Tìm hiểu sự ảnh hưởng của những nét mới trong sự phát triển của chủ nghĩa tư bản hiện đại đối với sự phát triển lực lượng sản xuất ở việt nam trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4 0)

12 CHƯƠNG 2: SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA NHŨNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI ĐỐI VỚI S PHÁT TRIỰ ỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ở NƯỚC TA HIỆN NAY ....  Chương 2: Sự ảnh hưởng

TRƯỜNG Đ I HẠ ỌC SƯ PHẠM K Ỹ THUẬT TP.H CHÍ MINH Ồ



KHOA LÝ LU N CHÍNH TR Ậ Ị

Tiểu luận cuối kỳ

***

TÌM HIỂ U S Ự ẢNH HƯỞNG CỦA NH NG NÉT M I TRONG Ữ Ớ

SỰ PHÁT TRI N C A CHỂ Ủ Ủ NGHĨA TƯ BẢN HI ỆN ĐẠI ĐỐI VỚI

SỰ PHÁT TRI N LỂ ỰC LƯỢNG S N XUẢ ẤT Ở VIỆ T NAM TRONG CU C CÁCH M NG CÔNG NGHI P L N TH Ộ Ạ Ệ Ầ Ứ IV

MÃ S L P HP: Ố Ớ 01CLC GVHD: TS TRẦ N THỊ TH O Ả

NHÓM TH C HIỰ ỆN: NHÓM 6 HỌC KỲ: 2 –NĂM HỌC: 2020-2021 TP.HỒ CHÍ MINH – 6/2021 5/

MỤC LỤC

A PHẦN M Ở ĐẦ U 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 1 ụ ứ 3 Phương pháp nghiên c u 2 ứ B PHẦN N I DUNG 3 Ộ CHƯƠNG 1: NHỮNG NÉT CHÍNH TRONG PHÁT TRIỂN CỦA 3

CHỦ NGHĨA TƯ BẢN 3

1.1 Ch ủ nghĩa tư bả n là gì? 3

1.2 Nhữ ng nét m i trong s phát tri n cớ ự ể ủa chu nghĩa tư bản hiện đạ i 5

1.2.1 S phát tri n nh y vự ể ả ọt về ực lượ l ng s n xu t 5 ả ấ 1.2.2 S ự điều ch ỉnh v quan h ề ệ ả s n xu t và quan h giai c p 7 ấ ệ ấ 1.2.3 Th ể chế quả n lý kinh doanh trong n i b doanh nghi p có nhộ ộ ệ ững bi ến đổi lớ 8 n: 1.2.4 Điều tiết vĩ mô của nhà nước ngày càng được tăng cường 9

1.2.5 Các công ty xuyên qu c gia có vai trò ngày càng quan tr ng trong ố ọ hệ thố ng kinh t ế tư bản ch ủ nghĩa 11

1.2.6 Điều tiết và phố i hợp qu c tế đưố ợc tăng cường: 12

CHƯƠNG 2: SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA NHŨNG NÉT MỚI TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI ĐỐI VỚI S PHÁT TRIỰ ỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 14

2.1 Khu v ực có vốn đầu tư nướ c ngoài 14

2.2 Các ngành kinh t dế ựa trên hàm lượng tri th c cao phát triứ ển: 15

2.3 H i nh p kinh t 18 ộ ậ ế 2.3.1 Vi Nam trong công cu c h i nh p kinh t ệt ộ ộ ậ ế quốc tế : 18

2.3.2 Nh ng m t h n ch 19 ữ ặ ạ ế 2.3.3 Th thách cử ủa nước ta: 20

PHẦN KI ẾN TH C VỨ ẬN D ỤNG 22

C PHẦN K T LU N 24 Ế Ậ

D TÀI LIỆU THAM KH O 1 Ả

Lực lượng sản xuất ở Việt Nam trước thời kỳ đổi mới có thể nói là khó khăn, lỗi thời do cuộc chiến tranh bảo vệ dân tộc kéo dài Trình độ người lao

