Quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

PHẦN B: NỘI DUNG CHƯƠNG I: TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa Công ngiệp hoá là một quá trình phát triển kinh tế

PHẦN A PHẦN MỞ ĐẦU 3

1 Tính cấp thiết và lí do chọn đề tài 3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4

3 Phương pháp nghiên cứu 4

PHẦN B: NỘI DUNG 4

CHƯƠNG I: TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM 4

1 Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa 4

2 Đặc điểm chủ yếu của công nghiệp hoá, hiện đại hóa 5

3 Nguyên nhân khách quan Việt Nam phải thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa 6 3.1 Công nghiệp hóa là quy luật phổ biến của sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội, 6

3.2 Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội phải thực hiện từ đầu thông qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa 7

4 Ý nghĩa của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá 9

CHƯƠNG II: NỘI DUNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM.10 1 Tiếp thu kiến thức của chủ nghĩa Mác – lênin 10

2 Tiếp thu các kiến thức theo chủ nghĩa Mác lênin và của thế gới hiện nay để thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước 12

2.1 Đẩy mạnh ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ mới, hiện đại 12

2.2 Chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hợp lý và hiệu quả 13

2.3 Từng bước hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất 15

2.4 Đời sống người dân 16

PHẦN C: LIÊN HỆ THỰC TIỄN 17

CHƯƠNG I: NƯỚC TA CHUẨN BỊ SẲN SÀNG CHO CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 17

1 Hoàn thiện thể chế xây dựng nền kinh tế trên nền tảng sáng tạo 17

2 Nắm bắt đẩy mạnh thành tựu của cuộc cách mạng công nghệ 4.0 17

3 Chuẩn bị các điều kiện cần để ứng phó với tác động tiêu cực của 4.0 17

3.1 Xây dựng và phát triển hạ tầng kỹ thuật về công nghệ thông tin và truyền thông

17

3.2 Phát triển ngành công nghiệp 18

3.3 Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở vùng nông thôn 18

3.4 Nâng cao cơ sở hạ tầng để thu hút nước ngoài 19

3.5 Phát huy lợi thế trong nước để phát triển du lịch, dịch vụ 19

3.6 Phát triển hợp lý các vùng lãnh thổ 20

3.7 Phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao 20

PHẦN A PHẦN MỞ ĐẦU

Tính cấp thiết và lí do chọn đề tài

Công nghiệp hoá là xu hướng mang tính quy luật của các nước đi

từ nền sản xuất nhỏ đi lên một nền sản xuất lớn Do vậy vấn đề công nghiệp hoá làvấn đề chung mang tính toàn cầu khiến mọi người đều phải quan tâm nghiên cứunó

Nước ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đây là nhiệm vụtrọng tâm bởi chỉ có con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa mới đưa nước tagiàu mạnh, đồng thời xây dựng được một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh,tường bước tiến lên chủ nghĩa xã hội, từ đó rút ngắn khoảng cách lạc hậu với cácnước phát triển, hòa vào đồng thác của nhân loại

Đại hội VIII của Đảng nhận định rằng nước ta đã thoát khỏi khủng hoảng kinhtế- xã hội, nhiệm vụ đặt ra cho thời kỳ đầu là chuẩn bị tiền đề cho công nghiệp hóa

cơ bản đã hoàn thành cho phép nước ta bước vào thời kỳ mới đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đảng ta đã đưa ra những quan điểm mới chỉ đạoquá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Những quan điểm nàyđược Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa VII và tiếp tục được

bổ sung hoàn thiện trong các Đại hội VIII, IX, X, XI của Đảng Một trong nhữngquan điểm cơ bản đó là “Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa và gắn với kinh tếtri thức, bảo vệ tài nguyên môi trường”

