Hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Có thể nói đạo luật về hàng không dân dụng của Việt Nam hiện nay và các văn bản pháp luật khác của Việt Nam chưa hoàn toàn đồng nhất và bản thân nó cũng chưa chuyển hóa được một cách thí

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KĨ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH

KHOA KINH TẾ

TIỂU LUẬN PHÁP LUẬT LOGISTICS

ĐỀ TÀI: “TÌM HIỂU VỀ HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG”

Giảng viên HD: Ngô Thùy Dung

Mã lớp học phần: TLAW322209_02

1 Lê Nguyễn Hoàng Thi 201322B 20132235

2 Nguyễn Thị Thu Thảo 201322B 20132234

3 Phạm Mỹ Thảo Hiền 201322B 20132144

4 Hoàng Thị Kim Liên 201322A 20132215

5 Lê Nguyễn Hoàng Thơ 201322B 20132236

TP Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 05 năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Phương pháp và nội dung nghiên cứu 2

4 Ý nghĩa của đề tài 3

5 Giới thiệu kết cấu đề tài 3

CHƯƠNG 1: KHÁI LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG 4

1.1 Khái niệm và phân loại hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 4

1.1.1 Khái niệm về vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 4

1.1.2 Phân loại hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 6

1.1.2.1 Hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế và hợp đồng vận chuyển hàng hóa nội địa 6

1.1.2.2 Hợp đồng vận chuyển hàng hóa thường lệ và hợp động vận chuyển hàng hóa không thường lệ 8

1.2 Giao kết hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 9

1.2.1 Đề nghị và chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 9

1.2.2 Hình thức của hợp động vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 9

1.2.3 Nội dung của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 10 1.2.4 Hiệu lực của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 10

1.2.4.1 Các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 11

1.2.4.2 Sự vô hiệu của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không và việc xử lí vô hiệu 11

1.3 Thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 12

1.4 Trách nhiệm của các bên trong hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường

hàng không 14

1.4.1 Trách nhiệm của người gửi hàng hóa 15

1.4.2 Trách nhiệm của người vận chuyển 16

1.5 Giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 19

1.5.1 Giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng 20

1.5.2 Giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải 20

1.5.3 Giải quyết tranh chấp tại tòa án 22

1.5.4 Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại 22

CHƯƠNG 2: NHỮNG HẠN CHẾ TRONG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN 24

2.1 Những vướng mắt trong pháp luật về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không ở Việt Nam hiện nay 24

2.2 Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không 27

KẾT LUẬN 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Từ năm 1990 đến nay, hàng không dân dụng Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể và đã góp phần tích cực trong việc giao lưu và hợp tác quốc tế trong thời kì đổi mới Hiện nay, Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm và tạo điều kiện cho các ngành liên quan đến hàng không và đang không ngừng sửa đổi và bổ sung các

bộ luật liên quan đến hàng không dân dụng để qua đó góp phần đưa các ngành thuộc hàng không Việt Nam hội nhập thế giới phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

Dù các ngành vận chuyển bằng đường hàng không nói chung và vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không nói riêng có lợi thế hơn các ngành vận chuyển bằng đường khác nhưng nó cũng có không ít rủi ro cả về thiên tai, dịch bệnh… Việc vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không không chỉ liên quan đến lĩnh vực kinh

tế mà nó còn liên quan đến các lĩnh vực khác như quân sự, chính trị, pháp lý, và cả nền an ninh, lãnh thổ và sự bình yên của quốc gia Do sự đặc biệt đó nên các ngành

về hàng không được pháp luật nhà nước và các thương nhân thuộc lĩnh vực hàng không đặc biệt quan tâm và chú trọng

Vận chuyển bằng đường hàng không bao gồm ba lĩnh vực là vận chuyển hành khách, vận chuyển hàng hóa và vận chuyển bưu phẩm, bưu kiện và thư Kể từ năm