động th p, h u hết không có chuyên môn tay nghề, phần lớn lao động chưa qua ấ ầđào tạo Tư liệu sản xuất còn thô sơ, lạc hậu Sau thời kỳ đổi mới (1986) lực lượng sản xu t ở Việt Nam đã cấ ó nhiều tiến bộ, nhiều trường đạ ọc, cao đẳi h ng, trung cấp được mở, đáp ứng nhu cầu đào tạo lao động cho đất nước Tuy nhiên

so v i th ớ ế giới Vi t Nam vệ ẫn chưa được coi là nước phát triển

Chủ nghĩa tư bản hiện đại có đặc điểm l n so v i t t cớ ớ ấ ả các giai đoạn phát triển trước đây là trình độ phát triển rất cao c a lủ ực lượng sản xuất, trình độ khoa học công ngh rệ ất cao của các ngành, lĩnh vực trong n n kinh tề ế.Các nước tư bản phát triển, như Mỹ, các nước Tây Âu, Nh t B n là nhậ ả ững nước đi đầu trong nghiên cứu phát tri n và ng d ng các ti n b khoa h c công ngh c a cuể ứ ụ ế ộ ọ ệ ủ ộc cách m ng công nghi p l n th ba và cu c cách m ng công nghi p l n thạ ệ ầ ứ ộ ạ ệ ầ ứ tư; đi đầu trong các lĩnh vực điện tử, tin học, thông tin, viễn thông, phát triển Internet, trí tu nhân t o, công ngh v t li u mệ ạ ệ ậ ệ ới, năng lượng m i, công ngh sinh h c ớ ệ ọlàm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, chất lượng, hiệu quả của những ngành kinh t truy n th ng và t o nên nhiế ề ố ạ ều ngành, lĩnh vực, nhi u s n phề ả ẩm mới, công ngh cao, có giá tr ệ ị gia tăng, mức cạnh tranh cao

2 Mục tiêu nghiên c u ứ

Từ đó cho thấy được cách mạng 4.0 là xu thế công nghệ tất yếu mà Việt Nam phải hướng đến để theo kịp các nước phát tri n trên thể ế giới Ngoài ra những nét mới trong chủ nghĩa tư bản hiện đại cũng sẽảnh hưởng đế ực lượn l ng

sản xu t c a Vi t Nam Mu n nâng cao chấ ủ ệ ố ất lượng lực lượng s n xuả ất ở nước ta cuộc cách m ng công nghi p l n thạ ệ ầ ứ 4 thì trước tiên chúng ta phải “ Tìm hiểu s ựảnh hưởng của những nét mới trong sự phát triển của chủ nghĩa tư bản hiện đại

đố ớ ựi v i s phát tri n lể ực lượng sản xu t ở Việt Nam trong cuộc cách mạng công ấnghiệp lần thứ 4”

3 Phương pháp nghiên cứu

Để hiểu rõ hơn về đề tài, bài ti u lu n này s ể ậ ẽ được chia làm hai chương gồm:

 Chương 1: Những nét chính trong phát tri n ch ể ủ nghĩa tư bản

 Chương 2: Sự ảnh hưởng của những nét mới trong s phát triự ển của chủ nghĩa tư bản hiện đại đối với sự phát triển lực lượng sản xuất ở nước ta hi n nay ệ

Do trình độ về chuyên môn còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu xót, chính vì vậy em xin cám ơn TS.Trần Thị Thảo đã tậ tình hướn ng dẫn, giúp đỡ

sở h u tài sữ ản, tư liệu s n xu t ho c kh ả ấ ặ ả năng sản xu t trong th ấ ị trường tài chính, trong khi giá c , phân ph i hàng hóa và d ch vả ố ị ụ chủ ếu đượ y c quyết định b i s ở ựcạnh tranh trong thị trường hàng hóa và d ch v Chị ụ ủ nghĩa tư bản xu t hiấ ện đầu tiên t i châu Âu và phát tri n t trong lòng xã h i phong ki n châu Âu và chính ạ ể ừ ộ ế

thức được xác lập như một hình thái xã hội tại Hà Lan và Anh ở ế k XVII th ỷSau cách m ng Pháp cu i th k XVIII, hình thái chính tr cạ ố ế ỷ ị ủa "nhà nước tư bản chủ nghĩa" dần dần chiếm ưu thế hoàn toàn tại châu Âu và loại bỏ dần hình thái nhà nước của chế độ phong kiến, quý tộc Và sau này hình thái chính trị – kinh