Nhiệm vụ CNH – HĐH đã được thực hiện ở nước ta trong những năm qua, nhất

là thời kỳ đổi mới chúng ta đã thu được nhiều thành tựu quan trọng tạo thế và lựccho thời kỳ phát triển tiếp theo Bên cạnh những thành tựu đã đạt được chúng takhông tránh khỏi những sai lầm Để giải quyết những nhiệm vụ mới đặt ra cùngkhắc phục những thiếu xót khiếm khuyết, đẩy lùi nguy cơ tụt hậu về kinh tế đưa đất

nước ra khỏi tình trạng đói nghèo, cải thiện đời sống nhân dân, tăng cường tiềm lựcquốc phòng an ninh, củng cố vững chắc độc lập chủ quyền quốc gia thì không

có con đường nào khác con đường đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Tìm hiểu và góp phần làm rõ quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước.Nghiên cứu về mối quan hệ của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Trên cơ sở đó tổng kết những mặt tích cực, chỉ ra những điểm hạn chế, đề ragiải pháp thực hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với môi trường.Phương pháp nghiên cứu

Tra cứu tài liệu, tổng hợp và phân tích thông tin, nghiên cứu và đưa ra nhữngnhận xét, đánh giá, thực hiện phương pháp thảo luận nhóm tập trung

Sử dụng phương pháp tài liệu thứ cấp và phương pháp số liệu thống kê đểđưa ra dẫn chứng cụ thể và đánh giá từng nội dung cần thiết

Ngoài ra, còn sử dụng thêm phương pháp so sánh và phương pháp diễn dịch

để so sánh và phân tích các khía cạnh của vấn đề

PHẦN B: NỘI DUNG

CHƯƠNG I: TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM

Khái niệm công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Công ngiệp hoá là một quá trình phát triển kinh tế trong đó một bộ phậnnguồn lực quốc gia ngày càng lớn được xây dựng để huy động cơ cấu kinh tế nhiềunghành với công nghệ hiện đại để chế tạo ra các phương tiện sản xuất, hàng tiêu

dùng có khả năng bảo đảm nhịp độ tăng trưởng cao trong toàn nền kinh tế và bảođảm sự tiến bộ kinh tế và xã hội.

Hiện đại hoá là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sảnxuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ chỗ theo những qui trình côngnghệ phương tiện phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của tiến bộkhoa học kỹ thuật tạo ra năng xuất lao động hiệu quả và trình độ văn minh kinh tế

xã hội cao

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện cáchoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế - xã hội, từ sử dụng sứclao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động với côngnghệ, phương tiện, phương pháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của côngnghiệp và tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra năng suất lao động xã hội cao.Đặc điểm chủ yếu của công nghiệp hoá, hiện đại hóa

Do những thay đổi trong nền kinh tế toàn cầu và các điều kiện cụ thể của đấtnước, công nghiệp hóa của nước ta hiện nay có các đặc điểm chủ yếu sau:

Thứ nhất, công nghiệp hóa phải gắn liền với hiện đại hóa Lý do là trên thế

giới đang diễn ra các cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, một số nướcphát triển bắt đầu chuyển từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức, vìvậy họ phải sử dụng những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ,tiếp cận kinh tế, kiến thức để tạo ra những điều mới cho các lĩnh vực khác nhau

Thứ hai, công nghiệp hóa nhằm mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã

hội Công nghiệp hóa là điều tất yếu đối với mọi quốc gia đang phát triển Nhưngcác quốc gia khác nhau có thể có mục tiêu và đặc điểm khác nhau Ở nước ta,ngành công nghiệp hóa nhằm tạo ra cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội

và tăng cường khả năng bảo vệ độc lập dân tộc

Thứ ba, công nghiệp hóa và hiện đại hóa trong các điều kiện của cơ chế thị

trường do Nhà nước điều tiết Điều này giúp phân biệt công nghiệp hóa ngày nayvới công nghiệp hóa trước khi đổi mới Trong cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch hóatập trung, quản lý, trợ cấp và công nghiệp hóa được thực hiện theo các quy hoạch

và lệnh của Nhà nước Với cơ chế kinh tế hiện có, nhà nước vẫn đóng một vai tròrất quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa Tuy nhiên, công nghiệp hóa khôngxuất phát từ sự chủ quan của quốc gia mà nó đòi hỏi phải áp dụng các quy luậtkhách quan, đặc biệt là các quy luật thị trường