1991, Việt Nam đã có đạo luật riêng về hàng không dân dụng với nhiều lần sửa đổi

và được làm mới Các đạo luật này đã có các quy định khác của thể về vận chuyển hàng hóa bằng hàng không nói chung và vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không nói riêng Tuy nhiên vận chuyển hàng không là một lĩnh vực phức tạp có liên quan tới nhiều ngành luật khác và liên quan tới các điều ước quốc tế Có thể nói đạo luật về hàng không dân dụng của Việt Nam hiện nay và các văn bản pháp luật khác của Việt Nam chưa hoàn toàn đồng nhất và bản thân nó cũng chưa chuyển hóa được một cách thích hợp nhất các điều ước quốc tế về hàng không Trong thực tiễn thi

hành các văn bản pháp luật về vận chuyển bằng đường hàng không còn đặt ra nhiều vấn đề cần phải nghiên cứu không chỉ về tính sát hợp giữa pháp luật và thực tiễn đời sống mà còn cho cả việc hiểu và thi hành từng quy định cụ thể của pháp luật và điều ước quốc tế

Hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không là phần không thể thiếu trong ngành vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không, khi thực hiện công việc có rất nhiều vấn đề cần được thỏa thuận giữa các bên

Chính vì những lí do trên, nhận thức được tầm quan trọng đó, nhóm 12 đã chọn chủ

đề “Hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không” để làm đề tài cho tiểu luận kết thúc học phần

2 Tình hình nghiên cứu

Việc nghiên cứu về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không đang được quan tâm ngày càng nhiều bởi vì hệ thống luật pháp Việt Nam, các bộ luật về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không đang trong quá trình sửa đổi bổ sung cho hoàn thiện, cùng với đường hàng không ẩn chứa nhiều rủi ro và nhiều lợi ích hơn so với các đường khác nên các thương nhân đang tích cực nghiên cứu và các bộ luật đang dần được sửa đổi và bổ sung

3 Phương pháp và nội dung nghiên cứu

a Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận được nghiên cứu bằng việc sử dụng các phương pháp như: phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp so sánh pháp luật, phương pháp mô hình hóa,điển hình hóa các quan hệ xã hội, phương pháp phân tích quy phạm và phân tích tình huống

b Nội dung nghiên cứu

 Tìm hiểu về khái luận về hợp động vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

 Biết được những hạn chế trong pháp luật Việt Nam về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không và giải pháp hoàn thiện

4 Ý nghĩa của đề tài

Giúp các sinh viên các ngành thuộc dịch vụ liên quan đến vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không nắm được các vấn đề về hợp đồng vận chuyển hàng hóa của lĩnh vực này

5 Giới thiệu kết cấu đề tài

Công trình nghiên cứu gồm 19 trang, 0 bảng, 2 hình và 0 biểu đồ cùng 1 phụ lục Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục từ viết tắt, danh mục bảng và biểu

đồ, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài được kết cấu thành 2 mục như sau:

Chương 1 Khái luận về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Chương 2 Những hạn chế trong pháp luật việt nam về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không và giải pháp hoàn thiện

CHƯƠNG 1: KHÁI LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG VẬN CHUYỂN HÀNG HÓA

BẰNG ĐƯỜNG HÀNG KHÔNG

1.1 Khái niệm và phân loại hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

1.1.1 Khái niệm về vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không hay còn được hiểu đơn giản là

sử dụng các phương tiện máy bay để vận chuyển hàng hóa Hàng hóa được đóng gói

kĩ càng và cho lên các máy bay chở hàng chuyên dụng hoặc buồng chở hàng của máy bay vận chuyển hành khách Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, sự giao thương mở cửa giữa khu vực các nước, hình thức vận chuyển này ngày càng trở nên phổ biến và chiếm ưu thế

 Đặc điểm của vận tải hàng không

 Các tuyến đường vận tải hàng không hầu hết là các đường thẳng nối hai điểm vận tải với nhau

 Tốc độ của vận tải hàng không cao, tốc độ khai thác lớn, thời gian vận chuyển nhanh

 Vận tải hàng không an toàn hơn so với các phương tiện vận tải khác

 Vận tải hàng không luôn đòi hỏi sử dụng công nghệ cao

 Vận tải hàng không cung cấp các dịch vụ tiêu chuẩn hơn hẳn so với các phương thức vận tải khác

 Vận tải hàng không đơn giản hóa về chứng từ, thủ tục so với các phương thức vận tải khác

Bên cạnh ưu điểm trên, vận tải hàng không cũng có những hạn chế sau:

 Giá cước cao nhất, tính tới từng kilogram

 Danh mục vận chuyển không đa dang, không phù hợp với vận chuyển hàng hóa cồng kềnh, hàng hóa có khối lượng lớn hoặc có giá trị thấp

 Chịu ảnh hưởng bởi thời tiết Chuyến bay có thể bị hoãn do điều kiện thời tiết không tốt như sương mù, mưa giông,… làm ngưng trệ

 Vận tải hàng không đòi hỏi đầu tư lớn về cơ sở vật chất kỹ thuật cũng như đào tạo nhân lực phục vụ

 Cơ sở vật chất kỹ thuật của vận tải hàng không

 Cảng hàng không

 Cảng hàng không là nơi đỗ cũng như cất hạ cánh của máy bay, là nơi cung cấp các điều kiện vật chất kỹ thuật và các dịch vụ cần thiết liên quan tới vận chuyển hàng hóa và hành khách

 Cảng hàng không có các khu vực làm hàng xuất, hàng nhập và hàng chuyển tải

 Máy bay là công cụ chuyên chở của vận tải hàng không Máy bay có nhiều loại Loại chuyên chở hành khách cũng có thể nhận chuyên chở hàng dưới boong Loại chuyên chở hàng và loại chở kết hợp cả khách cả hàng

 Trang thiết bị xếp dỡ và làm hàng ở cảng hàng không cũng đa dạng và phong phú Có các trang thiết bị xếp dỡ và vận chuyển hàng hóa trong sân bay, có trang thiết bị xếp dỡ hàng hóa theo đơn vị Ngoài ra còn có các trang thiết bị riêng lẻ như pallet máy bay, container máy bay, container đa phương thức,…

 Hàng hóa thường vận chuyển bằng đường hàng không

 Các lô hàng nhỏ

 Hàng hóa đòi hỏi giao ngay, an toàn và chính xác

 Hàng hóa có giá trị cao

 Hàng hóa có cự ly vận chuyển dài

Hình ảnh: Máy bay vận tải lớn nhất thế giới - Antonov An-225 Mriya 1.1.2 Phân loại hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

1.1.2.1 Hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế và hợp đồng vận chuyển hàng hóa nội địa

Vận chuyển hàng không có khuynh hướng quốc tế ngay từ khi mới xuất hiện, bởi tốc độ của tàu bay và sự chật hẹp của lãnh thổ quốc gia Tuy nhiên, vận chuyển hàng không nội địa cũng có vai trò rất quan trọng ở các nước có lãnh thổ rộng lớn (như Nga, Canada, Hoa Kỳ, Trung Quốc ), hoặc ở những nước có địa hình tương đối phức tạp (như Phillipines, Indonesia )

 Hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng đường hàng không là sự thỏa thuận giữa người vận chuyển là tổ chức cung cấp dịch vụ vận chuyển thương mại bằng đường hàng không và người thuê vận chuyển, theo đó người vận chuyển có nghĩa

vụ vận chuyển hàng hóa đến địa điểm đến và trả hàng hóa cho người có quyền nhận; người thuê vận chuyển có nghĩa vụ thanh thoán cước phí vận chuyển

Các lưu ý khi ký kết hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế:

 Chủ thể trong một hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế sẽ bao gồm bên thuê vận chuyển và bên vận chuyển Khi ký kết hợp đồng, bên vận chuyển nên xác nhận về việc bên thuê là bên sở hữu hàng hóa là đối tượng của hợp đồng hoặc là người được ủy quyền bởi chủ sở hữu hàng hóa đó Ngược lại, bên thuê vận chuyển cũng cần chắc chắn rằng bên vận chuyển có đủ các điều kiện cần thiết và được phép kinh doanh dịch vụ vận chuyển hàng hóa quốc tế

 Đối tượng của hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế là công việc vận chuyển hàng hóa qua các quốc gia khác nhau của bên vận chuyển Khi ký kết hợp đồng, hai bên cần lưu ý về vấn đề liệu công việc này có vi phạm một quy định nào đó về vận chuyển hàng hóa quốc tế hay không, liệu hàng hóa có bị cấm xuất khẩu hoặc nhập khẩu theo pháp luật quốc gia xuất khẩu và nhập khẩu hay không,…