tế xã h– ội tư bản chủ nghĩa lan ra khắp châu Âu và th ế giới

Sự phát triển c a chủ ủ nghĩa tư bản (với tư cách một hình thái kinh t ) t ế ừchủ nghĩa phong kiến không do một lý thuyết gia nào xây dựng Tuy nhiên A Smith là người có đóng góp to lớn nhất xây dựng một hệ thống lý luận tương đối hoàn ch nh vỉ ề chủ nghĩa tư bả ựn t do hay t do kinh t Chự ế ủ nghĩa tư bản không

đồng nhất v i chủ nghĩa tự do dù n n t ng là kinh tế tư hữu, nói cách khác ch ớ ề ả ủnghĩa tư bản là một trong các hình thái kinh tế của sản xuất tư hữu và đối lập với chủ nghĩa xã hội trên nền tảng sở hữu công cộng, sở h u t p th Các chính sách ữ ậ ể

1 Trích xu t t Wikipedia trong bài vi t v ấ ừ ế ề “Chủ nghĩa tư bản”

an sinh xã h i trong n n kinh tộ ề ế tư bản không ph i là thành t c a chả ố ủ ủ nghĩa tư bản, và cũng không phải biểu hiện đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Chính xác hơn là nó là một biểu hiện của một nền kinh tế được điều chỉnh ít nhiều bởi nhà nước

Các nhà kinh t chính tr , nhà xã h i h c và nhà s hế, ị ộ ọ ử ọc đã áp dụng những quan điểm khác nhau trong các phân tích về chủ nghĩa tư bản và đã công nhận nhiều hình thức tử bản có trong th c t , bao g m laissez-faire hay chự ế ồ ủ nghĩa tư bản thị trường t do, chự ủ nghĩa tư bản phúc l i và chợ ủ nghĩa tư bản nhà nước Các hình th c khác nhau c a chứ ủ ủ nghĩa tư bản có mức độ khác nhau ở thị trường

tự do, s h u công cở ữ ộng,trở ngại cho c nh tranh t do và các chính sách xã hạ ự ội

bị nhà nước xử phạt Mức độ ạ c nh tranh trên th ị trường, vai trò can thiệp và điều tiết và phạm vi s hở ữu nhà nước khác nhau gi a các mô hình chữ ủ nghĩa tư bản khác nhau H u h t các n n kinh tầ ế ề ế tư bản hi n t i là các n n kinh t h n h p, ệ ạ ề ế ỗ ợkết h p các y u t cợ ế ố ủa thị trường t do v i s can thi p cự ớ ự ệ ủa nhà nước và trong một s ố trường h p là hoợ ạch định kinh t ế

Các n n kinh tề ế thị trường đã tồ ại dướn t i nhi u hình th c c a chính ph và ề ứ ủ ủ

ở nhiều thời điểm, địa điểm và nền văn hóa khác nhau Các xã hội tư bản hiện đại, được đánh dấu bằng sự phổ cập các quan h xã h i dệ ộ ựa trên đồng ti n, mề ột nhóm công nhân l n và toàn hớ ệ thống phải làm việc để kiếm ti n, và m t tề ộ ầng lớp tư bản sở hữu các phương tiện sản xuất được phát triển ở Tây Âu trong một quá trình dẫn đến cu c cách m ng công nghi p Các hộ ạ ệ ệ thống tư bản v i mớ ức độcan thi p tr c ti p khác nhau c a chính phệ ự ế ủ ủ đã trở nên chiếm ưu thế trong th ếgiới phương Tây và tiếp tục lan rộng ra thế giới Theo thời gian, tất cả các nước

tư bản đã trải qua sự tăng trưởng kinh tế nhất quán và sự nâng cao mức sống của con người

Các nhà phê bình chủ nghĩa tư bản cho r ng h ằ ệ thống ch ủ nghĩa tư bản thiết lập quy n l c trong tay m t t ng lề ự ộ ầ ớp tư bản thi u s t n t i thông qua s bóc lể ố ồ ạ ự ột giai cấp công nhân đa số và lao động c a hủ ọ; nó ưu tiên lợi nhuận hơn lợi ích xã