Thứ tư, công nghiệp hóa và hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân trong bối cảnh

toàn cầu hóa kinh tế, góp phần mở cửa nền kinh tế và phát triển quan hệ kinh tếquốc tế

Công nghiệp hóa trong bối cảnh “chiến lược” kinh tế mở có thể tiến triểnnhanh chóng với việc sử dụng kết hợp những thành tựu của thế giới và hỗ trợ quốc

tế Công nghiệp hóa trong bối cảnh “chiến lược” của các nền kinh tế mở cũng tạo

ra nhiều trở ngại do hậu quả tiêu cực của nền kinh tế thế giới và “trật tự” của nềnkinh tế thế giới phát triển ở các nước tư bản không ủng hộ các nước nghèo hoặckém phát triển Do đó, công nghiệp hóa và hiện đại hóa phải đảm bảo xây dựng nềnkinh tế nước ta là một nền kinh tế độc lập, tự chủ

Các đặc điểm trên có tác động lớn đến quá trình công nghiệp hóa ngày nay ởnước ta

Nguyên nhân khách quan Việt Nam phải thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa

1.1 Công nghiệp hóa là quy luật phổ biến của sự phát triển lực lượng sản xuất xã hội,

Bất kỳ hình thức sản xuất xã hội nào cũng chỉ có thể được thiết lập vữngchắc dựa trên cơ sở vật chất kỹ thuật thích ứng Chủ nghĩa xã hội phải có một nền

kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu vềcác tư liệu sản xuất chính để tồn tại và phát triển Cơ sở vật chất của chủ nghĩa xãhội cần phản ánh những thành tựu mới nhất về khoa học và công nghệ Điều quantrọng là cơ sở vật chất đó phải ở mức đảm bảo nhu cầu vật chất của toàn xã hội phùhợp với sự phát triển lực lượng sản xuất tiên tiến và đảm bảo việc sử dụng tất cảcác cơ sở vật chất này cho hoạt động xã hội Cơ sở vật chất kỹ thuật này phải cónăng suất cao hơn chủ nghĩa tư bản thì mới có thể đánh bại hoàn toàn và triệt đểchủ nghĩa tư bản.

Đối với những nước có nền kinh tế chậm phát triển quá độ lên chủ nghĩa xãhội như nước ta, việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội phảithực hiện từ không có đến có, thực hiện từ gốc đến ngọn thông qua công nghiệphóa và hiện đại hóa

• Vai trò công nghiệp hóa và hiện đại hóa xây dựng cơ sở và nền tảng để cảithiện cơ sở quan hệ sản xuất Phát triển năng suất trong quá trình công nghiệp vàhiện đại hóa thường liên quan đến việc xây dựng, củng cố và cải thiện các mốiquan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa trên nền tảng là kinh tế Nhà nước và kinh tế hợptác của người lao động Công cuộc công nghiệp hóa này được thực hiện dưới sựkiểm soát của Đảng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộcdưới sự quản lý và điều hành của một Nhà nước của dân, do dân và vì dân Đây làbản chất của công nghiệp hóa và hiện đại hóa của nước ta

1.2 Xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội phải thực hiện từ đầu thông qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Nước ta là một nước có nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu đang phát triển theohướng chủ nghĩa xã hội mà không có hệ thống tư bản chủ nghĩa, vì thế nên việccông nghiệp hóa và hiện đại hóa nền kinh tế quốc gia là rất quan trọng

• Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là các giai đoạn phát triển đưa đất nước tathoát khỏi những rủi ro tụt hậu, dần dần thu hẹp khoảng cách về kinh tế giữa nước

ta với các nước khác trên thế giới

• Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tạo ra một cơ sở vật chất kỹthuật hiện đại cho chế độ mới Đó là một cơ cấu kinh tế hợp lý thay thế lao độngthủ công bằng lao động máy móc và công nghệ tiên tiến trong toàn bộ nền kinhtế… Cơ sở vật chất kỹ thuật của xã hội là tổng thể hữu có các yếu tố vật chất củalực lượng sản xuất đạt được trong những điều kiện nhất định của tiến bộ khoa học

và công nghệ, trên cơ sở lực lượng lao động sản xuất đó tạo ra của cải vật chất đểđáp ứng nhu cầu của xã hội Một mặt, cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