 Hình thức của hợp đồng cần tuân thủ quy định của pháp luật quốc gia xuất khẩu, nhập khẩu và các công ước quốc tế Thông thường, hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế sẽ phải được thể hiện dưới dạng văn bản để tránh các rủi ro

 Ngôn ngữ của hợp đồng: các bên có thể thỏa thuận lựa chọn ngôn ngữ của hợp đồng Tuy nhiên vì là hợp đồng mang yếu tố quốc tế nên ngôn ngữ cần thiết là Tiếng Anh Ngoài ra, các bên có thể có thêm các bản hợp đồng được viết bằng ngôn ngữ của quốc gia mình

 Nội dung của hợp đồng: hai bên khi soạn thảo cần cân nhắc và kiểm tra kỹ các thông tin được ghi nhận trên hợp đồng, bao gồm các thông tin cơ bản như:

 Thông tin của bên vận chuyển, bên thuê vận chuyển, bên nhận hàng và các bên liên quan khác (nếu có);

 Thông tin cụ thể về hàng hóa vận chuyển (loại hàng, số lượng, khối lượng, tình trạng hàng hóa,…)

 Nội dung công việc, trong đó ghi rõ thời gian, địa điểm giao nhận hàng hóa;

 Quyền và nghĩa vụ của các bên;

 Thời điểm chuyển giao rủi ro;

 Quy định về sự kiện bất khả kháng;

 Quy định về giải quyết tranh chấp;

 Chi phí của hợp đồng và chi phí phát sinh

 Các tài liệu đính kèm hợp đồng: tài liệu quan trọng nhất cần có khi ký hợp đồng vận chuyển hàng hóa quốc tế là vận đơn đường biển, vận đơn hàng không và các giấy tờ vận chuyển liên quan khác

 Theo quy định tại Điều 7, Công ước về Hàng không dân dụng quốc tế thì: Mỗi Quốc gia ký kết có quyền từ chối cho phép tàu bay của các Quốc gia ký kết khác lấy hành khách, bưu kiện và hàng hóa trong lãnh thổ của mình để vận chuyển đến điểm khác trên lãnh thổ của mình nhằm mục đích kiếm lời Mỗi Quốc gia đã ký cam kết sẽ không ký kết bất kỳ một thoả thuận nào khác để cấp bất kỳ một độc quyền nào như vậy trên cơ sở độc quyền cho bất kỳ Quốc gia nào khác hoặc một hãng hàng không của bất kỳ Quốc gia nào khác và cũng không nhận một đặc quyền nào có tính chất độc quyền như vậy do bất kỳ Quốc gia nào khác cấp

1.1.2.2 Hợp đồng vận chuyển hàng hóa thường lệ và hợp động vận chuyển hàng hóa không thường lệ

Theo quy định tại Khoản 1, Điều 109, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam

 Vận chuyển hàng không không thường lệ là việc vận chuyển bằng đường hàng không không có đủ các yếu tố của vận chuyển hàng không thường lệ

Theo quy định tại Điều 6, Công ước về Hàng không dân dụng quốc tế thì: Không chuyến bay quốc tế thường lệ nào có thể được thực hiện trên hoặc trong lãnh thổ của một Quốc gia ký kết, trừ khi được phép đặc biệt hoặc phép nào khác của Quốc gia đó và phải tuân theo các điều kiện của những giấy phép đó

1.2 Giao kết hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

1.2.1 Đề nghị và chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Giống như các chủng loại hợp đồng khác, hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không cũng có khởi đầu bằng việc một bên đề nghị giao kết hợp đồng để mong muốn được bên kia chấp nhận Tuy nhiên việc phân biệt ai là người đưa ra đề nghị và ai là người chấp nhận trong mối quan hệ giữa người gửi hàng hoá

và người vận chuyển thì không phải là không có tranh luận

Đề nghị giao kết hợp đồng là việc thể hiện ý định giao kết hợp đồng ra bên ngoài và với một số điều kiện nhất định để khi người được đề nghị chấp nhận, thì hợp đồng được thiết lập Bộ luật Dân sự 2005 định nghĩa: “Đề nghị giao kết hợp đồng là việc thể hiện rõ ý định giao kết hợp đồng và chịu sự ràng buộc về đề nghị này của bên đề nghị đối với bên đã được xác định cụ thể” (Điều 390, Khoản 1)

