nhân xuất hiện; muốn loại bỏ sự vật, hiện tượng nào

đó không cần thiết thì phải loại bỏ nguyên nhân sinh ra nó

Thứ hai, xét về mặt thời gian, nguyên nhân có trước kết quả nên khi

tìm nguyên nhân của một sự vật, hiện tượng cần tìm ở các sự vật hiện tượng mối liên hệ đã xảy ra trước khi sự vật, hiện tượng xuất hiện Trong thời gian hoặc trong mối quan hệ nào đó, vì nguyên nhân và kết quả có thể đổi chỗ cho nhau, chuyển hóa lẫn nhau nên để nhận thức được tác dụng của một sự vật, hiện tượng và để xác định phương hướng đúng cho hoạt động thực tiễn cần nghiên cứu sự vật, hiện tượng đó trong mối quan hệ mà nó giữ vai trò là kết quả, cũng như trong mối quan hệ mà nó giữ vai trò là nguyên nhân, sản sinh

ra những kết quả nhất định

Thứ ba, một sự vật, hiện tượng có thể do nhiều nguyên nhân sinh ra và

quyết định, nên khi nghiên cứu sự vật, hiện tượng đó không vội kết luận về nguyên nhân nào đã sinh ra nó; khi muốn gây ra một sự vật, hiện tượng có ích trong thực tiễn cần phải lựa chọn phương pháp thích hợp nhất với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể chứ không nên rập khuôn theo phương pháp cũ Trong số các nguyên nhân sinh ra một sự vật, hiện tượng có nguyên nhân chủ yếu và nguyên nhân thứ yếu, nguyên nhân bên trong và nguyên nhân bên ngoài, nên trong nhận thức và hành động cần dựa vào nguyên nhân chủ yếu và nguyên nhân bên trong

IV- Vận dụng nội dung và ý nghĩa cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả

để nhận thức và giải quyết vấn đề xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

1 Nhận thức vấn đề

a Hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là gì?

2

Nhận thức và giải quyết vấn đề xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam hiện nay chính là xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, trong sạch, vững mạnh, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách tư pháp, xây dựng đội ngũ cán bộ, công

chức, viên chức có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ

b Nguyên nhân của việc chưa hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Đảng ta đã chỉ rõ: “Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có mặt chưa đáp ứng tốt yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và quản lý đất nước trong tình hình mới” Tuy nhiên trong thực tiễn, việc xây dựng và hoàn thiện của nhà nước ta cũng đang bộc lộ nhiều yếu kém do:

- Việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong điều kiện chuyển đổi nền kinh tế là nhiệm vụ mới mẻ, hiểu biết của chúng ta còn

ít, có nhiều việc phải vừa làm, vừa tìm tòi, rút kinh nghiệm

- Bộ máy nhà nước ta chưa thật trong sạch, vững mạnh, sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp chưa rõ ràng; tình trạng tham nhũng, lãng phí Quản lý nhà nước chưa phát huy đầy đủ mặt tích cực và hạn chế được tính tự phát, tiêu cực của kinh tế thị trường

- Hệ thống pháp luật còn một số quy định chưa thống nhất, chồng chéo

và thiếu tính thực tiễn

- Phân bổ nguồn lực chưa hợp lý, đội ngũ cán bộ, viên chức chưa tinh gọn; ở một bộ phận còn hạn chế, thiếu tính chuyên nghiệp, chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới Hoạt động giám sát của các

cơ quan nhà nước chưa theo kịp thực tiễn, nhiều nội dung giám sát chưa có tác động tích cực

- Các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của nhà nước pháp quyền chưa được nhận thức đầy đủ, sâu sắc

- Ý thức chấp hành pháp luật chưa nghiêm, có lúc còn bị xem nhẹ, xử lý

vi phạm pháp luật chưa kịp thời Sự lãnh đạo của Đảng còn bất cập, tình trạng bao biện và buông lỏng vẫn còn diễn ra

Chính vì những nguyên nhân trên mà công cuộc xây dựng và hoàn thiện

bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa còn nhiều thiếu sót, bộc lộ nhiều khuyết điểm và cần được đổi mới

c Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa chưa hoàn thiện dẫn đến những hậu quả:

- Ảnh hưởng đến năng lực, hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội, đến uy tín của Đảng, niềm tin của nhân dân đối với Đảng

- Các luật ban hành có tính khả thi thấp, người dân lúng túng và không thể đảm bảo việc áp dụng pháp luật một cách xuyên suốt và thống nhất

- Hoạt động lập pháp chưa tạo được những bước đột phá thực sự về thể chế để giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra một cách thiết thực và cụ thể, pháp luật chưa bao phủ đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, nhiều vấn đề thực tiễn cần giải quyết nhưng chưa được

vào pháp luật kịp thời để triển khai

- Hiệu lực của cơ chế giám sát còn thấp Tính chất “của dân, do dân, vì dân” của nhà nước pháp quyền chưa được quan tâm nhiều và đảm bảo thực hiện ở mức cao nhất có thể

- Hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước chưa cao, làm chậm quá trình phát triển của đất nước Tình trạng suy thoái đạo đức, tham nhũng, lãng phí, quan liêu, sách nhiễu nhân dân chưa được khắc phục

- Đổi mới chưa đồng bộ, phù hợp giữa kinh tế với chính trị, văn hoá, xã hội, giữa đổi mới kinh tế với đổi mới tổ chức Thể chế kinh tế thị trường định hướng kinh tế xã hội chủ nghĩa chưa được vận hành thông suốt, hiệu quả Tốc độ tăng trưởng kinh tế không đạt mục tiêu kế hoạch