kế thừa những thành quả của xã hội tư bản Mặt khác, nó đã được phát triển vàhoàn thiện bằng cách áp dụng kết quả của cuộc cách mạng khoa học kinh tế hiệnđại vào nhu cầu của xã hội mới Có một nền công nghiệp hóa, hiện đại hóa mới đểtạo ra một cơ sở sản xuất máy móc, tạo ra một sức sản xuất mới nhằm tăng năngsuất của lao động xã hội và tạo ra một cơ sở kinh tế để cải thiện, phát triển cácngành kinh tế quốc dân khác Trên thực tế, nền tảng vật chất và kỹ thuật xây dựngcho chủ nghĩa xã hội và xã hội hóa sản xuất, tham gia phân phối hợp tác quốc tế,tạo điều kiện vật chất cho một nền kinh tế độc lập, tự chủ có thể mở rộng quan hệkinh tế đối ngoại Việc công nghiệp hóa và hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân trongthời kỳ quá độ ở nước ta đã hướng tới sự độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội củaquốc gia, tạo điều kiện khắc phục mâu thuẫn kinh tế thời kỳ đó, cải thiện phúc lợivật chất và văn hóa của người lao động Các bước công nghiệp hóa và hiện đại hóanền kinh tế quốc dân nhằm tạo ra một cơ sở vật chất kỹ thuật ngày càng hiện đạicho một hệ thống xã hội mà trong đó nhân dân lao động là người làm chủ

• Công nghiệp hóa và hiện đại hóa góp phần củng cố và tăng cường hệ thốngchính trị của quốc gia, duy trì sự ổn định chính trị - xã hội và bảo vệ sự đối lập vớichủ quyền và định hướng phát triển xã hội chủ nghĩa.

• Công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng là những yêu cầu khách quan để củng

cố và tăng cường an ninh quốc phòng và sự thống nhất giữa sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ nhà nước xã hội chủ nghĩa

Ý nghĩa của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá

Trước đây nước ta đã bị đô hộ hơn 1000 năm, chính chiến tranh từ thời ôngcha ta liên miên cũng ít nhiều khiến cho Việt Nam mất đi cơ hội để phát triển Khácvới phương Tây, chúng ta thiếu h“n mô ”t nền công nghiê ”p nền tảng Việt Nam đi lênchủ nghĩa xã hội từ một nước nông nghiệp lac hậu, cơ sở vật chất - kỹ thuật thấpkém, trình độ lực lượng sản xuất xã hội chủ nghĩa mới được thiết lập, chưa hoànthiện Nên có thể kh“ng định: cái thiếu nhất của đất nước ta là thiếu một lực lượngsản xuất phát triển, một cơ sở vật chất kỹ thuật phù hợp với chủ nghĩa xã hội.Chính vì vậy nước ta cần thiết phải tiến hành qua trình công nghiệp hoá - hiện đạihoá nền kinh tế quốc dân Đây chính là con đường tạo ra lực lượng sản xuất mớinhằm khai thác và tận dụng triệt để nguồn nhân lực dồi dào của đất nước Mỗi bước

đi trên con đường công nghiệp hoá - hiện đại hoá chính là mỗi bươc tăng cường vậtchất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, đồng thời cũng là một bước củng cố và hoànthiện quan hệ sản xuất xã hội, làm cho nền sản xuất xã hội không ngừng phát triển,đời sống vật chất văn hoá, tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao

Và cũng chính vì thế, việc thực hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa,

là hoàn thành cần thiết và cần đưa lên hàng đầu Ý nghĩa của việc làm này là nó đãtạo ra một tiền phát triển kinh tế, xã hội và con người Những công nghệ kỹ thuậttiên tiến đã giúp ích rất nhiều đối với đời sống người dân, họ không còn phải tự tay