1.2.2 Hình thức của hợp động vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2006 đã thống nhất hoá các quy tắc của pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế liên quan tới hình thức của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không Việc hợp đồng vận chuyển hàng không nói chung và hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không nói riêng là hợp đồng trọng hình thức Pháp luật buộc hợp đồng phải lập thành văn bản và phải tuyên bố giới hạn trách nhiệm của người vận chuyển liên quan tới thiệt hại xảy ra đối với hành khách hoặc người gửi hành lý, hàng hoá trong quá trình vận chuyển

Nếu như hợp đồng vận chuyển hành khách và hành lý bằng đường hàng không được thể hiện bằng vé máy bay và thẻ hành lý, thì hình thức của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không là vận đơn hàng không (The air waybill) hoặc biên lai hàng hoá (The cargo receipt) Các chứng từ này luôn luôn được xem là chứng

cứ đầu tiên về việc giao kết hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không,

về việc chấp nhận hàng hoá để vận chuyển và về các điều kiện vận chuyển được xác định trong đó Theo nội dung này, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2006 quy định: “Vận đơn hàng không là chứng từ vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không và là bằng chứng của việc giao kết hợp đồng, việc đã tiếp nhận hàng hoá và các điều kiện của hợp đồng (Điều 129, Khoản 1)

1.2.3 Nội dung của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Nói tới nội dung của hợp đồng là nói tới các điều kiện của hợp đồng mà các bên cam kết thi hành Các điều kiện của hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không được thể hiện trong hai loại văn bản – đó là chứng từ vận chuyển (vận đơn hoặc biên lai hàng hoá), và điều lệ vận chuyển hàng không Ngoài ra các qui định của pháp luật về hợp đồng vận chuyển hàng không cũng chứa đựng các điều kiện của hợp đồng Điều lệ vận chuyển hàng không là nơi chứa đựng các điều kiện

áp dụng chung cho tất cả các loại hợp đồng vận chuyển, riêng cho các hợp đồng vận chuyển hàng hoá Còn chứng từ vận chuyển hàng hoá xác định các điều kiện có tính cách cá biệt cho một hợp đồng vận chuyển hàng hoá cụ thể Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2006, tại Điều 111, Khoản 1 có qui định: “Điều lệ vận chuyển là bộ phận cấu thành của hợp đồng vận chuyển hàng không, qui định các điều kiện của người vận chuyển đối với việc vận chuyển hành khách, hành lý, hàng hoá, bưu phẩm, bưu kiện, thư bằng đường hàng không”

1.2.4 Hiệu lực của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không khi đã được giao kết hợp pháp đều có hiệu lực ràng buộc giữa các bên Việc vi phạm các điều kiện của

hợp đồng sẽ bị pháp luật cưỡng chế theo các biện pháp đã được tạo dựng sẵn Tuy nhiên trước tiên cần phải nghiên cứu các điều kiện làm cho hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không có hiệu lực và sự vô hiệu của hợp đồng này

1.2.4.1 Các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Cũng giống như mọi giao dịch khác, hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không cũng phải đáp ứng các điều kiện có hiệu lực của giao dịch pháp

lý Bộ luật Dân sự của Việt Nam gọi là giao dịch dân sự Theo Bộ luật này giao dịch dân sự có các điều kiện có hiệu lực như sau:

“1 Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Người tham gia giao dịch có năng lực hành vi dân sự;

b) Mục đích và nội dung của giao dịch không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội;

c) Người tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện

2 Hình thức giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch trong trường hợp pháp luật có qui định” (Điều 122)

Hầu như các Bộ luật Dân sự trên thế giới cũng đều có thiết lập các điều kiện cho các giao dịch, tuy nhiên chú trọng hơn tới các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng Hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không muốn có hiệu lực thì phải tuân thủ các điều kiện do pháp luật đặt ra liên quan tới các yếu tố nói trên Xem xét từ các yếu tố này, chúng ta có thể thấy hợp đồng vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không cũng giống các loại hợp đồng khác về các yếu tố liên quan tới hiệu lực của giao dịch