5 năm đề ra, khoảng cách so với các nước trong khu vực còn lớn; khả năng chống chịu của nền kinh tế ở một số thời điểm chưa vững chắc; năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế còn hạn chế

- Sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, tinh giảm biên chế gặp nhiều khó khăn, hiệu quả chưa cao Sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương thiếu chặt chẽ đã làm giảm hiệu lực, hiệu quả của việc phân cấp

4

- Thực hiện, đổi mới lề lối làm việc, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong các cơ quan nhà nước chưa đi vào thực chất Giám sát, phản biện xã hội trong xây dựng và thực thi pháp luật, chính sách hiệu quả chưa cao

- Hội nhập quốc tế chưa được triển khai đồng đều, hiệu quả tổng hợp chưa cao

2 Mối quan hệ biện chứng của cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả

a Mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả là tất yếu khách quan

Mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả là tất yếu khách quan tức là xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quy luật phát triển tất yếu của nhà nước Việt Nam Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xuất phát từ định hướng

xã hội chủ nghĩa "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Chúng ta ý thức sâu sắc rằng, để xây dựng được một chế độ xã hội có tính mục tiêu như vậy thì công cụ, phương tiện cơ bản chỉ có thể là nền kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Tính tất yếu khách quan ấy còn xuất phát từ nguyên nhân là đặc điểm của thời đại với xu thế toàn cầu hoá Nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế sau khi nước ta trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới đòi hỏi chúng ta tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính Nhà nước, cải cách pháp luật, đảm bảo cho Nhà nước không ngừng vững mạnh, có hiệu lực để giải quyết có hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, thực hành dân chủ, giữ vững độc lập, tự chủ và hội nhập vững chắc vào đời sống quốc tế

b Nguyên nhân sinh ra kết quả

Nguyên nhân là cái sinh ra kết quả, nên nguyên nhân luôn có trước kết quả Như vậy, việc hệ thống pháp luật còn chồng chéo, chưa đồng bộ (nguyên nhân) có trước sinh ra tình trạng người dân lúng túng trong việc áp dụng pháp luật (kết quả) Nguyên nhân sinh ra kết quả rất phức tạp, cùng một nguyên nhân trong điều kiện hoàn cảnh khác nhau sẽ gây nên những kết quả khác nhau Cụ thể, cùng một nguyên nhân do hiểu biết còn hạn chế nhưng trong điều kiện đất nước chuyển đổi nền kinh tế thì việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa cần rất nhiều thời gian nghiên cứu Còn trong hoàn cảnh nước ta đang trên đà phát triển ổn định, bền vững thì đây sẽ không còn

là vấn đề mới, tốn ít thời gian hơn để học hỏi, nghiên cứu Bên cạnh đó, kết quả việc thực trạng đạo đức, lối sống xuống cấp không chỉ bởi nguyên nhân

do ý thức chấp hành của người dân chưa cao mà còn do các nguyên nhân khác cùng lúc tác động như kỷ cương pháp luật còn bị xem nhẹ, việc xử lý và giám sát còn lỏng lẻo, chưa kịp thời Các nguyên nhân khác nhau này cùng lúc tác động theo cùng một hướng, gây nên ảnh hưởng cùng chiều, đẩy nhanh tình trạng như việc giới trẻ càng có xu hướng sống buông thả

Chúng ta cần phân loại để xác định được vai trò, tác dụng của từng nguyên nhân Có thể thấy nguyên nhân chủ yếu ở đây là các hạn chế về tổ chức, quản lý, lãnh đạo của Đảng và các cơ quan có thẩm quyền, nguyên nhân thứ yếu ở đây là việc ở một số nơi còn xem nhẹ kỷ cương pháp luật, chưa có biện pháp chế tài hợp lý Nguyên nhân chủ quan là chất lượng nguồn nhân lực còn yếu kém, nguyên nhân khách quan là các điều kiện như nền kinh tế và các quan hệ xã hội vận động, phát sinh không ngừng dẫn đến việc hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa còn gặp nhiều khó khăn, chưa thể bắt kịp,

c Sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên nhân

Sau khi xuất hiện, kết quả không giữ vai trò thụ động đối với nguyên nhân, mà sẽ thúc đẩy sự hoạt động của nguyên nhân (hướng tích cực), hoặc cản trở sự hoạt động của nguyên nhân (hướng tiêu cực)

Có thể thấy trong vấn đề trên, kết quả nhận được ảnh hưởng theo hướng tiêu cực Cụ thể, một trong những nguyên nhân đã nêu là hệ thống pháp luật còn một số quy định chưa thống nhất, thiếu tính thực tiễn Sau khi tác động, hệ thống pháp luật còn nhiều thiếu sót với tư cách là kết quả đã tác động ngược lại quá trình xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nhà nước của Nhân dân,

do Nhân dân, vì Nhân dân Khi hệ thống pháp luật Việt Nam còn chưa rõ ràng, thiếu ổn định thì trong thực tế, quyền làm chủ của công dân sẽ không thực sự được đảm bảo Quá trình lập pháp không đảm bảo sẽ khiến cho các điều luật không rõ ràng, cần sửa đổi nhiều, dẫn đến hoạt động hành pháp và tư pháp không hiệu quả theo Khi phát sinh mâu thuẫn mới trong xã hội, Nhà nước không bảo vệ được quyền lợi hợp pháp của công dân một cách tối đa, làm cho Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không thực hiện được đúng như bản chất và nguyên tắc đề ra ban đầu của nó, gây cản trở lớn cho việc xây

6