làm hết tất cả mọi thứ như trước nữa mà đã có những máy móc thiết bị hiện đại hỗtrợ, vừa nhanh chóng vừa hiệu quả và đạt năng suất cao hơn rất nhiều Qua đó suynghĩ của chúng ta cũng đổi thay ít nhiều, chúng ta đã có những cái nhìn mới mẻhơn, không còn những suy nghĩ rập khuôn và bị hạn chế bởi thời kì phong kiến, nógiúp ta thay đổi tư duy và có những bước tiến phát triển đất nước trong tương lai vàqua đó cũng hình thành một xã hội văn minh và tiên tiến Là nhiệm vụ trung tâmcủa thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội và công nghiệp hoá- hiện đại hoá và để thựchiện ý tưởng "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh" Biếnnước ta thành một nước công nghiệp có cỏ sở vật chất kĩ thuật hiện đại, cơ cấu kinh

tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượngsản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dângiàu nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ và văn minh Nâng cao hơn nữa trình

độ văn hoá, chuyên môn, nghiệp vụ ngoại ngữ, để có khả năng tiếp cận với khoahọc công nghệ mới, khoa học công nghệ tiên tiến Xây dựng một xã hội trong sạch,vững mạnh, công bằng dân chủ văn minh, tích cực chống các tệ nạn xã hội trongthanh niên và nhân dân, thực hiện sống và làm việc theo pháp luật

CHƯƠNG II: NỘI DUNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM

Tiếp thu kiến thức của chủ nghĩa Mác – lênin

C Mác đã chứng minh quan hệ giá trị đã làm cho con người tách khỏi những

lệ thuộc cá nhân, gắn kết họ lại trong quan hệ xã hội, tạo lực đẩy cho sự phát triểnkinh tế Quy luật giá trị chính là một sức mạnh kinh tế, chỉ ra hướng phát triển lànên làm những gì có lợi, theo tiếng gọi của thị trường Nó gợi mở tư duy về tậndụng lợi thế so sánh, nâng cao năng lực cạnh tranh, ưu tiên cho các cực tăng trưởng

mà hiện nay chúng ta đang bàn đến trong chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Luận điểm quan trọng của Ông là sự lớn lên của tư bản, thông qua cơ giá trị thặng

dư thành tư bản phụ thêm (tích lũy) Tăng tích lũy, tăng đầu tư vốn, thay đổi kết cấu

kỹ thuật của sản xuất là cơ sở của sự tăng trưởng Và chuyển sang thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức ở nước tahiện nay chính là chuyển từ nền kinh tế không có tích lũy (tái sản xuất giản đơn)sang nền kinh tế có tích lũy (tái sản xuất mở rộng theo chiều rộng và chiều sâu) vớiquy mô ngày càng lớn Học thuyết tái sản xuất mác-xít cũng gợi mở nhiều điều vềmối quan hệ giữa tích lũy với tiêu dùng, giữa tích tụ và tập trung vốn, cũng nhưnhững cân đối lớn trong nền kinh tế quốc dân

Lênin đã chỉ ra con đường khắc phục thông qua triển khai thực hiện chínhsách kinh tế mới, tức chuyển từ kế hoạch hóa tập trung sang khuyến khích pháttriển kinh tế hàng hóa, chấp nhận mức độ nhất định cơ chế thị trường Để phát triểnlực lượng sản xuất trong điều kiện mới hình thành còn nhiều khó khăn, cần phảiduy trì nền kinh tế nhiều thành phần…

Hồ Chí Minh tiếp thu và vận dụng chủ nghĩa Mác – Lê-nin vào thực tiễn ViệtNam, trên tinh thần độc lập, tự chủ và sáng tạo, trong đó có những tư tưởng vềcông nghiệp hóa

Một là, xác định mục tiêu của chủ nghĩa xã hội là làm sao cho “dân giàu,nước mạnh”, “mọi người được ăn no, mặc ấm, sung sướng, tự do” Quán triệt quanđiểm đó của Hồ Chí Minh, Đảng ta kh“ng định: “Mục tiêu của công nghiệp hóa,hiện đại hóa là thực hiện “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.Hai là, công nghiệp hóa phải bắt đầu từ nông nghiệp, nông thôn, nông dân.Chủ trương phát triển nông nghiệp, công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn màĐảng ta đã xác định trong các nghị quyết gần đây hoàn toàn phù hợp với chính sách