5

hội, tài nguyên thiên nhiên và môi trường, chủ nghĩa tư bản là một động cơ của bất bình đẳng, tham nhũng và bất ổn kinh t Trong khi nhế ững người ủng hộ chủ nghĩa tư bản lập luận rằng nó cung cấp các sản phẩm tốt hơn và đổi mới thông qua s cự ạnh tranh, thúc đẩy đa nguyên và phân c p quy n l c, phân tán s giàu ấ ề ự ự

có cho t t cấ ả những ngườ ải s n xuất sau đó đầu tư vào các doanh nghiệp h u ích ữdựa trên nhu c u thầ ị trường, cho phép hệ thống khuy n khích linh hoế ạt trong đó

ưu tiên hiệu quả và bền vững Từ đó tạo ra sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và mang lại năng suất và s ự thịnh vượng có lợi cho xã hội

1.2 Nhữ ng nét m i trong s phát tri n cớ ự ể ủa chu nghĩa tư bản hiện đại 1.2.1 S phát tri n nh y v t v lự ể ả ọ ề ực lượng sản xuất

Chủ nghĩa tư bản đang trong bước quá độ từ cơ sở vật ch t kấ ỹ thuật truyền thống sang cơ sở vật chất kỹ thuật hoàn toàn m i v ớ ề chất - đó là kinh tế trí thức Kinh t tri th c có nhế ứ ững đặc trưng là:Các tài sản vật thể (physical assets) như đất đai, nhà máy, thiết bị không cònđóng vai trò như trước Chất xám, vốn con ngườ có ý nghĩa quyết địi nh sức mạnh kinh tế.Trong trao đổi, phần mềm chiếm v trí quan trị ọng.Các hoạt động kinh tế đều được “số hoá” và được vận hành trên các siêu xa l thông tin, các mộ ạng lưới máy tính lan toả khắp nơi Thông tin sẽ đóng vai tròquyết định nhất và có vai trò như “bản v c a m i hoị ủ ọ ạt động kinh tế”Các quan niệm truyền thống và phương thức sản xuất kinh doanh

sẽ thay đổi2.Ví d , sụ ở hữu trí tuệ được đề cao, quản lý theo mạng sẽ thay thế phương phápquản lý theo thứ bậc Tuy nhiên hiện nay loài người mới ở bước quá độ Những biểu hiện cụ thể của bước quá độ là sự thay thế từng bước các tư liệu sản xuất truyền th ng docu c cách mạng công nghi p mang l i bằng các tư ố ộ ệ ạliệu sản xuất hiện đại dựa trêncơ sở ủa nh ng thành t u c a cu c cách mạng c ữ ự ủ ộkhoa h c công ngh , mà t p trung ọ ệ ậ ở các lĩnh vực điệ ửn t , tin h c, v t li u mọ ậ ệ ới, công ngh sinh h c thệ ọ ể hiện trongnh ng thi t b siêu nh , siêu nh , siêu bữ ế ị ỏ ẹ ền

2 Trích “Những đặc điể m của chủ nghĩa tư bả nhi ện đại ngày nay và xu hướ ng vậnđộng của nó” – tác giả: V Cafe

tác động nhanh, hi u qu cao, tiêu tệ ả ốn ít năng lượng Các tư liệu sản xu t này hấ ết sức đa dạng, phong phú cả vế đốitượng lao động lẫn tư liệu lao động Các công

cụ thiết b tị ự động hoá ngày càngphát tri n thay th cho các công c , thi t bể ế ụ ế ị cơ khí hoá.Có th nói khái quát là hiể ện đã có ba loại thi t bế ị biểu hi n chệ ức năng tựđộng hoá Đó là:

 Máy t ự động trong quá trình hoạt động

 Máy công c ụ điều khi n b ng s ể ằ ố

 Đặc biệt là người máy(Robot)

Công vi c nệ ặng nhọc, những công đoạn nguy hiểm, độc hại cho người lao

động đư c th c hiợ ự ện băng máy móc, đồng thời đã xuất hiện nh ng nhà máy t ữ ựđộng hoá do người máy điều khiển những công đoạn cần thiết Các quá trình lao động trí óc cũng đã bước đầu được thử nghiệm để người máy thay th Tính ếcách m ng cạ ủa tư liệu s n xuả ất trước h t th ế ể hiện ở công c ụ lao động dây chuyền

đế ấn t t cả các khâu của quá trình tái sản xuất Do vậy, phương thứ ảc s nxu t của ấcải v t chậ ất cũng có bước nhảy v t t k thuọ ừ ỹ ật cơ khí sang bán tự động và t ự

động và các yếu tố cơ bản c a nền kinh tế tri thủ ức đã xuất hiện.Nguyên nhân của bước quá độ này là do tác động của cuộc cách mạng khoahọc và công nghệ Chính cu c cách m ng khoa h c và công ngh v i nhộ ạ ọ ệ ớ ững lĩnh vực mũi nhọn được t p trung là k thuậ ỹ ật điệ ửn t , công nghệ thông tin, v t li u mậ ệ ới, công ngh ệsinh h c, công ngh họ ệ ải dương đã tạo ra nh ng thành t u mữ ự ới và được ch ủnghĩa tư bản

Giáo dục đà ạo được tăng cườ- o t ng làm cho tố chất công nhân được nâng cao, từ đó đặ ềt n n móng v ng ch c cho viữ ắ ệc nâng cao năng suất lao động và sức cạnh tranh.Đội ngũ người lao động làm thuê lực lượng sản xuất cơ bản, cũng có

sự biến đổi cả về trình độ nghiệp vụ cơ cấu và các yếu tố cấu thành giá trị hàng hoá sức lao động để phù h p vợ ới bước nhảy v t mang tính cách m ng cọ ạ ủa tư liệu sản xuất Cho đến nay, đội ngũ lao động ở các nước tư bản phát triển đã đạt trình

7

độ văn hoá, chuyên môn nghiệp vụ cao Cơ cấu lao động đã có s thay đổi theo ựchiều hướng tiến bộ và các yếu tố tái sản xuất tư bản chủ nghĩa một cách có hiệu quả

1.2.2 Sự điều ch ỉnh về quan h s n xu t và quan h giai c p: ệ ả ấ ệ ấ

Thứ nhất, quan h s hệ ở ữu cũng có những thay đổi, bi u hi n n i b t là s ể ệ ổ ậ ựphân tán quyền nắm c phiổ ếu tăng lên.Phân tán hóa quyền kh ng ch c phiố ế ổ ếu

có l i cho c i thi n quan hợ ả ệ ệ giữa ch xí nghiủ ệp và công nhân Nhưng trên thực

tế, công nhân là cổ đông nhỏ, không th cùng vể ới nhà tư bản phân chia quyền lực, nên phân tán hóa quy n kh ng ch c pề ố ế ổ hiếu cũng không thể làm thay đổi địa vị làm thuê của người lao động

Thứ hai, kết c u giai cấ ấp cũng đã có những biến đổi lớn, các giai c p, t ng ấ ầlớp, đoàn thể xã hội và tập đoàn cùng tồ ại và tác độn t ng lẫn nhau.Nổi bật nhất

là sự xuất hi n c a t ng l p trệ ủ ầ ớ ung lưu (hay còn gọi là giai c p trung s n), chiấ ả ếm khoảng 40-50% dân s Trên thố ực t , phế ần l n trong s này có cớ ố ổ phiếu hoặc một ph n v n, rầ ố ất nhi u trong s h là ph n tề ố ọ ầ ử tri thức ho c nhân viên chuyên ặngành, có địa vị nghề nghiệp khá tốt, đã không còn là giai cấp vô sản theo quan niệm truyền th ng nố ữa

Thứ ba, cùng với s tăng trưởng của sản xuất và sợ điều ch nh v quan h ự ỉ ề ệsản xu t, thu nh p b ng tiấ ậ ằ ền lương của người lao động cũng có được mức tăng trưởng khá l n.Tất c những điều này cho thấy, mâu thuẫn giai cấp trong xã hội ớ ả

tư bản chủ nghĩa vẫn tồn tại nhưng nhờ những điều chỉnh của chủ nghĩa tư bản

về quan h s n xu t, mà b t ngu n tệ ả ấ ắ ồ ừ những thay đổi trong quan hệ sở hữu, nên

đã phần nào xoa dịu được tính gay gắt của mâu thuẫn này Những điều chỉnh đó nói lên r ng chằ ủ nghĩa tư bản mu n t n t i và phát triố ồ ạ ển cũng phải lo gi i quyả ết các vấn đề xã h i, gi i quy t m i quan h ộ ả ế ố ệ giữa tư bản và lao động, song song với

sự phát tri n nhanh chóng c a lể ủ ực lượng s n xu t và cuả ấ ộc đấu tranh b n b cề ỉ ủa giai c p công nhân ấ

1.2.3 Thể chế quả n lý kinh doanh trong n i b doanh nghi p có nh ng ộ ộ ệ ữ

bi ến đổi lớ n:

Trong điều kiện mới của cách mạng khoa học kỹ thuật và kinh tế tri thức, thể chế quản lý kinh doanh trong n i b các doanh nghiộ ộ ệp đã thực hiện các bước điều ch nh và c i cách lỉ ả ớn:

 Thứ nhất, doanh nghi p cệ ải cách cơ chế quản lý, thi t lế ập cơ cấ ổ chức u thàng ngang và mạng lưới Phương hướng c i cách là xóa b hả ỏ ệ thống kiểu kim t tháp truyền thự ống như tập trung quá lớn quyền lực, đa tầng

thứ và theo chiều dọc, thay thế b ng hệ ống ki u mằ th ể ạng lưới phân quyền, ít t ng th và theo chi u ngang nh m gi m b t khâu trung gian, ầ ứ ề ằ ả ớthông tin thu n lậ ợi, đơn giản trình tự quyết sách, phát huy đầy đủ tính chủ động và trách nhi m c a toàn th công nhân nh m nâng cao hiệ ủ ể ằ ệu quả công tác

 Thứ hai, dùng công nghệ cao cải cách cơ chế qu n lý s n xuả ả ất Để thích

ứng với những thay đổi từ thể ch s n xuế ả ất theo "đơn đặt hàng", doanh nghiệp thiết lập hệ thống s n xuả ất linh hoạt, hệ thống sản xu t b ng máy ấ ằtính, chế độ cung c p thích hấ ợp và cơ chế phát tri n theo nhu c u (tể ầ ức khâu s n xu t càng gả ấ ần gũi với khách hàng hơn)

 Thứ ba, th c hi n c i cách quự ệ ả ản lý lao động lấy con người làm gốc, yêu cầu đối với công nhân chủ yếu không phải là điều kiện thế lực mà là phải có kỹ năng và tri thức cao hơn để ọ h phát huy tính chủ động và tính sáng t o, tạ ừ đó nâng cao năng suất lao động và tăng cường th cế ạnh tranh c a doanh nghiủ ệp

 Thứ tư, thay đổi hình thức tổ chức doanh nghi p xuất hiện xu thế hai ệ

loại hình l n hóa và nhỏ hóa cùng hỗ ợ nhau t n t i Các doanh nghiớ tr ồ ạ ệp lớn đã không ngừng mở rộng ưu thế về quy mô, tăng cường sức mạnh thị trường của công ty Đồng th i, các doanh nghi p nh linh hoờ ệ ỏ ạt hơn,

9

có tinh th n sáng tầ ạo hơn cũng được phát tri n m nh mể ạ ẽ, làm cho kinh

tế tư bản ch ủ nghĩa có sức sống và hi u qu ệ ả cao

1.2.4 Điều ti ết vĩ mô của nhà nước ngày càng được tăng cường:

Nguyên nhân sâu xa c a viủ ệc tăng cường vai trò điều chỉnh của nhà nước tư bản b t nguắ ồn t s phát tri n nhanh chóng c a lừ ự ể ủ ực lượng s n xuả ất dưới tác

động củacu c cách mạng khoa h c, công nghệ, khiộ ọ ến trình độ xã hội hoá tăng lên m t cách m nh mộ ạ ẽ, làm cho độc quyền tư nhân không thể thích ng n i ứ ổ

3Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đã đưa tớ ự ra đời s i của nhi u ngành ềmới như: điện tử, năng lượng,hàng không vũ trụ Phát triển những ngành này một mặt đòi hỏi phải có ngu n v n r t lồ ố ấ ớn, cơ sở ạ ầ h t ng hiện đại, đội ngũ những người lao động lành nghề có tri thức cao, được đào tạo toàn diện, trong khi điều này các nhà tư bản không thể tự giải quyết được và mặt khác, chính s ự

ra đời của những ngành sản xuất mới đòi hỏi các quốc gia phải có chiến lược kinh t - xã h i, khoa hế ộ ọc - công nghệ để định hướng cho s phát triự ển, đồng thời nó còn đòi hỏi những khoản đầu tư lớn cho việc nghiên cứu khai triển, đào tạo và đào tạo lại, xây dựng kết cấu hạ tầng mới Những vi c này ch có nhà ệ ỉnước mới gi i quyả ết n i Quá trình quổ ốc t hoá s n xuế ả ất và lưu thông được đẩy mạnh, sự phân công hợp tác qu c t ngày càng sâu rố ế ộng đã làm nảy sinh những mâu thu n m i mang tính qu c t , chẫ ớ ố ế ỉ có nhà nước mới đứng ra điều ch nh, giỉ ải quyết và ph i hố ợp được các hoạt động mang tính qu c tố ế Ngoài ra, để đối phó với nh ng biữ ến động kinh t , chính tr , xã h i, diế ị ộ ễn ra trong và ngoài nước như: khôi ph c n n kinh t sau chi n tranh chụ ề ế ế ạy đua kinh tế vàquốc phòng anh ninh trong việc đối đầu v i phong trào gi i phóng dân tớ ả ộc và đối Phó v i nh ng cuớ ữ ộc khủng ho ng kinh tế, n n th t nghiệp và nh ng khuyết t t của cơ chế th trường, ả ạ ấ ữ ậ ịkhông ngoài ai khác là nhà nước phải trực tiếp can thiệp vào các khâu của quá trình tái s n xu t xã hả ấ ội để đảm bảo cho s vự ận động bình thường c a n n kinh ủ ề

tế

3 Trích “Những đặc điể m của chủ nghĩa tư bảnhi ện đại ngày nay và xu hướ ng vậnđộng của nó” – tác giả: V Cafe

Sự chuy n bi n nể ế ền kinh t cế ủa các nước tư bả ừ nền kinh t công nghin t ế ệp sang n n kinh tề ế thông tin đã làm thay căn bản môi trường hoạt động của nhà nước.Chính sách thu khoá và nhế ững quy định về đầu tư cũng như các chính sách kinh t nói chung c n phế ầ ải đáp ưng được nhiều hơn bao giờ ế h t các thông

số c a n n kinh tủ ề ế thế giới toàn c u hoá S phát triầ ự ển như vũ bão của cu c cách ộmạng khoa học kỹ thuật đã mở ra những cơ hội m i cho phép m r ng vai trò ớ ở ộcủa thị trường Những thay đổi này làm cho chính ph có m t vai trò m i va ủ ộ ớkhác biệt Nó không còn là người đảm bảo độc nh t n a mà trấ ữ ở thành ngườ ạo i tđiều kiện và người điều tiết hoạt động xã hội

Cuộc cải cách hành chính được th c hiự ện trên cơ sở xác định l i vai trò cạ ủa nhà nước Mục tiêu của cuộc cải cách hành chính là thực hiện “chính phủ gọn nhẹ”,cơ cấu lại bộ máy chính quyền trung ương, thực hiện phi tập trung hoá, phân c p m nh mấ ạ ẽ hơn cho chính quyền địa phương Chính phủ trước đây vừa

là người cầm lái v a là ừ người bơi chèo con thuyền qu c gia Ngày nay, c m lái ố ầ

và bơi chèo được tách riêng ra.Chính phủ cầm lái chứ không phải là bơi chèo.Việc cầm lái đòi hỏi phải cónhững người nhìn nhận được toàn b t ng th ộ ổ ểcác vấn đề và các khả năng có thể cânđối được các yêu cầu trái ngược nhau v ềnguồn lực Việc bơi chèo đòi hỏi ph i có nhả ững người chú ý tập chung vào một nhiệm v và thụ ực hi n tệ ốt nhi m vệ ụ đó Các tổ chức c m lái c n phầ ầ ải tìm ra những phương pháp tốt nhất để đạt được những mục tiêu của mình Xã hội hoá

và tư nhân hoá là con đường làm giảm nhẹ gánh nặng của nhànước trong việc cung ng các d ch v xã h i, làm cho chính ph g n nh , ch t p chung vào viứ ị ụ ộ ủ ọ ẹ ỉ ậ ệc cầm lái Nhà nước không teo đi mà trái lại, mạnh mẽ, chắc chắn và năng động hơn Nhà nước “thực hiện” và “thi hành” được thay bằng một nhà nước “cai trị “ mạnh vì nó ch làm cái vi c quyỉ ệ ết định và lãnh đạo và vi c thệ ực hiện giao nhiệm

vụ cho người khác

Mục tiêu c a sủ ự điều ti t kinh tế ế nhà nước tư bản độc quy n là nh m khề ằ ắc phục nh ng khuy t t t c a kinh tữ ế ậ ủ ế thị trường tư bản chủ nghĩa, định hướng cho

11

sự pháttri n kinh t - xã h i nhể ế ộ ằm tăng trưởng kinh tế, đảm b o s t n t i và ả ự ồ ạphát tri n c a chể ủ ủ nghĩa tư bản, gi i quy t nh ng mâu thu n n y sinh trong quá ả ế ữ ẫ ảtrình phát triển,thúc đẩy cạnh tranh và kích thích c nh traạ nh

 Thứ nhất, k p thị ời điều chỉnh chiến lượ ổng thể phát tri n kinh tế nhằm c t ểnâng cao s c c nh tranh t ng th c a qu c gia Nhứ ạ ổ ể ủ ố ững năm 90 của th k ế ỷ

XX, vi c thi t l p thệ ế ậ ị trường chung châu Âu và sự ra đờ ủa đồi c ng tiền chung châu Âu, b t kấ ể đố ới v i châu Âu hay đố ớ ả thế giới, đềi v i c u có ý nghĩa không thể xem nh ẹ

 Thứ hai, s l a chọn chính sách th c d ng Nhự ự ự ụ ững năm 90 của thế kỷ XX,

dù là Mỹ hay châu Âu đều áp dụng mô hình chính sách "Con đường th ứba", trên th c t là s dung hòa quan ni m giá tr truyự ế ự ệ ị ền thống và ch ủtrương chính trị của chủ nghĩa tự do với một số biện pháp c a ch nghĩa ủ ủ

bá th mủ ới, đóng vai trò tích cực cho vi c xoa d u nh ng mâu thu n cệ ị ữ ẫ ủa chủ nghĩa tư bản hiện nay

 Thứ ba, căn cứ vào tình hình phát triển kinh tế khác nhau của từng thời

kỳ, v n d ng linh ho t chính sách tài chính và chính sách ti n t , k p thậ ụ ạ ề ệ ị ời điều ch nh mâu thu n cung c u trong xã h i và mâu thuẫn gi a các t ng ỉ ẫ ầ ộ ữ ầlớp xã h i khác nhau ộ

1.2.5 Các công ty xuyên qu c gia có vai trò ngày càng quan tr ng trong ố ọ

hệ thố ng kinh t ế tư bả n ch ủ nghĩa:

Các công ty xuyên quốc gia (TNC) là các công ty tư bản độc quy n bành ềtrướng thế lực ra nước ngoài dưới hình th c cài c m nhanh Hi n t i, các công ty ứ ắ ệ ạxuyên quốc gia được nhà nước ở các nước tư bản chủ nghĩa nâng đỡ, thông qua đầu tư trực tiếp ra nước ngoài trên quy mô lớn,các công ty xuyên quốc gia mua

và thôn tính các tài sản ở nước ngoài, không ngừng tăng cường th c l c, mự ự ở rộng thị phần Cùng v i s phát tri n nhanh c a toàn c u hóa kinh t , ngày càng ớ ự ể ủ ầ ếnhiều xí nghiệp trong nước tr thành công ty xuyên qu c gia Dở ố ựa vào thực lực hùng h u c a b n thân, các công ty xuyên quậ ủ ả ốc gia đã trở thành lực lượng ch ủ