1.2.4.2 Sự vô hiệu của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

và việc xử lí vô hiệu

Vấn đề vô hiệu của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

có lẽ không khác nhiều so với vấn đề vô hiệu của các chủng loại hợp đồng khác Tuy

nhiên như trên đã nói hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không có một số yêu cầu đặc biệt về các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng, nên việc xử lý chúng có thể mang lại đôi điều khác biệt do giải pháp khác biệt đã được chọn để xử

lý sự khác biệt phần nào của hợp đồng vận chuyển hàng háo bằng đường hàng không

Trước hết, trong trường hợp năng lực hành vi của người vận chuyển không

được đáp ứng theo yêu cầu của pháp luật, thì hợp đồng có thể bị hủy bỏ bởi tòa án hoặc không thể thực hiện được do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực thi nhiệm

vụ của mình để bảo vệ pháp luật xuất phát từ lợi ích chính đáng của cộng đồng như trên đã phân tích

Thứ hai, trong trường hợp đối tượng của hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng

đường hàng không không đáp ứng các yêu cầu của pháp luật, thì các cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc các chủ thể của hợp đồng vận chuyển có thể đình chỉ thực hiện hợp đồng Tòa án có thể tuyên hợp đồng vô hiệu nếu có sự nại ra hợp đồng chống lại các yêu cầu của pháp luật

Thứ ba, trong trường hợp hình thức của hợp đồng không bảo đảm theo yêu

cầu của pháp luật, hợp đồng không trở nên vô hiệu nhưng người vận chuyển có lỗi trong trường hợp này không được hưởng quyền lợi đặc trưng của vận chuyển hàng không, có nghĩa là không được hưởng mức giới hạn trách nhiệm do pháp luật qui định

1.3 Thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

Hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không hình thành quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hợp đồng Hợp đồng này được thiết lập dựa trên các quy định của luật về hàng không trong đó có các đặc thù sau:

Thứ nhất, người gửi hàng có quyền lấy lại hàng hóa tại cảng hàng không xuất

phát hoặc cảng hàng không đến, giữ hàng tại bất kỳ nơi hạ cánh cho phép nào trong hành trình, yêu cầu giao hàng cho người nhận hàng khác tại địa điểm đến hoặc địa

điểm khác trong hành trình, yêu cầu vận chuyển hàng hóa trở lại cảng hàng không xuất phát

Quyền định đoạt hàng hóa của người gửi hàng được nêu trên không được thực hiện trong trường hợp việc thực hiện quyền đó cản trở hoạt động bình thường của người vận chuyển hoặc gây trở ngại cho những người gửi hàng khác Người gửi hàng phải thanh toán chi phí phát sinh từ việc thực hiện quyền quy định tại khoản này

Thứ hai, trong trường hợp yêu cầu của người gửi hàng không thể thực hiện

được thì người vận chuyển phải thông báo ngay cho người gửi hàng

Thứ ba, người vận chuyển phải thông báo cho người nhận hàng ngay sau khi

hàng hoá được vận chuyển đến địa điểm đến, trừ trường hợp có thỏa thuận khác

Thứ tư, người nhận hàng có quyền yêu cầu người vận chuyển trả hàng hóa khi

hàng hóa đến địa điểm đến sau khi thanh toán các chi phí phù hợp với điều kiện vận chuyển, trừ trường hợp người gửi hàng hóa đã thực hiện quyền định đoạt hàng hóa

ở Khoản 1 Điều 139 của Luật Hàng không dân dụng

Thứ năm, người gửi hàng và người nhận hàng có thể tự thực hiện tất cả các

quyền của mình quy định tại Điều 139 của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam mà không phụ thuộc vào việc hành động đó là vì lợi ích của người gửi hàng hay người nhận hàng, với điều kiện phải thực hiện các nghĩa vụ theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa

Thứ sáu, các quy định tại Khoản 1 Điều 137, Điều 136 và Điều 139 của Luật

Hàng không dân dụng không ảnh hưởng đến quan hệ giữa người gửi hàng và người nhận hàng, cũng như quan hệ với bên thứ ba có các quyền phát sinh từ người gửi hàng hoặc từ người nhận hàng

Thứ bảy, để thực hiện hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không

một cách thuận lợi hơn, đặc biệt là trong vận chuyển hàng không quốc tế, pháp luật

thường ấn định, người gửi hàng hóa có nghĩa vụ như sau: